ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM HOÀNG TRỌNG NGHĨA

Tên đề tài:
NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM NÔNG SINH HỌC VÀ MỘT SỐ BIỆN
PHÁP KỸ THUẬT ĐỐI VỚI GIỐNG BƯỞI ĐẠI MINH TRỒNG TẠI
HUYỆN YÊN BÌNH, TỈNH YÊN BÁI KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Hệ đào tạo : Chính quy
Chuyên ngành : Khoa học cây trồng
Khoa : Nông học
Khoá học : 2010 – 2014 Thái Nguyên, năm 2014
ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM HOÀNG TRỌNG NGHĨA

Tên đề tài:
NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM NÔNG SINH HỌC VÀ MỘT SỐ BIỆN

nghiệp tại xã Đại Minh, huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái với đề tài: “Nghiên cứu
đặc điểm nông sinh học và một số biện pháp kỹ thuật đối với giống bưởi Đại
Minh trồng tại huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái”.
Đây là công trình nghiên cứu đầu tiên của tôi và cũng là công trình đánh
dấu bước trưởng thành của tôi sau 4 năm học và rèn luyện tại trường. Mặc dù
tôi đã cố gắng hết sức mình nhưng không thể tránh khỏi những thiếu sót. Tôi
kính mong có sự cảm thông, đóng góp ý kiến của các thầy cô giáo và bạn bè để
bài báo cáo của tôi được hoàn thiện hơn, để tôi có những kinh nghiệm quý báu
và tạo điều kiện cho tôi có những bước đi vững chắc trong quá trình công tác
sau này. Trong thời gian thực tập từ tháng 5/2013 đến 5/2014 tôi đã nhận được
sự giúp đỡ nhiệt tình của các cơ quan, đoàn thể, các nhân và nhà trường.
Trước tiên, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới TS. Nguyễn Thế Huấn
- Trưởng khoa Nông học, Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, người đã
giành nhiều thời gian quý báu, trực tiếp tận tình giúp đỡ tôi trong xuất quá trình
thực hiện đề tài.
Tôi xin chân thành cảm ơn tới các thầy cô giáo trong khoa Nông Học,
Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, nơi đã tạo điều kiện giúp đỡ, dìu dắt
tôi trong quá trình học tập, rèn luyện và hoàn thành đề tài.
Tôi xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ của các cô chú, cán bộ UBND xã
Đại Minh, phòng Nông nghiệp huyện Yên Bình đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi
trong suất quá trình thực tập.
Tôi xin cảm ơn gia đình anh Nguyễn Trung Kiên tại Thôn Quyết Tiến 11
- Đại Minh - Yên Bình - Yên Bái nơi tôi thực tập, cùng bạn bè, gia đình và
người thân đã giúp đỡ và động viên tôi trong xuất quá trình học tập và hoàn
thành khóa luận tốt nghiệp.
Tôi xin chân thành cảm ơn!

Thái Nguyên, tháng 05 năm 2014
Bảng 4.4: Thời gian xuất hiện lộc xuân của giống bưởi Đại Minh 40
trồng tại huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái 40
Bảng 4.5: Động thái tăng trưởng lộc xuân của giống bưởi Đại Minh trồng tại
huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái 41
Bảng 4.6: Động thái tăng trưởng lộc hè của giống bưởi Đại Minh 42
trồng tại huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái 42
Bảng 4.7: Thời gian ra hoa của giống bưởi Đại Minh trồng tại huyện Yên Bình,
tỉnh Yên Bái 44
Bảng 4.8 : Đặc điểm hình thái hoa bưởi Đại Minh trồng tại huyện Yên Bình, tỉnh
Yên Bái. 44
Bảng 4.9: Ảnh hưởng của các nguồn phấn khác nhau đến tỷ lệ đậu quả của giống
bưởi Đại Minh 46
Bảng 4.10: Kích thước và khối lượng của quả Bưởi Đại Minh với các loại vật liệu
bao quả 48
Bảng 4.11: Ảnh hưởng của các loại vật liệu bao quả đến tình trạng nhiễm sâu, bệnh
hại 49
Bảng 4.12 : Ảnh hưởng của bao quả đến mẫu mã quả 49
Biểu đồ 4.1: Tỷ lệ đậu quả của giống bưởi Đại Minh ở các công thức thụ phấn
bổ sung khác nhau 47
MỤC LỤC

