MỘT SỐ GIẢI PHÁP THU HÚT HỌC SINH THAM DỤ KỲ THI HỌC SINH GIỎI CẤP TỈNH MÔN ĐỊA LÍ KHỐI 12 CÓ HIỆU QUẢ
MỤC LỤC
Tiêu mục Trang
MỤC LỤC 1
SƠ LƯỢC LÍ LỊCH KHOA HỌC 2
I. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI 3
II. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 4
III. TỔ CHỨC THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP
MỘT SỐ GIẢI PHÁP THU HÚT HỌC SINH THAM DỰ KỲ
THI HỌC SINH GIỎI CẤP TỈNH MÔN ĐỊA LÍ KHỐI 12 CÓ
HIỆU QUẢ
1. Giải pháp 1: Xây dựng kế hoạch bồi dưỡng HS giỏi theo ý đồ
riêng.
2. Giải pháp 2: Cách thức thành lập đội tuyển
3. Giải pháp 3: Phương pháp làm công tác tư tưởng để học sinh
không rời bỏ đội tuyển
4. Giải pháp 4: Tạo dựng niềm tin để học sinh học tập say mê và đạt
hiệu quả khi đi thi
6
6
6
8
8
9
IV. HIỆU QUẢ CỦA ĐỀ TÀI 13
V. ĐỀ XUẤT, KHUYẾN NGHỊ KHẢ NĂNG ÁP DỤNG 15
VI. TÀI LIỆU THAM KHẢO 16
GVTH: MẠNH TRỌNG THUẬN Trang 1
MỘT SỐ GIẢI PHÁP THU HÚT HỌC SINH THAM DỤ KỲ THI HỌC SINH GIỎI CẤP TỈNH MÔN ĐỊA LÍ KHỐI 12 CÓ HIỆU QUẢ
SƠ LƯỢC LÝ LỊCH KHOA HỌC
I. THÔNG TIN CHUNG VỀ CÁ NHÂN

nhiên đang chiếm ưu thế; xu hướng đó đang tác động mạnh mẽ đến tâm lí phụ huynh
và các em học sinh. Chính vì vậy mỗi khi đến trường các em học sinh thường đưa ra
mục tiêu là “phải học tốt môn khoa học tự nhiên”, còn các môn khoa học xã hội trong
đó có môn Địa lí đa phần đều bị xem nhẹ, học Địa lí chỉ mang hình thức đối phó, còn
tâm lí giáo viên giảng dạy bị hụt hẫng.
Trong những năm qua ở trường trung học phổ thông Lê Hồng Phong, môn Địa lí
vẫn chưa có vị trí đáng kể, vẫn như là một môn phụ; phần lớn các em học sinh chỉ
quan tâm nhiều đến các môn khoa học tự nhiên. Ngoài ra môn Địa lí thuộc khối C mà
khối thi này thì ngày càng có xu hướng giảm số lượng thí sinh đăng ký do ngành thi
hạn chế, cơ hội việc làm trong tương lai cũng khó khăn hơn các ngành khác, cho nên
cả học sinh và xã hội ít quan tâm.
Thực tế cho thấy Địa lí lớp 12 là một môn học rất sinh động và hấp dẫn ; môn
học Địa lí sẽ cung cấp cho học sinh các kiến thức về tự nhiên và kinh tế xã hội của
Việt Nam; từ đó hình thành cho các em kĩ năng sống như bảo vệ môi trường, tình yêu
quê hương đất nước, định hướng nghề nghiệp
Hằng năm Sở Giáo dục và đào tạo Đồng Nai thường tổ chức kỳ thi học sinh giỏi
cấp tỉnh, trong đó có môn Địa lí khối 12; kết quả của kỳ thi này không chỉ khẳng định
uy tín chất lượng đào tạo của các trường trung học phổ thông, mà còn thể hiện vai trò,
nổ lực của từng giáo viên. Từ năm học 2001-2010 được Ban giám hiệu nhà trường tin
tưởng giao nhiệm vụ bồi dưỡng học sinh giỏi môn Địa lí khối 12, tôi đã rút ra được
một số kinh nghiệm để áp dụng cho bản thân cũng như qua đó trao đổi với đồng
nghiệptrong công tác bồi dưỡng học sinh giỏi.
Chính vì vậy tìm ra giải pháp thu hút học sinh tích cực tham dự kỳ thi học sinh
giỏi cấp tỉnh có tầm quan trọng và có ý nghĩa lớn trong việc dạy và học môn Địa lí ở
trường trung học phổ thông nói chung, ở trường THPT Lê Hồng Phong nói riêng. Cho
nên tôi quyết định chọn đề tài này vì nó sẽ giúp tôi trên con đường giảng dạy của
mình cũng như thông qua đó góp phần nâng cao vị thế của môn Địa lí đối với các em
học sinh, đồng thời triển khai có hiệu quả các giải pháp của đề tài này với các đồng
nghiệp.
GVTH: MẠNH TRỌNG THUẬN Trang 3

