1

THỰC TRẠNG BẢO HỘ NHÃN HIỆU CỦA
CÁC DOANH NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BẠC LIÊU
1

TS. Trần Văn Hải
CN. Hoàng Lan Phương
Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn,
Đại học Quốc gia Hà Nội

Việt Nam gia nhập WTO là một điều kiện thuận lợi để các doanh nghiệp
Việt Nam có thể tham gia vào một “sân chơi chung” của thương mại toàn cầu.
Trước yêu cầu của hội nhập kinh tế quốc tế, các doanh nghiệp Việt Nam không
chỉ tập trung vào việc nâng cao chất lượng sản phẩm, mở rộng quy mô sản xuất
mà còn cần khẳng định được uy tín và giá trị của doanh nghiệp mình. Nhãn hiệu
đóng góp một phần không nhỏ vào giá trị thương hiệu của chính các doanh
nghiệp. Do đó để nâng cao năng lực cạnh tranh, các doanh nghiệp cần phải chú
trọng vào việc xây dựng, bảo hộ và phát triển các nhãn hiệu của mình. Để nắm
bắt được xu thế chung, các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Bạc Liêu (sau đây gọi
là “doanh nghiệp Bạc Liêu”) cũng cần phải xây dựng, bảo hộ và phát triển nhãn
hiệu của doanh nghiệp để khẳng định được năng lực và vị thế của mình.
1. Tổng quan về việc bảo hộ nhãn hiệu của các doanh nghiệp Bạc Liêu
Theo số liệu do Cục Sở hữu trí tuệ (SHTT) quản lý cập nhật đến ngày
23.09.2011, các doanh nghiệp Bạc Liêu đã có 150 đơn yêu cầu được bảo hộ nhãn
hiệu, trong đó có 73 Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu được cấp. Như vậy, tỷ
lệ đăng ký thành công của các nhãn hiệu là 48,7%. Với tỷ lệ này có thể thấy rằng
Bạc Liêu - một tỉnh thuộc miền Nam có tỷ lệ đăng ký thành công của các nhãn
hiệu được bảo hộ/số đơn yêu cầu bảo hộ nhãn hiệu chỉ ở mức trung bình so với
các địa phương khác trong cả nước. Chúng tôi chứng minh cho nhận định này

2009
24 14 69 51
2010
30 4 150 63
Tổng
150 73 330 158

Có thể nhận thấy rằng, các doanh nghiệp Bạc Liêu chưa thực sự chú trọng
vào việc đăng ký bảo hộ nhãn hiệu của mình. Ngoài ra, tỷ lệ đăng ký thành công
của các nhãn hiệu còn chưa cao (đặc biệt vào năm 2010 thì tỷ lệ này chỉ là
13,3%). Bài nghiên cứu sẽ phân tích một số trường hợp các doanh nghiệp Bạc
Liêu nộp đơn đề nghị bảo hộ nhãn hiệu được chấp nhận bảo hộ hoặc bị từ chối

3

bảo hộ, từ đó đưa ra một số khuyến nghị để nâng cao khả năng bảo hộ nhãn hiệu
của các doanh nghiệp Bạc Liêu.
2. Đơn yêu cầu bảo hộ nhãn hiệu được chấp nhận
Trong số đơn đề nghị bảo hộ nhãn hiệu được chấp nhận có 2 trường hợp:
2.1. Trường hợp 1: Doanh nghiệp không sử dụng dịch vụ đại diện sở hữu công
nghiệp (SHCN)
Chúng tôi chọn nhãn hiệu “TK BẠC LIÊU MÁY GẶT ĐẬP LIÊN HỢP
BẠN NÔNG DÂN, HÌNH” cho sản phẩm “máy gặt đập liên hợp, máy tuốt lúa”
thuộc nhóm 07 do doanh nghiệp Tư Khén có trụ sở tại số 09, quốc lộ 01A, ấp
Trà Ban 2, xã Châu Hưng A, huyện Vĩnh Lợi làm chủ sở hữu.