PHẦN 1. MỞ ĐẦU 0
1.1. Đặt vấn đề 1
1.2. Mục đích và yêu cầu của đề tài 2
1.2.1. Mục đích của đề tài 2
1.2.2. Yêu cầu của đề tài 2
1.3. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 3
1.3.1. Ý nghĩa khoa học 3
1.3.2. Ý nghĩa thực tiễn 3
PHẦN 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 4

3.3.2. Nghiên cứu, đánh giá các đặc điểm nông sinh học của giống bưởi Đại Minh
trồng tại huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái. 26
3.3.2.1. Đặc điểm hình thái giống bưởi Đại Minh 26
3.3.2.2. Đặc điểm hình thái lá 27
3.3.2.3. Thời gian xuất hiện lộc xuân và lộc hè năm 2014 27
3.3.2.4. Theo dõi động thái tăng trưởng lộc xuân và lộc hè của giống bưởi Đại
Minh trồng tại huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái 27
3.3.2.5. Thời gian ra hoa và đặc điểm hình thái hoa của giống bưởi Đại Minh. . 28
3.3.3. Nghiên cứu ảnh hưởng của một số biện pháp kỹ thuật đến tỷ lệ đậu quả của
giống bưởi Đại Minh trồng tại huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái 28
3.3.3.1. Nghiên cứu ảnh hưởng của các nguồn phấn khác nhau đến tỷ lệ đậu quả
của giống bưởi Đại Minh trồng tại huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái 28
3.3.3.2. Nghiên cứu sự ảnh hưởng của các loại vật liệu bao quả khác nhau đến mẫu
mã và chất lượng của quả bưởi Đại minh trồng tại huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái.
29
3.4. Phương pháp xử lý số liệu 30
Phần 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 31
4.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái 31
4.1.1. Điều kiện tự nhiên 31
4.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội 34
4.2. Nghiên cứu, đánh giá các đặc điểm nông sinh học của giống bưởi Đại Minh
trồng tại huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái 36
4.2.1. Đặc điểm hình thái giống bưởi Đại Minh trồng tại huyện Yên Bình, tỉnh Yên
Bái 36
4.2.2. Đặc điểm hình thái lá của giống bưởi Đại Minh trồng tại huyện Yên Bình,
tỉnh Yên Bái 38
4.2.3. Thời gian xuất hiện lộc xuân của giống bưởi Đại Minh trồng tại huyện Yên
Bình, tỉnh Yên Bái 39
4.2.4. Động thái tăng trưởng lộc xuân của giống bưởi Đại Minh trồng tại huyện
Yên Bình, tỉnh Yên Bái 40

