ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
KHOA TRIẾT HỌC
-----***-----
NGUYỄN THỊ PHƯƠNG THẢO
ĐỀ TÀI

BƯỚC ĐẦU TÌM HIỂU
ĐẠO ISLAM Ở VIỆT NAM
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP
ĐẠI HỌC CHÍNH QUY
NGÀNH: TRIẾT HỌC
KHOÁ: 2003-2007
Giáo viên hướng dẫn: TS.Trần Thị Kim Oanh
Hà Nội - 2007
MỞ ĐẦU
1.Lớ do chọn đề tài
Đạo Islam là tôn giáo có số lượng tín đồ đông đảo với khoảng trên
một tỉ người, chỉ đứng sau Công giáo.Ngày nay,đạo Islam đã có mặt ở hầu
khắp các châu lục, trong đó có hàng chục quốc gia coi đạo Islam là quốc
giáo.
Ở Việt Nam,đạo Islam có số lượng tín đồ không đông, chỉ xếp thứ 6
trong số 6 tôn giáo đang sinh hoạt bình thường là Phật giáo, Công giáo, Tin
Lành, Cao Đài, Phật giáo Hoà Hảo,đạo Islam .
Tín đồ đạo Islam ở nước ta tuyệt đại bộ phận là người Chăm, các dân
tộc khác và ngoại kiều rất ít. Theo thống kê của Vụ Các Tôn giáo khác –
Ban Tôn giáo Chính phủ, đạo Islam bao gồm hai cộng đồng: Chăm Islam
và Chăm Bàni với số lượng tín đồ khoảng trên 66.695 ngời, trong đó Chăm
Islam khoảng trên 25.688 người. Chăm Bàni khoảng trên 41.007 người,
sinh sống tập trung ở khu vực Nam Trung Bộ, Đông Nam Bộ và Tây Nam
Bộ, các tỉnh khác tuy có song rất ít [1,81-82].

“Islam” và “Vấn đề giáo phái trong Islam giáo”, Trevor Ling với “A
History of Religion East and West”,...
Ở Việt Nam, vấn đề đạo Islam trong những năm gần đây được giới
nghiên cứu quan tâm hơn . Nhiều công trình nghiên cứu về đạo Islam ở
Việt Nam ở các góc độ tôn giáo, văn hoá và kinh tế, chính trị, an ninh, quan
hệ quốc tế, v.v. được công bố. Tiêu biểu là các tác giả như: Lương Ninh
với “Đạo Hồi với người Chăm ở Việt Nam “, Nguyễn Văn Luận với tác
phẩm: “Người Chàm Hồi giáo miền Tây Nam phần Việt Nam”, Nguyễn
Bình với “Bước đầu tìm hiểu Islam”, Văn Món với “Tín ngưỡng Bàlamôn
3
giáo và Hồi giáo trong lễ hội Chăm”, Nguyễn Văn Dũng với “Về các cộng
đồng Hồi giáo trong đời sống xã hội các nước Tây Âu hiện nay”, Ngô Văn
Doanh với “Vai trò của Hồi giáo trong đời sống chính trị hiện tại các nước
Đông Nam Á”….
Tuy nhiên, trong các bài viết, nghiên cứu của các tác giả đều chỉ
nghiên cứu đạo Islam một cách chung chung, hoặc đi sâu vào giáo lý, giáo
luật, giáo phái…của đạo Islam một cách cụ thể, hoặc đứng trên phương
diện chính trị mà phê phán Islam như một “Tôn giáo khủng bố”,… mà ch-
ưa thực sự có những đánh giá khách quan về những đóng góp của đạo
Islam đối với nhân loại nói chung và Việt Nam nói riêng. Nhìn chung các
hướng nghiên cứu trên có những đánh giá chưa khách quan về đạo Islam
nói chung và đặc biệt là đạo Islam ở Việt Nam nói riêng.
3. Mục đích và nhiệm vụ của khoá luận
Mục đđích của khoá luận: Dựa trên cơ sở lý luận mác xít khoá luận
phân tích một cách tổng quan nhất về đạo Islam trên thế giới và đặc biệt là
ở Việt Nam.
Nhiệm vụ của khoá luận:
Thứ nhất: Nhận định một cách tổng quan nhất về đạo Islam .
