BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI
NGUYỄN MINH TÂM
QUẢN LÝ THIẾT BỊ DẠY HỌC CỦA HIỆU
TRƯỞNG CÁC TRƯỜNG THPT HUYỆN ĐĂK
R’LẤP, TỈNH ĐĂK NÔNG
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 60140114
LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC GIÁO DỤC
Người hướng dẫn khoa học: GS.TSKH THÁI DUY TUYÊN
HÀ NỘI, NĂM 2014
Lời cảm ơn
Với tình cảm chân thành, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn đến Ban Giám
hiệu, phòng Đại học & Sau Đại học, khoa Quản lý Giáo dục Trường Đại học
Sư phạm Hà Nội và các thầy cô giáo đã trực tiếp giảng dạy, quan tâm và tạo
điều kiện giúp đỡ tôi hoàn thành khoá học.
Tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn chân thành đến GS. TSKH Thái Duy
Tuyên – người Thầy – người trực tiếp hướng dẫn khoa học đã tận tình giúp
đỡ tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thiện luận văn.
Xin trân trọng cảm ơn lãnh đạo Sở GD & ĐT Đăk Nông, các đồng chí
Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng và toàn thể Hội đồng sư phạm 4 trường THPT
huyện Đăk R’lấp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi, giúp tôi có những tư liệu để
hoàn thành luận văn.
Mặc dù đã hết sức cố gắng, song luận văn không tránh khỏi những
thiếu sót, tác giả kính mong nhận được ý kiến đóng góp của các thầy cô giáo
và các bạn đồng nghiệp để luận văn được hoàn chỉnh hơn.
Hà Nội, tháng 6 năm 2014
Tác giả
Nguyễn Minh Tâm
i
MỤC LỤC

2.4. Đánh giá thực trạng quản lý thiết bị dạy học của Hiệu trưởng các trường trung học phổ
thông huyện Đăk R’lấp, tỉnh Đăk Nông 65
2.4.1. Thành công, hạn chế 65
2.4.2. Nguyên nhân làm cho việc quản lý TBDH ở một số trường THPT chưa đạt hiệu quả
cao 69
Kết luận chương 2 70
CHƯƠNG 3 71
BIỆN PHÁP QUẢN LÝ THIẾT BỊ DẠY HỌC CỦA HIỆU TRƯỞNG TRƯỜNG
TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN ĐĂK R’LẤP, TỈNH ĐĂK NÔNG 71
3.2. Đề xuất các biện pháp quản lý TBDH của Hiệu trưởng nhằm nâng cao chất lượng dạy
và học 73
3.2.1. Nâng cao nhận thức cho CBQL, GV, NV về tầm quan trọng của TBDH 73
3.2.2. Xây dựng kế hoạch quản lý TBDH của Hiệu trưởng 77
3.2.3. Tổ chức đầu tư trang bị TBDH theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa 83
3.2.4. Đẩy mạnh công tác chỉ đạo bồi dưỡng năng lực cho đội ngũ CBQL, GV, NV trong
việc quản lý và sử dụng hiệu quả TBDH 90
3.2.5. Tăng cường công tác kiểm tra trong quản lý TBDH 96
3.2.5.4. Điều kiện thực hiện biện pháp 101
3.3. Mối quan hệ giữa các biện pháp đã đề xuất 101
3.4. Khảo nghiệm giá trị khoa học các biện pháp quản lý TBDH của Hiệu trưởng các
trường THPT huyện Đăk R’lấp, tỉnh Đăk Nông 102
Kết luận chương 3 104
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 106
1. KẾT LUẬN 106
2. KHUYẾN NGHỊ 108
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC
iv
NHỮNG CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN
CBQL : Cán bộ quản lý

