HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ - HÀNH CHÍNH
QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH
HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

THIẾT KẾ VÀ PHÂN TÍCH TỔ CHỨC
CÁC CƠ QUAN HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC
Vấn đề:
NỘI DUNG CHỦ YẾU THIẾT KẾ TỔ CHỨC
CÁC CƠ QUAN HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC
Cao học 11C (2006-2009)
TP. Hồ Chí Minh, tháng 3 năm 2008
Họ và tên: Đoàn Văn Trực
Đơn vị công tác: Sở Bưu chính Viễn thông
Đồng Nai
Nhân dân Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, đã tiến
hành cuộc Các mạng tháng Tám 1945, giàn lại chính quyền về tay nhân dân và lập
nên nước Việt Nam dân chủ cộng hòa. Ngay từ khi mới ra đời, Nhà nước Việt Nam
mới đã ban hành nhiều văn bản pháp luật làm căn cứ pháp lý xây dựng nhà nước
kiểu mới. Trong số đó phải kể đến Hiến pháp 1946 – văn bản pháp luật có hiệu lực
pháp lý cao nhất đầu tiên của Nhà nước. Bộ máy nhà nước Việt Nam, trên tinh thần
Hiếp pháp 1946 được cũng cố và ngày càng phát triển. Từ đó đến nay, Nhà nước
Việt Nam đã lần lượt ban hành các Hiến pháp 1959, 1980, 1992 làm căn cứ pháp lý
cho xây dựng bộ máy nhà nước phù hợp với yêu cầu của từng giai đoạn cách mạng.
Trên cơ sở Hiến pháp, các luật về tổ chức các cơ quan nhà được ban hành quy định
về phương diện thiết lập, tổ chức, nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan nhà nước.
Như vậy, để bộ máy nhà nước hoạt động có hiệu qủa, đòi hỏi việc thiết kế tổ
chức các cơ quan hành chính nhà nước phải được nghiên cứu chặt chẽ, sâu rộng và
đặc biệt xác định rõ cơ cấu của tổ chức vì đây là một trong những nội dung quan
trọng nhằm bảo đảm để tổ chức hoạt động có hiệu quả.
Cơ cấu tổ chức là một trong những vấn đề ảnh hưởng đến hoạt động của tổ
chứ, nhưng không có một cơ cấu tổ chức trong một cấu hình chung phù hợp với mọi

một sơ đồ bố trí các bộ phận và mối quan hệ giữa các bộ phận đó với nhau. Thông
qua sơ đồ bố trí các bộ phận và mối quan hệ càng có thể tìm kiếm được những yếu
tố chưa hợp lý của cơ cấu tổ chức để điều chỉnh.
Qua tìm hiểu, nghiên cứu nhiều cơ cấu tổ chức khác nhau thì việc thiết kế cơ
cấu tổ chức các cơ quan hành chính đều xoay quanh 5 yếu tố quan trọng sau:
Một là : xác định mục tiêu, hiệu lực, hiệu quả của tổ chức, tức là xác định đầu
ra của tổ chức.
Hai là: Xac định chức năng nhiệm vụ, thẩm quyền trách nhiệm của tổ chức.
Có thể nói đây là nội dung phức tạp nhất và khó khăn nhất. quyền hạn và trách
nhiệm. Ví dụ: Chức năng của Bộ tài chính là cơ quan của Chính phủ thực hiện chức
năng quản lý nhà nước về tài chính, ngân sách nhà nước, thuế, phí, lệ phí và thu
khác của ngân sách, dự trữ quốc gia, các quĩ tài chính nhà nước, đầu tư tài chính, tài
chính doanh nghiệp, các hoạt động dịch vụ tài chính, ngân sách, hải quan, kế tóan,
kiểm tóan độc lập, giá cả, chứng khóan, công sản, vay nợ, trả nợ, kho bạc, các dịch
vụ công, đại diện chủ sở hửu các phần vốn của nhà nước tại doanh nghiệp đã được
qui định trong các Nghị định của Chính phủ và các quyết định của Thủ tướng Chính
phủ. Từ chức năng đó, khối lượng thiết kế TC bộ tài chính như sau: Tổ chức bộ máy
thuế, hải quan, kho bạc nhà nước, quản lý ngân sách, quản lý giá, thanh tra tài
chính, các vụ nhiên cứu và ban hành chính sách tài chính, các cục quản lý chuyên
nghành( quản lý công sản, thống kê và tin học, dự trữ quốc gia, chứng khóan ), các
đơn vị sự nghiệp công.
Ba là : Con người- nhân sự trong tổ chức, đặc biệt định biên số lượng cơ
cấu( bao nhiêu bộ, bao nhiêu sở, bao nhiêu phòng) và định biên số lượng công
chức( bao nhiêu nhân viên, cán sự, chuyên viên, chuyên viên chính, chuyên viên
cao cấp).
Bốn là : Xác định phương tiện vật chất cho tổ chức hoạt động.
Năm là : Phân tích môi trường mà tổ chức tồn tại. Môi trường được chia
thành hai nhóm yếu tố: môi trường bên trong và môi trường bên ngoài. Môi trường
bên trong của một tổ chức bao gồm những yếu tố như con người, công nghệ, nhiệm
vụ và chính bản thân cơ cấu tổ chức. Môi trường bên trong này biểu hiện những