GPKH: Rèn luyện kó năng viết bài văn tự sự cho học sinh lớp 9
BẢN TÓM TẮT ĐỀ TÀI

- Tên đề tài: RÈN LUYỆN KĨ NĂNG VIẾT BÀI VĂN TỰ SỰ CHO
HỌC SINH LỚP 9.
- Họ và tên giáo viên: Trần Thò Kim Sa.
- Đơn vò công tác : Trường THCS Thò Trấn.
1. Lý do chọn đề tài :
- Trong nhà trường THCS, môn Ngữ văn ngoài việc trang bò cho học sinh
những tri thức để đánh giá đúng các vấn đề văn học, tạo cho học sinh khả năng
khám phá vẻ đẹp của tác phẩm văn học còn có nhiệm vụ giúp học sinh hình thành
và phát triển khả năng sản sinh văn bản mới (nói và viết).
- Học sinh đã được học kiểu bài văn tự sự trong suốt chương trình cấp học với
nhiều cấp độ khác nhau. Chương trình Ngữ văn lớp 9 tiếp tục rèn luyện cho các
em kó năng làm văn tự sự ở mức cao hơn là kết hợp các yếu tố miêu tả, biểu cảm
và nghò luận.
- Thực tế vì nhiều lí do, học sinh lớp 9 ở trường mà tôi trực tiếp giảng dạy vẫn
còn nhiều hạn chế khi làm kiểu bài này. Đề tài “Rèn luyện kó năng viết bài văn tự
sự cho học sinh lớp 9” phân tích thực trạng chất lượng bài viết, đề ra kinh nghiệm,
phương pháp giảng dạy, cách thức rèn luyện kó năng viết bài văn tự sự, góp phần
nâng cao chất lượng dạy học bộ môn.
2. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu :
a/ Đối tượng:
Giáo viên dạy Ngữ văn và học sinh lớp 9 trường THCS Thò Trấn - Châu
Thành năm học 2009- 2010 và 2010-2911. Cụ thể là:
- Thực trạng về phương pháp giảng dạy của giáo viên và bài viết văn tự sự
của một số học sinh.
- Những giải pháp chủ yếu để rèn luyện kó năng, nâng cao chất lượng .
b/ Phương pháp :
Trên cơ sở nghiên cứu tài liệu, phân tích đối chiếu với thực trạng đưa ra
những đề xuất có tính khoa học để giáo viên vận dụng.

thể loại.
+ Nắm vững hơn phương pháp làm văn tự sự, biết chọn chi tiết kể, rất ít bài
viết lan man hoặc quá sơ lược, nghèo ý.
+ Ngày càng nhiều học sinh có sự tìm tòi sáng tạo, thể hiện sự cảm nhận, óc
quan sát tinh tế khi viết bài văn tự sự, vận dụng kết hợp tốt các phương thức biểu
đạt.
+ Rất ít bài viết còn mắc các lỗi chính tả, dùng từ. Tình trạng viết câu sai ngữ
pháp, không phân đoạn hay tách đoạn tùy tiện cũng giảm đáng kể, biết sử dụng
dấu câu hợp lí, phân biệt lời kể và lời thoại rõ ràng.
5. Phạm vi áp dụng:
Giải pháp nêu ra trong đề tài đã được người viết áp dụng có hiệu quả ở lớp
9A
1
và 9A
2
trường THCS Thò Trấn năm học 2010-2011. Có thể đây cũng là kinh
nghiệm hữu ích cho giáo viên dạy Ngữ văn 9 nói chung đang quan tâm đến vấn đề
này.
Người thực hiện: Trần Thò Kim Sa
2
GPKH: Rèn luyện kó năng viết bài văn tự sự cho học sinh lớp 9
Châu Thành, ngày 5 tháng 4 năm 2011
Người thực hiện

Trần Thò Kim Sa

Người thực hiện: Trần Thò Kim Sa
3
GPKH: Rèn luyện kó năng viết bài văn tự sự cho học sinh lớp 9
A.MỞ ĐẦU

