Trường tiểu học Phú Thạnh Người thực hiện : Trần Tấn Long
MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG
CAO CHẤT LƯỢNG SOẠN GIẢNG
Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC PHÚ THẠNH

I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Trong một vài năm trở lại đây xu hướng đổi mới công tác soạn giảng ngày
càng trở nên bức xúc và cần thiết. Thiết kế nội dung (Soạn giáo án) và cách thức
dạy học là một khâu đột phá quan trọng để đổi mới nội dung, phương pháp dạy học
nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy. Để việc dạy học có hiệu quả, người giáo viên
bao giờ cũng dành một thời gian để thiết kế bài. Khi thiết kế bài học cần chú trọng
đến nhiều khía cạnh tác động đến quá trình dạy học như : Đặc điểm lứa tuổi học
sinh, nhu cầu, hứng thú, các phương tiện kỹ thuật đồ dùng trực quan, cơ sở vật chất
trường lớp Từ đó có định hướng rõ rệt để xác định những tiêu chí cụ thể cần đạt
cũng như cách thức (sự lựa chọn phương pháp phù hợp) để đạt được mục tiêu bài
dạy. Kết quả một giờ dạy không những phụ thuộc khá nhiều vào sự chuẩn bị bài
dạy mà còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khách quan khác nhau cũng như yếu tố chủ
quan không thể tránh khỏi. Đó chính là phụ thuộc vào năng lực sư phạm, sự tự tin,
tính sáng tạo trong sử lý các tình huống sư phạm
Một trở ngại không nhỏ cản trở quá trình đổi mới việc soạn giáo án và thực
thi giờ dạy trên lớp chính là do thói quen ngại đổi mới của một bộ phận không nhỏ
giáo viên. Thực tế cho thấy nhiều giáo viên muốn giữ nề nếp soạn giáo án theo
cách truyền thống mà ở đó giáo án chỉ là sự ghi chép lại nội dung đã có ở sách giáo
khoa nhưng không đưa ra các phương pháp dạy học thích ứng với từng giai đoạn
học tập của học sinh. Sự lựa chọn phương pháp giảng dạy cũng gặp nhiều khó
khăn do thói quen dễ dãi trong soạn giảng, trình độ giáo viên còn nhiều bất cập.
Hiện tượng thầy giảng trò nghe, trò chép vẫn là hiện tượng phổ biến, từ đó chất
lượng giờ giảng cho hiệu quả thấp, không gây được hứng thú cũng như óc sáng
tạo, tích cực hoạt động của trò.
Từ cơ sở và thực tiễn như vậy đã đặt ra nhiệm vụ tìm ra những giải pháp nào
để nâng cao chất lượng thiết kế kế hoạch bài học và giờ dạy là vấn đề cấp bách

Tổng số giáo viên được xếp loại: 27 giáo viên
+ Loại Xuất sắc: 15 giáo viên đạt 55,6%
+ Loại Khá: 12 giáo viên đạt 44,4%.
III. NỘI DUNG ĐỀ TÀI
1. Cơ sở lý luận
Quá trình dạy và học là tập hợp những hành động liên tiếp của giáo
viên và học sinh, được giáo viên hướng dẫn. Những hành động này nhằm làm cho
học sinh tự giác nắm vững hệ thống kiến thức, kĩ năng nên soạn bài là việc chuẩn
bị quan trọng nhất của giáo viên cho giờ lên lớp. Đồng thời với việc soạn bài là sự
chuẩn bị trước cách dạy, đồ dùng dạy học Đó là công việc chủ yếu trước giờ lên
lớp của giáo viên. Nhiệm vụ của hoạt động dạy và học của người giáo viên là làm
cho học sinh nắm vững tri thức khoa học một cách có hệ thống, cơ bản, có những
kĩ năng, kĩ xảo cần thiết trong học tập, trong lao động và trong cuộc sống. Trong
những kĩ năng cần được rèn luyện cho học sinh thì quan trọng nhất là làm cho học
sinh có được kĩ năng học tập. Hoạt động dạy và học trong trường tiểu học hiện nay
được thực hiện chủ yếu bằng hình thức dạy và học trên lớp. Giờ lên lớp giữ vai trò
quyết định chất lượng dạy học. Vì vậy dễ hiểu rằng vì sao cả hiệu trưởng và giáo
viên đều tập trung sự chú ý, mọi cố gắng của mình vào giờ lên lớp với một mục
đích là nâng cao chất lượng toàn diện giờ lên lớp nhưng mỗi người có vai trò riêng
đối với giờ lên lớp. Trực tiếp quyết định kết quả giờ lên lớp là người giáo viên.
Quản lý thế nào để các giờ lên lớp của giáo viên có kết quả tốt là việc làm của
Hiệu trưởng.
Nhiệm vụ của hoạt động dạy và học ở trường tiểu học của người giáo viên là
làm cho học sinh nắm vững tri thức khoa học một cách có hệ thống, cơ bản, có
những kĩ năng, kĩ xảo cần thiết trong học tập, trong lao động và trong cuộc sống
của trẻ. Trong những kĩ năng cần được rèn luyện cho học sinh thì quan trọng nhất
là làm cho học sinh có được kĩ năng học tâp để thực hiện “Hình thành hoạt động
học tập” (hoạt động chủ đạo của các em trong thời kỳ này). Phát triển trí tuệ học
sinh trong quá trình nắm tri thức, trước hết là phát triển tư duy độc lập sáng tạo,
2