Thứ hai: Phân tích tình hình đạo Islam ở Việt Nam hiện nay.
4. Đối tượng nghiên cứu

nghieọp, ủửụùc meọnh danh laứ “Maỷnh ủaỏt giaứu coự cuỷa Ảrập”, ủaừ
traỷi qua cheỏ ủoọ chieỏm hửừu nõ leọ nhửng lái rụi vaứo tỡnh tráng
suy taứn trửụực khi đạo Islam ra ủụứi. ễÛ phớa Baộc ủaừ tửứng xuaỏt
hieọn moọt soỏ tieồu vửụng quoỏc Ảrập, nhửng sau ủoự trụỷ thaứnh
phiẽn thuoọc cuỷa ủeỏ quoỏc Byzantin vaứ ủeỏ quoỏc Ba Tử bẽn cánh.
Vuứng Hejaz dóc ven bụứ Hồng Haỷi ụỷ phớa Tãy cuỷa baựn ủaỷo tửứ
xửa ủaừ laứ moọt trong nhửừng con ủửụứng thõng thửụng quan tróng
giửừa phửụng ẹõng vaứ phửụng Tãy, giửừa ẹũa Trung Haỷi vụựi Aỏn
ẹoọ Dửụng. Tái ủãy ủaừ xuaỏt hieọn moọt soỏ thaứnh phoỏ lụựn, trong
ủoự coự caực thaứnh phoỏ quan tróng nhử Mecca, Yathrib (Medina).
Caực thaứnh phoỏ naứy thũnh vửụng dần lẽn theo ủaứ phaựt trieồn cuỷa
maọu dũch vaứ thửụng nghieọp.
Ngoaứi Yemem vaứ vuứng Hejaz, caực vuứng coứn lại cuỷa baựn
ủaỷo Ảrập phần lụựn laứ sa mác vaứ baừi coỷ, vỡ vaọy cử dãn ụỷ
nhửừng nụi naứy chuỷ yeỏu laứm nghề chaờn nuõi. Cho ủeỏn ủầu theỏ
kyỷ thửự VII, cử dãn ụỷ ủãy vn soỏng trong thụứi kyứ boọ lạc. Tuy
6
vaọy, nhửừng boọ lác hoaởc liẽn minh boọ lác naứy lái ủoựng vai troứ
laứ thũ dãn cuỷa nhửừng trung tãm thửụng mái vaứ trồng trót cho
duứ khõng coự moọt chớnh quyền trung ửụng hoaởc moọt nhaứ nửụực
naứo chi phoỏi toaứn boọ baựn ủaỷo Ảrập. Trong noọi boọ caực boọ lác,
sửù phãn hoaự xaừ hoọi baột ủầu din ra, ớt nhaỏt noự cuừng coự moọt
vaứi boọ lác theo cheỏ ủoọ mu heọ. Tuy nhiẽn, ủiều ủaựng lửu yự laứ
ngay caỷ trong nhửừng boọ lác thửùc sửù theo cheỏ ủoọ phú heọ thỡ nửừ
giụựi lái laứ ngửụứi naộm giửừ taứi saỷn. Chính tình hình đời sống nhân
dân vẫn còn trong thời kỳ bộ lạc, lại có sự phân hố nên vơ cùng khổ cực.
1.1.2. Tỡnh hỡnh tớn ngửụừng tõn giaựo.
Coự raỏt ớt tử lieọu noựi về tỡnh hỡnh tớn ngửụừng ụỷ baựn ủaỷo
Ảrập thụứi ủieồm Mohamet ra ủụứi nhửng caực ủeỏ cheỏ quanh ủoự nhử
Abyssinia ủều laứ nhửừng vửụng quoỏc Kitõ giaựo. Ngay caỷ vuứng

cuỷa maởt traờng vaứ vieọc ủi lái – Ala (nghúa laứ Thửụùng ủeỏ) – nhử
laứ toồ tiẽn cuỷa hó vaứ laứ vũ thần dn daột caực vũ thần khaực.
