LỜI CẢM ƠN
Với tình cảm chân thành nhất, tác giả xin được bày tỏ lòng biết ơn
sâu sắc tới thầy giáo TS. Nguyễn Văn Phúc đã tận tình giúp đỡ để luận văn
được hoàn thành.
Đồng thời xin được bày tỏ lòng biết ơn tới Ban chủ nhiệm khoa Lý luận
chính trị - Giáo dục công dân, các thầy cô giáo khoa Lý luận chính trị - Giáo
dục công dân – Trường đại học Sư phạm Hà Nội đã tận tình giảng dạy và tạo
mọi điều kiện thuận lợi cho các giả trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu
và thực hiện luận văn.
Tác giả xin được gửi lời cảm ơn tới Ban giám hiệu, các thầy cô giáo và
các em sinh viên trường Cao đẳng Công nghiệp thực phẩm – Phú Thọ đã tạo
mọi điều kiện, tận tình giúp đỡ để luận văn được hoàn thành.
Cuối cùng, tác giả xin được gửi lời cảm ơn đến bạn bè, gia đình đã luôn
động viên, giúp đỡ tác giả hoàn thành khóa học.
Hà Nội, Tháng 6 năm 2014
Tác giả
Bùi Mạnh Hùng
1
DANH MỤC VIẾT TẮT
1. KTCT : Kinh tế chính trị
2. GD&ĐT : Giáo dục và đào tạo
3. GV : Giáo viên
4. SV : Sinh viên
5. PPDH : Phương pháp dạy học
6. KHKT : Khoa học kỹ thuật
7. NSLĐ : Năng suất lao động
8. TLSX : Tư liệu sản xuất
9. SLĐ : Sức lao động
10. TBCĐ : Tư bản cố định
11. TBLĐ : Tư bản lưu động
12. SL : Số lượng

hướng tích cực là xây dựng các bài tập cho từng bộ môn để có thể giúp người
học hiểu kiến thức sâu hơn phát huy năng lực thực hiện, giải quyết các tình
huống, các vấn đề liên quan.
5
Nhận thức được việc đổi mới phương pháp giảng dạy và học tập là một
trong những vấn đề bức thiết hiện nay ở nước ta. Đảng và nhà nước cũng như
Bộ Giáo dục Đào tạo đã đưa ra nhiều nghị quyết, chỉ thị nhằm thúc đẩy việc
đổi mới phương pháp dạy học ở tất cả các cấp học, bậc học.
“ Đổi mới phương pháp dạy và học, phát huy tư duy sáng tạo và năng
lực đào tạo của người học, coi trọng thực hành, thực nghiệm, ngoại khóa, làm
chủ kiến thức, tránh nhồi nhét, học vẹt học chay ”. Luật giáo dục nước Cộng
hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ( Điều 5 khoản 2 ) đã ghi “ Phương pháp giáo
dục phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, tư duy sáng tạo của người
học bồi dưỡng cho người học năng lực tự học, khả năng thực hành, lòng say
mê học tập và ý chí vươn lên ” và Bộ giáo dục đào tạo cũng có chỉ thị số
15/1999/CT – BGGDT yêu cầu các trường Sư phạm phải “ Đổi mới phương
pháp giảng dạy và học tập trong trường sư phạm nhằm tích cực hóa hoạt động
học tập, phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo và năng lực tự học, tự
nghiên cứu của người học, sinh viên. Nhà giáo giữ vai trò chủ đạo trong việc
tổ chức, điều khiển, định hướng quá trình dạy học, còn người học giữ vai trò
chủ động trong quá trình học tập và tham gia nghiên cứu khoa học ”
Trường Cao đẳng Công nghiệp thực phẩm Phú Thọ là trường đào tạo
đa ngành nghề về kế toán, điện, tin, hóa, công nghệ thực phẩm theo hướng
thực hành nghề. Với đặc trưng của trường nghề nên trong quá trình dạy học,
đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực của người
học, chú tâm vào các hoạt động thực hành của sinh viên nhằm phát triển các
năng lực của nghề nghiệp lại càng có ý nghĩa quan trọng.
Vì vậy việc đổi mới phương pháp dạy học theo hướng xây dựng các bài
tập nhằm giúp sinh viên nắm bắt kiến thức sâu hơn, vận dụng vào thực tiễn tốt
hơn là mối quan tâm của mỗi cán bộ quản lý, giảng viên giảng dạy bộ môn ở

nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lê nin về kinh tế chính trị nói riêng.
7
Thứ hai, làm rõ thực trạng việc sử dụng bài tập trong dạy học Những
nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lê nin về kinh tế chính trị ở trường
Cao đẳng Công nghiệp thực phẩm Phú Thọ.
Thứ ba, đưa ra quy trình và điều kiện sử dụng bài tập trong dạy học
Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lê nin về kinh tế chính trị.
Thứ tư, thiết kế một số dạng bài tập cho chương IV và IV môn Những
nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lê nin và tiến hành thực nghiệm sư
phạm để kiểm tra tính khả thi của việc sử dụng bài tập .
5.2 Đóng góp mới của tác giả
- Lý luận: góp phần làm phong phú lý luận về dạy học Những nguyên
lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lê nin về kinh tế chính trị nói chung và sử
dụng bài tập trong dạy học Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lê
nin về kinh tế chính trị nói riêng .
- Thực tiễn: góp phần nâng cao chất lượng dạy và học Những nguyên lý
cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lê nin về kinh tế chính trị. Mặt khác, luận văn có
thể làm tài liệu tham khảo về sử dụng bài tập dạy học Những nguyên lý cơ
bản của chủ nghĩa Mác – Lê nin về kinh tế chính trị ở các trường cao đẳng,
đại học
6. Phương pháp nghiên cứu
6.1. Phương pháp nghiên cứu lí luận
- Nghiên cứu các tài liệu liên quan đến đề tài
- Phân tích và tổng hợp lý thuyết
Phân tích là chia nhỏ một chỉnh thể ra thành từng mặt, từng khía cạnh,
từng đặc tính khác nhau để xem xét.
Để hiểu sâu đối tượng thì chỉ dựa vào phân tích là chưa đủ. Để có cái
nhìn đầy đủ, thấy được tất cả các mối quan hệ giữa các thành phần riêng lẻ,
8
bộ phận được phân chia, chúng ta cần phải sử dụng phương pháp tổng hợp

cho học sinh làm để vận dụng những điều đã học ”.
Theo Thái Duy Tuyên “ Bài tập là một hệ thông tin xác định bao gồm
những điều kiện và những yêu cầu được đưa ra trong quá trình dạy học , đòi
hỏi người học một lời giải đáp mà lời giải đáp này về toàn bộ hay từng phần
không ở trạng thái có sẵn của người giải tại thời điểm mà bài tập được đặt ra ”
Như vậy có thể hiểu rằng : “ Bài tập là một tình huống có vấn đề hoặc
một hệ thông tin xác định đòi hỏi chủ thể nhận thức phải giải quyết bằng
cách biến đổi chúng trên cơ sở những kiến thức đã học ”.
Bài tập được xem như là một phương tiện then chốt trong quá trình dạy
học , dùng bài tập trong quá trình hình thành kiến thức, khai thác kiến thức ,
10
phát triển tư duy, hình thành kĩ năng, kĩ xảo cho người học và kiểm tra, đánh
giá chất lượng học tập . Sử dụng bài tập trong dạy học là một trong những yêu
cầu quan trọng nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả đào tạo .
1.1.2 Khái niệm bài tập kinh tế chính trị
1.1.2.1 Khái niệm bài tập kinh tế chính trị
Từ khái niệm về bài tập, chúng ta có thể hiểu :
Bài tập kinh tế chính trị là tình huống có vấn đề hoặc những hệ thông tin
xác định về các hiện tượng, quá trình kinh tế đòi hỏi người học phải giải quyết dựa
trên cơ sở những kiến thức đã được học về kinh tế chính trị Mác – Lê nin .
Bài tập kinh tế chính trị là một “ vũ khí ” quan trọng trong dạy học, sử
dụng bài tập kinh tế chính trị sẽ giúp học sinh tiếp cận tốt những nội dung
của học thuyết kinh tế chính trị Mác – Lê nin , từ đó hiểu được bản chất của
chủ nghĩa tư bản đồng thời hình thành nên những kiến thức, hiểu biết để vận
dụng vào thực tiễn xây dựng và phát triển kinh tế đất nước .
1.1.2.2 Đặc điểm của hệ thống bài tập kinh tế chính trị
Mục đích của bài tập kinh tế chính trị trước hết là nhằm: củng cố các
kiến thức đã học cho sinh viên, hoàn thiện quá trình tiếp thu kiến thức; tự
kiểm tra và kiểm tra việc nắm vững các khái niệm, các phạm trù và quy luật
kinh tế… Do đó, bài tập kinh tế chính trị luôn bám sát vào nội dung môn học,

