I HC QUC GIA H NI
KHOA LUT
NGUYN KIM LNG
THU THậP, NGHIÊN CứU Và ĐáNH GIá CHứNG Cứ
TRONG Tố TụNG DÂN Sự CủA TòA áN CấP SƠ THẩM LUN VN THC S LUT HC
LUN VN THC S LUT HC Cỏn b hng dn khoa hc: TS. NGUYN CễNG BèNH

H NI - 2015
LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan Luận văn là công trình nghiên cứu của
riêng tôi. Các kết quả nêu trong Luận văn chƣa đƣợc công bố trong
bất kỳ công trình nào khác. Các số liệu, ví dụ và trích dẫn trong
Luận văn đảm bảo tính chính xác, tin cậy và trung thực. Tôi đã
hoàn thành tất cả các môn học và đã thanh toán tất cả các nghĩa vụ
tài chính theo quy định của Khoa Luật Đại học Quốc gia Hà Nội.
Vậy tôi viết Lời cam đoan này đề nghị Khoa Luật xem xét để
tôi có thể bảo vệ Luận văn.
Tôi xin chân thành cảm ơn!

trong tố tụng dân sự của Tòa án cấp sơ thẩm 16
1.3. KHÁI QUÁT SỰ PHÁT TRIỂN CÁC QUY ĐỊNH CỦA PHÁP
LUẬT TỐ TỤNG DÂN SỰ VIỆT NAM TỪ NĂM 1945 ĐẾN NAY
VỀ THU THẬP, NGHIÊN CỨU VÀ ĐÁNH GIÁ CHỨNG CỨ
TRONG TỐ TỤNG DÂN SỰ CỦA TÒA ÁN CẤP SƠ THẨM 18
1.3.1. Giai đoạn từ năm 1945 đến năm 1989 18
1.3.2. Giai đoạn từ năm 1989 đến năm 2004 21
1.3.3. Giai đoạn từ 2004 đến nay 23
KẾT LUẬN CHƢƠNG 1 25
Chƣơng 2:NỘI DUNG CÁC QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT TỐ
TỤNG DÂN SỰ VIỆT NAM HIỆN HÀNH VỀ THU THẬP,
NGHIÊN CỨU VÀ ĐÁNH GIÁ CHỨNG CỨ TRONG TỐ
TỤNG DÂN SỰ CỦA TÒA ÁN CẤP SƠ THẨM 26
2.1. CÁC QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT TỐ TỤNG DÂN SỰ VIỆT
NAM HIỆN HÀNH VỀ THU THẬP CHỨNG CỨ TRONG TỐ
TỤNG DÂN SỰ CỦA TÒA ÁN CẤP SƠ THẨM 26
2.1.1. Điều kiện Tòa án cấp sơ thẩm tiến hành thu thập chứng cứ trong
tố tụng dân sự 26
2.1.2. Các biện pháp thu thập chứng cứ của Tòa án cấp sơ thẩm trong tố
tụng dân sự 30
2.2. CÁC QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT TỐ TỤNG DÂN SỰ VIỆT
NAM HIỆN HÀNH VỀ NGHIÊN CỨU VÀ ĐÁNH GIÁ CHỨNG
CỨ TRONG TỐ TỤNG DÂN SỰ CỦA TÒA ÁN CẤP SƠ THẨM 45
2.2.1. Nội dung nghiên cứu và đánh giá chứng cứ trong tố tụng dân sự 45
2.2.2. Thủ tục nghiên cứu và đánh giá chứng cứ trong tố tụng dân sự 48
KẾT LUẬN CHƢƠNG 2 55
Chƣơng 3: THỰC TIỄN THỰC HIỆN CÁC QUY ĐỊNH CỦA PHÁP
LUẬT TỐ TỤNG DÂN SỰ VIỆT NAM VỀ THU THẬP,
NGHIÊN CỨU, ĐÁNH GIÁ CHỨNG CỨ CỦA TÒA ÁN CẤP
SƠ THẨM VÀ KIẾN NGHỊ 56

tụng dân sự
LTCTAND
: Luật tổ chức Tòa án nhân dân
LTCVKSND
: Luật tổ chức Viện kiểm sát nhân dân
PLTTGQCTCLĐ
: Pháp lệnh thủ tục giải quyết các tranh chấp lao động
PLTTGQCVADS
: Pháp lệnh thủ tục giải quyết các vụ án dân sự
PLTTGQCVAKT
: Pháp lệnh thủ tục giải quyết các vụ án kinh tế
TAND
: Tòa án nhân dân
TANDTC
: Tòa án nhân dân tối cao
TTDS
: Tố tụng dân sự DANH MỤC BẢNG