tri thức kỹ năng, phát triển năng lực….”.
Trong những thời gian gần đây, Sở giáo dục đào tạo Đồng Nai đã tổ chức
nhiều chuyên đề về đổi mới phương pháp giảng dạy các môn học khoa học xã
hội; Ví dụ: vào năm học 2011-2012 chuyên đề đổi mới phương pháp dạy học
các môn khoa học xã hội được tổ chức tại trường THPT Lê Hồng Phong, với sự
tham gia của gần 40 trường THPT trong tỉnh Đồng Nai.
Hiện nay, Ban giám hiệu trường THPT Lê Hồng Phong đã có nhiều
chiến lược nhằm nâng cao chất lượng đào tạo của Nhà trường. Đặc biệt đối với
các môn học khoa học xã hội luôn được Ban giám hiệu Nhà trường quan tâm và
đầu tư; trong đó có môn Địa lí như: mua trang thiết bị dạy học, tìm nguồn kinh
GVTH: MẠNH TRỌNG THUẬN Trang 4
MỘT SỐ GIẢI PHÁP THU HÚT HỌC SINH THAM DỤ KỲ THI HỌC SINH GIỎI CẤP TỈNH MÔN ĐỊA LÍ KHỐI 12 CÓ HIỆU QUẢ
phí để thưởng cho giáo viên và học sinh có thành tích tốt trong kỳ thi học sinh
giỏi, tốt nghiệp và đại học; đặc biệt từ năm học 2012-2013 Ban giám hiệu Nhà
trường đã có chủ trương hình thành một lớp ban C luyện thi đại học tại trường.
Đội ngũ giáo viên môn Địa lí của Nhà trường gồm 5 người, hầu hết là
giáo viên trẻ, nhiệt tình, yêu nghề, luôn phấn đấu hết mình vì chất lượng đào
tạo của nhà trường.
2. Hạn chế của các giải pháp đã có trong thực tế của đơn vị, địa phương
Bên cạnh những thuận lợi, trong quá trình giảng dạy tại trường THPT Lê
Hồng Phong với mục tiêu: “Để thu hút học sinh tích cực tham dự kỳ thi học
sinh cấp tỉnh môn Địa lí khối 12 có hiệu quả”, tôi thấy còn tồn tại một số hạn
chế:
 Rất nhiều học sinh và gia đình các em học sinh còn quan niệm: “Địa lí là
môn học phụ”; đặc biệt những học sinh ở các lớp có xu hướng thi đại học
khối A, B, D nên không đầu tư nhiều thời gian cho môn học Địa lí.
 Giáo viên bộ môn Địa lí của trường tuy nhiệt tình, nhưng đều là giáo
viên trẻ nên kinh nghiệm tích lũy chưa nhiều vì vậy ảnh hưởng không
nhỏ đến việc xây dựng các hình thức dạy học tạo được sự thu hút học
sinh say mê học môn Địa lí.

