LỜI CẢM ƠN
Để hoàn thành được luận văn này, tôi đã nhận được rất nhiều sự động
viên, giúp đỡ của nhiều cá nhân và tập thể.
Trước hết, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành, sâu sắc tới TS. Lê
Hải Anh, người đã tận tâm hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện
và hoàn thành luận văn này.
Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu trường Đại học Sư phạm Hà
Nội, Phòng Đào tạo Sau đại học, Ban Chủ nhiệm khoa Ngữ văn, Tổ bộ môn
Văn học Việt Nam hiện đại, đã nhiệt tình giảng dạy, giúp đỡ, động viên chúng
tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu.
Cuối cùng, tôi xin gửi lời cảm ơn đến gia đình, bạn bè, những người đã
luôn bên tôi, động viên và khuyến khích tôi trong quá trình thực hiện đề tài
nghiên cứu của mình.
Hà Nôi, ngày 17 tháng 10 năm 2014
Tác giả luận văn
Nguyễn Thị Hằng
1
MỤC LỤC
2
PHẦN MỞ ĐẦU
I. Lý do chọn đề tài:
1.1.Truyện kinh dị là một thể tài thu hút được sự quan tâm của công
chúng và giới nghiên cứu gần đây bởi nhiều cây bút đặc sắc và có tài năng
thực sự, đồng thời bởi tính mới mẻ và phức tạp của nó trên bình diện thẩm
định và đánh giá. Nhiều người cho rằng đây chỉ là một mảng văn xuôi mang
tính giải trí không có mấy giá trị về tư tưởng và nghệ thuật. Tuy nhiên, hẳn
phải có lý do khi theo thống kê của một số nhà nghiên cứu, các sáng tác mang
xu hướng kinh dị này chiếm một tỉ lệ người đọc khá lớn. Nhiều nhà xuất bản,
các trung tâm sản xuất băng đĩa đã kiếm lời với một con số khủng khiếp nhờ
đầu tư kinh doanh mảng truyện kinh dị. Đặc biệt trong thời gian gần đây tại
các rạp chiếu phim, trung tâm chiếu phim lớn nhất tại thủ đô đã công chiếu
mồi nhử nữa (nên dẫu biết cụ đang bốc đấy, nhưng cứ để yên, gượm cái đã,
xem coi cụ bốc đến cỡ nào, có đủ phét hay không). Đấy. Cái hay của Thái Bá
Tân là thế. Chết là chết ở cái chỗ ấy.”
1
[73]. Trong bài viết dịch giả còn bày
tỏ: “Vì Thái Bá Tân nắm vững quan điểm sáng tác của mình, nên ông không
còn ưu tư chuyện mình sẽ bị người ta vỗ cho: Lại bốc rồi! Song ông sử dụng
hư cấu (và thủ pháp xây dựng bố cục) để chuyên chở những thông điệp rất
con người. Đó là thứ can đảm cận với chân lý, rất bản chất.” [73] và “Tất cả
đều hầm hập những hình ảnh hư cấu, (có thể chí ít nó được hư cấu hóa từ
thực tế kinh qua của tác giả), vậy mà độc giả yêu mến những cái mớ hư cấu
ấy. Nói khác đi người ta tìm thấy sự thật trong những điều ông hư cấu.” [73].