Số hiệu bảng
Tên bảng
Trang
Bảng 3.1:
Thống kê số vụ việc giải quyết hàng năm
57

thi hành một số quy định của BLTTDS về “chứng minh và chứng cứ” của
BLTTDS đã đƣợc sửa đổi bổ sung theo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của
BLTTS. So với các quy định về thu thập, nghiên cứu, đánh giá chứng cứ của
các văn bản pháp luật đƣợc ban hành trƣớc đây thì các văn bản pháp luật này

2
đã quy định về điều kiện, trình tự và cách thức Tòa án tiến hành thu thập
chứng cứ khá rõ ràng và đầy đủ hơn nên đã tạo thuận lợi cho các Tòa án trong
việc giải quyết vụ việc dân sự. Tuy nhiên qua nghiên cứu cũng nhƣ khảo sát
thực tiễn áp dụng các quy định về hoạt động thu thập, nghiên cứu, đánh giá
chứng cứ của Tòa án cho thấy vẫn bộc lộ nhiều những vƣớng mắc bất cập nhƣ
BLTTS chƣa quy định hoạt động thu thập chứng cứ của Tòa án giới hạn ở
giai đoạn nào? Ví dụ nhƣ sau khi có quyết định xét xử Tòa án có đƣợc lấy lời
khai, định giá, xem xét thẩm định… không? Biện pháp, cơ chế nào để nâng
cao hiệu quả của biện pháp yêu cầu cơ quan, tổ chức cung cấp chứng cứ cho
Tòa án vì trên thực tế rất nhiều trƣờng hợp họ không hợp tác, không cung cấp
chứng cứ hoặc gây khó khăn cho Tòa án trong việc thu thập chứng cứ; Khi
thẩm phán phải từ chối tiến hành tố tụng hoặc bị thay đổi thì những chứng cứ
do thẩm phán đó thu thập trƣớc đó có đƣợc sử dụng để tiếp tục giải quyết vụ
án không? Hay quy định về đánh giá chứng cứ tại Điều 96 BLTTDS còn
mang tính nguyên tắc v.v Đây chỉ là một số vấn đề bất cập trong vấn đề thu
thập, nghiên cứu, đánh giá chứng cứ của Tòa án nhƣng nó cũng là những trở
ngại lớn trong quá trình giải quyết vụ án dân sự.
Từ thực tế đó, việc tiếp tục nghiên cứu vấn đề thu thập, nghiên cứu và
đánh giá chứng cứ trong tố tụng dân sự của Tòa án trong thời điểm hiện nay
vẫn rất cần thiết. Vì vậy, tác giả đã chọn đề tài “Thu thập, nghiên cứu và
đánh giá chứng cứ trong tố tụng dân sự của Tòa án cấp sơ thẩm” nghiên
cứu làm luận văn thạc sĩ với mong muốn qua đó sẽ làm rõ đƣợc những vấn đề
liên quan đến hoạt động thu thập, nghiên cứu, đánh giá chứng cứ của Tòa án
cấp sơ thẩm để góp phần nâng cao hiệu quả công tác giải quyết các vụ việc

Cƣờng trên Tạp chí Tòa án nhân dân số 2/2010; bài “Một số bất cập và vướng
mắc của Bộ luật tố tụng dân sự chưa được hướng dẫn thi hành” của tác giả