Ala coự leừ laứ vũ thần cuỷa boọ lác Qurayish. Ba vũ thần khaực laứ
gaựi cuỷa Ala: al – Lat (thần Maởt trụứi) vaứ Ma
c
at (thần Vaọn meọnh),
al-Uzza (thần ván naờng) cuừng coự ủửụùc sửù suứng baựi roọng raừi
[9,24-25]. Ngoaứi nhửừng vũ thần trẽn, ngửụứi Ảrập cuừng kớnh tróng
còn vì hó khõng chổ laứ nhửừng ngửụứi ngheọ sú maứ coứn laứ nhửừng
sửỷ gia cuỷa boọ lác. Bẽn cánh caực nhaứ thụ, hai lụựp ngửụứi khaực
coự ủửụùc sửù tõn kớnh cuỷa xaừ hoọi Ả rập tiền Islam. ẹoự laứ caực
nhaứ tiẽn tri vaứ caực vũ quan toaứ. Nhửừng ủaởc tớnh cuỷa ba lụựp
ngửụứi noựi trẽn ủều coự aỷnh hửụỷng nhaỏt ủũnh tụựi vai troứ sửự giaỷ
cuỷa Mohamet.
Vaọy nguyẽn nhãn naứo, nhu cầu naứo khieỏn cho moọt hỡnh
thửực tõn giáo mụựi ra ủụứi vaứ tồn tái khõng chổ ụỷ baựn ủaỷo Ảrập
8
maứ coứn ụỷ toaứn boọ vuứng Trung ẹõng vaứ roọng hụn nửừa? Caực
hóc giaỷ chãu Âu cuừng nhử caực hóc giaỷ laứ tớn ủồ Islam ủaừ coỏ
gaộng tỡm kieỏm lụứi giaỷi baống nhửừng thõng tin ớt oỷi coự trong
Kinh Coran, vaứ trong nhửừng baỷn ghi cheựp lụựi noựi cuỷa Mohamet
vaứ nhửừng câu chuyeọn về Giaựo chuỷ cuừng nhử về coọng ủồng
Islam sụ khai (Hadith). Caực hóc giaỷ đã taọp trung vaứo vieọc xem xeựt
tỡnh hỡnh xaừ hoọi Arập, maứ cú theồ laứ Mecca, ụỷ thụứi ủieồm ủầu
theỏ kyỷ thửự VII. Cuoỏi cuứng, hó cuừng khaựi quaựt ủửụùc tỡnh hỡnh
khaự roừ raứng về xaừ hoọi Mecca ụỷ thụứi ủieồm naứy.
Khoaỷng naờm 600 Cõng lũch, tầm quan tróng cuỷa Mecca gia
taờng vỡ nhửừng lyự do khaực nhau nhửng chuỷ yeỏu vỡ luực naứy Mecca
coự vũ trớ thuaọn lụiù cho vieọc kieỏm soaựt tuyeỏn ủửụứng maọu dũch
theo hửụựng Baộc – Nam dóc theo daỷi phớa Tãy cuỷa baựn ủaỷo. ẹãy

chúng sinh bị áp bức, là trái tim của thế giới khơng có trái tim, cũng giống
như nó là tinh thần của thế giới khơng có tinh thần”[5,14]. Và “con người
sáng tạo ra tơn giáo chứ tơn giáo khơng sáng tạo ra con người, cụ thể là:
tơn giáo là sự tự ý thức, là sự tự cảm giác của con người chưa tìm được
bản thân mình hoặc lại để mất bản thân mình một lần nữa. Nhưng con
người khơng phải là một sinh vật trừu tượng, ẩn náu đâu đó ngồi thế giới.
Con người chính là thế giới con người, là Nhà nước, là xã hội. Nhà nước
ấy, xã hội ấy sản sinh ra tơn giáo tức thế giới quan lộn ngược vì chính bản
thân chúng là thế giới quan lộn ngược”[5,14].
Tóm lái, xaừ hoọi Mecca ụỷ vaứo tỡnh tráng võ toồ chửực, vaứ
tỡnh tráng aỏy ủửa ủeỏn vieọc hỡnh thaứnh nẽn moọt phong traứo tõn
giaựo mụựi do moọt ngửụứi Mecca tẽn laứ Mohamet dn daột[17,211].