1 Nguyễn Thơ Sinh, Bàn về truyện ngắn Thái Bá Tân, Bài viết của một dịch giả Mỹ
4
Thái Bá Tân là một cây bút viết hư cấu tài tình và thể hiện tính nhân
văn sâu sắc. Quan niệm sự tiếp nhận văn bản cần nhanh chóng, dễ hiểu, phù
hợp với thời đại xã hội dồn dập, đầy ắp những ma men cuốn hút, hấp dẫn, đó
là một quan niệm khá thực tế, đồng thời đánh thẳng vào tâm lý chung của giới
trẻ hôm nay, họ cần nhanh chóng mà đầy đủ, li kỳ, hấp dẫn, đáp ứng được sở
thích ưa cảm giác mạnh của đông đảo giới trẻ, mặc dù vậy, vẫn mang một ý
nghĩa nhân văn sâu sắc. Chẳng hạn, qua truyện “Đổi đời” dịch giả Nguyễn
Thơ Sinh viết: “lẽ ra nhân vật Tý sau khi nhờ tài buôn hương bán phấn mà
trở thành bà Diễm Hạnh sẽ bị quả báo, như thế sẽ thỏa mãn được khát khao
rất chung, mà cũng có vẻ rất tầm thường của cõi thị phi. Nhưng Thái Bá Tân
đã vén sạch những dây nhợ rừng rú, đào bới bằng những ngón tay của chính
mình, moi lên những ước mơ đã bị lãng quên từ đá cuội, để rồi mặt trời bao
giờ cũng tỏa ánh hào lung linh sau mỗi lần bão tố.” [73] và một kiếp sống
khác, một hiện thực đời sống khác lại đến với nhân vật. Đó là tài năng của
nhà văn, đặc điểm độc đáo mang ý nghĩa nhân văn khiến người tìm hiểu dễ
rơi vào xúc động lớn.
xuất bản đầu tiên, Nguyễn Ngọc Ngạn đã được nhà xuất bản lớn ở New York
nhận in và xuất bản. Một phần của cuốn sách đã được đăng trong sách để
dùng làm tài liệu giảng văn tại Mỹ. Sau đó ông chuyển sang viết sách bằng
Tiếng Việt và được bán chạy nhất tại Hải Ngoại, nhờ vậy ông được trung tâm
Thúy Nga biết đến và mời làm MC (người dẫn chương trình) cho Pari By
Night. Với nhiệm vụ và trọng trách mới: ông đã đưa văn học vào văn nghệ,
đưa văn chương lên sân khấu và nhanh chóng trở thành hình ảnh thân thương
của mỗi con người Việt Nam, khắp nơi trên thế giới.
Nhà văn cho rằng: ông đã học ở Nhất Linh một câu chỉ đạo cho ông
suốt hai mươi năm viết văn rằng: khi viết nội dung cũng quan trọng nhưng
không quan trọng bằng việc chọn chi tiết để diễn tả. Ông lấy câu đó của Nhất
Linh làm kim chỉ nam của một bậc thầy và áp dụng vào trong tất cả đề tài mà
6
ông viết (tức là dùng rất nhiều chi tiết cho sinh động nội dung của câu
chuyện). Khi viết truyện bản thảo trên giấy đã là một thành công, nhưng khi
chuyển sang biên tập thành các audio Nguyễn Ngọc Ngạn đã phải biên kịch
lại cho phù hợp với loại hình này. Đó là một sự dày công, miệt mài và đam
mê mà nhà văn đã cống hiến cho sự nghiệp văn chương.
Ở Việt Nam ngoài băng đĩa hình ảnh, trên mạng internet rất nhiều và
phổ biến về truyện ma của nhà văn, không thể phủ nhận đã có rất nhiều độc
giả say mê thể loại truyện ma của ông. Năm 2001 NXB văn học đã xuất bản
cuốn sách có nhan đề "Truyện ma kinh dị Việt Nam hiện đại" mà báo chí và
công chúng đã khẳng định rằng: đó là những truyện ma của nhà văn Nguyễn
Ngọc Ngạn. Điều đó cho thấy, thể loại truyện ma không chỉ thu hút độc giả
thưởng thức thông thường, mà những người nghiên cứu, sáng tác cũng ôm ấp
một mong muốn được phổ biến thể loại truyện này trong đông đảo công
chúng và giới nghiên cứu về nó.
Ở hải ngoại tất cả các tuyển tập truyện ngắn, tiểu thuyết, truyện ma –
kinh dị, bút ký, truyện bằng tiếng Anh và Tiếng Việt của Nguyễn Ngọc Ngạn
đã được xuất bản, và cuốn "The Will of Heaven" được sử dụng làm tài liệu
IV. Đóng góp của luận văn:
- Chỉ ra và phân tích những sáng tạo độc đáo về nội dung và nghệ thuật
của hai nhà văn qua thể loại truyện kinh dị.