4
Trần Văn Trung trên Tạp chí Tòa án nhân dân số 4/2011; bài “Bàn về điều 92
Bộ luật tố tụng dân sự về định giá tài sản” trên Tạp chí Tòa án nhân dân số
20/2012 .v.v. Những công trình nghiên cứu này đã làm sáng tỏ đƣợc nhiều
vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến việc thu thập, nghiên cứu và đánh
giá chứng cứ của Tòa án. Tuy vậy, những công trình nghiên cứu này đƣợc
thực hiện chủ yếu vào thời điểm trƣớc và sau khi BLTTS đƣợc ban hành đến
nay điều kiên kinh tế, xã hội đã có nhiều thay đổi. Do vậy, việc nghiên cứu đề
tài “Thu thập, nghiên cứu và đánh giá chứng cứ trong tố tụng dân sự của Tòa
án cấp sơ thẩm” trong lúc này là công việc rất có ý nghĩa và có tính thời sự.
3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu đề tài
Đối tƣợng nghiên cứu đề tài là vấn đề về lý luận, các quy định của pháp
luật TTDS về thu thập, nghiên cứu, đánh giá chứng cứ và thực tiễn thực hiện
các quy định của pháp luật TTDS về thu thập, nghiên cứu, đánh giá chứng cứ
của các Tòa án cấp sơ thẩm.
Hoạt động thu thập, nghiên cứu và đánh giá chứng cứ trong tố tụng dân
sự của Tòa án cấp sơ thẩm là một hoạt động tố tụng dân sự cơ bản và có ý
nghĩa rất lớn. Do vậy, đề tài "Thu thập, nghiên cứu và đánh giá chứng cứ
trong tố tụng dân sự của Tòa án cấp sơ thẩm" có rất nhiều nội dung khác
nhau. Trong khuôn khổ và điều kiện thời gian nghiên cứu đề tài luận văn thạc
sĩ tác giả chỉ tập trung nghiên cứu một số vấn đề về lý luận cơ bản, nội dung
các quy định của pháp luật Việt nam hiện hành về thu thập, nghiên cứu và
đánh giá chứng cứ của Tòa án cấp sơ thẩm và thực tiễn thực hiện chúng tại
các Tòa án trong những năm gần đây.
4. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu đề tài
Việc nghiên cứu đề tài với mục đích là làm rõ những vấn đề lý luận cơ
bản về thu thập, nghiên cứu và đánh giá chứng cứ trong tố tụng dân sự; nội


6
- Trình bày đƣợc những vấn đề về thực tiễn thu thập, nghiên cứu, đánh
giá chứng cứ của Tòa án cấp sơ thẩm đồng thời chỉ ra những hạn chế, bất cập
của quy định pháp luật và thực tiễn thực hiện.
- Đề xuất đƣợc một số kiến nghị hoàn thiện và thực hiện các quy định
của pháp luật về thu thập, nghiên cứu và đánh giá chứng cứ.
7. Kết cấu của luận văn
Luận văn gồm ba phần: Mở đầu, nội dung và kết luận. Phần nội dung
của luận văn gồm 3 chƣơng:
Chương 1: Những vấn đề lý luận về thu thập, nghiên cứu, đánh giá
chứng cứ trong tố tụng dân sự của Tòa án cấp sơ thẩm.
Chương 2: Nội dung các quy định của Pháp luật tố tụng dân sự Việt
nam hiện hành về thu thập, nghiên cứu, đánh giá chứng cứ
của Tòa án cấp sơ thẩm.
Chương 3: Thực tiễn thực hiện các quy định của pháp luật tố tụng dân
sự Việt nam về thu thập, nghiên cứu, đánh giá chứng cứ
của Tòa án cấp sơ thẩm và kiến nghị.

7
Chương 1
NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THU THẬP, NGHIÊN CỨU,
ĐÁNH GIÁ CHỨNG CỨ TRONG TỐ TỤNG DÂN SỰ
CỦA TÒA ÁN CẤP SƠ THẨM

1.1. KHÁI NIỆM VÀ Ý NGHĨA CỦA THU THẬP, NGHIÊN CỨU, ĐÁNH
GIÁ CHỨNG CỨ TRONG TỐ TỤNG DÂN SỰ CỦA TÒA ÁN CẤP SƠ THẨM
1.1.1. Khái niệm thu thập, nghiên cứu và đánh giá chứng cứ trong
tố tụng dân sự của Tòa án cấp sơ thẩm
Về nguyên tắc, khi tham gia tố tụng các đƣơng sự phải có nghĩa vụ

niệm này đã đề cập đến đƣợc bản chất của biện pháp thu thập chứng cứ cũng
nhƣ mục đích của hoạt động thu thập chứng cứ nhằm để “nghiên cứu”, “đánh
giá và sử dụng” trong hoạt động giải quyết vụ việc dân sự của Tòa án. Tuy
nhiên khái niệm trên chƣa chƣa làm nổi bật lên đƣợc vấn đề chủ thể tiến hành
thu thập chứng cứ trong trƣờng hợp này là Tòa án và tiến hành thu thập chứng
cứ qua việc áp dụng một số biện pháp thu thập chứng cứ trong những trƣờng
hợp và điều kiện do pháp luật tố tụng dân sự quy định, và thông qua việc áp
dụng thủ tục, trình tự cũng nhƣ điều kiện chặt chẽ do pháp luật quy định nhƣ
vậy thì các chứng cứ mà Tòa án thu thập đƣợc mới có giá trị pháp lý và đƣợc
sử dụng vào việc giải quyết vụ việc dân sự. Mặt khác, theo quy định của pháp
luật tố tụng dân sự Việt Nam hiện hành thì ở các Tòa án việc thu thập chứng
cứ không phải do bất kỳ ai đảm nhiệm mà do Thẩm phán phụ trách việc giải
quyết vụ việc đảm nhiệm. Từ những vấn đề nêu trên có thể kết luận về khái
niệm thu thập chứng cứ nhƣ sau: "Thu thập chứng cứ của Tòa án là hoạt động
của thẩm phán trong việc tiến hành các biện pháp pháp lý theo quy định của