năm lịch sử, nghề trồng cây ăn quả đã trở thành một bộ phận quan trọng không
thể thiếu đối với nền nông nghiệp của cả nước nói chung và của mỗi vùng miền
nói riêng. Nước ta nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa ẩm đã tạo nên sự
đa dạng về sinh thái, rất thuận lợi cho việc phát triển nghề trồng cây ăn quả.
Trong những năm qua nghề trồng cây ăn quả ở nước ta đã đóng góp một vai trò
quan trọng trong nền kinh tế nông nghiệp, cũng như trong quá trình chuyển dịch
cơ cấu cây trồng và góp phần vào việc xóa đói giảm nghèo, tạo công ăn việc
làm cho hàng vạn người lao động từ nông thôn đến thành thị.
Các loài cây thuộc họ cam quýt (cam, quýt, bưởi…) là những loại cây có
giá trị dinh dưỡng và cho hiệu quả kinh tế cao. Nhiều loài đang được trồng trên
thế giới cho quả với các vị đặc trưng như: chua, ngọt và chua nhẹ, ngọt và rất
ngọt gần như đã đáp ứng được những nhu cầu thị hiếu rất khác nhau của người
tiêu dùng ở mọi độ tuổi. Chúng vừa làm thức ăn bồi bổ sức khỏe, lại dùng cho
ăn kiêng, làm vị thuốc. Cây bưởi (Citrus grandis L. Osbeck) là một loại cây ăn
quả rất quen thuộc với người dân Việt Nam. Bưởi là loại quả tươi dễ vận
chuyển, bảo quản được nhiều ngày mà vẫn giữ nguyên hương vị, phẩm chất.
Bưởi được nhiều người ưa chuộng vì không những có giá trị kinh tế cao, mà
còn có giá trị dinh dưỡng rất tốt với hàm lượng đường từ 8 đến 10 mg, gluxit
7,3 mg, caroten 0,02 mg, trong 100 g ăn được. Ngoài ra còn có rất nhiều các
vitamin, các khoáng chất ở dạng vi lượng rất cần thiết cho cơ thể con người.
Trong công nghiệp chế biến thì vỏ, hạt để lấy tinh dầu, bã tép để sản xuất pectin
có tác dụng bồi bổ cơ thể. Đặc biệt bưởi có tác dụng rất tốt trong việc chữa các
bệnh về tim mạch, đường ruột cũng như chống ung thư (Trần Thế Tục, 1995)
[23].
Do có phổ thích nghi rộng, cây bưởi có thể trồng được ở rất nhiều nơi và
tạo nên những vùng đặc sản cho từng vùng sinh thái như bưởi Năm Roi, bưởi
Da Xanh (Vĩnh Long, Tiền Giang, Đồng Nai), bưởi Thanh Trà (Thừa Thiên
Huế), bưởi Đoan Hùng (Phú Thọ), bưởi Diễn (Hà Nội), bưởi Phúc Trạch (Hà
Tĩnh)…vv và đặc biệt là bưởi Đại Minh (Yên Bái). Từ thực tế sản xuất cho thấy
2

Trên cơ sở nghiên cứu này sẽ đưa ra được một số biện pháp kỹ thuật canh
tác thích hợp và hiệu quả nhất nhằm nâng cao năng suất, chất lượng của giống
bưởi Đại Minh trồng tại huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái.
1.2.2. Yêu cầu của đề tài
3

- Tìm hiểu khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện
Yên Bình, tỉnh Yên Bái.
- Nghiên cứu, đánh giá các đặc điểm nông sinh học của giống bưởi Đại
Minh trồng tại huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái.
- Xác định được sự ảnh hưởng của các nguồn phấn khác nhau đến tỷ lệ
đậu quả của giống bưởi Đại Minh trồng tại huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái.
- Xác định ảnh hưởng của các loại túi bao quả đến chất lượng và mẫu mã
của quả Bưởi Đại Minh.
1.3. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
1.3.1. Ý nghĩa khoa học
Qua việc nghiên cứu đề tài sẽ cung cấp các dẫn liệu khoa học về các đặc
điểm nông sinh học của giống bưởi Đại Minh, ảnh hưởng của biện pháp thụ
phấn bổ sung và các biện pháp kỹ thuật khác đến sự ra hoa, tỷ lệ đậu quả cũng
như tăng phẩm chất quả của giống bưởi Đại Minh trồng tại huyện Yên Bình,
tỉnh Yên Bái, góp phần hoàn thiện quy trình kỹ thuật cho giống bưởi Đại Minh.
Kết quả nghiên cứu của đề tài sẽ góp phần bổ sung thêm những tài liệu
khoa học, phục vụ trong công tác giảng dạy cũng như trong nghiên cứu trên cây
bưởi Đại Minh ở nước ta.
1.3.2. Ý nghĩa thực tiễn
Kết quả nghiên cứu của đề tài sẽ là cơ sở tác động các biện pháp kỹ thuật
nhằm nâng cao năng suất, chất lượng đối với giống bưởi Đại Minh, đóng góp
một số giải pháp kỹ thuật nhằm khắc phục biểu hiện thoái hóa của giống bưởi
Đại Minh trong những năm trước. Góp phần đáp ứng kịp thời đòi hỏi về thực
tiễn sản xuất của cây bưởi Đại Minh và một giống cây ăn quả đặc sản, có giá trị