trước thì cũng không thể hiểu được các phạm trù sau. Ví dụ, nếu không hiểu
được tính hai mặt của lao động sản xuất hàng hoá thì không thể hiểu được cơ
chế hình thành giá trị của sản phẩm mới như thế nào. Hoặc nếu không hiểu
mâu thuẫn giữa giá trị và giá trị sử dụng thì không có cơ sở để hiểu khủng
hoảng kinh tế dưới chủ nghĩa tư bản. Tính lôgíc chặt chẽ trong môn kinh tế
chính trị quy định tính lôgíc trong xây dựng bài tập kinh tế chính trị. Vì vậy,
12
để giải được một bài toán kinh tế chính trị người học thực sự phải nắm vững
những khái niệm, phạm trù, quy luật kinh tế có liên quan đến bài tập đó, thậm
chí là của toàn bộ môn học.
Trong việc soạn thảo và giải bài tập kinh tế chính trị, giáo viên và sinh
viên phải tuân thủ chặt chẽ tính lôgíc của môn học. Buộc người học phải tư
duy, suy luận trong sự tương tác phức tạp và mối liên hệ lẫn nhau giữa các
phạm trù kinh tế. Cần phải tuân theo một trình tự nhất định trong quá trình
soạn thảo hệ thống bài tập và giải bài tập kịnh tế chính trị. Đi từ giản đơn đến
phức tạp giúp cho người học nhận thức sự vận động đi lên của xã hội, từ
những hình thái và trình độ phát triển thấp lên những hình thái và trình độ cao
hơn, trên cơ sở sự vận động phát triển của lực lượng sản xuất. Qua giải bài tập
kinh tế chính trị giúp người học hiểu và giải thích một cách sâu sắc nguyên
nhân nảy sinh, phát triển và sự chuyển biến của chúng lên những hình thái cao
hơn. Quá trình đó phải hết sức chú ý tránh sự trùng lặp mà cần phải có yếu tố
mới, đòi hỏi phải giải thích các hiện tượng mới, quá trình mới. Đồng thời phải
đảm bảo thể hiện nguyên tắc người học phải có kiến thức đầy đủ về các khái
niệm, phạm trù, quy luật kinh tế có liên quan mới giải quyết được. Ta lấy ví
dụ về bài tập ở trường hợp này như sau: “thời gian sản xuất sản phẩm là 14
giờ, thời gian dự trữ sản xuất là 10 giờ, thời gian gián đoạn sản xuất là 2 giờ.
Hãy xác định độ dài của thời kỳ sản xuất”. Rõ ràng để giải được bài tập này
bắt buộc sinh viên phải nắm vững các khái niệm, phạm trù có liên quan như:
thời gian sản xuất là gì? thời gian dự trữ sản xuất là gì? thời gian gián đoạn
sản xuất là gì? cách tính độ dài của thời kỳ sản xuất.

quan và phương pháp luận chung nhất , bao gồm những nội dung cơ bản của
chủ nghĩa duy vật biện chứng với tư cách là hạt nhân lý luận của thế giới quan
khoa học ; phép biện chứng duy vật với tư cách là khoa học về mối liên hệ
phổ biến và sự phát triển , về những quy luật chung nhất của sự vận động ,
14
phát triển của tự nhiên , xã hội , tư duy ; chủ nghĩa duy vật lịch sử với tư cách
là sự vận dụng , phát triển chủ nghĩa duy vật và phép biện chứng vào việc
nghiên cứu các lĩnh vực của đời sống xã hội .
Chủ nghĩa xã hội khoa học , đó là những quan điểm cơ bản về sứ mệnh
lịch sử của giai cấp công nhân và tiến trình cách mạng xã hội chủ nghĩa ;
những vấn đề có tính quy luật của quá trình hình thành , phát triển hình thái
kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa và những định hướng cho hoạt động của
giai cấp công nhân trong tiến trình thực hiện sứ mệnh lịch sử của mình .
Kinh tế chính trị Mác – Lê nin , đó là những quan điểm cơ bản của học
thuyết giá trị, học thuyết giá trị thặng dư; học thuyết kinh tế về chủ nghĩa tư
bản độc quyền và chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước; khái quát những quy
luật kinh tế cơ bản của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa từ giai đoạn
hình thành đến giai đoạn phát triển cao và tất yếu suy tàn của nó; đồng thời
phát sinh phương thức sản xuất mới – phương thức cộng sản chủ nghĩa .
Trong phạm vi nghiên cứu của đề tài , tác giả chỉ tập trung nghiên cứu
về sử dụng bài tập trong dạy học kinh tế chính trị Mác – Lê nin .
1.1.4 Tác dụng của sử dụng bài tập trong dạy học Những nguyên lý cơ
bản của chủ nghĩa Mác – Lê nin về kinh tế chính trị
* Đối với sinh viên
Về nhận thức :
- Thông qua việc giải các bài tập, người học sẽ hiểu rõ hơn các khái niệm, quy
luật , quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lê nin về phương thức sản xuất tư bản
chủ nghĩa ; từ đó củng cố, đào sâu và mở rộng kiến thức một cách sinh động ,
hấp dẫn .
- Thực tế cho thấy nếu chỉ tập trung giảng giải các khái niệm, quy luật mà

