Môn: Lý luận Văn hóa học
Giảng viên: GS. TSKH Trần Ngọc Thêm
So sánh văn hóa Tây Nam Bộ
và văn hóa Bắc Trung Bộ
từ góc nhìn không gian
2
I. GIỚI THIỆU:

Đề tài So sánh văn hóa Tây Nam Bộ và văn
hóa Bắc Trung Bộ từ góc nhìn không gian sử
dụng biện pháp so sánh để tiến hành nghiên cứu
và xem xét nền văn hoá Việt Nam trong sự
thống nhất và đa dạng.
3
II. NỘI DUNG

A. LOẠI HÌNH VĂN HÓA NHÌN TỪ K-C-T
4
TÂY NAM BỘ BẮC TRUNG BỘ
Địa hình
Không
gian
Đồng bằng phù sa rộng
lớn, tính sông nước đậm
đặc, ít núi đồi.
Đồng bằng nhỏ hẹp.
Sông ngắn ít phù sa. Núi
non trùng điệp hướng ra
biển, có độ dốc.
Khí hậu
-

theo kiểu truyền thống để
tồn tại. Không chấp nhận
việc ra khỏi làng cũng như
người khác đến định cư.
7
TÂY NAM BỘ BẮC TRUNG BỘ
Chủ
thể
-
Điều kiện tự nhiên
thuận lợi hình thành tính
cách thoáng mở, dương
tính.
-
Phương tiện giao tiếp:
tiếng Việt miền Nam.
-
Âm tính.
-
Phương tiện giao tiếp:
tiếng Việt miền Bắc.
8
TÂY NAM BỘ BẮC TRUNG BỘ
9
TÂY NAM BỘ BẮC TRUNG BỘ
Thời
gian
-
Giao lưu văn hóa sớm
với phương Tây.

-
Ngoài nhận thức âm
dương, còn bao hợp cả
nhận thức trong không
gian văn hóa biển đảo,
văn hóa duyên hải, văn
hóa nông thôn – đồng
bằng và văn hóa miền núi
– trung du.
 Văn hóa nhận thức
1
3
TÂY NAM BỘ BẮC TRUNG BỘ
-
Gia đình đóng vai trò
quan trong nhất:
“Việc nhà, việc nước”
-
Gia tộc: Không tồn tại gia
tộc nên không có trưởng
tộc, trưởng họ.
-
Vai trò làng xã, họ tộc lớn
hơn gia đình:
“Việc làng, việc nước”
-
Gia tộc chặt chẽ. Trưởng
tộc, trưởng họ có quyền lực
tối cao đối với gia tộc.
 Văn hóa tổ chức

nông thôn, coi trọng gia
tộc. Việc ở rể bị mọi
người trong tộc cười
chê, vì “dâu là con, rể là
khách”.
Văn hóa tổ chức đời sống tập thể
1
6
Văn hóa tổ chức đời sống cá nhân
TÂY NAM BỘ BẮC TRUNG BỘ
Tín
ngưỡng
Thờ cọp (ông 30),
thờ cúng tổ tiên, thờ
Trời Đất, ông Địa và
ông thần Tài, Thành
hoàng, Bà Chúa Xứ,
cá Ông.
Thờ cọp (ông 30),
thờ cúng tổ tiên, thờ
thần rừng, thần núi,
thần biển, thờ Thành
hoàng, thờ Mẫu
(thánh mẫu Liễu
Hạnh).
1
7
Văn hóa tổ chức đời sống cá nhân
TÂY NAM BỘ BẮC TRUNG BỘ
Tôn

Đài Loan, Trung
Quốc.
- Hôn nhân: coi
trọng môn đăng hộ
đối, ép buộc trong
việc sắp đặt kết hôn,
có tục nộp cheo cho
làng, hiện tượng lấy
chồng ngoại rất ít.
1
9
Văn hóa tổ chức đời sống cá nhân
TÂY NAM BỘ BẮC TRUNG BỘ
Phong
tục
- Tang ma: tổ chức
theo các tôn giáo tùy
theo gia đình (Phật
giáo, Thiên chúa,
Tin Lành, Hòa Hảo,
Cao Đài…)
- Tang ma: tổ chức
không theo các tôn
giáo mà theo truyền
thống kinh nghiệm.
2
0
Văn hóa tổ chức đời sống cá nhân
TÂY NAM BỘ BẮC TRUNG BỘ
Văn hóa

sắc
Hát hội, hò, lý, nói
thơ, đờn ca tài tử,
cải lương.
Ca Huế, ca trù, nhã
nhạc cung đình Huế,
hò ví dặm, nói thơ,
hò đưa linh, hò sông
Mã.
2
2
TÂY NAM BỘ BẮC TRUNG BỘ
(Đờn ca tài tử)
(Nhã nhạc cung đình)
Văn hóa tổ chức đời sống cá nhân
2
3
 Văn hóa ứng xử với môi trường tự nhiên
TÂY NAM BỘ BẮC TRUNG BỘ
Đối với
đất và nước
Tận dụng Đất và ứng phó Nước trong:
định cư, lập nghiệp, sản xuất, sinh hoạt,
đi lại, buôn bán.
Khí hậu,
thời tiết
Chống nắng nóng: trong ẩm thực, trang
phục, kiến trúc và chống thiên tai (lũ lụt,
hạn hán).
2