ĐẠI
HỌC
THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

HÀ THỊ HOÀN

Tên đề tài:

“ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG, GIẢI PHÓNG MẶT
BẰNG TIỂU DỰ ÁN CÔNG TRÌNH ĐƯỜNG CAO TỐC NỘI BÀI –
LÀO CAI ĐOẠN QUA ĐỊA PHẬN HUYỆN TRẤN YÊN,
TỈNH YÊN BÁI”

KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC Hệ đào tạo : Chính quy
Chuyên ngành : Quản lý đất đai
Khoa : Quản lý Tài nguyên
Khoá học : 2013 – 2015
Giáo viên hướng dẫn : Th.S Trương Thành Nam Thái Nguyên, năm 2014

Thái Nguyên, ngày 20 tháng 08 năm 2014
Sinh viên thực hiện Hà Thị Hoàn

DANH MỤC CÁC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT BT Bồi thường
BT&HTTĐC Bồi thường và hỗ trợ tái định cư
GPMB Giải phóng mặt bằng
HĐND Hội đồng nhân dân
HT Hỗ trợ
TĐC Tái định cư
TNCSHCM Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh
UBND Uỷ ban nhân dân DANH MỤC BẢNG
Bảng 4.1. Diện tích, dân số và mật độ dân số huyện Trấn Yên năm 2013 27

……………………………………………………………………………….43
Hình 4.4: Kết quả bồi thường đất nông nghiệp 45
Hình 4.5: Kết quả hỗ trợ về đất và tái định cư cho các hộ bị thu hồi 50

MỤC LỤC

PHẦN 1 MỞ ĐẦU 1
1.1. Đặt vấn đề 1
1.2. Mục đích của đề tài 2
1.3. Yêu cầu của đề tài 2
1.4. Ý nghĩa của đề tài 2
1.4.1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu 2
1.4.2. Ý nghĩa trong thực tiễn 3
PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 4
2.1. Khái quát về công tác bồi thường giải phóng mặt bằng 4
2.1.1 Khái niệm về bồi thường giải phóng mặt bằng 4
2.1.2. Đặc điểm của quá trình bồi thường giải phóng mặt bằng 4
2.1.3. Những quy định về trình tự, thủ tục của công tác giải phóng mặt bằng 5
2.1.3.1. Trình tự, thủ tục thu hồi đất 5
2.1.3.2. Trình tự, thủ tục bồi thường, hỗ trợ và tái định cư 6
2.1.4. Những yếu tố tác động đến công tác bồi thường giải phóng mặt bằng 7
2.1.5. Đối tượng và điều kiện được đền bù 7
2.1.5.1. Đối tượng được đền bù theo quy định của pháp luật 7
2.1.6.2. Điều kiện được đền bù thiệt hại. 8
2.2. Cơ sở khoa học của công tác bồi thường GPMB 9
2.2.1. Cơ sở lý luận 9
2.2.2. Cơ sở pháp lý 11

3.4.2. Điều tra số liệu sơ cấp 21
3.4.3. Phương pháp tổng hợp và xử lý số liệu 21
PHẦN 4 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 22
4.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Trấn Yên 22
4.1.1. Điều kiện tự nhiên 22
4.1.1.1. Vị trí địa lý 22

DANH MỤC CÁC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT BT Bồi thường
BT&HTTĐC Bồi thường và hỗ trợ tái định cư
GPMB Giải phóng mặt bằng
HĐND Hội đồng nhân dân
HT Hỗ trợ
TĐC Tái định cư
TNCSHCM Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh
UBND Uỷ ban nhân dân 4.3.4.2. Kết quả bồi thường các loại đất 43
4.3.4.3. Bồi thường các công trình kiến trúc gắn liền với đất 45
4.3.4.4. Bồi thường thiệt hại về cây cối, hoa màu trên đất nông nghiệp 48
4.3.5. Đánh giá công tác hỗ trợ và tái định cư cho người dân bị thu hồi đất tại