Bảng 2.7. Chất lượng TBDH ở các trường THPT 46
Bảng 2.8. Thống kê số liệu TBDH tự làm của các trường THPT 48
Bảng 2.9. Thực trạng sử dụng TBDH 51
Bảng 2.10. Thực trạng sử dụng TBDH (qua đánh giá của HS) 53
Bảng 2.11. Thực trạng nội dung quản lý TBDH của Hiệu trưởng 58
Bảng 2.12. Thực trạng quản lý trang bị TBDH của Hiệu trưởng 62
Bảng 2.13. Thực trạng quản lý sử dụng TBDH của Hiệu trưởng 64
Bảng 2.14. Thực trạng quản lý bảo quản TBDH của Hiệu trưởng 65
Bảng 3.1. Khảo nghiệm tính khả thi và cần thiết của các biện pháp 104
vi
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Để nâng cao năng suất lao động con người luôn phải sử dụng và cải
tiến các công cụ lao động. Người thầy giáo cũng vậy, các thiết bị dạy học
(TBDH) phải luôn được cải tiến: từ thước tính, bảng con, quả địa cầu đến các
phương tiện kỹ thuật dạy học hiện đại, bài học điện tử, như ngày nay.
Quá trình dạy học là một hệ thống động bao gồm: mục đích, nội dung,
phương pháp, phương tiện, hình thức, kiểm tra đánh giá. Phương tiện dạy học
là một trong những yếu tố cơ bản của quá trình dạy học.
Thiết bị dạy học hỗ trợ tích cực và mang lại nhiều hiệu quả trong một
tiết dạy của người thầy. Nó giúp người thầy thuận lợi hơn trong việc đổi mới
phương pháp dạy học, làm phong phú bài giảng, giúp học sinh hứng thú và
sáng tạo hơn trong việc tiếp thu kiến thức. Trong các kỳ thi dạy giỏi nhất thiết
các thầy giáo đều sử dụng thiết bị dạy học.
Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 4/11/2013 Hội nghị Trung ương 8 khóa
XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đã nêu rõ quan điểm
“Chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát
triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học. Học đi đôi với hành; lý luận
gắn với thực tiễn; giáo dục nhà trường kết hợp với giáo dục gia đình và giáo
dục xã hội” “Phát triển giáo dục và đào tạo phải gắn với nhu cầu phát triển

Biện pháp quản lý TBDH của Hiệu trưởng các trường THPT ở huyện
Đăk R’lấp tỉnh Đăk Nông.
4. Giả thuyết khoa học
Các biện pháp quản lý của Hiệu trưởng của các trường THPT huyện
Đăk R’lấp trong việc trang bị, bảo quản và sử dụng hiện nay còn có những
2
hạn chế nên dẫn đến hiệu quả chưa cao. Nếu nghiên cứu đề xuất và áp dụng
các biện pháp quản lý TBDH phù hợp thì hiệu quả sử dụng TBDH sẽ cao hơn
và góp phần nâng cao chất lượng dạy học ở các trường THPT trên địa bàn
huyện Đăk R’lấp.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1. Nghiên cứu cơ sở lý luận của biện pháp quản lý thiết bị dạy học
của Hiệu trưởng trường trung học phổ thông.
5.2. Khảo sát thực trạng biện pháp quản lý thiết bị dạy học của Hiệu
trưởng các trường trung học phổ thông huyện Đăk R’lấp tỉnh Đăk Nông qua
đó đánh giá những thuận lợi, khó khăn trong quá trình thực hiện công tác
quản lý.
5.3. Đề xuất biện pháp và đánh giá tính khả thi của các biện pháp quản
lý thiết bị dạy học của Hiệu trưởng nhằm nâng cao hiệu quả quản lý thiết bị
dạy học ở các trường trung học phổ thông huyện Đăk R’lấp tỉnh Đăk Nông.
6. Phạm vi nghiên cứu
6.1. Giới hạn đối tượng nghiên cứu
Biện pháp quản lý thiết bị dạy học của Hiệu trưởng trường trung học
phổ thông
6.2. Giới hạn địa bàn nghiên cứu
04 trường trung học phổ thông đóng chân trên địa bàn huyện Đăk
R’lấp, tỉnh Đăk Nông gồm: THPT Nguyễn Tất Thành, THPT Phạm Văn
Đồng, THPT Trường Chinh, THPT Nguyễn Đình Chiểu.
6.3. Giới hạn về khách thể điều tra:
- 04 Hiệu trưởng