tập, lao động, trong cuộc sống. Phát triển trí tuệ học sinh trong quá trình nắm tri
thức trước hết là phải phát triển tư duy, độc lập sáng tạo, hình thành năng lực nhận
thức và hành động của học sinh. Thấy được tầm quan trọng dạy và học, tôi tự nhận
thấy mình cần kết hợp với Hiệu phó phụ trách chuyên môn tổ chức quản lý tốt hoạt
động dạy và học để giáo viên thực hiện đúng , đủ chương trình của từng môn học,
ở từng khối lớp. Đảm bảo truyền thụ đủ, đúng nội dung kiến thức, kĩ năng cơ
bản của từng môn học ở từng khối lớp của từng dạng bài. Có hình thức tổ chức
dạy học phù hợp cho từng môn học của từng khối lớp. Giúp giáo viên nắm vững
chương trình của từng môn học của từng khối lớp mà mình phụ trách và giáo viên
lập kế hoạch thực hiện chương trình thông qua tổ nhóm chuyên môn .
IV. CÁC BIỆN PHÁP
1. Quản lý công tác xây dựng kế hoạch giảng dạy hàng tuần :
Việc chỉ đạo công tác xây dựng kế hoạch giảng dạy được triển khai trực tiếp
từ Ban giám hiệu tới tổ trưởng tổ chuyên môn. Trong quản lý chỉ đạo xây dựng kế
hoạch giảng dạy một mặt phải phát huy vai trò tự chủ sáng tạo của tổ đồng thời
3
Trường tiểu học Phú Thạnh Người thực hiện : Trần Tấn Long
phải chỉ đạo sát sao theo kế hoạch chung của toàn trường. Căn cứ để xây dựng kế
hoạch giảng dạy là phân phối chương trình và thời khoá biểu hàng ngày trong tuần.
Từ đó các tổ chuyên môn sẽ bàn bạc và xây dựng kế hoạch lên lớp hàng ngày sao
cho đúng chương trình và thời khoá biểu, đồng thời vạch kế hoạch sử dụng đồ
dùng dạy học cho từng tiết. Đó chính là sơ sở pháp lý để kiểm tra đánh giá việc
thực hiện kế hoạch bài học một cách chính xác, đảm bảo tính hệ thống kiến thức,
đảm bảo mục tiêu từng bài học, tìm ra những phương pháp giảng dạy thích hợp
cho từng nội dung bài học, có tính định hướng trước cho học sinh chuẩn bị học tập.
2. Biện pháp quản lý công tác soạn bài để nâng cao chất lượng giảng dạy :
a) Nghiên cứu và xác định mục tiêu bài giảng : Tổ chuyên môn được giao
nhiệm vụ nghiên cứu, vạch kế hoạch bàn bạc thống nhất cách xác định mục tiêu
cho các môn học sao cho phù hợp với đối tượng học sinh và đảm bảo sát với yêu
cầu cơ bản về kiến thức và kỹ năng chung do bộ giáo dục ban hành. Trước hết các