càng có giá trị cao, nhu cầu sử dụng đất ngày một tăng lên, để có mặt bằng
thực hiện các dự án bắt buộc chúng ta phải thu hồi và chuyển mục đích sử
dụng đất đai. Vì vậy, công tác bồi thường giải phóng mặt bằng (GPMB) là hết
sức cần thiết, nó tác động mạnh mẽ đến công tác quản lý Nhà nước về đất đai.
Dự án sẽ không thực hiện được nếu các vấn đề của người dân bị mất đất và
những người bị ảnh hưởng từ dự án không được quan tâm, giải quyết thỏa đáng.
Thực tế cho thấy công tác bồi thường GPMB là công việc rất khó
khăn, phức tạp và tồn tại nhiều bất cập. Bởi công tác bồi thường GPMB là
một hoạt động mới đươc thực hiện, nên còn ít kinh nghiệm trong điều hành,
tổ chức chưa linh động giải quyết các vấn đề nhạy cảm. Điều đó đã làm chậm
tiến độ GPMB, ảnh hưởng nhiều đến thời gian hoàn thành dự án.
Dự án Đường cao tốc Nội Bài - Lào Cai là 1 dự án chiến lược của quốc
gia, là một phần của đường Xuyên Á AH14, đi qua địa phận của năm tỉnh và
Thành phố là Hà Nội, Vĩnh Phúc, Phú Thọ, Yên Bái, Lào Cai . Tuyến đường
hoàn thành sẽ góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, an ninh quốc
phòng; phục vụ cho việc phân bố lại dân cư phía hữu ngạn sông Hồng, khu
vực Tây Bắc, tạo đà dịch chuyển cơ cấu kinh tế của đồng bào dân tộc nói
riêng và của cả nước nói chung.
Xuất phát từ thực tế nêu trên, được sự đồng ý và giúp đỡ của Ban giám
hiệu nhà trường, Ban chủ nhiệm khoa Quản lý Tài Nguyên, cùng với sự giúp
2
đỡ của Phòng Tài nguyên & Môi trường huyện Trấn Yên. Đặc biệt dưới sự
hướng dẫn trực tiếp của thầy giáo Th.S Trương Thành Nam, em tiến hành
nghiên cứu đề tài: “Đánh giá công tác bồi thường và giải phóng mặt
bằng tiểu dự án công trình đường cao tốc Nội Bài – Lào Cai đoạn qua
địa phận huyện Trấn Yên – tỉnh Yên Bái”.
1.2. Mục đích của đề tài

Từ quá trình nghiên cứu và thực hiện đề tài chúng ta có thể đánh giá
được thực trạng sử dụng đất, nắm được những thuận lợi và khó khăn , xác
định những tồn tại chủ yếu trong công tác thực hiện bồi thường GPMB,
nguyên nhân và giải pháp khắc phục để công tác này đạt được hiệu quả cao
nhất. Từ đó đề ra các giải pháp góp phần thúc đẩy nhanh tiến độ bồi thường
GPMB cho các dự án tiếp theo.
4
PHẦN 2
TỔNG QUAN TÀI LIỆU
2.1. Khái quát về công tác bồi thường giải phóng mặt bằng
2.1.1 Khái niệm về bồi thường giải phóng mặt bằng
Đất đai ngày càng có giá trị cao, nhu cầu sử dụng đất thì ngày càng tăng
lên, đồng thời nước ta đang trong giai đoạn công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất
nước và phát triển cơ sở hạ tầng rất mạnh. Vì vậy, việc thu hồi đất là không thể
tránh khỏi.
Bồi thường thiệt hại có nghĩa là trả lại tương xứng giá trị hoặc công lao
động cho chủ thể nào đó thiệt hại về một hành vi của chủ thể khác.
Việc bồi thường có thể bằng tiền mặt hoặc vật chất khác, có thể do các