2. ĐỐI TƯNG NGHIÊN CỨU:
Giáo viên, học sinh lớp 9 trường THCS Thò Trấn năm học 2009 - 2010, 2010
-2011.
Người thực hiện: Trần Thò Kim Sa
4
GPKH: Rèn luyện kó năng viết bài văn tự sự cho học sinh lớp 9
Một số tiết dạy văn bản, tiếng Việt và tập làm văn của giáo viên lớp 9 trong
trường mà tôi được dự giờ trao đổiû kinh nghiệm.
Bài viết của học sinh ở các lớp được giảng dạy năm học 2009 -2010, 2010
-2011.
3. PHẠM VI NGHIÊN CỨU:
Do thời gian và điều kiện của bản thân, trong phạm vi giải pháp, tôi tập trung
đề cập đến:
- Những cơ sở lý luận để nghiên cứu giải pháp.
- Thực tiễn của vấn đề nghiên cứu.
- Thực trạng bài viết văn tự sự của học sinh, thực trạng quá trình giảng dạy
của giáo viên.
- Những giải pháp rèn luyện kó năng viết bài văn tự sự cho học sinh lớp 9 đạt
kết quả cao.
4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:
Để thực hiện giải pháp tôi đã áp dụng các phương pháp nghiên cứu sau:
a. Nghiên cứu tài liệu :
Nghiên cứu tài liệu nghiệp vụ dạy học môn Ngữ văn lớp 9, sách giáo khoa,
sách giáo viên, ý kiến của các nhà nghiên cứu, các nhà quản lí giáo dục, quản lý
chuyên môn, các giáo viên giỏi trong toàn quốc trên các bài viết đăng trên các tạp
chí khoa học…
b. Phân tích đối chiếu :
Phân tích đối chiếu yêu cầu giữa chuẩn kiến thức, chuẩn kó năng đối với học
sinh lớp 9 bậc THCS với những bài viết thực tế của học sinh, tìm ra những hạn chế
chủ yếu của học sinh khi viết bài tự sự.

người học, chú trọng khái quát nội dung kiến thức tạo thuận lợi để học sinh lónh
hội và phát triển các thao tác tư duy khoa học. Tăng cường và sử dụng hợp lý các
phương tiện trong dạy học, “nâng cao chất lượng hoạt động thực hành hướng tới
đảm bảo sự phát triển năng lực cho mỗi cá nhân” (Tài liệu bồi dưỡng giáo viên
dạy SGK lớp 9 -Vụ giáo dục trung học trang 6,7). Lớp 9 là lớp cuối của vòng II,
đồng thời cũng là lớp cuối cùng của cấp THCS nên có một vò trí hết sức quan trọng
: vừa phải tổng kết được những kiến thức, kó năng được học tập, rèn luyện trong
bốn năm học, vừa phải chuẩn bò cho các kì thi, tạo tâm thế, tiềm lực cho học sinh
học lên THPT hoặc đi vào cuộc sống.
Tập làm văn tự sự trong chương trình lớp 9 là sự kế thừa và nâng cao kó năng
làm văn thể loại này mà học sinh đã được học, được rèn luyện từ các lớp dưới.
Cùng với miêu tả, biểu cảm, làm văn tự sự thuộc dạng sáng tác văn học. Đặc trưng
cơ bản của kiểu bài là kích thích trí tưởng tượng phong phú, xây dựng óc quan sát
tinh tế cho học sinh đối với những sự việc, hiện tượng trong đời sống gia đình và
xã hội, qua đó bồi dưỡng cho các em những tình cảm tốt đẹp.
Người giáo viên bao giờ cũng muốn học trò của mình làm được những bài văn
hay. Bài văn hay trước hết phải là viết đúng (đúng theo nghóa tương đối, nghóa là
Người thực hiện: Trần Thò Kim Sa
6
GPKH: Rèn luyện kó năng viết bài văn tự sự cho học sinh lớp 9
trong khuôn khổ nhà trường). Hay và đúng có mối quan hệ mật thiết với nhau. Bài
văn hay trước hết phải đúng yêu cầu của đề bài, đúng những kiến thức cơ bản,
hình thức trình bày đúng quy cách…, đồng thời phải thể hiện sự sáng tạo, trí tưởng
tượng phong phú mà vẫn chân thật, sinh động. Tuy nhiên, giúp học sinh làm được
như thế không phải là dễ.
Năm 2008, Bộ Giáo dục tiếp tục triển khai cho giáo viên trên toàn quốc một
số vấn đề đổi mới phương pháp dạy học môn Ngữ văn, trong đó phương pháp
giảng dạy phân môn Tập làm văn được chú trọng nhiều nhất cũng đã mở ra nhiều
hướng suy nghó mới, giúp cho giáo viên giảng dạy tốt hơn nếu biết tự nghiên cứu
và vận dụng sáng tạo hơn.