- Bước đầu đi vào nghiên cứu, đánh giá những thành công, hạn chế của
nhà văn ở thể loại truyện kinh dị còn khá mới mẻ.
V. Phương pháp nghiên cứu:
Để đáp ứng được mục đích, yêu cầu của luận văn, chúng tôi tiến hành
sử dụng một số phương pháp nghiên cứu sau:
8
1. Phương pháp thống kê, phân loại:
Phương pháp này giúp chúng tôi tập hợp, sắp xếp các truyện ngắn có
yếu tố kinh dị của hai nhà văn thành một hệ thống, để khảo sát, đồng thời lựa
chọn những tác phẩm tiêu biểu để phục vụ cho quá trình lấy dẫn chứng, phân
tích làm sáng tỏ các luận điểm về nội dung và nghệ thuật trong luận văn.
2. Phương pháp phân tích, tổng hợp:
Chúng tôi dùng phương pháp này để phân tích từng tác phẩm của hai
nhà văn trên phương diện nội dung và nghệ thuật, từ đó đưa ra những đánh
giá, kết luận chung về sự sáng tạo của hai ông ở thể loại truyện kinh dị này.
3. Phương pháp loại hình:
Dựa vào đặc trưng thể loại và thể tài để xem xét những đóng góp mới
của hai tác giả.
4. Phương pháp so sánh, đối chiếu.
Trong quá trình xử lí đề tài, sáng tác của hai tác giả cũng như nhiều cây
bút khác gần gũi về xu hướng kinh dị sẽ được đặt trong mối quan hệ đối
chiếu, so sánh nhằm phát hiện những điểm tương đồng và khác biệt.
5. Phương pháp liên ngành
Các phương pháp khác có tính liên ngành như xã hội học, văn hóa học,
tâm lí học sáng tạo, nghệ thuật học…cũng sẽ được vận dụng để xử lí các hiện
tượng mang tính đặc thù xuất hiện trong đề tài.
VI. Cấu trúc luận văn:
quái dị (weird stories), Lê Huy Bắc truyện huyền ảo (magical stories),
Nguyễn Vy Khanh truyện dị thường (fantastic stories), Đỗ Lai Thuý sử dụng
khái niệm truyện kinh dị (horror stories) Dù gọi theo cách nào chúng cũng
đều có sự tương đồng về nghĩa và tương đối thống nhất về cách hiểu.
10
Một là, có loại truyện phản ánh về một hiện thực khác, có thể nói là
một hiện thực mang tính “âm bản” hay hiện thực của trí tưởng tượng mang
tính cao độ, cực độ đầy sáng tạo và rất đặc biệt.
Hai là, nội dung phản ánh hiện thực đó, đương nhiên theo “duy danh”
định nghĩa thì mang cả hai yếu tố: dị (sự khác biệt) và kinh (yếu tố rùng rợn).
Theo từ điển Tiếng Việt (Hoàng Phê chủ biên – Viện ngôn ngữ học, Đà
Nẵng, 2005): kinh dị có nghĩa là “kinh hãi, hoặc làm cho kinh hãi bởi một
điều gì quá lạ lùng” [68; 678]. Trong đại từ điển tiếng Việt (Nguyễn Như Ý
chủ biên) giải thích: Kinh dị là làm cho sửng sốt. [50; 947].
Bàn về sự xuất hiện của thuật ngữ “Truyện kinh dị”, tác giả Ngô Tự
Lập cho rằng: “Rất có thể thuật ngữ Truyện kinh dị được sử dụng từ khi cuốn
sách nổi tiếng của Edgar Allan Poe – bản tiếng Pháp của Charles
Baudelaire: Histoires extraordinaires được dịch ra tiếng Việt là truyện kinh
dị”
3
[55].