môn Địa lí khối 12 liên tục từ năm học 2009 đến nay. Trong quá trình bồi dưỡng học
sinh giỏi tôi đã đúc kết được một số kinh nghiệm mà bước đầu đã có những thành
công nhất định. Để có được thành công như vậy tôi đã tiến hành các giải pháp như
sau:
1. Giải pháp 1: Xây dựng kế hoạch bồi dưỡng học sinh giỏi theo ý đồ riêng
Việc xây dựng kế hoạch bồi dưỡng học sinh giỏi là rất cần thiết đối với giáo viên
bộ môn; có kế hoạch thì quá trình bồi dưỡng mới trôi chảy và có kết quả tốt.Thời gian
để hoàn thành nhiệm vụ quan trọng này ít nhất là 4 tháng; vì thường là tháng 9 bắt
đầu công việc và kết thúc là đầu tháng 2 năm sau khi các em học sinh đi thi học sinh
giỏi cấp tỉnh.
Lên kế hoạch làm việc cho từng tuần và tháng.Ví dụ năm học 2014-2015:
Tháng Tuần Nội dung công việc Ghi chú
10/2014 Tuần 1 - Lên kế hoạch làm việc.
- Đi tuyển học sinh (8-10 học sinh)
- Tổ chức thi vòng sơ loại (nếu số lượng
học sinh quá đông (>15 học sinh).
- Gặp mặt học sinh và ổn định lớp.
Tuần 2 - Dạy các kỹ năng Địa lí.
- Dạy lí thuyết
Tuần 3 - Dạy một số phép tính.
- Hướng dẫn vẽ biểu đồ cột, tròn.
- Dạy lí thuyết
Tuần 4 - Hướng dẫn vẽ biểu đồ miền, đường,
kết hợp.
- Thi thử lần 1
28/10/2014
11/2014 Tuần 1 - Chấm và trả bài thi thử cho học sinh.
GVTH: MẠNH TRỌNG THUẬN Trang 6
MỘT SỐ GIẢI PHÁP THU HÚT HỌC SINH THAM DỤ KỲ THI HỌC SINH GIỎI CẤP TỈNH MÔN ĐỊA LÍ KHỐI 12 CÓ HIỆU QUẢ
- Hướng dẫn cách nhận xét và giải thích

như sau:
 Dán thông báo lên bảng tin hoặc qua hệ thống phát thanh nhà trường về việc
tuyển học sinh giỏi môn Địa lí để các em đăng kí tham gia.
 Tham khảo ý kiến một số giáo viên đã giảng dạy môn Địa lí của các em ở
năm lớp 11 để có thể chủ động lựa chọn đối tượng học sinh giỏi.
GVTH: MẠNH TRỌNG THUẬN Trang 7
MỘT SỐ GIẢI PHÁP THU HÚT HỌC SINH THAM DỤ KỲ THI HỌC SINH GIỎI CẤP TỈNH MÔN ĐỊA LÍ KHỐI 12 CÓ HIỆU QUẢ
 Tiến hành khảo sát sơ qua kết quả học tập năm lớp 11 (giáo viên phải trực
tiếp khảo sát ở sổ điểm lớn của nhà trường).
2. Giải pháp 2: Cách thức thành lập đội tuyển
Việc phát hiện và tuyển chọn học sinh giỏi là một vấn đề quan trọng; vì công
việc này sẽ liên quan đến chất lượng, hiệu quả của đội tuyển trong quá trình bồi dưỡng
và tham gia kỳ thi học sinh giỏi cấp tỉnh.
Bằng nhiều hình thức tuyển chọn, tôi sẽ chọn từ 8 - 10 học sinh tốt nhất, các em
phải đạt các tiêu chí như:
 Học sinh phải có học lực khá, hạnh kiểm khá trở lên, để tạo nền chung cho
sự tiếp thu kiến thức, kỹ năng.
 Điểm trung bình môn Địa lí năm học lớp 11 phải từ 7,5 điểm trở lên.
 Học sinh phải có niềm đam mê, yêu thích môn Địa lí, cần cù trong học tập,
có ý chí để đạt được mục đích; nếu không có đam mê, không có ý chí thì rất
khó đạt được đến thành công.
 Học sinh phải có khả năng học tập bộ môn; đó là khả năng chủ động tích tụ
kiến thức, khả năng liên hệ thực tế, khả năng thực hiện các kỹ năng như xử
lý số liệu, phân tích bảng số liệu, vẽ biểu đồ
Trong trường hợp số lượng đăng kí tham gia đội tuyển học sinh giỏi quá đông
(>10 học sinh) thì giáo viên có thể tổ chức thi vòng sơ loại (với kiến thức cơ bản) và
dành một buổi để phỏng vấn các em; để từ đó chọn ra được một đội tuyển khoảng từ 8
đến 10 học sinh tốt nhất để tiến hành công tác bồi dưỡng.
Trong trường hợp học sinh đăng kí tham gia quá ít về số lượng (<8 học sinh),
thì tôi tiếp tục đi đến các lớp để tư vấn thêm về ưu điểm khi các em chọn môn Địa lí;