Bảng 4.9: Kết quả bồi thường một số loại đất nông nghiệp chủ yếu 44
Bảng 4.10: Kết quả bồi thường các công trình kiến trúc trên đất 46
Bảng 4.11: Kết quả bồi thường hỗ trợ di chuyển mồ mả 47
Bảng 4.12: Kết quả bồi thường cho các tổ chức…………………….
……
47
Bảng 4.13: Bồi thường thiệt hại về cây cối, hoa màu 48
Bảng 4.14: Hỗ trợ theo chính sách 703 và chính sách hỗ trợ 23 49
Bảng 4.15: Hỗ trợ về đất và tái định cư cho các hộ bị thu hồi đất 50
Bảng 4.16: Nhận thức của người dân về công tác GPMB và mức độ ảnh hưởng
của việc thu hồi đất đến họ 51
Bảng 4.17. Ý kiến nhận xét của người dân về công tác BT & GPMB 52
6
2.1.3.2. Trình tự, thủ tục bồi thường, hỗ trợ và tái định cư
- Nhà nước quy định về bồi thường, hỗ trợ tái định cư cho người có đất
bị thu hồi như sau:
1. Nhà nước thu hồi đất của người sử dụng đất mà người bị thu hồi đất
có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc đủ điều kiện cấp giấy chứng nhận
quyền sử dụng đất theo quy định tại Điều 50 của Luật Đất đai năm 2003 thì
người bị thu hồi đất được bồi thường, trừ các trường hợp quy định tại khoản 2,
3, 4, 5 , 6, 7, 8, 9, 10 và 12 Điều 38 và các Điểm b, c, d, đ và khoản 1 Điều 43
của Luật này.
2. Người bị thu hồi loại đất nào thì được bồi thường bằng việc giao đất
mới có cùng mục đích sử dụng, nếu không có đất để bồi thường thì được bồi
thường bằng giá trị quyền sử dụng đất tại thời điểm có quyết định thu hồi.
3. UBND tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương lập và thực hiện các dự
án tái định cư trước khi thu hồi đất để bồi thường bằng nhà ở, đất ở cho người

- Thanh tra, kiểm tra công tác quản lý Nhà nước về đất đai và tổ chức
thực hiện.
- Giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo các vi phạm trong quản lý và sử
dụng đất đai.
2.1.5. Đối tượng và điều kiện được đền bù
2.1.5.1. Đối tượng được đền bù theo quy định của pháp luật
Tổ chức, hộ gia đình, cộng đồng dân cư, cơ sở tôn giáo, cá nhân trong
nước, ngoài nước, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, tổ chức đang sử
dụng đất bị Nhà nước thu hồi (gọi chung là người bị thu hồi đất) được đền bù
thiệt hại về đất khi bị thu hồi đất sử dụng vào mục đích an ninh, quốc phòng,
lợi ích công cộng phải là người có đủ điều kiện được đền bù thiệt hại về đất.
Người được đền bù thiệt hại về tài sản trên đất phải là người sử dụng
hợp pháp tài sản đó, phù hợp với quy định của pháp luật.
8
2.1.6.2. Điều kiện được đền bù thiệt hại.
* Điều kiện được đền bù thiệt hại về đất.
Theo quy định của Luật đất đai 2003 người bị Nhà nước thu hồi được
đền bù phải có một trong các điều kiện sau:
- Có giấy CNQSDĐ theo quy định của pháp luật về đất đai.
- Có quyết định giao đất của cơ quan Nhà nước có quyền theo quy định
của pháp luật đất đai.
- Hộ gia đình cá nhân đang sử dụng đất có hộ khẩu thường trú tại địa
phương và trực tiếp sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản
làm muối, tại vùng có điều kiện kinh tế, xã hội khó khăn ở niềm núi, hải đảo
nay được UBND xã, phường xác nhận là người sử dụng đất ổn định không có
tranh chấp.
- Hộ gia đình cá nhân sử dụng đất theo bản án hoặc quyết định thi hành

quyền sử dụng đất đối với diện tích đất bị thu hồi cho người bị thu hồi đất.
- Thu hồi đất: Là Nhà nước ra quyết định hành chính để thu lại quyền
sử dụng đất hoặc thu lại đất đã giao cho tổ chức, Uỷ ban nhân dân xã,
phường, thị trấn quản lý theo quy định của Luật này.
- Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất: Là việc Nhà nước giúp đỡ người bị
thu hồi đất thông qua đào tạo nghề mới, bố trí việc làm mới, cấp kinh phí để
di dời đến địa điểm mới.
- Tái định cư: Là việc Nhà nước bố trí chỗ ở cho người có đất bị thu hồi
mà phải di chuyển chỗ ở thì người sử dụng đất được bố trí chỗ ở.
● Theo điều Điều 16 Nghị định 69/2009/NĐ-CP ngày 13/8/2009 quy định về
bồi thường đất nông nghiệp
- Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất do nhận giao khoán đất sử
dụng vào mục đích nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thuỷ sản (không bao