Nhà phê bình người Pháp Tzvetan Todorov đã giải thích: “Trong thế
giới thực của chúng ta, cái thế giới mà chúng ta biết, không có ma quỷ, không
có yêu tinh cũng chẳng có ma cà rồng, đã xảy ra một hiện tượng không thể
dùng các quy luật của thế giới quen thuộc này để giải thích ( ) Cái kinh dị là
sự phân vân mà ta cảm thấy khi chưa hiểu hết những quy luật tự nhiên, đối
diện với một hiện tượng tưởng chừng như là siêu nhiên”
4
[84]. Đó là cách giải
thích đưa chúng ta tiếp cận với một thế giới khác, thế giới của sự sợ hãi, khiếp
Với nhà nghiên cứu, những yếu tố kỳ lạ, khiếp đảm được hình thành bởi
không khí đặc biệt của truyện kinh dị, chỉ có truyện kinh dị mới tạo ra được
cảm giác đó, các thể loại khác không thể đạt tới mức độ cao như vậy. Nhân
5 Đỗ Lai Thúy, Mặt mày xấu xí, ấy lỗi tại gương hay truyện kinh dị - một cái nhìn thế giới, tạp chí văn học
nước ngoài, số 4/ năm 1998
6 Nguyễn Văn Dân, Huyễn tưởng văn học và truyện kinh dị, tạp chí Văn nghệ quân đội, số 547/ tháng 4-2002
12
vật của truyện là các con vật, ma quái, để truyền cảm giác mạnh đến cho
người đọc.
Nhìn từ một góc độ khác – góc độ người viết truyện kinh dị, một số tác
giả đã đưa ra ý kiến của mình về thuật ngữ truyện kinh dị. Tác giả Đào Hùng
khẳng định: “Kinh dị là một hiện tượng báo hiệu sự khủng hoảng của lòng tin
vào những giải thích khoa học cứng nhắc đối với thế giới”
7
[37]. Điều đó
bênh vực cho những người viết truyện kinh dị, một thể loại hấp dẫn, mới mẻ,
thú vị và gặp không ít khó khăn.
Theo Nguyễn Vy Khanh: “"truyện dị thường" (fantastic), lấy con
người làm đối tượng, dị thường từ những sự việc và cuộc sống bình thường.
Huyền ảo, hoang tưởng nhưng không xa thực tại, truyện dị thường ở giữa
trực giác và kinh nghiệm, giữa mơ ước và thực tế khó khăn, là một phối hợp
huyền sử và thực tại.”
8
[53]. Đó là một nhận định bao quát, thể hiện tầm nhận
thức vĩ mô của người tiếp nhận.
Tác giả Lê Huy Bắc cũng nhận định: “Truyện kinh dị ( ) có những chi
tiết chi li đến ngột thở chứa đựng phi lý ( ) đó là bột phát của những cảm
xúc trực tiếp mà lý trí không dễ gì kiểm soát”. [22; 102]. Đúng vậy, nếu con
người kiểm soát được tự nhiên, tạo hóa sẽ không gây nỗi sợ hãi, sự ám ảnh.
Bất kỳ ai trong chúng ta, từ một người bình thường đến những người có đầu
ngờ ngoài sức tưởng tượng của người bình thường.
- Về biểu tượng, hình ảnh: thường mang tính chất kỳ dị, khác thường,
tạo nên nỗi kinh sợ do gây hiệu ứng mãnh liệt đối với trí tưởng tượng về thị
giác và thính giác.
- Về giọng điệu và ngôn ngữ: do cách tổ chức riêng biệt về cú pháp và
ngôn ngữ, truyện kinh dị thường tạo ra giọng điệu rùng rợn, huyền bí.
Tuy nhiên cần lưu ý rằng, từ trước tới nay thường quan niệm truyện
kinh dị là truyện hướng tới mục đích giải trí và chỉ để giải trí mà thôi, ít có
9 Ngô Tự Lập, triết học văn chương, 2005
10 Edgar Allan Poe, Truyện kinh dị, Nxb Lao động, Hội Văn học nghệ thuật Quảng Nam Đà Nẵng
14
tính nghệ thuật. Truyện kinh dị đích thực trong cách hiểu của chúng tôi là
những sáng tạo nghệ thuật thực sự nằm trong tiến trình đổi mới văn học Việt
Nam sau 1975. Trong tư cách này, truyện kinh dị là sự mở rộng biên độ của
trí tưởng tượng, không bằng lòng với cái hiện thực sẵn có mà mong muốn đi
tìm những hiện thực khác, lạ, mới, thậm chí cả cái hiện thực mà chúng tôi gọi
là hiện thực âm bản, hiện thực bóng. Tất cả đều mang mục đích khám phá và
thể hiện cái thực tại nhiều chiều, đa dạng, đa tầng của đời sống hiện đại.