cứng rắn, đặc biệt là phải có nội quy riêng đối với môn học. Ví dụ: Học sinh
không được nghỉ học quá 2 buổi/ 3 tháng, khi nghỉ học phải gọi điện xin phép
giáo viên và học sinh đó phải có kế hoạch tự học để theo kịp các thành viên
khác.
 Học sinh phải khắc phục những khó khăn, có ý chí phấn đấu học tập để đi đến
thành công vì danh dự của bản thân và cả đội tuyển.
4. Giải pháp 4: Tạo dựng niềm tin để học sinh học tập say mê và đạt hiệu quả khi
đi thi
4.1. Bước 1: Động viên và “truyền lửa” cho học sinh
 Trong quá trình giảng dạy giáo viên phải liên tục động viên và “truyền lửa” cho
các thành viên trong đội tuyển. Giáo viên phải truyền được những đam mê, ý
chí của bản thân về môn địa lí đến với các em học sinh.Ví dụ: thông qua những
câu chuyện kể, những lời động viên, những lời khen tới học sinh….
 Động viên và “truyền lửa” là một giải pháp cần thiết, vì nó sẽ thúc đẩy tinh thần
học tập của các em; qua đó rèn luyện ý chí, lòng quyết tâm để đạt được mục
đích (đạt học sinh giỏi cấp tỉnh môn Địa lí).
4.2. Bước 2: Thiết kế nội dung chương trình dạy để thu hút học sinh
4.2.1. Về nội dung lí thuyết
* Phần lí thuyết Địa lí Việt Nam lớp 12: do thời điểm thi học sinh giỏi cấp tỉnh khối
12 (vòng 1) đang là đầu học kỳ II nên chỉ gồm có các nội dung:
− Vị trí địa lí, phạm vi lãnh thổ.
− Đất nước nhiều đồi núi.
GVTH: MẠNH TRỌNG THUẬN Trang 9
MỘT SỐ GIẢI PHÁP THU HÚT HỌC SINH THAM DỤ KỲ THI HỌC SINH GIỎI CẤP TỈNH MÔN ĐỊA LÍ KHỐI 12 CÓ HIỆU QUẢ
− Thiên nhiên chịu ảnh hưởng sâu sắc của biển.
− Thiên nhiên nhiệt đới ẩm gió mùa.
− Thiên nhiên phân hoá đa dạng.
− Sử dụng và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên.
− Bảo vệ môi trường và phòng chống thiên tai.
− Dân cư, lao động, đô thị hóa.