2.2.1. Nguồn gốc, phân loại và phân bố
Cây bưởi có tên khoa học là Citrus grandis (L). Osbeck. Trong hệ thống
phân loại bưởi thuộc [3, 25]
Họ: Rutaceae
Họ phụ: Aurantioi deae
Chi: Citrus
Chi phụ: Eucitrus
5

Loài: Ctrius maxima (grandis)
Cây bưởi (C. grandis L) có tên tiếng anh là Pummelo, nói về nguồn gốc
của cây bưởi thì hiện nay có rất nhiều các ý kiến khác nhau. Theo Chawalit
Niyomdham, 1992 [27] bưởi có nguồn gốc ở Malaysia, sau đó lan ra Indonesia,
Trung Quốc, Nhật Bản, Ấn Độ, Địa Trung Hải và nước Mỹ. Tuy vậy, lại là loại
cây ăn quả trồng nhiều ở các nước phương đông, nhiều giống bưởi ngon nổi
tiếng được trồng ở Thái Lan. Giucopki cho rằng nguồn gốc của cây bưởi có thể
là quần đảo Laxongdo (dẫn theo Bùi Huy Đáp, 1996) [3]. Các tác giả (Vũ Công
Hậu, 1996) [7], (Tôn Thất Trình, 1995) [22] cho rằng cây bưởi có nguồn gốc từ
Trung Quốc.
Vậy nguồn gốc của bưởi cho đến nay chưa được thống nhất, bưởi có
nguồn gốc từ Trung Quốc, Ấn Độ, Malaysia… Hiện nay trồng nhiều ở Trung
Quốc, Thái Lan, Malaysia, Philipines, Ấn Độ, Lào và Việt Nam. Có một loài
khác gọi là bưởi chùm (C. paradisi), có thể là biến dị hoặc một dạng lai của
chúng. Bưởi chùm chủ yếu được sản xuất ở các nước thuộc châu Mỹ, vùng Địa
Trung Hải, Úc và châu Phi. Các nước châu Á rất ít trồng loại bưởi này.
Bưởi đôi khi còn gọi là Shaddock [3], là loại quả có múi to điển hình của
vùng nhiệt đới. Một số nước như Thái Lan, Trung Quốc, Indonesia phân chia
bưởi làm hai nhóm: nhóm quả ruột trắng và nhóm quả ruột hồng (sắc tố). Cũng
cần phân biệt giữa bưởi Pummelo và Pummeloes, giống Pummeloes là những
giống có quả cực lớn (bòng hoặc kỳ đà), hàm lượng axit thấp tương tự như

Songkhram… là: Khao Tongdee, Khao Phuang, Khao Phan. Một số giống khác
như: Khao Tangkwa, Som Krun, Khao Udom Sook và Manorom được trồng ở
Chat Nat và Nakhon Sawan; giống Khao Uthai là giống đặc sản của tỉnh Uthai
Thani, giống Takhoi và Som Pol được trồng phổ biến ở Phichit; giống Pattavia
chỉ trồng ở vùng phía nam như ở tỉnh Surat Thani, Songkhla, Narathiwat và
Pattani [27].
Philippines cũng là một nước sản xuất nhiều bưởi, có 4 giống bưởi chủ
yếu được trồng là: giống Khao Pung gốc Thái Lan, giống Amoy và Sunkiluk
gốc Trung Quốc, giống Fortich là giống địa phương [26].
Tại Malaysia có 24 giống bưởi được trồng chủ yếu trong sản xuất, bao
gồm cả giống trong nước và giống nhập nội. Một số giống nổi tiếng như: Large
red fleshed pomelo, Pomelo China (W.W.Ko, 1987) [30].
Ở Ấn Độ cây bưởi được trồng chủ yếu các vườn gia đình thuộc bang
Assam và một số bang khác. Một số giống bưởi được biết đến như: Dowali,
Nowgong, Burni, Gagar, Zemabawk, Holong Tanga, Bor Tanga… (S.G Gandhi,
1973) [19].
2.2.3. Một số giống bưởi trồng chủ yếu ở Việt Nam
Ở Việt Nam, bưởi (Citrus grandis) có thể tìm thấy ở tất cả các tỉnh trong cả
nước. Do bưởi dễ lai với nhau và với các giống cây có múi khác, đồng thời từ lâu
7