tượng của lớp, việc thực hiện đổi mới phương pháp dạy học, việc rèn kỹ năng và
4
Trường tiểu học Phú Thạnh Người thực hiện : Trần Tấn Long
hướng dẫn học sinh phương pháp học tập từng bộ môn, cách học ở nhà, cách học
ở lớp của từng giáo viên. Ban giám hiệu cần vận dụng nhiều hình thức dự giờ khác
nhau :
+ Dự giờ các giáo viên khác nhau để kiểm tra chất lượng giảng dạy, học tập
của từng giáo viên trong lớp cụ thể.
+ Dự giờ các giáo viên cùng một bộ môn ở các lớp khác nhau để so sánh
trình độ của họ, rút ra ưu, nhược điểm chính của mỗi người, phát hiện ra những
vấn đề cần điều chỉnh trong phương pháp dạy và học môn đó.
+ Dự giờ theo chuyên đề nắm chắc trình độ của một giáo viên và sự tiếp thu
của học sinh nhằm rút kinh nghiệm về một nội dung cần tập trung giải quyết.
- Ban giám hiệu chú ý thống nhất những việc cần làm khi dự giờ được tiến
hành theo một quy trình thống nhất: Chuẩn bị - Dự giờ - Phân tích trao đổi - Đánh
giá – Đề nghị .
+ Chuẩn bị : Lập kế hoạch dự giờ, xác định vị trí của bài học trong chương
trình, mục đích của bài giảng và dự kiến hoạt động của thầy và trò. Dự kiến nội
dung cần quan sát và ước định những tiêu chuẩn đánh giá giờ dự.
+ Dự giờ : Quan sát diễn biến thực tế của bài giảng trên lớp, thu thập thông
tin phục vụ cho mục đích dự giờ.
+ Phân tích - trao đổi : Phân tích giờ học không đơn giản là sắp xếp lại các
nhận xét vụn vặt về giờ học mà phải khái quát hoá sư phạm nâng những nhận xét
này thành nhận định tổng quát hơn và nêu lên những lý lẽ của những nhận định đó
bằng cách xác định tất cả các mối liên hệ của những hiện tượng quan sát được với
các căn cứ khoa học của tâm lý học và giáo dục học.
+ Đánh giá : Đánh giá kết quả giờ học (mức độ đạt so với mục đích bài
giảng) và chỉ ra đặc điểm lao động của người dạy tổ chức hướng dẫn hoạt động
học tập của học sinh. Trình độ kiến thức khả năng giảng dạy, tinh thần trách nhiệm
cũng như lao động học tập của học sinh (kiến thức và kỹ năng, năng lực nhận thức,

học được trang bị thêm mỗi lớp một tủ giúp giáo viên để đồ dùng dạy học, theo
phương châm “ Dễ tìm, dễ thấy và dễ lấy” để sử dụng hiệu quả nhất.
4. Tổ chức các phong trào thi đua, phát huy vai trò của các đoàn thể trong việc
nâng cao chất lượng dạy học
Công đoàn có vai trò rất lớn trong việc động viên các công đoàn viên của
mình tham gia xây dựng tập thể đoàn kết và nâng cao chất lượng chuyên môn.
Thông qua các đợt thi đua, nhà trường phối hợp với Công đoàn tạo ra những đợt
thi đua sôi nổi, tạo không khí phấn khởi hào hứng trong cán bộ giáo viên, qua đó ý
thức chuẩn bị bài dạy, ý thức trách nhiệm trong giờ dạy được nâng lên rõ rệt đã có
tác động to lớn đến chất lượng chuyên môn nói chung và chất lượng từng giờ dạy
nói riêng. Tiếng nói chung của tập thể bao giờ cũng lôi cuốn được mọi người tham
gia khi đó trở thành phong trào tốt thì hiệu quả là rất lớn.
V. KẾT QUẢ
Từ thực trạng của việc bài giảng trong những năm học qua và việc áp dụng
một số kinh nghiệm tổ chức, chỉ đạo nâng cao chất lượng soạn giảng đem lại một
số kết quả như sau :
- Đánh giá phân loại hồ sơ cuối năm học 2010- 2011. Tổng số hồ sơ giáo án
được xếp loại : 28 hồ sơ
+ Loại A: 23 hồ sơ; đạt 82,1 %
+ Loại B: 05 hồ sơ; đạt 17,9 %
+ Loại C: 0 hồ sơ; bằng 0 %
So với năm học 2009 - 2010, số hồ sơ xếp loại A tăng 8 hồ sơ, bằng 28,6%;
hồ sơ loại B giảm 14,3%; hồ sơ loại C không có, giảm 10,7%.
- Đánh giá xếp loại giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp giáo viên cuối năm
học 2010 – 2011. Tổng số giáo viên được xếp loại: 28 giáo viên
+ Loại Xuất sắc: 20 giáo viên đạt 71,4% (tăng 5 giáo viên).
+ Loại Khá: 08 giáo viên đạt 28,6%.
Nhờ chất lượng công tác soạn giảng được nâng lên rõ rệt nên kết quả xếp
loại học lực của học sinh cũng được nâng lên đáng kể góp phần không nhỏ vào
việc hoàn thành nhiệm vụ năm học của đơn vị. Cụ thể chất lượng giáo dục năm