nhiều em viết sai chính tả, nghèo vốn từ, dùng từ chưa chính xác, đặt câu chưa
đúng ngữ nghóa, ngữ pháp. Đây là những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến chất
lượng bài văn.
+ Giờ Tập làm văn học sinh chưa được học đến nơi đến chốn. Giáo viên chưa
có cách giúp học sinh có được những kiến thức và kó năng theo chuẩn bằng những
ví dụ mẫu linh hoạt sáng tạo, gắn với thực tế đời sống hàng ngày, có tác dụng
khắc sâu kiến thức (ngoài SGK). Giáo viên chưa chú ý đúng mức đến việc phát
huy tinh thần tích cực chủ động của học sinh khi học lý thuyết làm văn tự sự theo
yêu cầu kết hợp sử dụng các yếu tố biểu cảm, miêu tả nội tâm, nghò luận,… trước
khi tạo lập văn bản hoặc bài thực hành luyện tập, luyện nói. Khi xây dựng dàn ý
cho bài làm văn tự sự, giáo viên dễ thiên về cảm nhận chủ quan khi đưa ra những
gợi ý, uốn nắn học sinh, khiến các em trở nên rụt rè, thiếu tự tin, vì vậy mà khả
năng tư duy, sáng tạo của học sinh không được phát huy, cảm xúc bò gò bó.
- Việc xác đònh các phương pháp dạy tập làm văn cũng chưa thật sự phù hợp,
tối ưu. Có giáo viên chọn phương pháp bình giảng trong tiết cung cấp kiến thức về
kiểu bài, chưa chú trọng các phương pháp thực hành trong giờ luyện tập, ra bài tập
về nhà…
- Giáo viên chưa nghiên cứu kó chuẩn kiến thức - kó năng, xác đònh đầy đủ
mục đích yêu cầu cần đạt, kó năng cần rèn luyện trong từng bài. Việc bố trí thời
lượng cho tiết dạy chưa hợp lý, chưa dành nhiều thời gian cho thực hành, giáo viên
khó có thể rèn luyện kó năng cho học sinh.
- Việc chấm bài của giáo viên cũng còn nhiều thiếu sót. Đôi khi giáo viên chỉ
cho học sinh biết điểm, có bài chấm không có lời phê nào hoặc phê bài còn qua
loa, chưa cẩn thận, chưa cụ thể. Đa số giáo viên phê bài rất chung chung, nhận xét
khái quát. Nhiều lời phê, nhận xét bên lề bài viết chưa giúp học sinh thấy được cụ
thể lỗi sai của mình mà sửa. Các em không biết phải làm như thế nào khi bò nhận
xét là “kể chuyện chưa cụ thể, chân thực”, hoặc “chuyện chưa có ý nghóa sâu
sắc”, “khô khan”. Các em cũng không rõ lý do tại sao, vì lẽ gì mà đoạn văn, câu
văn của mình bò phê là “lủng củng”, “câu què”, “tối nghóa”, cũng không hiểu có
khi chỗ này “dùng từ” là nghóa làm sao (sai hay đúng ? Nếu sai thì sai thế nào?),

* Những hạn chế chủ yếu khi học sinh viết bài văn tự sự ở lớp 9:
- Chưa nắm vững đặc trưng cơ bản của thể loại tự sự, cách viết bài văn tự sự đã
học ở các lớp dưới, chưa xây dựng được câu chuyện có bố cục hoàn chỉnh, có cốt
truyện hợp lí, có ý nghóa theo yêu cầu đề bài, cách kể chưa tự nhiên, chân thực,
sinh động (kết hợp các yếu tố miêu tả và biểu cảm)
- Chưa nắm được yêu cầu nâng cao năng lực, trình độ viết bài văn tự sự ở lớp 9.
Đó là yêu cầu kết hợp yếu tố miêu tả nội tâm trong việc khắc họa đặc điểm, tính
cách nhân vật; kết hợp yếu tố nghò luận để làm nổi bật ý nghóa sự việc, tô đậm
tính chất triết lí của câu chuyện; sử dụng hiệu quả các yếu tố đối thoại, độc thoại,
độc thoại nội tâm …
Do đó khi tạo lập văn bản tự sự các em thường mắc các khuyết điểm sau:
+ Tìm không ra sự việc để kể nên giới thiệu lòng vòng câu chuyện hoặc đi
vào miêu tả nhân vật quá nhiều.
+ Không biết lựa chọn chi tiết tiêu biểu, quan trọng để kể nên viết lan man,
dài dòng, lời thoại quá vụng về, thô thiển, thiếu tính thẩm mỹ, chọn lọc.
+ Kể diễn biến sự việc chưa sinh động, chân thực, hấp dẫn người đọc do chưa
vận dụng phù hợp, tự nhiên các yếu tố miêu tả, biểu cảm, nghò luận.Thường thì
các em hay hạn chế ở việc thể hiện nội tâm nhân vật do không hiểu rõ quy luật
Người thực hiện: Trần Thò Kim Sa
9
GPKH: Rèn luyện kó năng viết bài văn tự sự cho học sinh lớp 9
tâm lí, bộc lộ cảm xúc thiếu tự nhiên, thậm chí dẫn đến những sự việc hoặc kết
thúc vô lí. Kết hợp yếu tố nghò luận chưa khéo léo, tế nhò, làm giảm đi giá trò của
câu chuyện.
+ Thực hiện nhiệm vụ từng phần trong bố cục ba phần của bài làm văn chưa
đầy đủ. Ví dụ khi viết phần mở bài, yêu cầu học sinh phải giới thiệu chung về câu
chuyện, nhân vật được kể, hoàn cảnh xảy ra câu chuyện, nhưng nhiều em lại đi
thẳng vào diễn biến cốt truyện như các nhà văn thực thụ, được “phá cách”, và đôi
khi cũng không cần nêu lên suy nghó, ấn tượng gì của mình trong phần kết bài ( chỉ
kết thúc câu chuyện). Như thế sẽ làm cho ý nghóa bài văn bò dàn trải, lại chưa mở