kết luận khoa học của đề tài.
4
8. Cấu trúc luận văn
Phần mở đầu
Phần nội dung: gồm 3 chương
Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý thiết bị dạy học của Hiệu trưởng
trường trung học phổ thông.
Chương 2: Thực trạng công tác quản lý thiết bị dạy học của Hiệu
trưởng các trường trung học phổ thông huyện Đăk R’lấp, tỉnh Đăk Nông.
Chương 3: Đề xuất biện pháp quản lý thiết bị dạy học của Hiệu trưởng
các trường trung học phổ thông huyện Đăk R’lấp, tỉnh Đăk Nông.
Phần kết luận và khuyến nghị
Danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục
5
CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ THIẾT BỊ DẠY HỌC CỦA HIỆU
TRƯỞNG TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
1.1. Vài nét tổng quan về vấn đề nghiên cứu
Thế kỷ 21 – thế kỷ của khoa học - kỹ thuật - công nghệ chứng kiến
sự phát triển mạnh mẽ và liên tục về tri thức của loài người. Giáo dục đang
đứng trước những cơ hội và thách thức đồng thời cũng nhận được nhiều sự
quan tâm, nghiên cứu của nhiều nhà khoa học. Thiết bị dạy học và vai trò
của các biện pháp quản lý TBDH để nâng cao hiệu quả chất lượng dạy và
học trong nhà trường có cơ sở triết học từ lâu. Vấn đề trực quan, cảm tính
đã được các nhà khoa học đề cập nhiều trong lí luận về nhận thức.
Lê nin khi phân tích bản chất của quá trình nhận thức đã chỉ ra: “Từ
trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng và từ tư duy trừu tượng đến thực
tiễn là con đường biện chứng của sự nhận thức chân lí, nhận thức hiện thực
khách quan”.
Trong tác phẩm “Phép dạy học vĩ đại” J.A.Komenski (1592 – 1679)

Quốc Trưởng; “Biện pháp quản lý sử dụng thiết bị dạy học của Hiệu trưởng
các trường THPT huyện Lạc Thủy tỉnh Hòa Bình” năm 2012 của tác giả Vũ
Thị Hồng Mến. Các công trình nghiên cứu trên đều chỉ ra rằng: Đánh giá
được thực trạng TBDH, thực trạng quản lý trang bị, bảo quản và sử dụng
để từ đó đề ra biện pháp chiến lược nhằm phát huy hiệu quả của TBDH là
việc làm hết sức cần thiết, cấp bách đối với CBQL ở các nhà trường.
Tuy nhiên trong các hướng nghiên cứu trên, lĩnh vực nghiên cứu quản lí
TBDH trong QTDH nói chung và trong các trường THPT huyện Đăk R’lấp
7
nói riêng thì chưa được nghiên cứu đầy đủ. Đây là lí do để chúng tôi lựa chọn
nghiên cứu vấn đề này.
1.2. Một số khái niệm cơ bản
1.2.1. Quản lý
Hoạt động QL gắn liền với lịch sử phát triển của loài người, nó là nhân
tố không thể thiếu được trong đời sống và sự phát triển của xã hội. Loài người
đã trải qua nhiều thời kỳ phát triển với nhiều hình thái xã hội khác nhau nên
cũng đã trải qua nhiều hình thức quản lý khác nhau. Nó là một phạm trù tồn
tại khách quan và là một tất yếu lịch sử. Tuỳ cách tiếp cận mà quản lý được
định nghĩa theo nhiều cách khác nhau.
K.Marx đã khẳng định: “Bất cứ lao động xã hội trực tiếp hay lao động
chung nào mà tiến hành trên một quy mô khá lớn đều yêu cầu phải có một sự
chỉ đạo để điều hòa những hoạt động cá nhân. Sự chỉ đạo đó phải là những
chức năng chung, tức là những chức năng phát sinh từ sự khác nhau giữa sự
vận động chung của cơ thể sản xuất với những vận động cá nhân của những
khí quan độc lập hợp thành cơ thể sản xuất đó. Một nhạc sĩ độc tấu thì tự điều
khiển lấy mình, nhưng một dàn nhạc thì cần phải có một nhạc trưởng” [17].
Như vậy Marx đã có một chỉ dẫn sâu sắc về vấn đề là con người muốn sinh
tồn và xã hội muốn phát triển, phải biết phân công khéo và hợp tác tốt trong
lao động, phải chọn được thủ lĩnh xứng đáng cho cộng đồng lao động của
mình.