9
pháp luật nhằm tập hợp các chứng cứ liên quan đến vụ việc dân sự đã được
Tòa án thụ lý để xây dựng, hoàn thiện hồ sơ, tạo tiền đề cho việc nghiên cứu,
đánh giá chứng cứ nhằm xác định sự thật khách quan của vụ việc dân sự".
- Nghiên cứu chứng cứ là hoạt động tiếp theo của quá trình cung cấp,
thu thập chứng cứ và nằm trong quá trình chứng minh. Nghiên cứu chứng cứ
là một chuỗi hoạt động của quá trình nhận thức đƣợc chủ thể chứng minh tiến
hành thông qua việc xem xét, tìm hiểu chứng cứ trong hồ sơ vụ việc dân sự
cũng nhƣ tại phiên tòa để chấp nhận hoặc không chấp nhận các tình tiết, sự
kiện đƣợc xem xét, xác định là chứng cứ của vụ việc. Mục đích của hoạt động
nghiên cứu chứng cứ là xác định giá trị chứng minh của chứng cứ để làm tiền
đề cho việc đánh giá chứng cứ nhằm xác định sự thật khách quan của vụ việc
dân sự. Hoạt động nghiên cứu chứng cứ đƣợc thực hiện trong suốt quá trình
chứng minh, trong từng giai đoạn tố tụng. Theo Đại từ điển tiếng Việt, thuật

thể nói đánh giá chứng là một quá trình tƣ duy logic, là hoạt động suy luận
dựa trên cơ sở nhận thức và tri thức của ngƣời đánh giá về đối tƣợng đánh
giá. Từ đó, có thể kết luận: "Đánh giá chứng cứ của Tòa án là hoạt động tư
duy logic của Thẩm phán và các thành viên của Hội đồng xét xử tiến hành
trên cơ sở những hiểu biết về những tình tiết, sự kiện đã thu thập được, dựa
trên cơ sở các quy định pháp luật và niềm tin nội tâm để xác định độ tin cậy
và giá trị chứng minh của từng chứng cứ cũng như tất cả các chứng cứ
trong vụ việc dân sự nhằm làm sáng tỏ sự thật của vụ việc dân sự một cách
khách quan toàn diện".
1.1.2. Ý nghĩa của thu thập, nghiên cứu và đánh giá chứng cứ trong
tố tụng dân sự của Tòa án cấp sơ thẩm
1.1.2.1. Ý nghĩa của thu thập chứng cứ của Tòa án cấp sơ thẩm
- Đối với việc giải quyết các vụ việc dân sự của Tòa án:

11
Trong thực tiễn việc giải quyết các vụ việc dân sự của Tòa án thì tỷ lệ
số vụ việc dân sự đƣợc giải quyết dựa vào chứng cứ và việc tự chứng minh
của các đƣơng sự là rất ít, phần lớn các vụ việc dân sự đƣợc giải quyết đều do
Tòa án chủ động, tích cực xác minh thu thập chứng cứ, việc pháp luật TTDS
quy định cho Tòa án có quyền áp dụng các biện pháp thu thập chứng cứ trong
giai đoạn chuẩn bị xét xử sơ thẩm khi thỏa mãn những điều kiện nhất định sẽ
có tác dụng to lớn trong việc xây dựng hồ sơ vụ việc, củng cố các chứng cứ
quan trọng của vụ việc dân sự phải giải quyết, Tòa án sẽ có thêm cơ sở, căn
cứ pháp lý để giải quyết vụ việc, công tác xét xử của Tòa án thông qua đó
đƣợc khách quan chính xác và triệt để hơn.
Đƣơng sự khi tham gia tố tụng dân sự xuất phát từ quyền, lợi ích của
mình vì thế chứng cứ mà các bên đƣơng sự cung cấp sẽ thiên lệch về phía
mình hơn. Tòa án với vị trí là ngƣời đứng ra phân xử vụ việc cần phải có
cái nhìn khách quan, toàn diện về vụ việc cần phải giải quyết, ngoài ra đối
với những vụ việc đặc thù nhƣ chia tài sản là đất đai, nếu Tòa án chỉ căn cứ