* Đối với giáo viên :
16
- Sử dụng bài tập kinh tế chính trị góp phần giúp giáo viên tái hiện, đào sâu
kiến thức của bản thân .
- Giúp giáo viên quản lý được nội dung dạy học , kiểm tra được nội dung dạy
học có phù hợp vơí người học hay không , sinh viên có nhận thức được nội
dung dạy học hay không , từ đó có những điều chỉnh theo năng lực người
học .
1.1.5 Phân loại bài tập trong dạy học Những nguyên lý cơ bản của chủ
nghĩa Mác – Lê nin về kinh tế chính trị
Có rất nhiều những cách thức để phân loại bài tập kinh tế chính trị , dựa
vào những mục đích, yêu cầu khác nhau sẽ có những dạng bài, kiểu bài tập
khác nhau :
- Dựa vào cách thức kiểm tra có :
+ Bài tập trắc nghiệm
+ Bài tập tự luận .
- Dựa vào nội dung kiến thức có :
+ Bài tập tính tổng giá trị
+ Bài tập tính giá trị một hàng hóa
+ Bài tập tính lợi nhuận biểu hiện bề ngoài
+ Bài tập tính giá bán
+ Bài tập tính địa tô
- Dưạ vào mục đích sử dụng có :
+ Bài tập củng cố kiến thức
+ Bài tập ôn luyện, tổng kết .
+ Bài tập kiểm tra, đánh giá
- Dựa vào chức năng của bài tập có :
+ Bài tập tái hiện kiến thức ( hiểu, biết )
+ Bài tập rèn luyện kỹ năng ( phân tích, tổng hợp đánh giá )
- Dựa vào khối lượng kiến thức có :

hình thức khác như: bài giảng, thảo luận, tự học của sinh viên, kiểm tra đánh
giá kết quả. Rõ ràng, không thể giải thích rõ bản chất các phạm trù kinh tế,
các quy luật kinh tế nếu chỉ sử dụng các bài toán kinh tế chính trị mà không
có các hình thức dạy học truyền thống. Tuy nhiên, việc áp dụng các hình thức
18
bài tập kinh tế chính trị sẽ có tác dụng hỗ trợ các hình thức trên, giúp cho bài
giảng thêm sinh động, cho phép giáo viên kết hợp nhuần nhuyễn giữa phương
pháp thuyết trình với nêu vấn đề, gắn lý luận với thực tiễn, tránh được sự khô
cứng, truyền thụ kiến thức một chiều; người học dễ hiểu bài hơn; đồng thời
giúp cho việc thảo luận trở nên sôi nổi, sinh viên tích cực tranh luận, đưa ra
các phương pháp giải quyết khác nhau để tìm đến chân lý của vấn đề; các bài
tập kinh tế chính trị còn là công cụ để giáo viên kiểm tra kiến thức của sinh
viên một cách có hiệu quả.
Đối với người học, bài tập kinh tế chính trị được coi như là một phương
tiện có hiệu quả, hỗ trợ để người học phát huy tính tích cực, sáng tạo của của
họ. Rõ ràng là để giải quyết được các bài toán kinh tế chính trị dù dưới dạng
bài tập về lý thuyết để xử lý tình huống, hay bài tập toán kinh tế chính trị do
giáo viên đưa ra đều buộc người học phải độc lập suy nghĩ, tìm tòi, sáng tạo,
phân tích, tính toán thận trọng, do đó sẽ khắc phục được phần nào lối học thụ
động, giáo điều, sách vở. Mặt khác, việc phân tích đề bài để tìm ra phương
pháp giải thích hợp, tối ưu, việc tính toán để tìm ra đáp số của bài toán sẽ có
tác dụng gây được sự hứng thú, say mê khám phá khoa học của sinh viên. Các
bài tập kinh tế chính trị đều hướng tới mục đích là củng cố kiến thức cho
người học, vì vậy sau khi đã giải được các bài tập người học sẽ nắm chắc,
hiểu sâu hơn các phạm trù, quy luật kinh tế, điều này lại góp phần nâng cao sự
say mê nghiên cứu, tìm tòi các phạm trù, quy luật các quá trình kinh tế mới ở
người học.
Bài tập còn là một trong những công cụ quan trọng trong hình thức
kiểm tra, tự kiểm tra đánh giá kết quả nắm kiến thức của người học. Để giải
được các bài tập kinh tế chính trị đòi hỏi người học phải ôn luyện kiến thức,