đời nhân dân ta đã có thói quen trồng bằng hạt nên bưởi là một trong những loài có
sự đa dạng di truyền rất lớn. Nhiều giống có chất lượng tốt được người nông dân lựa
chọn đem về trồng đã trở thành các giống đặc sản của mỗi vùng miền. Ngoại trừ
giống bưởi Đại Minh (giống đặc sản của huyện Yên Bình - Yên Bái) là đối tượng
nghiên cứu của đề tài còn một số giống được phổ biến ở các địa phương khác với
mục đích sản xuất hàng hóa là:
• Bưởi Năm Roi
Là giống bưởi ngon nổi tiếng của vùng đồng bằng sông Cửu Long, nhất
là bưởi Năm Roi trồng trên đất phù sa ven sông hậu ở huyện Bình Minh tỉnh

Bưởi Tộc Sửu quả to hơn, khối lượng quả trung bình 1 - 1,2 kg. Thịt quả
ít nhão hơn bưởi Bằng Luân, vị cũng ngọt nhạt và có màu trắng xanh. Thời gian
thu hoạch sớm hơn bưởi Bằng Luân khoảng 15 - 20 ngày [16].
• Bưởi Phúc Trạch
Có nguồn gốc ở xã Phúc Trạch, huyện Hương Khê, tỉnh Hà Tĩnh. Hiện
nay được trồng ở hầu hết 28 xã trong huyện và các vùng lân cận. Bưởi Phúc
Trạch được coi là một trong những giống bưởi ngon nhất ở nước ta hiện nay.
Quả có hình cầu hơi dẹt, vỏ màu vàng xanh, khối lượng trung bình từ 1 - 1,2
kg, tỷ lệ phần ăn được khoảng 60 - 65%, số lượng hạt từ 50 - 80 hạt, màu sắc
thịt quả và tép múi phớt hồng, vách múi dòn dễ tách rời, thịt quả mịn, đồng
nhất, có vị ngọt hơi chua, độ brix từ 12 - 14. Thời gian thu hoạch vào tháng 9
[16].
• Bưởi Da Xanh
Bưởi Da Xanh có nguồn gốc từ ấp Thanh Sơn, xã Thanh Tân, huyện
Mỏ Cày, tỉnh Bến Tre nhưng lại được trồng nhiều nhất tại xã Mỹ Thạch An,
thị xã Bến Tre. Quả bưởi da xanh có dạng hình cầu, khi chín vỏ quả có màu
xanh đến xanh hơi vàng, dễ lột và khá mỏng (14 - 18 mm), bưởi da xanh ăn
ngọt, ráo nước, không hạt hoặc rất ít hạt, thịt quả - màu đỏ thẫm, độ brix từ
10 - 13%. Khối lượng quả trung bình từ 1,2 - 1,5 kg, tỷ lệ phần ăn được trên
54%.
Giống bưởi Da Xanh là giống mới được tuyển chọn và được biết đến
cách đây khoảng chục năm, song do chất lượng ngon, giá cao gấp 3 - 3,5 lần so
với các giống bưởi khác, cho quả quanh năm nên diện tích trồng giống bưởi
tăng rất nhanh, toàn tỉnh Bến Tre hiện tại có 3.284 ha, phấn đấu trong những
năm tiếp theo diện tích bưởi Da Xanh trên toàn tỉnh sẽ tăng lên 4.000 ha [11].
Bưởi Da Xanh ngoài tiêu thụ trong nước còn được xuất khẩu sang một số nước
khác trên thế giới.
• Bưởi đỏ (Bưởi Đào)
Giống bưởi này có nhiều dạng khác nhau, điển hình là bưởi đỏ Mê Linh
được trồng nhiều ở huyện Mê Linh - Vĩnh Phúc, bưởi Gấc ở Đại Hoàng - Nam