10
GPKH: Rèn luyện kó năng viết bài văn tự sự cho học sinh lớp 9
Tập làm văn, Văn học, Tiếng Việt để chuẩn bò tốt cho việc thực hành tổng hợp
này.
b. Một số giải pháp rèn luyện kó năng viết bài nghò luận văn học cho học sinh
lớp 9:
b.1. Đối với bản thân giáo viên:
- Dạy học Ngữ văn cũng như nhiều môn học khác, giáo viên cần thực hiện đổi
mới phương pháp giảng dạy theo hướng tích cực hóa các hoạt động nhận thức của
học sinh. Tăng cường tổ chức các hoạt động cho các em, chú trọng rèn luyện cho
học sinh phương pháp học và tự học một cách chủ động, tăng cường hoạt động cá
nhân với nhóm, làm cho các em tự đánh giá được năng lực và kết quả làm văn của
mình.
- Nắm chắc các phương pháp giảng dạy nhằm tích cực hóa các hoạt động của
người học. Ngoài các phương pháp phổ biến như nêu vấn đề, vấn đáp, hoạt động
hợp tác, giáo viên có thể sử dụng lời nói nghệ thuật, thông báo, giải thích, trò chơi,
trực quan… Các bước lên lớp cần linh động, chú ý đến hoạt động giao tiếp. Đây là
một biện pháp quan trọng nhằm phát huy tính tích cực sáng tạo của học sinh trong
việc tạo lập văn bản, phát huy vai trò chủ thể của học sinh một cách thực sự.
- Phân bố cân đối thời gian giữa dạy lý thuyết và thực hành, quan tâm nhiều đến
các thao tác rèn luyện kỹ năng nghe, nói, đọc, viết. Học sinh là chủ thể làm chủ
mọi thao tác dưới sự hướng dẫn của giáo viên, tránh áp đặt làm giảm khả năng suy
nghó, sáng tạo của các em.
- Như đã nói, Tập làm văn là môn học mang tính chất thực hành – tổng hợp, đòi
hỏi học sinh phải vận dụng cả kiến thức, kó năng về Văn học, Tiếng Việt. Do vậy,
dạy học tập làm văn không thể tách rời hai phân môn này. Căn cứ vào chương
trình, chuẩn kiến thức – kó năng, giáo viên phải chú ý vận dụng tích hợp các phân
môn một cách thường xuyên, nhuần nhuyễn và linh hoạt. Trong đó, Tập làm văn
vẫn đóng vai trò chủ đạo.
* Dạy học phân môn Tập làm văn:

lớp 8. Song qua việc phân tích đoạn văn trích theo yêu cầu SGK, cần cho các em
hiểu rõ hơn rằng việc miêu tả tái hiện lại những hình ảnh, trạng thái, đặc điểm,
tính chất… của sự vật, con người và cảnh vật trong tác phẩm sẽ làm cho lời kể trở
nên cụ thể, sinh động và hấp dẫn.
Cần dành thời gian cho học sinh thực hành luyện tập nhận biết, phân tích tác
dụng của yếu tố miêu tả trong văn tự sự và viết đoạn văn tự sự kết hợp miêu tả.
Uốn nắn, sửa chữa để hoàn thiện kó năng hơn.
VD: Bài tập 1 (SGK/ trang 92): Các yếu tố miêu tả người và tả cảnh trong đoạn
trích Chò em Thúy Kiều và Cảnh ngày xuân nhằm tái hiện lại chân dung “mỗi
người một vẻ mười phân vẹn mười” của Thúy Kiều và Thúy Vân và làm nổi bật
cảnh sắc mùa xuân, làm cho văn bản sinh động, hấp dẫn và giàu chất thơ.
Bài tập 2 (SGK/trang 92): Có thể hướng dẫn học sinh viết đoạn văn kể về
việc chò em Thúy Kiều đi chơi trong buổi chiều ngày Thanh minh dựa vào đoạn
trích Cảnh ngày xuân: (Lưu ý xác đònh các từ ngữ có tác dụng gợi tả hình ảnh
thiên nhiên, không khí lễ hội, trạng thái tâm lí con người…)
VD: “Một buổi chiều xuân trong tiết Thanh minh, những cánh chim én rộn ràng
bay liệng như thoi đưa giữa bầu trời trong sáng, thảm cỏ non như trải rộng tới
chân trời, trên cành lê điểm một vài bông hoa trắng. Chò em Thúy Kiều hòa vào
dòng người nhộn nhòp đi chơi xuân. Tiết Thanh minh mọi người sắm sửa lễ vật đi
tảo mộ và vui hội đạp thanh. Quang cảnh thật rộn ràng, tấp nập. Khi mặt trời ngả
bóng về tây, không khí lặng dần, chò em Kiều ra về trong tâm trạng bâng khuâng”.
Người thực hiện: Trần Thò Kim Sa
12
GPKH: Rèn luyện kó năng viết bài văn tự sự cho học sinh lớp 9
Ngoài bài tập SGK, giáo viên có thể ra thêm bài tập về nhà cho học sinh: Viết
đoạn văn ngắn kể về một sự việc mà em quan sát, chứng kiến.
- Bài “Miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự ” (Bài 8 – tiết 40):
Nhân vật là yếu tố quan trọng nhất của tác phẩm tự sự. Để xây dựng nhân vật
nhà văn thường miêu tả ngoại hình và miêu tả nội tâm. Miêu tả nội tâm nhằm
khắc họa “chân dung tinh thần” của nhân vật, là tái hiện lại những trăn trở, dằn