Tóm lại, khai thác truyện kinh dị ở khía cạnh nào đó nhà văn, nhà phê
bình cần nắm rõ khái niệm “truyện kinh dị” nói riêng, hoàn cảnh lịch sử đánh
dấu một cách nhìn khác biệt của truyện ở mỗi thời đại. Nền văn hóa phương
Đông và phương Tây cũng có những nhìn nhận khác nhau. Dù ở khía cạnh
nào, truyện kinh di Việt Nam đương đại với khát vọng, sự trăn trở của con
người nhân tính, khát vọng tự do, dân chủ thấm đẫm tinh thần thời đại. Mong
muốn của người tìm hiểu là đi vào vén sạch các bức màn tăm tối của mặt trái
xã hội đã ngăn cản, làm cho nhân cách con người luôn bị ẩn dấu, nghi ngờ
trong thế giới thực tại, bởi thiên nhiên hay một thế lực nào đó. Con người
luôn luôn muốn khám phá sự phong phú, đa dạng của thế giới văn minh hiện
đại. Đó chính là cái đã làm chúng ta bị mê hoặc thực sự bởi truyện kinh dị
đương đại.
chuyển tải một tinh thần yêu nước thầm kín, sâu nặng của nhà văn. Nhìn
chung truyện không gây ấn tượng mạnh và cũng ít thành tựu.
Sau 1975 và đặc biệt từ 1986, đất nước trở lại cuộc sống hòa bình, vượt
qua khủng hoảng và đổi mới ở nhiều lĩnh vực trong đó có văn học nghệ thuật.
Truyện kinh dị lại tái xuất trong đời sống văn học với một diện mạo mới, với
nhiều tác giả đại diện cho các thế hệ cùng nhiều phong cách, cá tính sáng tạo
16
khác nhau. Sự đổi mới văn chương là một mảnh đất nhiều màu mỡ dành cho
sự khai mở, khám phá của một số văn nghệ sĩ. Các truyện kinh dị giai đoạn
này mang đậm chất rùng rợn, kỳ quái, ma mãnh, phản ánh một phần rất thực
về sự đa dạng, phức tạp của đời sống xã hội và thế giới tâm hồn của con
người. Người đầu tiên phải kể đến là Nguyễn Huy Thiệp, ông được xem là
nhà văn sử dụng yếu tố kỳ ảo sớm nhất giai đoạn sau Đổi mới (1989). Tiếp
đến là một số tác giả như: Bảo Ninh, Võ Thị Hảo, Hồ Anh Thái, Lê Minh
Khuê, Ngô Tự Lập, Di Li, Phong Điệp, Nguyễn Đình Bổn, Phan Đức Nam,
Phạm Ngọc Tiến, Sương Nguyệt Minh, Nguyễn Quang Thiều, Thái Bá Tân
Trong văn xuôi hải ngoại có Nguyễn Ngọc Ngạn, Đặng Thư Cưu, Hoàng Ngọc
Thư Đó là hệ thống các tác giả lớn, họ đã tô điểm thêm cho văn học kinh dị
một khu vườn mới mang màu sắc huyền ảo, góp phần cho nền văn học mới của
Việt Nam thêm đa dạng, phong phú và tạo một sức hấp dẫn mãnh liệt.