sơ thẩm
Là một giai đoạn trong quá trình chứng minh trong tố tụng dân sự, việc
nghiên cứu chứng cứ có ý nghĩa rất quan trọng. Thông qua việc nghiên cứu
chứng cứ Tòa án sẽ hiểu rõ đƣợc bản chất vụ việc dân sự.
Ngay từ khi khởi kiện các đƣơng sự đã thực hiện việc thu thập chứng
cứ để cung cấp cho Tòa án chứng minh bảo vệ cho quyền và lợi ích hợp pháp
của mình. Tuy nhiên đây là những chứng cứ đƣợc xuất trình riêng rẽ mà chƣa
đặt trong tổng thể các chứng cứ có trong hồ sơ vụ, việc dân sự. Vì vậy sau khi
nghiên cứu các chứng cứ có trong hồ sơ vụ việc dân sự do đƣơng sự hoặc
ngƣời bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của họ cung cấp Tòa án sẽ phát hiện
đƣợc các chứng cứ, tài liệu cần thu thập thêm để làm rõ các tình tiết, sự kiện
của vụ việc dân sự.

13
Kết quả của việc nghiên cứu chứng cứ giúp Tòa án giải quyết đúng đắn
vụ việc dân sự và xác định đƣợc phƣơng hƣớng giải quyết vụ việc dân sự, Tòa
án có cơ sở xem xét các căn cứ để ra các quyết định khác nhƣ quyết định đình
chỉ, tạm đình chỉ vụ việc, quyết định chuyển vụ án cho Tòa án khác giải
quyết, quyết định hòa giải, quyết định đƣa vụ án ra xét xử… khi Tòa án thấy
đủ căn cứ. Do vậy có thể nhận định rằng nghiên cứu chứng cứ là một hoạt
động cơ bản của việc giải quyết các vụ việc dân sự của Tòa án cấp sơ thẩm.
1.1.2.3. Ý nghĩa của hoạt động đánh giá chứng cứ của Tòa án cấp sơ thẩm
Đánh giá chứng cứ là giai đoạn cuối cùng của hoạt động chứng minh.
Là một hoạt động nhận thức, đánh giá chứng cứ là giai đoạn phức tạp nhất
trong toàn bộ quá trình chứng minh vụ việc dân sự. Đây không phải chỉ công
việc đƣợc tiến hành trong giai đoạn xét xử tại phiên tòa mà còn đòi hỏi đƣợc
tiến hành ở toàn bộ quá trình Tòa án giải quyết vụ việc dân sự.
Đánh giá chứng cứ là một quá trình logic nhằm xác định giá trị chứng
minh và sự phù hợp giữa các chứng cứ, tình tiết, sự kiện đã thu thập đƣợc và
nghiên cứu ở những giai đoạn trƣớc. Thông qua đánh giá chứng cứ, Tòa án có

chứng cứ để Tòa án xem xét giải quyết vụ án, tuy nhiên để giải quyết đúng
đắn vụ việc dân sự thì Tòa án phải xác định xem trong vụ việc dân sự phải
chứng minh làm rõ những vấn đề gì? Các tài liệu, chứng cứ do đƣơng sự và
ngƣời tham gia tố tụng cung cấp có đủ để giải quyết vụ việc dân sự chƣa? Cần
phải thu thập bổ sung những tài liệu chứng cứ nào? Vì vậy mặc dù đề cao vai
trò chứng minh của đƣơng sự nhƣng cần phải nhận thức rằng trong điều kiện
của nƣớc ta hiện nay thì hoạt động thu thập chứng cứ của Tòa án vẫn giữ vai
trò tiền đề quan trọng trong quá trình giải quyết vụ việc dân sự.
Thẩm phán là ngƣời trực tiếp thụ lý giải quyết vụ việc dân sự là ngƣời