Theo hồ sơ do Cục SHTT quản lý thì kể từ lúc nộp đơn đến khi được cấp
Giấy Chứng nhận đăng ký nhãn hiệu thì hai doanh nghiệp trên không gặp bất cứ
trở ngại nào trong cả giai đoạn xét nghiệm hình thức và xét nghiệm nội dung.
Tại sao hai doanh nghiệp trên không sử dụng dịch vụ đại diện SHCN lại

loại trừ.
Đối với nhãn hiệu “ĐẠI QUANG” cho sản phẩm thuộc nhóm 16 (Giấy;
giấy vệ sinh) do Hộ kinh doanh cá thể Đại Quang có trụ sở tại ấp 3, xã Phong
Thạnh Đông A, huyện Giá Rai làm chủ sở hữu. 5

Đây là nhãn hiệu rất dễ nhớ (ngay cả đối với người nước ngoài), trong
Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu cho Cục SHTT cấp cho doanh nghiệp này
không có bất kỳ dấu hiệu loại trừ nào.
2.2. Trường hợp 2: Doanh nghiệp có sử dụng dịch vụ đại diện SHCN
Chúng tôi chọn nhãn hiệu “VĨNH LỢI, HÌNH” cho sản phẩm nhóm 29 do
Công ty cổ phần xuất nhập khẩu Vĩnh Lợi có trụ sở tại Quốc lộ 01A ấp Cái Tràm
A, thị trấn Hoà Bình, huyện Hoà Bình làm chủ sở hữu, đại diện SHCN là
NOVAPRO & ASSOCIATES CO.,LTD và nhãn hiệu “TL, HÌNH” do Doanh
nghiệp tư nhân Thành Long có trụ sở tại 4/190 đường Lò Rèn, khóm 7, phường
5, thị xã Bạc Liêu làm chủ sở hữu, đại diện SHCN là A ĐÔNG IP
CONSULTANCY CO.,LTD.

Do đáp ứng được điều kiện chung đối với nhãn hiệu được bảo hộ được
quy định tại Điều 72 Luật SHTT nên cả hai doanh nghiệp trên không gặp bất cứ
trở ngại nào trong cả giai đoạn thẩm định hình thức và thẩm định nội dung, đã
được Cục SHTT cấp Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu.
3. Đơn yêu cầu bảo hộ nhãn hiệu bị từ chối
Liệu các doanh nghiệp đều có thể lấy thành phần phân biệt của tên thương
mại làm nhãn hiệu hoặc một phần nhãn hiệu không? Câu trả lời là có thể có như
trong trường hợp Hộ kinh doanh cá thể Đại Quang đã lấy chữ “ĐẠI QUANG” là
thành phần phân biệt của tên thương mại đăng ký bảo hộ nhãn hiệu. Song cũng
có những doanh nghiệp khi lấy thành phần phân biệt của tên thương mại làm