c. Giải thích nguyên nhân hình thành gió mùa Đông Bắc ở nước ta (1,0Đ)
Câu 2: (4Đ)
a. So sánh sự khác nhau về thiên nhiên phần lãnh thổ phía Bắc và phần lãnh thổ
phía Nam? Giải thích nguyên nhân dẫn đến sự khác biệt đó? (2,0Đ)
b. Nếu được chọn làm biên tập viên Đài truyền hình Đồng Nai phụ trách bản tin Dự
báo thời tiết; em hãy viết bản tin dự báo thời tiết cho khu vực Đông Nam Bộ
ngày 20/11/2014 (khoảng 5 đến 9 dòng) (2,0Đ)
Câu 3:(4Đ)
a. Chứng minh dân số nước ta phân bố không đều? giải thích nguyên nhân và hậu
quả của vấn đề đó? (2,0Đ)
b. Phân tích ảnh hưởng của đô thị hóa đến phát triển kinh tế xã hội nước ta(2,0Đ)
Câu 4: (4Đ)
a. Phân tích tiềm năng để phát triển ngành thủy sản ở nước ta? (2,0Đ)
b. Dựa vào át lát trang 19 hãy nhận xét diện tích trồng cây công nghiệp qua các
năm? Giải thích tại sao nước ta có lợi thế để phát triển cây công nghiệp lâu năm?
(2,0 Đ)
Câu 5: (4Đ)
Bảng số liệu: Đơn vị (Tỉ đồng)
Thành phần kinh tế 1995 2001 2005 2009
Khu vực nhà nước 78367 119824 159836 190546
Ngoài nhà nước 104045 140978 185744 252205
Vốn đầu tư nước ngoài 13155 31733 47451 69317
a. Vẽ biểu đồ thích hợp thể hiện tốc độ tăng trưởng của các thành phần kinh tế ở nước
ta?
b. Rút ra nhận xét từ biểu đồ đã vẽ và giải thích?

Ví dụ 2: ĐỀ THI THỬ HỌC SINH GIỎI CẤP TRƯỜNG KHỐI 12
MÔN ĐỊA LÍ NĂM HỌC 2014-2015 (Lần 2)
Thời gian làm bài: 180 phút
Câu 1: (4Đ)

Dịch vụ 8198,9 8967,2 9939,1 10966,9
a. Vẽ biểu đồ thích hợp nhất thể hiện cơ cấu lao động nước ta phân theo ngành
kinh tế giai đoạn 2000 – 2006?
b. Rút ra nhận xét và giải thích từ biểu đồ đã vẽ?
4.4. Bước 4: Chấm trả bài thi thử
Chấm trả bài có ý nghĩa rất quan trọng. Đối với các em học sinh giỏi, khi chấm
bài giáo viên phải chỉ ra được ưu điểm, nhược điểm của mỗi bài làm; theo dõi và động
viên kịp thời mức độ tiến bộ của từng em học sinh qua các bài viết.
Khi chấm bài thi thử, giáo viên phải chỉ ra các lỗi cụ thể về nội dung kiến thức,
kỹ năng, phương pháp làm bài, kể cả cách trình bày và chữ viết. Từ đó tìm ra được
GVTH: MẠNH TRỌNG THUẬN Trang 12
MỘT SỐ GIẢI PHÁP THU HÚT HỌC SINH THAM DỤ KỲ THI HỌC SINH GIỎI CẤP TỈNH MÔN ĐỊA LÍ KHỐI 12 CÓ HIỆU QUẢ
nguyên nhân, phương hướng khắc phục để học sinh khắc phục được nhược điểm và
tiến bộ hơn.
IV. HIỆU QUẢ CỦA ĐỀ TÀI
1. Kết quả bồi dưỡng học sinh giỏi qua các năm
1.1 Kết quả bồi dưỡng học sinh giỏi cấp tỉnh năm học 2010-2011 môn Địa lí
khối 12: có 7/8 học sinh dự thi đạt học sinh giỏi cấp tỉnh môn Địa lí 12, chiếm tỉ
lệ 87,5% (tỉ lệ chung của tỉnh là 50%)
STT Họ và tên Điểm Giải
01 Nguyễn Quang Tú 15,5 Giải Nhì
02 Trần Thị Hoài Thanh 10,25 Giải khuyến khích
03 Nguyễn Duy Anh 11,25 Giải khuyến khích
04 Dương Thị Ngọc Ly 11,75 Giải khuyến khích
05 Nguyễn Thị Băng Châu 12,00 Giải khuyến khích
06 Đàm Thị Kiều Diễm 11,25 Giải khuyến khích
07 Nguyễn Thị Minh Huyến 10,25 Giải khuyến khích
1.2. Kết quả bồi dưỡng học sinh giỏi cấp tỉnh năm học 2011-2012 môn Địa lí
khối 12: có 4/5 học sinh dự thi đạt học sinh giỏi cấp tỉnh: đạt tỉ lệ 80%
STT Họ và tên Điểm Giải