15
tiếp xúc, nghiên cứu, trực tiếp đánh giá các chứng cứ, tiếp xúc với các đƣơng
sự, nghe các đƣơng sự trình bày yêu cầu cũng nhƣ lý lẽ chứng minh của mình.
Từ đó bằng sự hiểu biết pháp luật và nghiệp vụ của mình Thẩm phán hiểu rõ
những vấn đề khúc mắc cần làm rõ trong vụ việc để yêu cầu đƣơng sự hoặc tự
mình chủ động thu thập chứng cứ, do vậy hiệu quả chứng minh sẽ cao hơn,
tránh tình trạng thu thập chứng cứ tràn lan, không trọng tâm dẫn đến chứng cứ
thu thập không có giá trị chứng minh.
- Tòa án là cơ quan tƣ pháp thực hiện vai trò là cơ quan bảo vệ công lý,
do vậy hoạt động thu thập, nghiên cứu, đánh giá chứng cứ giúp Tòa án thực
hiện vai trò bảo vệ công lý của mình.
Trong nhà nƣớc pháp quyền, Tòa án luôn là ngƣời đại diện và ngƣời
thực thi công lý. Vấn đề thực thi công lý của Tòa án gắn liền với việc bảo
đảm quyền tiếp cận công lý của công dân. Tòa án Việt nam ngoài nhiệm vụ
xét xử các vụ án theo quy định của pháp luật thì trong phạm vi chức năng của
mình, Tòa án có nhiệm vụ bảo vệ pháp chế xã hội chủ nghĩa; bảo vệ chế độ xã
hội chủ nghĩa và quyền làm chủ của nhân dân; bảo vệ tài sản của nhà nƣớc,
của tập thể; bảo vệ tính mạng tài sản, danh dự nhân phẩm của công dân.
Trong giải quyết vụ việc dân sự thì đặc thù của TTDS là quyền của bên này
thƣờng tƣơng ứng với nghĩa vụ của bên kia, lợi ích của các bên đƣơng sự

thu thập, nghiên cứu, đánh giá chứng cứ tạo điều kiện để ngƣời dân biết đƣợc
để thực hiện quyền và nghĩa vụ trong tố tụng dân sự của mình, tạo điều kiện
cho để Tòa án tìm ra sự thật khách quan, giúp cho việc giải quyết vụ việc dân
sự công bằng thuyết phục, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân.
1.2.2. Cơ sở thực tiễn của thu thập, nghiên cứu và đánh giá chứng
cứ trong tố tụng dân sự của Tòa án cấp sơ thẩm
- Với đặc thù là một nƣớc có nền kinh tế đang phát triển, mặt bằng

17
kinh tế của ngƣời dân nói chung còn thấp, sự hiểu biết và tiếp cận pháp luật
còn chƣa cao nên mặc dù đề cao vai trò chứng minh của đƣơng sự trong tố
tụng dân sự, nhƣng vẫn chƣa thể xóa bỏ vai trò của Tòa án trong việc chứng
minh nhƣ pháp luật tố tụng dân sự của một số nƣớc. Sở dĩ nhƣ vậy vì nếu
đƣơng sự tự mình thu thập toàn bộ chứng cứ chứng minh cho yêu cầu của
mình thì sẽ gặp khó khăn do bản thân họ hiểu biết pháp luật còn hạn chế,
không xác định đƣợc chứng cứ nào cần thiết cho vấn đề mình cần chứng
minh, đồng thời nhiều tài liệu chứng cứ do cá nhân cơ quan tổ chức quản lý
nếu để đƣơng sự tự thu thập sẽ có nhiều trở ngại. Trong điều kiện nƣớc ta
hiện nay khả năng tự bảo vệ của các đƣơng sự trong vụ việc dân sự còn rất
yếu, sự hiểu biết pháp luật của họ còn hạn chế, nhất là các đƣơng sự ở khu
vực nông thôn vùng sâu vùng xa nhƣng họ không có khả năng để mời luật
sƣ bảo vệ quyền lợi cho mình. Mặt khác đội ngũ Luật sƣ, trợ giúp viên pháp
lý ở nƣớc ta còn thiếu nhiều và chủ yếu tập trung ở các Thành phố, Thị xã
do vậy phần lớn các đƣơng sự không có khả năng kinh tế sẽ khó tìm đƣợc sự
hỗ trợ về mặt pháp lý trong quá tố tụng cung cấp chứng cứ cho Tòa án để
bảo vệ quyền lợi của mình. Trong khi đó điều kiện kinh tế xã hội của nƣớc
ta chƣa cho phép chúng ta quy định việc tham gia tố tụng của Luật sƣ là bắt
buộc, nên nếu quy định nghĩa vụ chứng minh hoàn toàn thuộc về đƣơng sự
sẽ dẫn đến tình trạng đƣơng sự không có khả năng chứng minh bảo vệ quyền
và lợi ích hợp pháp của mình.