thể miêu tả nội tâm bằng cách nào. Cho học sinh tham khảo văn bản Bài học
Người thực hiện: Trần Thò Kim Sa
13
GPKH: Rèn luyện kó năng viết bài văn tự sự cho học sinh lớp 9
đường đời đầu tiên (Ngữ văn 6, tập hai), xác đònh đâu là kết hợp miêu tả nội tâm
của nhân vật trong bài, từ đó vận dụng vào bài làm của mình. (Nên viết ngắn gọn)
VD: Đoạn văn miêu tả nội tâm: “Ngẫm ra thì tôi chỉ nói lấy sướng miệng tôi. Còn
Dế Choắt than thở thế nào, tôi cũng không để tai. Hồi ấy, tôi có tính tự đắc, cứ
miệng mình nói tai mình nghe chứ không biết nghe ai, thậm chí cũng chẳng để ý có
ai nghe mình không”.
(Theo Dế mèn phiêu lưu kí)
Gọi 2 - 3 em trình bày, cả lớp cùng góp ý sửa chữa. Giáo viên bổ sung, uốn
nắn. Có thể đọc đoạn văn cho học sinh tham khảo:
Một hôm tôi bò mất cây bút kim tinh mà người cậu vừa mới tặng. Tôi vừa buồn
vừa sợ nên khóc hu hu. Cô giáo bảo cả lớp mở cặp sách cho cô khám xét. Cả lớp
lào rào tiếng mở cặp, xì xầm, bàn tán… Chợt có một người không chòu mở cặp cho
cô xem. Đó là Hạnh, cô bạn ở cạnh nhà tôi.Cô bé rất say mê đọc truyện và thích
những đồ vật lung linh, đẹp mắt. Mặt Hạnh tái mét. Cô giáo giật lấy chiếc cặp mở
toang ra. Và tôi thấy có cây bút của mình ở trong đấy.Cả lớp làm ầm lên, cô hỏi
Hạnh: “Tại sao em lại lấy cắp của bạn?”Hạnh giàn giụa nước mắt , giọng đứt
quãng: “Da ï! Thưa… em không lấy cắp… Em nhặt được ạ !”… Cô giáo bảo: “Nếu
nhặt được của rơi thì em phải trả lại cho người đánh mất chứ. Em làm cô thất vọng
quá”. Tôi tức giận ném cho Hạnh cái nhìn khinh bỉ: “Bạn đừng nói dối ! Đồ ăn
cắp”. Và từ đó tôi bắt đầu xa lánh Hạnh.
… Rồi một hôm đang giờ học, Hạnh mang lên cho cô giáo một hộp bút chì màu
bảo là nhặt được. Tuần sau, Hạnh lại mang lên một cuốn tập mới, rồi một số tiền
nhặt được… Có lúc tôi cảm thấy dường như mình có lỗi với Hạnh.
Một hôm, mẹ Hạnh hớt hải chạy sang xin mẹ tôi một củ gừng. Hạnh bò cảm lạnh.
Tôi cũng theo mẹ chạy sang. Mẹ Hạnh kể dạo này hễ đi học về là Hạnh tranh thủ đi
hốt trấu hoặc ra ruộng bắt cua về bán, dành dụm tiền để ủng hộ cho các bạn