• Bưởi Lông Cổ Cò
Là giống bưởi đặc sản của huyện Cái Bè, tỉnh Tiền Giang. Vùng chuyên
canh bưởi lông cổ cò thuộc các xã An Thái Đông, Mỹ Lương, An Thái Trung,
Mỹ Đức Tây, Thiện Trí. Quả bưởi có dạng hình quả lê, bên ngoài có lớp lông
trắng mịn và sờ tay vào thấy hơi nhám, lớp lông này sẽ dụng dần khi quả chín.
Quả chín vỏ có màu xanh vàng, vỏ mỏng, cùi hồng, thịt quả màu vàng đỏ, múi
dễ tách, vị ngọt chua nhẹ, độ brix 10 - 11%, khá nhiều nước, mùi thơm và ít hạt
(5 - 30 hạt/quả). Khối lượng quả trung bình 0.9 - 1,4 kg, cá biệt có trái to lên
10

đến 2 kg. Bưởi lông cổ cò có thể tồn trữ được 20 ngày nếu được bảo quản trong
điều kiện nhiệt độ thích hợp.
Hiện nay bưởi Lông Cổ Cò được trồng nhiều ở các xã Mỹ Lương, Tân
Thanh, Tân Hưng, An Hữu, An Thái Trung, Hòa Khánh, An Thái Đông, của
huyện Cái Bè với diện tích 1.600 - 1.700 ha, sản lượng hằng năm khoảng
32.000 - 35.000 tấn, sản phẩm chủ yếu dùng để tiêu thụ nội địa. Ngoài ra do
tính thích nghi rộng, sinh trưởng mạnh, năng suất cao, phẩm chất khá ngon nên
bưởi Lông Cổ Cò được trồng khá nhiều nơi trong tỉnh [10].
• Bưởi Thanh Trà
Bưởi Thanh Trà là giống bưởi ngon có tiếng ở Cố Đô Huế và trở thành
biểu trưng văn hóa ẩm thực ở nơi đây. Quả bưởi Thanh Trà nhỏ, hình quả lê,
khối lượng trung bình từ 0,6 - 0,8 kg, vỏ mỏng dễ bóc, khi chín có màu vàng
xanh, tép nhỏ mọng nước nhưng ăn dòn ngọt. Thịt quả mịn, đồng nhất, màu
vàng xanh, tỷ lệ phần ăn được từ 62 - 65%, độ Brix 10 - 12%. Thời gian thu
hoạch vào tháng 9 dương lịch.
Bưởi Thanh Trà ở Thừa Thiên - Huế được trồng chủ yếu trên đất phù sa
bồi dọc theo sông Hương, sông Bồ, sông Ô Lâu với diện tích khoảng trên 1.100
ha. Phân bố chủ yếu tại các huyện: Hương Trà, 481 ha; Phong Điền, 258 ha;
Quảng Điền, 50 ha; Phú Lộc, 60 ha; thị xã Hương Thủy, 105 ha Trong những
năm qua, bưởi thanh trà đã trở thành cây xóa đói giảm nghèo của hàng nghìn hộ