thể quản lý.
Vì vậy, dù với cách tiếp cận nào thì bản chất của hoạt động quản lý
cũng vẫn là cách thức tác động (tổ chức, điều khiển, chỉ huy) hợp quy luật
9
của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý trong một tổ chức nhằm làm cho tổ
chức vận hành đạt hiệu quả mong muốn và đạt được mục tiêu đề ra.
Hoạt động quản lí có thể thể hiện qua sơ đồ sau:
Sơ đồ 1.1. Cấu trúc hoạt động QL
Với định nghĩa trên, QL bao gồm các yếu tố sau:
Chủ thể QL là tác nhân tạo ra các tác động và đối tượng bị QL tiếp
nhận trực tiếp các tác động của chủ thể QL và các khách thể khác chịu các tác
động gián tiếp từ chủ thể QL. Tác động có thể liên tục nhiều lần.
Việc xác định rõ chủ thể, đối tượng và khách thể QL là cần thiết và có
tính quyết định đến sự thành công trong công tác QL.
Chủ thể có thể là một người, một nhóm người; còn đối tượng có thể là
con người (một hoặc nhiều người), giới vô sinh hoặc giới sinh vật.
QL là một hoạt động khó khăn, phức tạp nhưng có ý nghĩa rất quan
trọng của xã hội loài người. Nhờ có QL mà có thể tạo ra sự thống nhất ý chí
trong tổ chức (các thành viên của tổ chức, giữa những người bị QL với nhau
và giữa những người bị QL với người QL). Từ đó mới có thể đạt được mục
tiêu đề ra với hiệu quả cao nhất.
* Các chức năng quản lý
Các nhà nghiên cứu phân chia các chức năng quản lý như sau:
Kế hoạch hóa: Là thiết kế các bước đi cho hoạt động tương lai để đạt
được những mục tiêu đã xác định thông qua việc sử dụng tối ưu những nguồn
lực như nhân lực, vật lực, tài lực và nguồn lực thông tin đã có và sẽ khai thác.
10
CHỦ THỂ QL KHÁCH THỂ QL
CÔNG CỤ
MỤC TIÊU

Kiểm tra: Kiểm tra là một chức năng quản lý, thông qua đó một cá
nhân, một nhóm hay một tổ chức theo dõi, giám sát các thành quả hoạt động
và tiến hành những hoạt động sửa chữa, uốn nắn nếu cần thiết. Đó cũng là quá
trình tự điều chỉnh, diễn ra có chu kỳ.
Các chức năng quản lý có thể được thể hiện qua sơ đồ sau:
Sơ đồ 1.2. Chức năng quản lý
1.2.2. Thiết bị dạy học
Tác giả Thái Duy Tuyên cho rằng “TBDH là những công cụ mà thầy
giáo và học sinh sử dụng trong quá trình dạy học nhằm đạt được mục đích
dạy học” [34]
Nhà giáo dục Lotx.Klinbơ (Đức) định nghĩa “TBDH là tất cả những
phương tiện vật chất cần thiết cho giáo viên và học sinh tổ chức và tiến hành
hợp lý, có hiệu quả quá trình giáo dưỡng và giáo dục ở các môn học, cấp
học”.
Đó là những công cụ giúp người thầy tổ chức, điều khiển quá trình dạy
học thông qua các hoạt động như kích thích hoạt động nhận thức, tổ chức hoạt
động nhận thức, kiểm tra đánh giá , nhằm hình thành ở họ các kỹ năng, kỹ
xảo, đảm bảo việc giáo dục, phục vụ mục đích dạy học và giáo dục.
12
Kiểm tra
Tổ chức
Chỉ đạo
Kế hoạch
Thông tin
Đó là những phương tiện rất cần thiết cho giáo viên (GV) và học sinh
(HS) tổ chức và tiến hành hợp lý, có hiệu quả quá trình dạy học ở các môn
học, cấp học.
Từ những phân tích trên chúng ta có thể hiểu TBDH là một bộ phận
của cơ sở vật chất (CSVC) trường học, bao gồm những đối tượng vật chất
được thiết kế sư phạm mà GV sử dụng để điều khiển hoạt động nhận thức của