Bài luyện tập phải hướng tới rèn luyện cho học sinh kó năng viết đoạn văn tự sự
có sử dụng yếu tố nghò luận, qua đó củng cố thêm kiến thức về văn tự sự như: sự
việc, người kể, ngôi kể, trình tự kể… Từ sự phân tích vai tró, tác dụng của yếu tố
nghò luận trong đoạn văn Lỗi lầm và sự biết ơn, nên dành nhiều thời gian hướng
dẫn học sinh làm bài tập thực hành viết đoạn văn (mục II).
VD: Bài tập 1: (SGK trang 161) Viết một đoạn văn kể lại buổi sinh hoạt lớp.
Trong buổi sinh hoạt lớp đó, em đã phát biểu ý kiến để chứng minh Nam là một
người bạn tốt. (hoặc bầu chọn một bạn trong lớp làm lớp trưởng chẳng hạn)
Giáo viên cần gợi ý cho học sinh bằng cách nêu câu hỏi như:
- Buổi sinh hoạt lớp diễn ra như thế nào? (thời gian, đòa điểm, ai là người
điều khiển, không khí của buổi sinh hoạt lớp ra sao,…)
- Nội dung buổi sinh hoạt là gì ? Em đã phát biểu về vấn đề gì ? Tại sao lại
phát biểu về việc đó ?
- Em đã thuyết phục cả lớp rằng Nam là người bạn rất tốt như thế nào (lí lẽ,
ví dụ, lời phân tích,…)
Yêu cầu học sinh viết đoạn văn trong 10 phút theo các gợi ý đã trao đổi. Gọi một
em đọc đoạn văn và hướng dẫn cả lớp phân tích, góp ý. Giáo viên nhận xét, đánh
giá.
Có thể cho học sinh tham khảo đoạn văn sau:
Sáng nay, trong buổi sinh hoạt lớp với chủ đề “Ai là người bạn tốt nhất?”.Lớp
trưởng Uyên sau khi nhận xét chung tình hình của lớp trong tuần, bạn đã thông qua
kết quả đánh giá 5 người bạn tốt nhất do các tổ bình bầu. Uyên vừa dứt lời, cả lớp
vỗ tay đồng thanh nhất trí. Nhưng riêng lòng tôi cứ day dứt về trường hợp của Nam.
Người thực hiện: Trần Thò Kim Sa
15
GPKH: Rèn luyện kó năng viết bài văn tự sự cho học sinh lớp 9
Nam không được ban cán bộ lớp xét duyệt vì lí do bạn đi học muộn một buổi. Sau
khi cân nhắc, suy nghó, tôi quyết đònh phát biểu ý kiến của mình về trường hợp của
Nam. Tôi nói:
- Thưa các bạn, lớp ta ai cũng biết Nam là một học sinh học giỏi, một cán bộ

độc thoại thành lời và độc thoại nội tâm (nói thầm với chính mình, không thành
lời). Ngôn ngữ là phương tiện nghệ thuật để nhà văn khắc họa tính cách và phẩm
chất nhân vật khá rõ nét. Qua hướng dẫn học sinh tìm hiểu đoạn trích từ truyện
ngắn Làng của Kim Lân (theo câu hỏi SGK), giáo viên giúp các em thấy được:
Người thực hiện: Trần Thò Kim Sa
16
GPKH: Rèn luyện kó năng viết bài văn tự sự cho học sinh lớp 9
- Hình thức đối thoại tạo cho câu chuyện có không khí gần gũi, thật như cuộc
sống đang diễn ra trong thực tế; tạo tình huống để khai thác nội tâm nhân vật; thể
hiện tư tưởng, thái độ tình cảm của người nói.
- Hình thức độc thoại và độc thoại nội tâm giúp cho người đọc cảm nhận
được chiều sâu tâm lí tinh tế, nhạy cảm của nhân vật; góp phần khắc họa thành
công tính cách nhân vật.
Sau bài học này, giáo viên chú ý hướng dẫn, yêu cầu học sinh thực hiện bài
tập 2 (SGK) ở nhà: Viết một đoạn văn kể chuyện theo đề tài tự chọn, trong đó sử
dụng cả hình thức đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm.(Kiểm tra, chấm điểm
ở giờ học sau). Lưu ý lời đối thoại phải được chọn lọc tránh sa vào “vụn vặt”, thể
hiện ý nghó, thái độ tình cảm, tính cách của nhân vật, có tác dụng tái hiện câu
chuyện một cách sinh động; mỗi lượt thoại được đánh dấu bằng dấu gạch ngang
đầu dòng.
Lời độc thoại, độc thoại nội tâm để biểu hiện tâm trạng nhân vật: day dứt, hối
hận, xúc động, biết ơn, lo lắng, vui mừng…
Cho học sinh tham khảo những đoạn văn sử dụng tốt các yếu tố này (bài làm
hay của học sinh).
VD: “… Tôi chỉ nhớ ánh mắt rưng rưng , Mai nhìn tôi, đầy tức giận, môi run rẩy:
- Đi ra ngay !
Tôi chạy vụt đi, lòng nặng nề vô cùng. Đó là lần đầu tiên tôi nhìn thấy Mai
giận dữ như vậy. Tôi chạy, chạy như trốn ánh mắt ấy, tôi muốn khóc quá. Tôi rất sợ
, sợ sự giận dữ Mai ném cho tôi, sợ cả chính việc mình vừa làm. Về đến nhà, tôi
đóng sập cửa phòng lại. Tôi thở hổn hển, chân tôi đứng không vững nữa, tôi bần