động của xã hội tư bản chủ nghĩa và sự hình thành, phát triển và suy tàn của
những quan hệ sản xuất của xã hội tư bản chủ nghĩa .
Về kỹ năng :
+ Giúp sinh viên rèn luyện tư duy logic và có phương pháp nghiên cứu
khoa học .
+ Biết vận dụng những kiến thức đã học vào thực tiễn .
Về thái độ :
+ Củng cố niềm tin về tính đúng đắn, chân thực của học thuyết kinh tế
chính trị Mác – Lê nin .
+ Hình thành nên lối sống lành mạnh, đạo đức cho sinh viên.
- Bài tập kinh tế chính trị Mác – Lê nin phải bám sát vào những nội dung dạy
học .Khai thác được bản chất của các nội dung kiến thức. Tránh tình trạng đưa
những bài tập không có trong chương trình môn học, những bài tập không
liên quan đến nội dung môn học vào dạy học .
- Căn cứ vào đối tượng , trình độ của người học để lựa chọn và xây dựng những
bài tập . Do đặc điểm của mỗi lớp học, sinh viên có nhận thức, thái độ khác
nhau do vậy phải chú ý vận dụng bài tập một cách linh hoạt, đúng đối tượng ,
phù hợp với trình độ nhận thức của người học .
- Bài tập phải phong phú, đa dạng . Khi sinh viên giải càng nhiều những bài tập
khác nhau thì sẽ càng giúp tăng khả năng nhận thức, hiểu biết nhiều hơn, sâu
sắc hơn và biết cách giải nhiều dạng bài khác nhau .
- Ngôn từ phải trong sáng, dễ hiểu. Dữ liệu bài tập đưa ra phải đầy đủ, chính
xác, khoa học .
- Bài tập phải liên hệ được kiến thức đã học với thực tiễn . Đảm bảo tính thống
nhất giữa lý luận và thực tiễn của chủ nghĩa Mác – Lê nin . Tăng khả năng
vận dụng tri thức đã học vào cuộc sống
- Kiểm tra đánh giá phải trung thực , khách quan .Đánh giá đúng được trình độ
của sinh viên , đồng thời hiểu được quá trình tiếp thu tri thức của sinh viên,
21
trên cơ sở đó có những điều chỉnh về nội dung và phương pháp để đạt hiệu

Trường Cao đẳng công nghiệp thực phẩm là cơ sở đào tạo công lập ,
nằm trong hệ thống giáo dục quốc dân của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa
Việt Nam . Trường có chức năng đào tạo cán bộ kỹ thuật hệ Cao đẳng, Trung
học chuyên nghiệp và dạy nghề . Đồng thời là cơ sở nghiên cứu , triển khai
khoa học phục vụ cho sản xuất kinh doanh , phục vụ cho nhu cầu đào tạo
nguồn nhân lực phát triển kinh tế ngành của xã hội .Trường chịu sự lãnh đạo
và quản lý trực tiếp của Bộ Công Thương , sự quản lý nhà nước về giáo dục
của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Trường hoạt động theo điều lệ trường Cao đẳng
công lập ban theo thông tư : Số : 14/2009/TT – BGDĐT ngày 28/05/2009 của
Bộ Giáo dục và Đào tạo .
23
Cơ cấu tổ chức
Ngành nghề đào tạo
1 .Công nghệ thực phẩm với chuyên ngành :
- KTSX rượu bia nước giải khát
- KTSX bánh, kẹo , sữa
- KTSX chè, cà phê
- KTSX đường
- KCS
24
- Kỹ thuật bảo quản và kiểm nghiệm lương thực
2 . Kế toán
3. Quản trị kinh doanh
4. Tài chính – ngân hàng
5. Công nghệ kỹ thuật hóa học với chuyên ngành :
- Hóa phân tích công nghiệp
- Hóa dầu
- Kỹ thuật môi trường
6. Công nghệ sinh học
7. Tin học ứng dụng