Với những giáo viên giỏi, dạy lâu năm thì yêu cầu bài soạn khác với những
giáo viên mới ra trường. Hình thức trình bày bài soạn phải phù hợp với nội dung
bài dạy.
Việc xây dựng giờ dạy rút kinh nghiệm cần thực hiện nghiêm túc. Cần dự
giờ thường xuyên các giáo viên, đặc biệt là những giáo viên yếu tay nghề là công
việc có ý nghĩa quyết định. Việc dự giờ được tiến hành theo kế hoạch từ đó rút
kinh nghiệm trong soạn giảng và giảng dạy.
Khi kiểm tra, Ban giám hiệu phải nói rõ được mục đích của việc dự kiểm tra
và người được kiểm tra. Đồng thời khi kiểm tra người cán bộ quản lý cần có thái
độ đúng mực. Sau khi kiểm tra có nhận xét đánh giá và giúp giáo viên khắc phục
những tồn tại.
Người quản lý cần quan tâm tăng cường cơ sở vật chất, thiết bị dạy học và
trang thiết bị dạy học trong giờ lên lớp, tổ chức các phong trào thi đua, phát huy
vai trò của các đoàn thể trong việc nâng cao chất lượng soạn giảng trong dạy học.
VII. KẾT LUẬN
Qua nghiên cứu tôi nhận thấy có sự khác biệt ở các nhóm giáo viên khác
nhau. Đối với giáo viên tuổi cao hoặc hoàn cảnh gia đình gặp nhiều khó khăn thì
sự đầu tư cho soạn bài rất hạn chế. Việc lập kế hoạch bài học chỉ như là chép lại
7
Trường tiểu học Phú Thạnh Người thực hiện : Trần Tấn Long
sách giáo viên mà không có sự đầu tư nào khác, không chú ý đến đối tượng học
sinh cũng như cơ sở vật chất phục vụ cho bài giảng. Đặc biệt có trường hợp mượn
giáo án cũ rồi chép lại. Những điều đó làm cho chất lượng giảng dạy kém hiệu quả.
Đối với những giáo viên có trình độ chuyên môn vững thì đã có sự đầu tư nhất
định. Khi lập kế hoạch bài học họ đã có sự lựa chọn phương pháp giảng dạy cũng
như tính đến các yếu tố học sinh, phương tiện dạy học, mày mò các tài liệu tham
khảo, chú trọng tới việc phát huy tính chủ động, sáng tạo của học sinh. Tuy nhiên
số giáo viên này chưa nhiều.
Từ khi nắm bắt được những tồn tại trên, đưa vào áp dụng một số kinh
nghiệm nhỏ để tổ chức khắc phục những nhược điểm đó đồng thời thực hiện tốt

trên lớp là trên hết ”. Vì muốn dạy tốt trên lớp thì cần có sự chuẩn bị kỹ lưỡng và
chu đáo mọi vấn đề của bài giảng, các tình huống có thể xảy ra Đối với công tác
dạy học trên lớp người giáo viên cần tập trung vào việc đổi mới phương pháp dạy
8
Trường tiểu học Phú Thạnh Người thực hiện : Trần Tấn Long
học, sử dụng các hình thức tổ chức học tập hợp lý, sử dụng có hiệu quả đồ dùng
trực quan.
Với thời gian và khả năng có hạn nên tôi chỉ nêu lên một số biện pháp nhỏ
trong công tác tổ chức, chỉ đạo giáo viên trong nhà trường với mục đích góp một
phần nhỏ bé vào công tác nâng cao chất lượng dạy học. Những kiến nghị đề xuất
chỉ mang tính chất khái quát những vấn đề chính trọng tâm. Mong nhận được sự
quan tâm của các cấp quản lý, đặc biệt là của các thầy cô cùng làm công tác quản
lý Trường Tiểu học.
Xin chân thành cảm ơn !
IX. TÀI LIỆU THAM KHẢO
- Phương pháp dạy học các bộ môn ở tiểu học (Nguyễn Thị Ngọc Bảo –
Nguyễn Thị Bình – Nguyễn Thanh Thủy – Nguyễn Mỹ Lệ - ngô Thanh Hưng – Lê
Hồng Vân);
- Giáo trình “ Giáo dục tiểu học 1 và 2 ” trường đại học Sư phạm Hà Nội
(Đặng Vũ Hoạt – Phó Đức Hòa);
- Cơ sở tâm lý học ứng dụng (GS. Đặng Phương Kiệt).
- Nghiệp vụ Thanh tra Giáo dục Việt Nam (Lê Quán Tần).
Ngày 05 tháng 01 năm 2012
Người thực hiện
Trần Tấn Long
9