BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
VIỆN KHOA HỌC GIÁO DỤC VIỆT NAM
********* LÊ VĂN CUỘC BIỆN PHÁP GIÁO DỤC PHÒNG CHỐNG
MA TUÝ CHO HỌC SINH
TRONG TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
Chuyên ngành: Lý luận và lịch sử giáo dục
Mã số: 62.14.01.01

TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ GIÁO DỤC HỌC
Có thể tìm hiểu luận án tại Thư viện Quốc gia Hà Nội và
thư viện Viện Khoa học giáo dục Việt Nam.

DANH MỤC CÔNG TRÌNH TÁC GIẢ 1. Lê Văn Cuộc (2007) Phòng chống tệ nạn ma tuý, thực trạng và
giải pháp. Tạp chí Giáo dục (Số 157- Kỳ 1-3/2007), Hà Nội.
2. Lê Văn Cuộc (2007) Giáo dục lối sống cho học sinh - một biện
pháp giáo dục phòng, chống ma tuý trong nhà trường. Tạp chí
Khoa học giáo dục. (Số 18 tháng 3/2007), Hà Nội.
3. Lê Văn Cuộc (2007) Tác động của môi trường học thân thiện
đối với việc giáo dục phòng chống ma tuý trong học sinh. Tạp chí
Giáo dục (Số 160-Kỳ 1 - 4/2007).
lượng xã hội, nhất là với gia đình và cộng đồng dân cư nhằm xây dựng môi trường
lành mạnh để ngăn ngừa học sinh ảnh hưởng ma túy.
Xuất phát từ lý luận, từ thực tiễn của xu thế phát triển của tệ nạn ma tuý,
xuất phát từ đặc điểm, ý nghĩa của giáo dục và vai trò của trường THCS trong việc
giáo dục thế hệ trẻ ... là một nhà giáo, tôi thấy cần phải có trách nhiệm và đó chính
là lý do tôi chọn:"Biện pháp giáo dục phòng chống ma túy cho học sinh trong
trường trung học cơ sở tại Thành phố Hồ Chí Minh "làm đề tài luận án Tiến sĩ.
2. Mục đích nghiên cứu:
Đề xuất một số biện pháp giáo dục phòng chống ma túy cho học sinh
trong các trường trung học cơ sở.
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu:
-Khách thể nghiên cứu:
Vấn đề giáo dục phòng chống ma túy cho học sinh trung học cơ sở tại
Thành phố Hồ Chí Minh.
-Ðối tượng nghiên cứu:
Biện pháp giáo dục phòng chống ma túy cho học sinh trong trường trung
học cơ sở tại Thành phố Hồ Chí Minh. 2

4. Giả thuyết khoa học:
Vấn đề giáo dục phòng chống ma túy cho học sinh trung học cơ sở tại
Thành phố Hồ Chí Minh có thể đạt hiệu quả cao nếu:
- Có những biện pháp giáo dục nâng cao được nhận thức, tinh thần trách
nhiệm của các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường trong công tác phòng
chống ma tuý phù hợp với thực tiễn, phát huy được tính tích cực tự giác của học
sinh về nhận thức, thái độ và kỹ năng trong việc phòng chống ma túy.
- Sử dụng có hiệu quả các biện pháp quản lý học sinh trong nhà trường
nhất là giáo dục phòng chống ma túy.

cận của giáo dục học trong hoàn cảnh xã hội mở cửa hội nhập hiện nay.
- Đánh giá việc giáo dục phòng chống tệ nạn ma tuý, đồng thời phân
tích những nguyên nhân dẫn đến thành công và hạn chế của việc tổ chức giáo dục 3

phòng chống ma tuý trong các trường THCS tại Thành phố Hồ Chí Minh trong
những năm gần đây.
- Đề xuất được một số biện pháp giáo dục phòng chống ma túy cho
học sinh trung học cơ sở phù hợp với thực tiễn hiện nay.
7.2- Về thực tiễn:
Đề xuất và thực nghiệm một số biện pháp chủ yếu sẽ tác động có hiệu
quả đến công tác giáo dục phòng chống tệ nạn ma tuý, sẽ phát huy tính tích cực tự
giác của học sinh-chủ thể của việc phòng chống ma túy, đồng thời phát huy tiềm
năng các lực lượng trong và ngoài nhà trường để xây dựng một môi trường xã hội
thân thiện, lành mạnh.
8. Cấu trúc luận án:
Mở đầu
Chương 1: Cơ sở lý luận của việc giáo dục phòng chống ma túy cho học sinh
trung học cơ sở.
Chương 2: Thực trạng giáo dục phòng chống ma túy cho học sinh trung học cơ
sở tại thành phố Hồ Chí Minh.
Chương 3: Biện pháp giáo dục phòng chống ma túy cho học sinh trung học cơ
sở.
Kết luận.
Ngoài ra còn phần tài liệu tham khảo và phụ lục.