DANH MỤC HÌNH
Hình 4.1: Tổng hợp kinh phí bồi thường và hỗ trợ của dự án 38
Hình 4.2: Các đối tượng bị thu hồi đất phục vụ dự án đường cao tốc Nội Bài –
Lào Cai qua địa phận huyện Trấn Yên, tỉnh Yên Bái 41
Hình 4.3: Tổng hợp diện tích các loại đất bị thu hồi tại các xã có dự án đi qua
……………………………………………………………………………….43
Hình 4.4: Kết quả bồi thường đất nông nghiệp 45
Hình 4.5: Kết quả hỗ trợ về đất và tái định cư cho các hộ bị thu hồi 50
11
- Người sử dụng đất ở khi Nhà nước thu hồi đất mà phải di chuyển chỗ

- Quy định về thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi
Nhà nước thu hồi đất để xây dựng Đường cao tốc Nội Bài - Lào Cai trên địa
bàn tỉnh Yên Bái (Ban hành kèm theo Quyết định số 06/2008/QĐ-UBND
ngày 24/4/2008 của Uỷ ban nhân dân tỉnh Yên Bái).
- Quyết định số 19/2008/QĐ-UBND ngày 04 tháng 9 năm 2008 của Uỷ
ban nhân dân tỉnh Yên Bái về việc sửa đổi, bổ sung một số Điều của Qui định
ban hành kèm theo Quyết định số 06/2008/QĐ-UBND.
- Quyết định số 703/QĐ-UBND ngày 21 tháng 5 năm 2009 của Uỷ ban
nhân dân tỉnh Yên Bái về việc hỗ trợ cho người bị thu hồi đất phục vụ xây
dựng đường cao tốc Nội Bài - Lào Cai, đoạn qua tỉnh Yên Bái theo chính sách
hỗ trợ của Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB);
- Quyết định số 23/2009/QĐ-UBND ngày 28 tháng 9 năm 2009 của Uỷ
ban nhân dân tỉnh Yên Bái về việc sửa đổi, bổ sung Qui định ban hành kèm
theo Quyết định số 06/2008/QĐ-UBND;
- Quy định về thẩm định và phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ và
tái định cư: Thực hiện theo qui định tại khoản 9 Điều 1 Quyết định số
04/2011/QĐ-UBND ngày 24 tháng 01 năm 2011 của UBND tỉnh Yên Bái "
2.2.3. Cơ sở thực tiễn
Công tác GPMB góp phần quan trọng vào sự tăng trưởng GDP của cả
nước, diện mạo đô thị có nhiều thay đổi, cơ sở hạ tầng được đầu tư theo
hướng đạt tiêu chuẩn đô thị loại 1. Công tác GPMB thành công sớm thì nhiều
khu đô thị mới mọc lên ở khắp nơi trên cả nước, nhiều con đường mới cũng
đã hoàn thành nối liền giữa các tỉnh thành trên cả nước, giảm bớt ùn tắc giao
thông, việc buôn bán, giao lưu giữa các vùng, các tỉnh với nhau cũng thuận lợi
hơn rất nhiều. Từ đó ngành du lịch, dịch vụ cũng có nhiều cơ hội phát triển.
Trong phát triển nông nghiệp, công tác GPMB cũng có vai trò quan
trọng không kém. Các dự án đê điều để phòng chống lụt báo góp phần tăng
13 thủ tục rất chi tiết, ràng buộc các hoạt động tái định cư với nhiều lĩnh vực
khác, mục tiêu của chính sách này là cung cấp cơ hội phát triển cho tái định
cư, thông qua cách tiếp cận và tạo nơi ở ổn định, tạo nguồn lực sản xuất cho
người thuộc diện bồi thường, tái định cư.
Đối với những dự án phải bồi thường để giải phóng mặt bằng, kế hoạch
tái định cư chi tiết được chuẩn bị trước khi thông qua dự án. Cùng với việc
dàn xếp kinh tế cho từng địa phương, từng gia đình và người bị ảnh hưởng.
Thành công của Chính phủ Trung Quốc trong việc thực hiện bồi
thường và tái định cư là do hệ thống pháp luật đồng bộ, pháp luật đất đai và
chính sách đất đai đầy đủ, phù hợp với công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng
đất đai rất năng động, rất khoa học, cùng một số pháp quyền vững chắc, năng
lực thể chế của chính quyền địa phương theo thẩm quyền có hiệu lực cao,
người dân có ý thức chấp hành pháp luật, nhân dân tin tưởng vào chế độ tốt
đẹp của Nhà nước xã hội chủ nghĩa.
2.3.2. Công tác giải phóng mặt bằng ở Việt Nam
Việt Nam đang trong quá trình phát triển kinh tế xã hội ngày càng
được nhìn nhận đầy đủ, toàn diện và khoa học, đặc biệt là trong thời kỳ công
nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước. Tình hình bồi thường, giải phóng mặt
bằng hiện nay đã được Nhà nước quan tâm đúng mức, đã thực hiện tốt công
tác bồi thường, giải phóng mặt bằng, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Đáp
ứng được nhu cầu xây dựng các dự án, nhằm thúc đẩy tiến độ phát triển kinh
tế thị trường. Tuy nhiên bên cạnh đó vẫn còn tồn tại những vấn đề khó khăn,
bất cập. Thực tế cho thấy sau khi Nhà nước thu hồi đất và thực hiện bồi
thường, giải phóng mặt bằng người dân bị ảnh hưởng gặp nhiều khó khăn, đặc
biệt là những người bị thu hồi hết đất sản xuất phải chuyển sang nghề khác.
Với giá trị được bồi thường, người có đất bị thu hồi không có khả năng tạo
lập nơi ở mới cũng như không có khả năng đầu tư để chuyển sang nghề khác.