) người trồng bưởi thu được vài chục đến cả trăm triệu đồng mỗi năm.
Các hộ trồng bưởi Da Xanh ở tỉnh Bến Tre đều thu nhập trên 150 triệu đồng/ha
[9].
Tuy nhiên sản xuất bưởi ở nước ta vẫn mang tính tự phát, thiếu quy
hoạch nên còn nhiều bất cập. Bưởi chủ yếu sử dụng ăn tươi và hiện tại sản xuất
bưởi ở nước ta vẫn chưa đủ để cung cấp cho thị trường trong nước. Các công
trình khoa học nghiên cứu về cây bưởi chưa nhiều… Đặc biệt là hiện tượng mất
mùa liên tục xảy ra với một số giống bưởi đặc sản khiến người trồng bưởi chán
nản. Cần có những nghiên cứu cơ bản cho từng giống bưởi đặc sản làm cơ sở
quy hoạch vùng sản xuất cũng như hoàn thiện quy trình kỹ thuật canh tác riêng
cho mỗi giống ở mỗi vùng sinh thái riêng [9].
2.3. Tình hình sản xuất và tiêu thụ bưởi trên thế giới và trong nước
2.3.1. Tình hình sản xuất và tiêu thụ bưởi trên thế giới
Trong những năm qua và đặc biệt là trong những năm gần đây tình hình
sản xuất và tiêu thụ cây ăn quả nói chung và cây bưởi nói riêng đã tăng lên
nhanh chóng, đó là do dân số ngày càng tăng lên và đời sống của con người
ngày càng đi lên, kéo theo đó là nhu cầu về tiêu dùng cũng tăng theo. Qua số
liệu thống kê của FAO trong vòng 10 năm trở lại đây diện tích, năng suất, sản
lượng cây ăn quả có múi ngày càng tăng lên.
Về sản xuất bưởi
Hiện nay, cây bưởi được phát triển ở khắp các lục địa với 2 loại là bưởi
chùm (Citrus paradisi) và bưởi (Citrus grandis). Sản xuất bưởi chùm chủ yếu
tập chung ở các nước châu Mỹ, châu Âu dùng cho chế biến nước quả, còn bưởi
chủ yếu đang được sản xuất ở các nước thuộc châu Á và tập trung nhiều ở một
12

số nước như Trung Quốc, Ấn Độ, Philippines, Thái Lan, Lào dùng để ăn tươi là
chủ yếu.
Trong những năm gần đây một số nước như Trung Quốc, Thái Lan,
Philippines cũng đang phát triển trồng bưởi theo hướng xuất khẩu, nhiều giống


2,924

91,529

0,812

280,178

2011

48,102

146,939

3,191

87,447

0,824

286,503

2012

45,170

153,985

3,395

231,573

245,471

127,634

272,940

2012

160,982

332,804

264,281

239,798

137,055

278,081

Sản lượng

(1000 tấn)

2010

740,774


89,702

2.056,532

11,170

8.040,038

(Nguồn: FAOSTAT/FAO Statiscs - năm 2014)
Qua bảng 2.1 cho thấy: năm 2010 diện tích bưởi của toàn thế giới là 280,178
nghìn ha, năng suất trung bình đạt 253,280 tạ/ha và sản lượng đạt 7.096,335 nghìn
tấn. Từ năm 2010 đến năm 2012 diện tích trồng bưởi đã tăng từ 280,178 nghìn ha
lên 289,126 nghìn ha (tăng 3,2%). Trong khi diện tích trồng bưởi trên thế giới tăng
nhẹ nhưng do do con người ngày càng áp dụng các biện pháp kỹ thuật nhiều hơn
trong việc thâm canh cây bưởi đã khiến cho năng suất bưởi tăng lên rõ rệt với năng
suất đạt 278,081 tạ/ha (năm 2012), tăng 9,8% so với năm 2010. Diện tích tăng
cùng với năng suất tăng khiến đã cho sản lượng bưởi tăng lên đáng kể với sản
lượng đạt 8.040,038 nghìn tấn (năm 2012), tăng 13,3% so với năm 2010.
So sánh về diện tích trồng bưởi của 5 châu lục trong năm 2012 thì Châu
Á là châu lục có diện tích trồng bưởi lớn nhất với 153,985 nghìn ha (chiếm
53,3% tổng diện tích của toàn thế giới), đứng thứ 2 là Châu Mỹ, sau đó đến
Châu Phi, Châu Âu và vùng có diện tích nhỏ nhất là Châu Đại Dương với 0,815
nghìn ha (chiếm 0,28% tổng diện tích của toàn thế giới).
Về năng suất bưởi của các châu lục thì Châu Á có năng suất cao nhất với
332,804 tạ/ha (năm 2012), sau đó đến Châu Âu, Châu Mỹ, Châu Phi và vùng có
14