(iii) Trong nhãn hiệu được yêu cầu bảo hộ thì thành phần có khả năng
phân biệt là phần chữ “HUỲNH MINH THÀNH”. Tuy nhiên, nó lại tương tự
đến mức gây nhầm lẫn với nhãn hiệu “MINH THÀNH” đang còn hiệu lực bảo
hộ. Có thể nhận thấy rằng “HUỲNH MINH THÀNH” và “MINH THÀNH” đều
là tên người Việt và trùng nhau về phần tên đệm và tên chính “MINH THÀNH”.
Đối với tên của người Việt, tên gọi (bao gồm tên đệm và tên chính) rất đa dạng
và có khả năng phân biệt, còn tên họ thì chỉ giới hạn trong một số ít nên không
được coi là có khả năng phân biệt. Do đó với việc khác phần họ “HUỲNH” và
trùng tên gọi “MINH THÀNH” thì nhãn hiệu đang được đề nghị bảo hộ đã tương
tự tới mức gây nhầm lẫn với nhãn hiệu đang còn hiệu lực bảo hộ cho cùng nhóm
sản phẩm 30.
Như vậy, “tên thương mại” và “nhãn hiệu” là hai đối tượng khác nhau của
quyền sở hữu công nghiệp. Quyền sở hữu công nghiệp đối với tên thương mại
được phát sinh tự động trên cơ sở sử dụng hợp pháp tên thương mại đó, còn
quyền sở hữu công nghiệp đối với nhãn hiệu chỉ được phát sinh trên cơ sở đăng
ký tại Cục SHTT (và phải được Cục SHTT cấp Giấy chứng nhận đăng ký nhãn
hiệu). Do đó, việc lấy thành phần phân biệt của tên thương mại làm nhãn hiệu
hoặc một phần nhãn hiệu có thể được bảo hộ hoặc không được bảo hộ. Các
doanh nghiệp cần hết sức lưu ý để tránh trường hợp sử dụng tên thương mại làm
nhãn hiệu hoặc một phần nhãn hiệu mà không đi đăng ký.
Tiếp theo, chúng tôi xin phân tích trường hợp của nhãn hiệu “CÔNG TY
CỔ PHẦN MUỐI ĐÔNG HẢI BẠC LIÊU DOSASCO, HÌNH” cho sản phẩm
“muối ăn” thuộc nhóm 30 do Công ty cổ phần muối Đông Hải tỉnh Bạc Liêu có
trụ sở tại ấp Hoà 1, xã Long Điền, huyện Đông Hải yêu cầu bảo hộ.

8Nhãn hiệu này đã lấy cả tên thương mại của mình để làm một phần nhãn
hiệu. Tuy nhiên, nhãn hiệu này đã tương tự tới mức gây nhầm lẫn với nhãn hiệu

phát âm.
Chúng tôi xin khảo sát tiếp nhãn hiệu “TD, HÌNH” do bà Trần Thị Dung
trú tại số 418/7 khóm Nhà Mát, phường Nhà Mát, Thành phố Bạc Liêu đề nghị
bảo hộ cho các sản phẩm thuộc nhóm 29 và nhóm 31. Nhãn hiệu này đã “tương
tự đến mức gây nhầm lẫn” mà cụ thể ở đây là “tương tự về cách trình bày” với
nhãn hiệu “TD C, HÌNH” cho sản phẩm thuộc nhóm 29 và 31 do Công ty TNHH
chế biến thuỷ sản Tiến Đạt có trụ sở tại ấp Láng Cát, xã Tân Hải, huyện Tân
Thành, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu làm chủ sở hữu. Nhãn hiệu được yêu cầu bảo hộ “T D, HÌNH” là nhãn hiệu kết hợp hình
và chữ trong đó:
(i) phần hình gồm hình tam giác không có khả năng phân biệt theo quy
định tại Điều 74.2.a Luật SHTT vì nó là hình học đơn giản; phần hình mặt trời,

10

sóng biển, tôm, cá mang tính chất mô tả về phương pháp sản xuất, nguồn gốc
của các sản phẩm tôm, thịt, cá (không còn sống); nước mắm, mắm cá cơm; cua
(còn sống) mà nhãn hiệu yêu cầu bảo hộ do đó các phần hình này cũng không có
khả năng phân biệt.
(ii) Phần chữ “T D” được viết cách điệu, tuy nhiên cách trình bày của phần
chữ này lại tương tự với phần chữ “TD” trong nhãn hiệu đang còn hiệu lực bảo
hộ “TD C, HÌNH” của Công ty TNHH chế biến thuỷ sản Tiến Đạt cùng cho các
sản phẩm thuộc nhóm 29 và 31. Như vậy, với cách trình bày trên, người tiêu
dùng rất dễ nhầm tưởng nhãn hiệu được yêu cầu bảo hộ và nhãn hiệu đang còn
hiệu lực bảo hộ cùng một chủ sở hữu là Công ty TNHH chế biến thuỷ sản Tiến
Đạt.
Với những phân tích trên đây có thể thấy lý do để các doanh nghiệp Bạc
Liêu bị Cục SHTT từ chối các đơn yêu cầu bảo hộ nhãn hiệu là do trước khi nộp