Ta nhận thấy vô số các chi tiết ly kỳ, rùng rợn, khiếp sợ của một số tác
phẩm văn học thời kỳ đổi mới, gây ấn tượng cả ở truyện ngắn lẫn tiểu thuyết
như: Nỗi buồn chiến tranh của Bảo Ninh, Chảy đi sông ơi, Tướng về hưu,
Phẩm tiết, Giọt máu của Nguyễn Huy Thiệp, Giàn thiêu, Đêm Vu Lan, Những
truyện không nên đọc lúc nửa đêm của Võ Thị Hảo, Thiên thần sám hối, Giã
biệt bóng tối của Tạ Duy Anh, đặc biệt DiLi là một ngòi bút mới xuất hiện
trên văn đàn với hàng loạt các truyện ngắn: Ma học trò, Bức tranh và ngôi
nhà cổ, Hoa mộc trắng, Điệu Valse địa ngục và tiểu thuyết Trại hoa đỏ
Điển hình là một số truyện của DiLi thường gây cho độc giả một cảm giác
rùng rợn, tạo ấn tượng kinh sợ khi đọc. Truyện ngắn Ma học trò, hình ảnh
phiên dịch tiếng Anh và Nga ở Bộ thủy sản. Dạy tiếng Anh và văn học Anh
tại Đại học Sư phạm ngoại ngữ Hà Nội năm 1975-1978. Sau đó ông về làm
18
biên tập sách tại nhà xuất bản Lao Động, Hội nhà văn. Hiện thuộc biên chế
Hội Nhà văn Việt Nam, phó chủ tịch Hội đồng văn học nước ngoài và ủy viên
Ban đối ngoại của hội. Hiện ông đang sống và làm việc tại Hà Nội.
Ông là người thích đi du lịch (đã đi khoảng trên 30 nước), đọc rất nhiều
các thể loại sách liên quan đến văn hóa, lịch sử, triết học, tôn giáo, kinh dịch,
các cuốn văn học kinh điển của tất cả các tác giả lớn trong và ngoài nước,
đam mê âm nhạc. Biết chơi (khá chuyên nghiệp) các loại nhạc cụ như violin,
violoncello, saxophone và một ít piano. Sống khép kín, ít giao tiếp xã hội. Đó
là những đặc điểm văn hóa, vốn hiểu biết ảnh hưởng rất sâu sắc đến sáng tác
văn chương của nhà văn. Hiện tại ông sống rất suôn sẻ, tinh thần thoải mái,
sống chân thực, chẳng tơ màng danh vọng. Ngoài thời gian viết ông chỉ đọc
sách và suy ngẫm. Đọc rất nhiều để biết cái hay, cái không hay của người
khác để tránh và học hỏi.
Thái Bá Tân bước vào văn chương không theo chủ ý của mình, mặc dù
thời phổ thông có vài bài thơ đăng báo tỉnh, được chọn đi thi học sinh giỏi
văn toàn miền Bắc. Mặc dù vậy, ông lại không chọn ngành văn để học mà
chọn ngành học tiếng Anh trên đất nước không phải nói tiêng Anh. Điều đó
có lẽ cũng là cái duyên, và một phần do thời cuộc xã hội lúc bấy giờ không
được thuận lợi cho việc học hành. Năm 1974 ông học xong, trở về nước, đầu
tiên ông làm nghề phiên dịch tiếng Anh và tiếng Nga, tiếp theo làm thầy giáo
dạy tiếng Anh và cả văn học Anh tại trường Đại học, sau đó đi biên tập sách.
Có thể nói, việc trải qua nhiều ngành nghề đã tạo cho nhà văn có nhiều môi
trường để trải nghiệm, tự học tập và trau dồi kinh nghiệm, tích lũy kiến thức
cho sự nghiệp sáng tác văn chương sau này của ông.
1.2.2. Quá trình sáng tác và truyện ngắn mang yếu tố kinh dị:
Thái Bá Tân có ba mảng sáng tác chính là dịch thơ, sáng tác thơ và
truyện ngắn. Với thơ dịch ông quan niệm, người dịch cũng là người sáng tác.
ăn óc khỉ trong truyện Sành điệu. Hàng loạt vấn đề diễn ra trong cuộc sống
hàng ngày tưởng chừng rất đơn giản như: sự mất ngủ, chờ đợi điện thoại, sự
lãng quên tuổi tác được nhà văn nhào nặn thành những cốt truyện hấp dẫn,
mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc.