- Lập dàn ý.
- Viết bài.
- Đọc lại bài và sửa chữa.
Yêu cầu chủ yếu của bài viết này là học sinh viết được bài văn tự sự kết hợp
với miêu tả cảnh vật, con người, hành động. Giáo viên có thể chọn một trong các
đề bài ở SGK – Ngữ văn 9 để cho học sinh làm.
Điều cần thiết là phải khơi gợi được trí tưởng tượng của học sinh sao cho hợp
với quy luật của đời sống, tâm lí tình cảm khi tái hiện một sự việc nào đó.(Dặn dò
học sinh suy nghó, tìm ý cho các đề bài ở nhà).
Trên lớp, sau khi ghi đề bài cụ thể, có thể dành một khoảng thời gian ngắn để
gợi ý cho học sinh lập dàn bài.
VD:
Đề bài: Kể lại một giấc mơ, trong đó em được gặp lại người thân đã xa cách
lâu ngày.
+ Mở bài: Giới thiệu về giấc mơ ( Em nằm mơ lúc nào ? Trong mơ em gặp lại
người thân nào của mình ? Người ấy hiện đang đi công tác xa, chuyển chỗ ở tới nơi
xa hay đã mất ?).
+ Thân bài: Kể lại diễn biến câu chuyện trong mơ. Có thể là:
* Người ấy và em gặp nhau ở đâu? Khi gặp lại em thấy người ấy như thế
nào? (Tả quang cảnh, nét mặt, dáng đi, giọng nói, nụ cười…).
* Người ấy làm gì, nói gì với em? Sự việc nào đáng nhơ ù? (kể và tả sự việc
ấy).
* Kết thúc cuộc gặp gỡ là sự việc gì ? (VD: Người ấy ôm em thật lâu, xúc
động, dặn dò).
* Một sự việc nào đó (chuông đồng hồ hoặc tiếng ai gọi…) đưa em trở về
thực tại.
Người thực hiện: Trần Thò Kim Sa
18
GPKH: Rèn luyện kó năng viết bài văn tự sự cho học sinh lớp 9
+ Kết bài: Cảm nghó của em về giấc mơ. (nuối tiếc, nhớ người ấy, hứa với lòng

cuộc chiến tranh và trách nhiệm của thế hệ trẻ đối với quá khứ lòch sự của cha anh
cũng như đối với hiện tại.( đan xen miêu tả nội tâm và nghò luận, sử dụng hình
thức độc thoại và độc thoại nội tâm).
+ Kết bài: Kết thúc cuộc gặp gỡ, ấn tượng sâu sắc (rút ra bài học về lẽ sống…)
- Thực hiện chấm bài và trả bài:
Muốn rèn luyện kó năng viết bài tập làm văn, giáo viên phải biết học sinh còn
hạn chế ở mặt nào. Bài viết của học sinh thể hiện rõ nhất các kó năng làm bài tập
Người thực hiện: Trần Thò Kim Sa
19
GPKH: Rèn luyện kó năng viết bài văn tự sự cho học sinh lớp 9
làm văn nói chung như bố cục, diễn đạt, ngữ pháp, chính tả, kó năng làm bài tự sự
nói riêng, kết hợp tự nhiên các yếu tố miêu tả, biểu cảm, nghò luận… Trong quá
trình chấm bài giáo viên đối chiếu bài viết của học sinh với tất cả những yêu cầu
ấy để cho học sinh lời nhận xét trên bài làm chính xác, giúp các em nhận thức
đúng sai, thiếu sót, rút ra kinh nghiệm để viết bài đạt kết quả tốt hơn trong những
lần sau. Tránh không phê gì hoặc chỉ gạch chân các lỗi.
- Giáo viên cần thực hiện tốt tiết trả bài viết cho học sinh theo chuyên đề của
Sở Giáo dục đã triển khai ở các năm học trước. Các bước, các nội dung phải tiến
hành trong tiết này là:
1. Đề bài (ghi lại đề bài đã cho kiểm tra).
2. Phân tích đề (yêu cầu học sinh xác đònh thể loại, sự việc cần kể).
3. Lập dàn bài (giáo viên hướng dẫn học sinh xây dựng dàn bài hoàn chỉnh).
4. Nhận xét chung về bài làm (những ưu điểm, khuyết điểm).
5. Sửa lỗi phổ biến (dùng từ, đặt câu, dựng đoạn, diễn đạt, chính tả, việc vận
dụng các yếu tố miêu tả, biểu cảm…): giáo viên chọn những lỗi tiêu biểu,
nêu ra và hướng dẫn học sinh tự sửa chữa, rút kinh nghiệm cho bài viết sau.
6. Củng cố về nội dung và phương pháp.
7. Đọc bài văn hay - đoạn văn hay, biểu dương khích lệ.
8. Tái kiểm tra.
Tiết trả bài viết có vai trò quan trọng trong việc kiểm tra, đánh giá rèn luyện