Sự ra đời của đạo Islam lúc này là hồn tồn phù hợp với quy luật của lịch
sử, đúng như quan niệm mác xít cho rằng, chính cơ sở hạ tầng sẽ quyết
10
định kiến trúc thượng tầng. Với một xã hội rối ren, vơ tổ chức, bất cơng, sự
“nghèo nàn” trong đời sống tín ngưỡng, tơn giáo thì tất yếu sẽ dẫn tới nhu
cầu cần ra đời một tơn giáo mới. Về điều này, Ph. Ăngghen đã từng viết:
“Tơn giáo do con người sáng tạo ra, bản thân những người này cảm thấy
được nhu cầu cần phải có tơn giáo và họ hiểu được những nhu cầu cần có
tơn giáo của quần chúng”[4,438-439].
1.2. Vai trò của Mohamet với sự ra đời của đạo Islam .
1.2.1.Mohamet (570 – 632)
Mohamet ra ủụứi chớnh vaứo boỏi caỷnh Ả rập nẽu trẽn. Gia ủỡnh
thuoọc về thũ toọc Hashim, boọ lác Qurayish (boọ lác Caự maọp). ẹeỏn
theỏ kyỷ thửự VI, boọ lác Qurayish chia laứm hai phe: moọt phe do
thửụng gia giaứu coự vaứ tửứ tãm Hashim cầm ủầu; moọt phe do
ngửụứi chaựu cuỷa Hashim, tẽn laứ Umayyad cầm ủầu. Sửù tranh chaỏp
gay gaột ủoự aỷnh hửụỷng quan tróng tụựi lũch sửỷ Islam sụ khai (doứng
doừi thũ toọc Umayyad về sau xãy dửùng nẽn vửụng triều ủầu tiẽn

ủeỏn laứ baứ vụù Khadija, ngửụứi em hó Ali – con trai Abu Talib, Zaid –
ngửụứi nõ leọ ủửụùc Mohamet giaỷi phoựng, vaứ hai ngửụứi bán thãn
thieỏt laứ Abu Bakr vaứ Umar (hai vũ Calipha ủầu tiẽn cuỷa coọng
ủồng Islam sau khi Mohamet qua ủụứi). Sau naứy, nhửừng ngửụứi ủi theo
õng laứ nhửừng phú nửừ, nõ leọ vaứ dãn ngheứo.
Hoát ủoọng truyền giaựo vaứ thu nhaọn tớn ủồ cuỷa Mohamet ụỷ
Mecca vaỏp phaỷi sửù bửực hái cuỷa giụựi quyự toọc Qurayish chaờm
soực ngõi ủền Kaba vỡ sửù phaựt trieồn cuỷa hỡnh thửực tõn giáo mụựi
naứy ủe doá trửùc tieỏp tụựi ủaởc quyền , ủaởc lụùi cuỷa hó. Sửù bửực
hái ngaứy moọt gia taờng, ủaởc bieọt laứ sau naờm 619 khi baứ Khadija
ch dửùa tinh thần, vaứ Abu Talib – ngửụứi che chụỷ Mohamet lần
lửụùt qua ủụứi.
12
ẹuựng vaứo luực khoự khaờn nhử vaọy, tỡnh hỡnh bieỏn chuyeồn
theo chiều hửụựng coự lụùi cho hoát ủoọng truyền giaựo cuỷa
Mohamet. Naờm 620, moọt soỏ thửụng nhãn ụỷ Yathrib haứnh hửụng
tụựi Mecca ủaừ nghe Muhammad thuyeỏt giaựo. Baứi thuyeỏt giaựo cuỷa
Mohamet thu huựt ủửụùc sửù chuự yự cuỷa nhửừng ngửụứi thửụng nhãn
naứy. Naờm 621, 5 trong soỏ 6 thửụng nhãn noựi trẽn cuứng vụựi 7
ngửụứi khaực – nhửừng ngửụứi coự theỏ lửùc ụỷ Yathrib – quay trụỷ lái
Mecca. Hó cuừng raỏt coự aỏn tửụùng vụựi baứi thuyeỏt giaựo cuỷa
Mohamet. Hó ủaừ thửứa nhaọn Muhammad laứ nhaứ tiẽn tri vaứ hứa seừ
tuãn phúc õng. Nhửừng tớn ủồ coự theồ nhụự chớnh xaực nhửừng lụứi
giaựo huaỏn vaứ Gabriel khaỷi thũ cho Mohamet ủửụùc gửỷi ủi cuứng vụựi
nhửừng thửụng nhãn naứy tụựi Yathrib.
