
KHOA LUẬT

VŨ THỊ PHƢƠNG THANH
HOµN THIÖN §ÞA VÞ PH¸P Lý
CñA BÞ CAN, BÞ C¸O Lµ NG¦êI CH¦A THµNH NI£N
TRONG Tè TôNG H×NH Sù VIÖT NAM
LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC



LỜI CAM ĐOAN

           


             



 
Tôi xin chân thành cảm ơn!
 Vũ Thị Phƣơng Thanh
MỤC LỤC

Trang





MỞ ĐẦU 1
Chƣơng 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ ĐỊA VỊ PHÁP LÝ CỦA
BỊ CAN, BỊ CÁO LÀ NGƢỜI CHƢA THÀNH NIÊN 10
1.1. Khái niệm bị can, bị cáo là ngƣời chƣa thành niên trong tố
tụng hình sự 10
1.1.1.  10

2.2.1. a v a b  46
2.2.2. a v a b  59
Chƣơng 3: THỰC TIỄN ÁP DỤNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN
CÁC QUY ĐỊNH VỀ ĐỊA VỊ PHÁP LÝ CỦA BỊ CAN, BỊ
CÁO LÀ NGƢỜI CHƢA THÀNH NIÊN 78
3.1. Thực tiễn áp dụng các quy định của pháp luật về địa vị
pháp lý của bị can, bị cáo là ngƣời chƣa thành niên 78
3.1.1. Thc tinh v a v a b can, b
 78
3.1.2. Nhng bt cng mng nhnh c
lut v a v a b can, b  86
3.2. Giải pháp hoàn thiện và nâng cao hiệu quả áp dụng các quy định
về địa vị pháp lý của bị can, bị cáo là ngƣời chƣa thành niên 95
3.2.1. nh ct t t v a v
a b can, b  95
3.2.2. Giu qu nh v a v 
ca b can, b  98
KẾT LUẬN 110
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 113
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

BLHS: 
BLTTHS: 
 
CQTHTT: 
NBC: 
NCTN: Ng
NTGTT: 
NTHTT: 
QBC: 

MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của đề tài
 
Thiếu niên, nhi
đồng là người chủ tương lai của đất nướcbồi dưỡng thế hệ cách
mạng cho đời sau là điều rất quan trọng và cần thiết”. “Trẻ em hôm nay, thế
giới ngày mai”, “trẻ em là hạnh phúc gia đình, tương lai của đất nước”. Ngay

“Do còn non nớt về thể chất và trí tuệ, trẻ em cần được bảo vệ và chăm sóc
đặc biệt, kể cả sự bảo vệ thích hợp về mặt pháp lý trước cũng như sau khi ra
đời” [25].  
 
 


 [25.






“tất cả các
biện pháp lập pháp, hành chính, và các biện pháp phù hợp khác để thực hiện
những quyền được ghi nhận trong Công ước” [25 


2


, t



 t 
 b can, b  



“Hoàn
thiện địa vị pháp lý của người chưa thành niên trong tố tụng hình sự Việt
Nam” 
2. Tình hình nghiên cứu của đề tài
Do   
trong   
              
  b can, b 
.
V phm ti c nhi
The Act for the
Establishment of and Procedure for juvenile and Family Court B.E 2534”, “A
guide to juvenile court law”; N.I.Vetrop, Phòng ngừa vi phạm pháp luật
trong thanh niênNhững khía cạnh tâm lý - xã hội về tình trạng
phạm tội của người chưa thành niên; v.v
 Vit Nam, khoa hc lu     t   t trong

4
nh      n nht so v    c
 a v  ca b can, b  i
, cho th

quyền con người của người chưa thành niên bị buộc tội trong tố tụng hình sự,
T      t, Vi     t, S 1/2013;
NguyBiện pháp miễn chấp hành có điều kiện thời hạn còn lại
của hình phạt tù đối với người chưa thành niên phạm tội, Tu
l, c hi, S 2n Minh, Cần sửa đổi, bổ
sung một số quy định về người chưa thành niên phạm tội trong bộ luật hình
sự năm 1999, TVin kii cao, S 10/2009;
ng, Chính sách hình sự đối với người chưa thành niên phạm tội -
nhìn từ phương diện tội phạm học và trách nhiệm xã hội, T 
t, B  12/2011; PhHệ thống điều tra thân
thiện với người chưa thành niên, Tạp chí Nghiên cứu lập pháp
Quc hi, S 20/2008; Nguyn Th Thu Qu, Trnh Thng Quyt, Hoàn thiện
chế định miễn trách nhiệm hình sự đối với người chưa thành niên trong giai
đoạn truy tố, Tn kii cao, S 4/2013;
   Hoàn thiện pháp luật về xử lý chuyển hướng đối với người
chưa thành niên vi phạm pháp luật, Tu l
Quc hi, S 20/2008; Nguyn Th Lc, Một số giải pháp nhằm nâng cao
hiệu quả hoạt động thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra các vụ án
hình sự có người bị hại là người chưa thành niên, Tn
kii cao, S  Quyền của người
chưa thành niên phạm tội trong pháp luật quốc tế và pháp luật Việt Nam, Tp
 t, B  5/2012 v.v
 