1.3.1.2. Công tác bồi thường giải phóng mặt bằng ở Trung Quốc. 13
16
- Công tác trích đo bản đồ địa chính, chỉnh lý bản đồ chất lượng cao
phải chỉnh sửa nhiều lần dẫn đến công tác thu hồi đất, bồi thường, giải phóng
mặt bằng chậm so với tiến độ.
- Việc bố trí tái định cư cho các hộ di chuyển còn chậm và chưa hoàn
thiện xong cơ sở hạ tầng, nên gây khó khăn trong việc triển khai thực hiện,
ảnh hưởng đến tiến độ giải phóng mặt bằng của dự án.
2.4. Nguyên tắc, chính sách của dự án đường cao tốc Nội Bài – Lào Cai
2.4.1. Các nguyên tắc cơ bản của dự án
- Cần tránh hoặc giảm thiểu tái định cư bắt buộc và thiệt hại về đất đai,
công trình các tài sản khác và thu nhập bằng cách khai thác mọi phương án
khả thi.
- Tránh tất cả các hộ bị ảnh hưởng đều được bồi thường cho các tài sản
thu nhập và công việc kinh doanh bị ảnh hưởng theo giá trị thay thế (được
UBND tỉnh phê duyệt) họ cũng được cung cấp các biện pháp phục hồi đủ để
giúp họ cải thiện hoặc ít nhất duy trì mức sống thu nhập và khả năng thu nhập
như trước khi có dự án.
- Việc thiếu giấy tờ hợp pháp đối với các tài sản bị ảnh hưởng không
phải là rào cản đối với việc nhận bồi thường và các hỗ trợ của hộ bị ảnh
hưởng. Trong vài trường hợp chính quyền địa phương có thể yêu cầu tiến
hành điều tra xác minh xem hộ bị ảnh hưởng có chính đáng được nhận bồi
thường và được hưởng các biện pháp hỗ trợ khôi phục như trong quy định hay
không.
- Tài sản ảnh hưởng sẽ được bồi thường theo giá trị thay thế tính dựa
trên mức giá hiện hành của địa phương và được UBND tỉnh phê duyệt.
- Việc lập và thực hiện kế hoạch tái định cư (cho từng tuyến đường)