*************
Chương một

trường học, phấn đấu đạt mục tiêu: "Trường học không có ma túy".
1.1.2. Những nghiên cứu về phương hướng, nội dung, phương pháp giáo
dục phòng chống ma tuý
- UNDCP hỗ trợ Chính phủ thực hiện 13 dự án khu vực trong khuôn khổ
Biên bản thoả thuận Hợp tác phòng chống ma tuý khu vực Ðông Nam Á gồm các
nước Campuchia, Trung Quốc, Lào, Myanma, Việt Nam đã phối hợp với các quốc
gia trong đó có Thái Lan.
- Dự án AD/VIE/98/B52 – Giáo dục phòng chống ma túy trong trường
học trong khuôn khổ Dự án VIE/98/B52 của Chương trình Kiểm soát Ma túy quốc
tế Liên Hiệp Quốc -Thời gian thực hiện: Ba năm (1999- 2001)
- Tài liệu nghiên cứu: Giáo dục phòng chống tệ nạn ma túy qua các môn
học ở trường THCS, Chủ biên Phó Tiến sĩ Nguyễn Trí với chủ biên toàn tập Giáo
sư - Tiến sĩ Hoàng Đức Nhuận cùng nhiều nhà khoa học giáo dục thực hiện. Tài
liệu này biên soạn nhằm hướng dẫn tích hợp giáo dục phòng chống ma túy thông
qua một số chương trình môn học. Nó đã được biên soạn và thử nghiệm tại nhiều
trường tiểu học và trung học ở cả ba miền Bắc, Trung, Nam.
Ngoài ra, các nhà nghiên cứu có không ít người quan tâm, tiêu biểu là
Nguyễn Xuân Yêm [69,70,71,72], Trần Văn Luyện [72], Vũ Công Bừng [8], Phan
Quốc Kính [71], Nguyễn Phong Hòa [15], Ðặng Ngọc Hùng [15], Ðào Hùng, Lưu
Minh Trị [52], Hà Nhật Thăng [49], Hoàng Ðức Nhuận [9], Phan Việt Hoa [14],
Phan Ðình Khánh [71], Nguyễn Thị Kim Liên [71].
1.1.3. Nhận định các nghiên cứu giáo dục phòng chống ma túy:
Qua các công trình nghiên cứu của các tác giả kể trên, chúng tôi thấy nổi
bật, tập trung một số vấn đề sau đây:
- Hầu hết tác giả phân tích đặc điểm tâm sinh lý của các loại đối tượng sử
dụng ma tuý. Các nhà nghiên cứu đều nhấn mạnh đối với thanh thiếu niên là loại
đối tượng có nguy cơ cao lây nhiễm ma túy vì những đặc điểm tâm sinh lý của lứa
tuổi này trong việc bị tác động của các tệ nạn xã hội nói chung và ma tuý nói riêng.
- Các nhà nghiên cứu quan tâm đặc biệt tới việc tìm hiểu nguyên nhân
khách quan và chủ quan trong việc sử dụng ma tuý và tệ nạn ma tuý trong đó có