Truyện ma là một mảng đề tài khá đặc sắc của Thái Bá Tân. Với một số
lượng khiêm tốn, khoảng hơn bốn mươi truyện được đưa vào mục truyện ma
trong trang cá nhân trên mạng Internet và được in trong cuốn Truyện ngắn
chọn lọc. Riêng truyện ma của Thái Bá Tân đã thu hút một số đông độc giả
đọc và bình luận. Truyện có tiếng là không dài, nội dung cô đọng nên luôn
hấp dẫn, tạo cảm giác rùng rợn suốt từ đầu đến cuối. Có thể nói, ông có một
trí tưởng tượng đặc biệt, lôi cuốn người đọc. Ngoài ra, với tầm hiểu biết về văn
hóa, con người phương Đông nói chung và Việt Nam nói riêng là nguồn mạch
chính để ông sáng tác ra một khối lượng lớn truyện ma, thu hút đông đảo học
trò, người nghiên cứu tìm đọc và được bán rộng khắp các nhà sách lớn.
Khoảng mười năm trở lại đây Thái Bá Tân dành toàn bộ thời gian cho
văn chương. Nếu xét về mức độ thành công có thể xếp dịch lên đầu tiên, tiếp
đến là thơ sáng tác, cuối cùng mới đến văn xuôi. Nói như vậy, không có nghĩa
thể loại văn xuôi của ông không có giá trị cao, mà chỉ bởi ông giành thời gian
viết truyện ngắn sau cùng mà thôi. Năm 2013 ông cho xuất bản hàng loạt tác
phẩm bao gồm các thể loại: truyện ngắn trong đó có truyện ma, thơ châm
ngôn mới, dịch thơ cổ Ba Tư, thơ Haiku Nhật Bản, thơ cá nhân chọn lọc Có
thể nói, hiếm có nhà văn nào ở độ tuổi của ông có bút lực dồi dào, sức viết,
sức dịch, kết hợp các hoạt động in và phát hành lúc nào cũng “sôi sục” như
Thái Bá Tân.
1.3. TÁC GIẢ NGUYỄN NGỌC NGẠN.
1.3.1. Cuộc đời:
21
Nguyễn Ngọc Ngạn sinh ngày 09 tháng 03 năm 1946 tại Sơn Tây – Hà
Nội ngày nay, là người con thứ ba trong gia đình có 6 người con, năm trai và
một gái. Khi còn nhỏ ông rất đam mê đọc sách và có một trí nhớ rất trác tuyệt.
Năm 1970, Nguyễn Ngọc Ngạn bước vào đời sống quân ngũ, sau khi
lập gia đình với một nữ sinh trường Saint Thomas tên Lê Thị Tuyết Lan và
sinh con. Rời đất nước cuối năm 1978, vất vả mưu sinh nhiều nơi, đến năm
1985 Nguyễn Ngọc Ngạn chuyển tới thành phố Toronto, Ontario và định cư
tại đó cho tới nay.
Nguyễn Ngọc Ngạn nổi tiếng trong lĩnh vực văn chương và trong vai
trò MC, là một trong những tác giả đầu tiên của Việt Nam viết truyện ma kinh
dị được rất nhiều người đón đọc và ái mộ. Một người được coi là người của
đám đông chắc chắn không sao tránh khỏi những dị biệt nơi vấn đề tình cảm
phía độc giả hoặc khán thính giả dành cho mình. Ái mộ ông hoặc không là
một chuyện khác chúng tôi không đề cập tới ở đây.