Môi trường
Kết quả
Phương
pháp dạy
học
Hình thức
tổ chức dạy
học
Môi trường
Mục đích
Nội dung
dạy học
TBDH
Như vậy, TBDH có vị trí quan trọng trong trường phổ thông. Trong quá
trình dạy học, TBDH chịu sự chi phối của nội dung và phương pháp dạy học.
nội dung dạy học quy định những đặc điểm cơ bản của TBDH. TBDH lại
được lựa chọn để đáp ứng được nội dung chương trình, đồng thời cũng phải
thỏa mãn các yêu cầu về sư phạm, kinh tế và yêu cầu về thẩm mĩ, sự an toàn
cho GV và HS. TBDH có vị trí quan trọng đối với tất cả các môn học ở
trường phổ thông, nhưng đặc biệt quan trọng hơn đối với các môn khoa học
thực nghiệm như: Vật lí, Hóa học, Sinh học và Công nghệ. Các môn học này
đã coi thực nghiệm là phương pháp cơ bản để truyền thụ và tiếp thu kiến thức:
tìm kiếm những dữ liệu, khám phá những nguyên lí, những định luật, những
quá trình. Thông qua việc trực tiếp tiến hành các thí nghiệm, học sinh được
rèn luyện các thao tác trí tuệ.
* Khả năng của TBDH có thể đem lại những tác động
Về quá trình nhận thức
Khi học sinh bắt đầu nghiên cứu một môn học, các em đã tích lũy được
một số biểu tượng ban đầu do quan sát thực tiễn, hoặc do trao đổi, học tập mà
có. Nhưng những biểu tượng dự trữ này không đồng đều giữa các em, mức độ

chỉ cho phép thông báo kiến thức đồng thời cho một số lớn hơn học sinh, mà
còn có thể điều khiển tối ưu quá trình học tập của họ. Đó là điều vô cùng quan
trọng và là một trong những đặc điểm của nhà trường hiện đại.
Làm thay đổi phong cách tư duy và hành động
Sống trong xã hội hiện đại con người phải tư duy và hoạt động chính
xác, nhanh chóng. Điều đó không thể có được khi sử dụng trong nhà trường
những phương tiện thô sơ, với lối dạy chậm chạp và kém hiệu quả do việc dạy
học bằng miệng và đồng loạt như hiện nay. Phương pháp làm việc của thầy
16
giáo và học sinh sẽ thay đổi khi nhà trường được trang bị các phương tiện
hiện đại, phong cách tư duy và hành động do đó cũng được hiện đại hóa.
1.3.2. Chức năng thiết bị dạy học
Chức năng của TBDH thể hiện rõ trong việc đảm bảo cho HS lĩnh hội
tốt nhất các biểu tượng, khái niệm, định luật, các lý thuyết khoa học, các kỹ
năng kỹ xảo theo chương trình của môn học, các phương pháp khoa học, đảm
bảo cho HS biết áp dụng những tri thức và những phương pháp đã được học.
• Chức năng cơ bản và quan trọng nhất của TBDH là chức năng thông
tin:
TBDH chứa đầy đủ thông tin (kiến thức) về nội dung dạy học. Người
dạy hiểu biết về những thông tin đó và sử dụng TBDH để chuyển tải thông tin
đến người học.
TBDH chứa thông tin về phương pháp dạy học, nó hướng người dạy
đến việc lựa chọn phương pháp dạy học nào là hợp lý và hiệu quả.
• TBDH có chức năng phản ánh:
TBDH là hiện thực khách quan (hoặc mô tả hiện thực khách quan một
cách ước lệ), vì vậy nó phản ánh các sự vật, hiện tượng, các quá trình, các quy
luật khách quan của xã hội, của tự nhiên và của tư duy. Các nội dung và chi
tiết mà nó phản ánh sẽ được người dạy và người học tiếp nhận trong QTDH
và cùng nhau tương tác, phối hợp tổ chức thực hiện các nhiệm vụ dạy học.
• TBDH có chức năng giáo dục:

chất
Các phương tiện trực
quan khác
Phương tiện
nghe nhìn
Mẫu
vật
Tranh
ảnh
Mô
hình
Máy móc
nghe nhìn
Vật liệu
nghe nhìn
Hóa
chất
Phim các loại
Bản trong (slide)
Băng ghi hình
Băng ghi âm
Đĩa CD
…
Ti vi
Đầu VCD, DVD
Amply, loa, micro
OverHead
Projector
Scanner
Máy chiếu vật thể