M C L CỤ Ụ
Trang
LỜI MỞ ĐẦU
1
I. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CHỦ NGHĨA TƯ BẢN TƯ
BẢN ĐỘC QUYỀN NHÀ NƯỚC
2
1. Nguyên nhân hình thành và phát triển của chủ nghĩa tư bản độc
quyền Nhà nước.
2
2. Bản chất của chủ nghĩa tư bản độc quyền Nhà nước 3
3. Những biểu hiện chủ yếu của chủ nghĩa tư bản độc quyền Nhà nước. 5
4. Những biểu hiện mới của chủ nghĩa tư bản độc quyền Nhà nước hiện
nay
8
II. Ý NGHĨA PHƯƠNG PHÁP LUẬN CỦA VIỆC NGHIÊN CỨU
CHỦ NGHĨA TƯ BẢN ĐỘC QUYỀN NHÀ NƯỚC Ở NƯỚC TA
10
1. Sự cần thiết phải nâng cao hiệu lực quyền Nhà nước ở nước ta quản
lý vĩ mô của Nhà nước Việt Nam
10
2. Định hướng và giải pháp nâng cao hiệu lực quản lý vĩ mô của Nhà
nước Việt Nam
12
KẾT LUẬN 15
TÀI LIỆU THAM KHẢO
§Ò ¸n Kinh tÕ chÝnh trÞ
LỜI MỞ ĐẦU
**********
Đầu thế kỉ XX, V.I Lênin đã chỉ rõ “ Chủ nghĩa tư bản độc quyền chuyển
thành chủ nghĩa tư bản độc quyền Nhà nước là khuynh hướng tất yếu”. Cơ sở

nhng nm 50 ca th k XX, ch ngha t bn c quyn Nh nc mi tr
thnh mt thc th rừ rng v l mt c trng c bn ca ch ngha t bn hin
i. S hỡnh thnh ca ch ngha t bn c quyn Nh nc do nhng nguyờn
nhõn ch yu sau:
Ch ngha t bn Nh nc ra i trc ht l do quỏ trỡnh phỏt trin cao hn
na ca tớch t v tp trung sn xut. Tớch t v tp trung sn xut cao sinh
ra nhng c cu kinh t to ln ũi hi s iu tit xó hi i vi sn xut v
phõn phi. S xó hi hoỏ sn xut cao dn n mt yờu cu khỏch quan l
Nh nc phi i din cho ton xó hi qun lớ nn sn xut xó hi. Lc
lng sn xut xó hi hoỏ cng cao cng mõu thun gay gt vi hỡnh thc
chim hu t nhõn t bn ch ngha. lm du bt mõu thun ú, t bn
c quyn c to ra mt hỡnh thc mi ca quan h sn xut t bn ch
ngha, ú chớnh l ch ngha t ban c quyn Nh nc.
Cuc cỏch mng khoa hc k thut hin i ó lm bin i cn bn c cu
ca nn kinh t. ci to c cu kinh t ũi hi mt khon vn ln m
khụng mt t chc c quyn t nhõn no cú th m bo c, vỡ vy cn
cú s giỳp ca nh nc, dn n s can thip sõu rng ca Nh nc
vo kinh t. Mt khỏc s xut hin ca mt s ngnh m cỏc t chc c
quyn t nhõn khụng mun u t vo do vn ln m li nhun thp nh :
SV Hoàng Bích Ngọc
3
Đề án Kinh tế chính trị
nng lng, giao thụng vn ti, giỏo dc, nghiờn cu khoa hc..., Nh nc
phi ng ra kinh doanh cỏc ngnh ú to iu kin cho s phỏt trin
kinh t mt cỏch ng u.
Mt trong nhng hu qu ca cuc cỏch mng khoa hc k thut dn n s
xó hi hoỏ cao trong sn xut l lm cho nn kinh t ca cỏc nc t bn
ngy cng khụng n nh, khng hong kinh t din ra thng xuyờn. Mt
khỏc s ra i v phỏt trin ca h thng xó hi ch ngha trờn th gii v
s phỏt trin ca phong tro gii phúng dõn tc ti cỏc nc thuc a ó

tranh, Nhà nước đóng vai trò là người bảo vệ tài sản cho giai cấp tư sản và duy
trì những điều kiện chung bên ngoài của sản xuất, còn bản thân quá trình sản
xuất do các quy luật kinh tế của chủ nghĩa tư bản quết định. Nhưng khi tiến đến
chủ nghĩa tư bản độc quyền, Nhà nước dần can thiệp sâu vào kinh tế, tham gia
trực tiếp vào điều tiết sản xuất từ đầu vào, khâu trung gian cho đến phân phối.
Chủ nghĩa tư bản độc quyền Nhà nước là một mối quan hệ kinh tế, chính
trị, xã hội trong đó sự kết hợp hay dung hợp sức mạnh của tổ chức độc quyền với
Nhà nước tư sản là yếu tố quan trọng. Để có thể điều chỉnh nền kinh tế, các tổ
chức độc quyền đã kết hợp với bộ máy Nhà nước tư sản thành một tổ chức vừa
có sức mạnh về kinh tế, vừa có sức mạnh về chính trị, chi phối tất cả các hoạt
dộng của đời sống kinh tế xã hội. Nhà nước can thiệp sâu vào kinh tế dẫn đến sự
phụ thuộc vào các tổ chức độc quyền. Nhà nước là một bộ phận của kiến trúc
thượng tầng nên về sâu sa nó phụ thuộc vào cơ sở kinh tế. Tuy nhiên có thể coi
SV Hoµng BÝch Ngäc
5
§Ò ¸n Kinh tÕ chÝnh trÞ
sự dung hợp này đã tạo ra một thể chế và thết chế thống nhất nhằm điều tiết sự
vận động của nền kinh tế, phục vụ lợi ích của tư bản độc quyền.
Như vậy chủ nghĩa tư bản độc quyền Nhà nước là bước phát triển của chủ
nghĩa tư bản, không phải là một chính sách tạm thời trong một giai đoạn độc
quyền của chủ nghĩa tư bản. Quan hệ sở hữu tư bản chủ nghĩa đã có sự cải biến
mới. Sở hữu tư nhân được thay thế bằng sở hữu hỗn hợp giữa tư bản tư nhân và
Nhà nước. Trong xã hội tư bản, Nhà nước tư sản xuất hiện như một chủ sở hữu
tư bản, đứng ra quản lý xã hội, điều tiết bằng luật pháp dưới bộ máy quyền lực to
lớn. Đây đựơc coi là hình thức mới của quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa. Hình
thưc vận động này nhằm duy trì sự tồn tại của chủ nghĩa tư bản, làm cho chủ
nghĩa tư bản thích nghi với điều kiện lịch sử mới.
3. Những biểu hiện chủ yếu của chủ nghĩa tư bản độc quyền Nhà nước.
3.1 Sự kết hợp về nhân sự giữa tổ chức độc quyền và bộ máy Nhà nước
tư sản

chuyển sang những ngành có lợi nhuận cao hơn
 Làm chỗ dựa cho sự điều tiết kinh tế tư bản chủ nghĩa theo những chương
trình nhất định.
3.3 Sự hình thành thị trường Nhà nước
Nhà nước chủ động mở rộng thị trường trong nước đã giúp tư bản tư nhân
khắc phục được một phần khó khăn trong thời kì khủng hoảng thừa, góp phần
bảo đảm cho quá trình tái sản xuất được diễn ra bình thường. Đồng thời, các tổ
SV Hoµng BÝch Ngäc
7