1.2.4. Giáo dục phòng chống ma túy:
Giáo dục phòng chống ma túy nhằm thúc đẩy học sinh phát triển sự hiểu
biết, những kỹ năng, cách cư xử và sự nhận biết về ma túy cũng như việc đánh giá
lợi ích sức khỏe, liên quan đến hành vi của chính các em và đối với những người
khác.
Mục đích của giáo dục phòng chống ma túy là bao hàm việc ngăn ngừa sử
dụng ma túy. Ngăn ngừa ma túy tập trung vào việc giảm tối thiểu số lượng thanh
thiếu niên học sinh tham gia vào việc sử dụng ma túy.
1.2.5. Biện pháp giáo dục phòng chống ma túy:
Biện pháp giáo dục phòng chống ma túy là việc tác động một cách có hệ
thống đến sự phát triển nhận thức thái độ, hành vi của một người hoặc một số
người nào đó nhằm làm cho họ có được những phẩm chất và năng lực theo yêu cầu
đã qui định, để họ không phải có những hành vi vi phạm vào tệ nạn ma túy.
1.3- Đặc điểm tâm sinh lý của học sinh trung học cơ sở
Học sinh trung học cơ sở, từ 11 đến 15 tuổi là lứa tuổi dậy thì, tâm lý học
gọi là lứa tuổi nổi loạn: là lứa tuổi thiếu niên, lứa tuổi quá độ từ tuổi thơ ấu lên thời
thanh niên. Ðây là thời kỳ có nhiều đột biến về sinh lý và tâm lý. Điều đáng lưu ý
trong sự phát triển sinh lý của trẻ ở cuối giai đoạn này là sự phát triển khá hoàn
chỉnh về giới tính. Đặc điểm tò mò, ham muốn làm người lớn, nhưng thiếu hiểu
biết, suy nghĩ còn nông nỗi... dễ dẫn một số em vào con đường bị lợi dụng trong
việc vận chuyển, buôn bán lẻ, nghiện hút ma tuý.
Do lứa tuổi này là giai đoạn phát triển nằm giữa tuổi thơ và tuổi trưởng
thành, cho nên sự phát triển tâm lý ở lứa tuổi này mang tính chuyển tiếp giữa giai
đoạn phát triển tâm lý của trẻ thơ và giai đoạn phát triển tâm lý của tuổi trưởng
thành. Sự phát triển các đặc điểm tâm lý của giai đoạn này đã ở mức độ cao hơn 6

nhiều so với giai đoạn tuổi thơ, nhưng chúng chưa đủ độ chín để đảm bảo cho trẻ

Mẫu
giáo

TH

THCS

THPT

THCN
Giáo dục
Mầm Non
Giáo dục
Phổ thông

Giáo dục
CN
DN
Nhìn vào sơ đồ, chúng ta thấy giáo dục THCS là cấp học cơ bản của giáo
dục phổ thông, nó vừa củng cố kết quả giáo dục tiểu học, đồng thời hình thành phát
triển những kiến thức, kỹ năng và những giá trị nền tảng để phát triển những giá trị,

Thành phố Hồ Chí Minh là một trong những trung tâm kinh tế, văn hóa,
khoa học kỹ thuật của cả nước. Tuy nhiên, cũng như các thành phố lớn khác trên
thế giới với hoạt động kinh tế nhộn nhịp, thành phố Hồ Chí Minh cũng không thoát
khỏi tình trạng các tệ nạn xã hội đã và đang hoạt động khá phức tạp. Những năm
gần đây, cùng với những kế hoạch và những biện pháp tích cực nhằm đẩy lùi các tệ
nạn xã hội trong đó có tệ nạn ma túy và tệ nạn này ảnh hưởng rất lớn đến học
đường.
2.2- Thực trạng tệ nạn ma tuý tại Thành phố Hồ Chí Minh:
2.2.1. Thực trạng việc sử dụng ma tuý trong cả nước nói chung và ở Thành
phố Hồ Chí Minh nói riêng
Theo số liệu của cục Phòng chống tệ nạn xã hội (Bộ Lao ñộng Thương
binh - Xã hội) ở nước ta vào thời điểm 2006 có 160.226 người nghiện ma túy.
Bảng 2.1: Số nghiện hút ma túy của cả nước qua các năm gần đây:
Năm 2002 2003 2004 2005 2006
Số người 142000 160670 170407 158426 160226
Dù đã rất nỗ lực để ngăn ngừa tình trạng nghiện ma túy nhưng những con
số thống kê từ hội nghị phòng chống ma túy trong trường học vừa được tổ chức tại
Hà Nội khiến những người có trách nhiệm không thể yên lòng. Thậm chí nỗi lo
ngày càng lớn hơn khi những "biến thể" của ma túy đang có chiều hướng tấn công
mạnh mẽ vào đối tượng là thanh thiếu niên trong đó có học sinh (HS). Khảo sát
115 đối tượng nghiện tại Trung tâm cai nghiện ma tuý Bình Đức (TP. Hồ Chí
Minh), kết quả như sau:
Bảng 2.2- Khảo sát đối tượng nghiện tại Trung tâm cai nghiện ma túy
Bình Đức (cuối năm 2006)
+ Độ tuổi:
Số TT Độ tuổi Người Tỉ lệ %
1 Từ 14 - dưới 16 1 0.87
2 Từ 16 - dưới 18 tuổi 4 3.48
3 Từ 18 – 25 tuổi 62 53.91
4 Từ 26 – 35 tuổi 29 25.22