năng suất thấp nhất là Châu Đại Dương với năng suất 137,055 tạ/ha (năm 2012).
Trong 3 năm qua (2010 - 2012) thì Châu Á, Châu Âu và Châu Mỹ là những
châu lục có năng suất tăng lên, trong đó Châu Á tăng cao nhất từ 296,881 tạ/ha

Sản lượng
(1000 tấn)
Trung Quốc 79,700

486,575

3.878,000

Ấn Độ 8,600

232,558

200,000

Philippines 5,311

57,375

30,472

Thái lan 34,000

96,471

328,000

Bangladesh 8,000

76,250


Về sản lượng thì nước có sản lượng lớn nhất là Trung Quốc với
3.878,000 nghìn tấn, nước có sản lượng lớn thứ hai là Thái Lan với 328,000
nghìn tấn. Nước có sản lượng thấp nhất là Campuchia với sản lượng đạt 2,800
nghìn tấn.
Về tiêu thụ bưởi
Nhật Bản vẫn là một trong những thị trường lớn cho việc tiêu thụ bưởi.
Trong năm 2004 - 2005 bang Florida của Mỹ đã xuất sang Nhật Bản 4.755.972
thùng (80.851 tấn) bưởi tươi, năm 2005 - 2006: 8 triệu thùng (136 nghìn tấn).
Nam phi cũng xuất sang Nhật Bản khoảng 6 triệu thùng (96.721 tấn) bưởi, trong
năm 2004 - 2005 tăng gần 1,55 triệu thùng so với năm 2003 - 2004 [14].
Tại Nga, khoảng 12% người Nga coi quả có múi là loại trái cây ưa thích.
Năm 2004 nước Nga nhập 4 nghìn tấn bưởi tăng so với 32 nghìn tấn năm 2003,
33 nghìn tấn của năm 2002 và 22 nghìn tấn năm 2001. Trong 9 tháng đầu năm
16

2005 nước Nga đã nhập 30 nghìn tấn bưởi. Như vậy, trong năm 2004 nước Nga
đứng thứ 3 thế giới về nhập khẩu bưởi sau Nhật Bản (288 nghìn tấn) và Canada
(51 nghìn tấn), trong tổng số 464 nghìn tấn của toàn thế giới. Các nước cung
cấp bưởi cho Nga chủ yếu là Thổ Nhĩ Kỹ, Ixraen, Nam Phi và Achentina [16].
2.3.2. Tình hình sản xuất và tiêu thụ bưởi trong nước
Ở nước ta nhóm cây ăn quả có múi nói chung, bưởi nói riêng là một trong
những loại quả quan trọng được xếp vào nhóm các cây ăn quả chủ lực trong
những năm gần đây. Có thể nhận thấy cây bưởi được trồng ở hầu khắp các tỉnh
trong cả nước và ở nhiều vùng tập trung nổi tiếng. Theo tác giả Vũ Mạnh Hải
và cộng sự (2000) [5] nước ta có 3 vùng trồng cây có múi chủ yếu là:
 Vùng Đồng Bằng Sông Cửu Long
Ở đây các tập đoàn cam quýt rất phong phú như: cam chanh, cam sành,
cam giấy, bưởi, quýt, quất. Các giống được ưa chuộng và trồng hiện nay là cam
sành, cam mật, bưởi Năm Roi, bưởi Long Tuyền. Theo thống kê năm 1999 diện
tích cây có múi ở Đồng bằng sông Cửu Long là 41.267 ha (bằng 61,16%) diện