Trong các giờ học tiếng Việt, giáo viên cần giúp học sinh hiểu và vận dụng
kiến thức vào những hoàn cảnh giao tiếp cụ thể (Các phương châm hội thoại,
Xưng hô trong hội thoại ); rèn luyện để nắm vững nghóa của từ và làm tăng vốn
từ, dùng từ chính xác (Trau dồi vốn từ); ôn tập củng cố các kiến thức về câu, cách
sử dụng dấu câu, cách dựng đoạn và liên kết đoạn, rèn luyện cách viết đúng chính
tả… góp phần rèn luyện kó năng diễn đạt cho học sinh khi làm văn nói chung và
viết bài văn tự sự nói riêng đạt hiệu quả tốt nhất.
b.2. Đối với học sinh:
- Để đạt kết quả tốt trong việc rèn luyện kó năng làm văn tự sự cho học sinh,
giáo viên cần chú ý hướng dẫn các em tự học ở nhà thật tốt (đọc kó các mẫu văn
bản, soạn bài theo câu hỏi hướng dẫn học bài, nghiên cứu để nắm vững bài học lí
thuyết, làm bài tập về nhà…); thường xuyên đọc sách báo, các tài liệu có liên quan
nhất là những tác phẩm tự sự để có đònh hướng tốt về đề tài và bồi dưỡng tình cảm
, phát triển năng lực quan sát, trí tưởng tượng phong phú trước những sự việc, hiện
tượng trong đời sống; tích cực học tập, phát biểu ý kiến xây dựng bài.
- Học tập thật tốt phân môn Tiếng Việt để có đầy đủ kiến thức về ngữ pháp, sử
dụng câu, dấu câu, từ vựng, chính tả, rèn luyện kó năng viết đoạn, liên kết đoạn …,
thường xuyên rèn luyện chữ viết để chuẩn bò tốt cho việc viết bài tập làm văn.
- Nắm vững kiến thức về kiểu văn bản và yêu cầu khi tạo lập các kiểu văn bản,
nhất là tự sự, kết hợp tốt các phương thức biểu đạt; rèn luyện các kó năng vận
dụng kiến thức văn học về nghệ thuật dựng truyện, khắc họa nhân vật, kó năng
diễn đạt,… rèn luyện để thành thạo các kó năng phân tích đề, tìm ý, lập dàn bài,
viết bài, sửa chữa sau khi viết.
- Rèn luyện kó năng thực hành tổng hợp, mạnh dạn trong việc trình bày những
cảm xúc, suy nghó thể hiện cách nhìn, tình cảm đối với con người và đời sống xã
hội.
Tóm lại muốn giỏi văn nói chung, học sinh phải thực sự yêu thích môn Văn,
tích cực, tự giác. Phải tha thiết yêu cuộc sống, yêu cái đẹp; phải biết vui buồn
Người thực hiện: Trần Thò Kim Sa
21

* Bài viết Tập làm văn số 2 (Tuần 7 – tiết 34,35):

Năm học TSHS Giỏi Khá TB Yếu Kém
2009-2010 67 6 18 29 11 3
2010-2011 67 8 20 30 8 1
* Bài viết Tập làm văn số 3 (Tuần 14 – Tiết 68,69):
Năm học TSHS Giỏi Khá TB Yếu Kém
2009-2010 67 6 15 30 12 4
2010-2011 67 9 18 30 10 0
Người thực hiện: Trần Thò Kim Sa
22
GPKH: Rèn luyện kó năng viết bài văn tự sự cho học sinh lớp 9

C. KẾT LUẬN
1. Bài học kinh nghiệm:
Nâng cao chất lượng dạy và học nói chung, Tập làm văn tự sự nói riêng
đang là mối quan tâm của nhiều người. Làm sao để học sinh làm tốt bài văn tự sự
vẫn là một trong những vấn đề thời sự của khoa học cần phải thảo luận thêm.
Người thực hiện: Trần Thò Kim Sa
23
GPKH: Rèn luyện kó năng viết bài văn tự sự cho học sinh lớp 9
Qua nghiên cứu giải pháp rèn luyện kó năng viết bài văn tự sự cho học sinh
lớp 9, tôi rút ra được những bài học kinh nghiệm cơ bản như sau:
- Thực hiện đổi mới phương pháp giảng dạy là phát huy tính tích cực chủ động
của học sinh trong giờ học, làm cho giờ học dân chủ hơn, học sinh được thực hành
giao tiếp nhiều hơn. Từ đó góp phần nâng chất lượng học tập, chất lượng bài viết
của học sinh, đó là thước đo hiệu quả của giáo dục.

Người thực hiện
Người thực hiện: Trần Thò Kim Sa
24
GPKH: Rèn luyện kó năng viết bài văn tự sự cho học sinh lớp 9 Trần Thò Kim Sa
MỤC LỤC

A. MỞ ĐẦU………………………………………………………………………………………………………trang 1
1. Lý do chọn đề tài…………………………………………………………………………………………
2. Đối tượng nghiên cứu…………………………………………………………………………………
3. Phạm vi nghiên cứu………………………………………………………………………… trang 2
Người thực hiện: Trần Thò Kim Sa
25