STT Họ tên Điểm Giải
01 Nguyễn Thị Trang 16,00 Giải Nhất
02 Khổng Thị Mộng Tuyền 14,00 Giải Ba
03 Nguyễn Hải Hưng 13,50 Giải Ba
04 Vũ Thị Thanh Trúc 13,00 Giải Ba
05 Nguyễn Thị Thu Hằng 11,75 Giải khuyến khích
06 Nguyễn Việt Hoàng 11,25 Giải khuyến khích
07 Nguyễn Thị Thùy Dương 10,50 Giải khuyến khích
08 Nguyễn Ngọc Uyên Vy 10,00 Không đạt
Kỳ thi học sinh giỏi cấp tỉnh ngày 06/02/2015 Trường THPT Lê Hồng Phong
có 8 học sinh dự thi môn địa lí; kết quả có 7/8 học sinh đạt giải học sinh giỏi ở môn
Địa lí khối 12; trong đó có các giải nhất, ba, khuyến khích. Đặc biệt là em học sinh đạt
giải cao nhất (Nguyễn thị Trang) trước đây vốn là những học sinh theo khối A và đều
không thích, không quan tâm tới môn Địa lí; nhưng rồi, được tôi tư vấn, thuyết phục
và giảng dạy các em đi đến thành công như ngày hôm nay. Hiện nay tất cả các em học
sinh đều rất tự hào vì đã mang lại thành công và vinh dự cho bộ môn Địa lí của
trường THPT Lê Hồng Phong.
GVTH: MẠNH TRỌNG THUẬN Trang 14
MỘT SỐ GIẢI PHÁP THU HÚT HỌC SINH THAM DỤ KỲ THI HỌC SINH GIỎI CẤP TỈNH MÔN ĐỊA LÍ KHỐI 12 CÓ HIỆU QUẢ
V. ĐỀ XUẤT, KHUYẾN NGHỊ KHẢ NĂNG ÁP DỤNG
1. Đối với giáo viên giảng dạy bộ môn
 Giáo viên phải trang bị cho mình một lượng kiến thức cơ bản để đáp ứng nhu
cầu học của học sinh.
 Giáo viên giảng dạy môn Địa lí luôn phải suy nghĩ và tìm ra những phương
pháp, hình thức tổ chức dạy học thích hợp để khơi dậy được những đam mê, ý
thức học tập của học sinh.
 Cần tích cực nghiên cứu, học tập, trao đổi kinh nghiệm giảng dạy với các đồng
nghiệp nhằm nâng cao hiệu quả giảng dạy môn Địa lí.
 Trong quá trình dạy học cần linh hoạt sử dụng các phương pháp và hình thức tổ
chức dạy học tạo môi trường học tập thân thiện, học tích cực.

xuất bản Giáo dục Hà Nội, 2002.
3. Đổi mới phương pháp dạy học Địa lí ở trường THPT - Nguyễn Đức Vũ, Phạm
Thị Sen - Nhà xuất bản Giáo dục Hà Nội, 2004.
4. Sách giáo khoa Địa lí 12 - Lê Thông, Nguyễn Viết Thịnh - Nhà xuất bản Giáo
dục Hà Nội, 2005.
5. Lý luận dạy học Địa lí - Nguyễn Dược, Nguyễn Trọng phúc - Nhà xuất bản
ĐHQG Hà Nội.
6. Bồi dưỡng học sinh giỏi Địa lí THPT - Lê Thông - Nhà xuất bản Giáo dục 2008.
7. Hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức, kĩ năng môn Địa lí - Phạm Thị Sen - Nhà
xuất bản Giáo dục 2009.
8. Một số đề thi học sinh giỏi cấp tỉnh môn địa lí khối 12 từ năm 2009 đến 2013
Biên Hoà, ngày 07 tháng 05 năm 2015
NGƯỜI THỰC HIỆN

Mạnh Trọng Thuận
GVTH: MẠNH TRỌNG THUẬN Trang 16