bảo hộ cho sản phẩm/dịch vụ trùng với sản phẩm/dịch vụ của nhãn hiệu đang
còn hiệu lực bảo hộ.
+ Nhãn hiệu được yêu cầu bảo hộ trùng với nhãn hiệu đang còn hiệu lực
bảo hộ cho sản phẩm/dịch vụ tương tự với sản phẩm/dịch vụ của nhãn hiệu đang
còn hiệu lực bảo hộ.
+ Nhãn hiệu được yêu cầu bảo hộ tương tự tới mức gây nhầm lẫn với
nhãn hiệu đang còn hiệu lực bảo hộ cho cho sản phẩm/dịch vụ trùng với sản
phẩm/dịch vụ của nhãn hiệu đang còn hiệu lực bảo hộ.
+ Nhãn hiệu được yêu cầu bảo hộ tương tự tới mức gây nhầm lẫn với
nhãn hiệu đang còn hiệu lực bảo hộ cho sản phẩm/dịch vụ tương tự với sản
phẩm/dịch vụ của nhãn hiệu đang còn hiệu lực bảo hộ.
Việc xác định các nhãn hiệu trùng nhau và các sản phẩm/dịch vụ trùng
nhau là không khó song việc xác định khả năng “tương tự” thì không hề dễ
dàng.

12

(i) Đối với việc xác định khả năng “tương tự tới mức gây nhầm lẫn” của
nhãn hiệu được yêu cầu bảo hộ và nhãn hiệu đang còn hiệu lực bảo hộ, chúng ta
dựa trên các tiêu chí sau
2
:
- Tương tự về mặt cấu trúc: như trường hợp của nhãn hiệu “CÔNG TY
CỔ PHẦN MUỐI ĐÔNG HẢI BẠC LIÊU DOSASCO, HÌNH” và nhãn hiệu
“DOSACO, HÌNH”.
- Tương tự về cách trình bày: như trường hợp của nhãn hiệu “T D, HÌNH”
và nhãn hiệu “TD C, HÌNH”.
- Tương tự về cách phát âm: như trường hợp của nhãn hiệu “CÔNG TY
CỔ PHẦN MUỐI ĐÔNG HẢI BẠC LIÊU DOSASCO, HÌNH ” và nhãn hiệu
“DOSACO, HÌNH”.

Thứ tư, sau khi khảo sát về khả năng bảo hộ nhãn hiệu, các doanh nghiệp
cần phải tiến hành đăng ký ngay nhãn hiệu của mình với Cục SHTT. Các doanh
nghiệp tránh để xảy ra trường hợp đáng tiếc khi doanh nghiệp sử dụng nhãn hiệu
cho sản phẩm/dịch vụ của mình mà chưa đi đăng ký bảo hộ, đầu tư cho quảng
cáo và gây dựng lòng tin của khách hàng nhưng lại bị các doanh nghiệp khác
“nhanh chân” đăng ký bảo hộ nhãn hiệu đó trước. Khi nhãn hiệu đã thuộc quyền
sở hữu của chủ thể khác thì việc doanh nghiệp vẫn sử dụng nhãn hiệu đó cho sản
phẩm/dịch vụ của mình thì sẽ được coi là hành vi xâm phạm quyền đối với nhãn
hiệu và có thể bị kiện về hành vi này.
Trước giá trị mà một nhãn hiệu được bảo hộ mang lại, các doanh nghiệp
cần phải có những chiến lược cho việc xây dựng và phát triển nhãn hiệu, đặc biệt
là việc đăng ký bảo hộ thành công các nhãn hiệu của doanh nghiệp mình.

Hy vọng bài nghiên cứu sẽ góp phần giúp các doanh nghiệp Bạc Liêu
đăng ký bảo hộ thành công các nhãn hiệu trong thời gian tới.
Nghiên cứu này do Bộ môn Sở hữu trí tuệ, Trường Đại học Khoa học Xã
hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội tiến hành theo đề nghị của Sở Khoa
học và Công nghệ tỉnh Bạc Liêu.,.