1.3.2. Quá trình sáng tác và truyện ngắn có yếu tố kinh dị:
Ngoài thời gian làm việc cho trung tâm Thúy Nga, Nguyễn Ngọc Ngạn
dành toàn bộ thời gian cho đọc sách, viết sách hoặc xem phim. Ông xem phim
hàng ngày, ngày nào cũng phải coi những show Mỹ để tìm tòi, học hỏi kinh
nghiệm. Chính sự miệt mài trong việc đọc, việc xem và tìm hiểu trên sách vở
quan trọng đã tạo cho ông một vốn kiến thức uyên bác, phục vụ cho hai nghề
nghiệp chính của ông là viết văn và làm MC. Càng về sau ưu thế viết văn
càng nổi bật và nhà văn đã cho ra đời hàng loạt các truyện ngắn, truyện dài,
tiểu thuyết, truyện ma. Đặc biệt audio truyện đọc là một công trình hiếm có
do chính nhà văn đọc và một số anh chị em hỗ trợ đọc. Thành công nhất định
ở hình thức truyện tự đọc audio cũng thỏa mãn phần nào niềm đam mê trở
thành một diễn viên kịch từ khi còn rất nhỏ của ông. Truyện ma đầu tiên Đêm
23
trong căn nhà hoang đã được chuyển thể thành phim, do trung tâm Thúy Nga
phát hành Số sách, truyện xuất bản, một số đã được dùng làm tài liệu giảng
văn tại các trường colleges, được bán rất chạy ở hải ngoại những năm 80.
Năm 1979 cuốn sách đầu tay của tác giả là Những người đàn bà còn ở
lại viết bằng tiếng Việt ở trại tỵ nạn Mã Lai. Khi mang bản thảo sang hải
ngoại, ông cho mọi người đọc và được rất nhiều người thích thú. Qua bài
Nguyễn Ngọc Ngạn, một lần tình cờ trong chuyến lưu diễn Châu Âu, trên
chuyến xe bus xuyên bang với chặng đường khá dài trên xe, anh em thay
phiên nhau nói chuyện để người lái xe không bị ngủ gật, và chủ đề tình cờ
chuyển sang chuyện ma. Mọi người gợi ý và nhà văn đã viết truyện ma đầu
tay có tên Đêm trong căn nhà hoang vào khoảng năm 1998. Sau đó, vận dụng
tài năng, sự thông minh, vốn tri thức của mình, qua một số bạn bè kể ông đã
viết liên tục các truyện ma tiếp theo gây một chấn động mạnh đến độc giả.
Điều khác biệt, ngoài việc xuất bản sách ở hải ngoại ông đã dùng tài năng sẵn
có là chất giọng trầm, ấm của mình để chuyển tải nội dung truyện ma bằng
giọng đọc và thu âm vào audio. Ngay lập tức nhận được sự phản hồi tích cực
từ phía độc giả ở hải ngoại và cả ở trong nước.
Hiện nay ông là một trong số những người Việt Nam viết truyện ma
kinh dị nổi bật thu hút đông đảo độc giả. Mỗi truyện mang những yếu tố sáng
tạo riêng, độc đáo, rùng rợn khác nhau. Nhìn tổng quát toàn bộ các sáng tác
của Nguyễn Ngọc Ngạn ta nhận thấy tác giả đã cống hiến hết mình cho sự
nghiệp văn chương, thể hiện sự sáng tạo độc đáo, tài hoa, uyên bác. Với môi
trường sống ở hải ngoại nhưng sự phản ánh của truyện lại mang đậm chất
phương Đông, mà đặc biệt là làng quê Việt Nam. Các quan niệm dân gian về
hồn ma của người chết oan khuất, người phụ nữ được Nguyễn Ngọc Ngạn đặc
biệt khắc sâu Những ám ảnh trong cuộc sống được nhà văn đưa vào truyện thể
hiện sự am hiểu cuộc sống, đặc biệt là những quan hệ làng xã Việt Nam xưa.
1.4. TRUYỆN KINH DỊ VÀ MĨ HỌC VỀ CÁI LẠ, CÁI KHÁC THƯỜNG.
Nhìn ở góc độ nào đó có thể coi lịch sử văn học của bất cứ dân tộc nào là
lịch sử của các đề xuất những giá trị mĩ học. Chẳng hạn, từ ngọn nguồn văn học
dân gian đề cao cái đẹp dân dã, bình dị; văn học cổ điển đề cao cái đẹp cao cả, lý
tưởng; văn học lãng mạn đề cao cái đẹp bay bổng, trữ tình; văn học hiện thực đề
cao cái thật Truyện kinh dị, một nhánh nhỏ của văn học hiện thực đương đại, có
25
Copyright: Tài liệu đại học ©