6
TTHS 
 b can, b  
“Hoàn thiện
địa vị pháp lý của bị can, bị cáo là người chưa thành niên trong tố tụng
hình sự Việt Nam”           

;
-  
b can, b 

- 
   b can, b trong 

 
3.3. Phạm vi nghiên cứu
       
  b can, b trong  
 
  trong 


  b can, b  

.

  b can, b  (2009-2013).
4. Phƣơng pháp luận và các phƣơng pháp nghiên cứu
 c thc hi n ch t

8
lch s  t bin ch-ng H 
m cc ta v 
n, v , v v cc th
hi quyi h quyt s 08-
    quyt s 49-   
Chin lc c0 ca B .


n


6. Kết cấu của luận văn
             

Chương 1:   b can, b 
.
Chương 2: Q 
 b can, b 
Chương 3:     
  b can, b 
.

10
Chương 1
MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ ĐỊA VỊ PHÁP LÝ
CỦA BỊ CAN, BỊ CÁO LÀ NGƢỜI CHƢA THÀNH NIÊN


 


             

              


Trong TTHS 






:
“Trong phạm vi của công
ước này, Trẻ em có nghĩa là người dưới 18 tuổi, trừ trường hợp luật pháp áp
dụng với trẻ em đó quy định tuổi thành niên sớm hơn” [25]. 




12
Q
              
-11-"Người chưa thành niên là trẻ em
hay người ít tuổi tuỳ theo từng hệ thống pháp luật có thể bị xét xử vì phạm
pháp theo một phương thức khác với việc xét xử người lớn" [24, ]

  -12-1990  : "Người chưa thành niên là
người dưới 18 tuổi. Giới hạn tuổi dưới mức này cần phải được pháp luật xác định
và không được tước quyền tự do của người chưa thành niên" [27, ].

 - sinh



 -  
.

dưới 18 tuổi, có năng lực trách nhiệm hình sự chưa đầy đủ do sự hạn chế bởi
các đặc điểm về tâm, sinh lý và đã có lỗi (cố ý hoặc vô ý) trong việc thực hiện
hành vi nguy hiểm cho xã hội bị luật hình sự cấm” [8, tr.20, 21, 22]. 
 "Người chưa thành niên là người chưa phát
triển đầy đủ về thể chất và tâm - sinh lí, chưa có khả năng nhận thức đầy đủ
tính chất nguy hiểm cho xã hội của hành vi mà mình thực hiện" [76].
: Người chưa thành
niên trong tố tụng hình sự Việt Nam là người dưới mười tám tuổi chưa phát
triển hoàn thiện về thể chất và tinh thần, chưa có đầy đủ các quyền và nghĩa
vụ pháp lý như người đã thành niên.

14
1.1.2. Khái niệm bị can là người chưa thành niên

g
 -1-T




 [11
 


 [11].


  
                
 

B

              
          

  [54].
 
                

16

 


. 

.

 

. 
 bị cáo là người chưa thành niên là người từ đủ 14
tuổi đến chưa đủ 18 tuổi thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội bị luật hình
sự quy định là tội phạm và bị Tòa án quyết định đưa ra xét xử”.
1.2. Khái niệm, cơ sở và ý nghĩa của việc quy định địa vị pháp lý của bị
can, bị cáo là ngƣời chƣa thành niên trong tố tụng hình sự Việt Nam
1.2.1. Khái niệm địa vị pháp lý của bị can, bị cáo là người chưa
thành niên trong tố tụng hình sự
  




sau: Địa vị pháp lý của bị cáo chính là tổng thể
các quyền và nghĩa vụ của một người đã có quyết định đưa vụ án ra xét xử
của Tòa án có thẩm quyền đến khi bản án kết tội hay quyết định của Tòa án
có hiệu lực pháp luật.

18


Địa vị pháp lý của bị can, bị cáo là người
chưa thành niên là tổng thể quyền và nghĩa vụ của bị can, bị cáo là người
chưa thành niên trong quá trình tiến hành giải quyết các vụ án hình sự theo
quy định của pháp luật tố tụng hình sự.
1.2.2. Cơ sở của việc quy định địa vị pháp lý của người chưa thành
niên trong tố tụng hình sự
Cơ sở thứ nhất là bắt nguồn từ việc bảo đảm thực hiện quyền con
người. 
                
 






 











, 

, 














 . 

Trích đoạn Trong tư pháp hình sự của Pháp Trong tố tụng hình sự của tiểu bang Victoria, Australia

---