Yathrib naốm ụỷ phớa baộc Mecca, naốm trẽn con ủửụứng buõn
baựn tróng yeỏu theo hửụựng Baộc – Nam. Luực ủoự cử dãn Yathrib
thuoọc về 5 boọ lác, trong ủoự coự 2 boọ lác ngửụứi Arập, 3 boọ lác
ngửụứi Do Thaựi.Hai boọ lác ngửụứi Arập ủang ụỷ trong quaự trỡnh
chuyeồn tửứ cuoọc soỏng du lúc sang cuoọc soỏng ủũnh cử, noọi boọ

giaựo trụỷ thaứnh moọt hieọn tửụứng xaừ hoọi, goựp phần phaựt trieồn
lũch sửỷ cuừng nhử táo ra caực ủiều luaọt phửực táp.Yathrib ủửụùc
ủoồi thaứnh Madinat – an – nabi (gói taột laứ Medina – thaứnh phoỏ
giaựo chuỷ). Trong thụứi gian ụỷ Medina, Thiẽn Khaỷi maứ Mohamet
nhanh choựng thaờng tieỏn về ủũa vũ xaừ hoọi: tửứ ch laứ moọt sửỷ gia
ủụn thuần tụựi ủũa vũ ngửụứi laừnh ủáo chớnh trũ, tõn giaựo, xaừ hoọi
cuỷa toaứn theồ coọng ủồng.
Naờm 630, thaứnh phoỏ Mecca ủầu haứng Mohamet. Mohamet
tuyẽn boỏ tha thửự cho taỏt caỷ mói ngửụứi trửứ moọt soỏ nhửừng keỷ
14
ủaừ nháo baựng õng vaứ tõn giaựo cuỷa õng, ủồng thụứi cho
chuyeồn taỏt caỷ caực ủồ thụứ cuựng ra khoỷi ngõi ủền Kaba. Mohamet
làm l haứnh hửụng tụựi Kaba, rồi quay lái Medina – nụi naứy ủửụùc
xem nhử laứ nhaứ cuỷa õng. Trửụực khi qua ủụứi, õng coứn thửùc hieọn
thẽm moọt haứnh trỡnh nửừa tụựi Mecca. Haứnh trỡnh naứy ủửụùc coi
laứ “haứnh hửụng giaừ tửứ” . Lần haứnh hửụng naứy ủaừ trụỷ thaứnh
khuõn mu cho moọt trong nhửừng nghi l Islam quan tróng nhaỏt
(Hajj). Khõng lãu sau lần haứnh hửụng naứy, õng maộc beọnh vaứ
qua ủụứi vaứo giửừa trửa ngaứy 8 thaựng 6 naờm 632 tái nhaứ cuỷa
Aisha – ngửụứi vụù maứ õng keỏt hõn ụỷ Mecca sau khi Khadija maỏt
khaự lãu. Theo truyền thuyeỏt, caực nhaứ tiẽn tri phaỷi ủửụùc chõn
caỏt tái nụi maứ hó qua ủụứi, do ủoự Mohamet ủửụùc an taựng tái nhaứ
baứ Aisha. Tửứ ủoự về sau, nụi ủãy dần bieỏn thaứnh moọt ủieọn thụứi
vaứ trụỷ thaứnh moọt ủũa ủieồm haứnh hửụng quan tróng cho tụựi taọn
ngaứy nay.
Vậy câu hỏi đặt ra là tại sao các tín đồ đạo Islam lại suứng kớnh
Mohamet?.
Như chúng ta đã biết, khõng coự ngửụứi naứo ủửụùc tớn ủồ
Islam kớnh tróng hụn Mohamet nhửng sửù ngửụừng moọ ủoự cũng khơng
vượt q ngửụừng cửỷa tõn thờ vì hầu heỏt tớn ủồ Islam ủều coi tróng

Tuy nhiẽn, vieọc noi theo Mohamet khõng coự nghúa laứ ủửụùc
phác hoá chãn dung hay tác tửụùng õng vỡ nhửừng thửự naứy d
trụỷ thaứnh nhửừng vaọt tõn thụứ. Theo quan ủieồm cuỷa tớn ủồ Islam,
chổ coự duy nhaỏt Thửụùng ủeỏ mụựi ủaựng ủửụùc tõn thụứ, nhửng ngay
caỷ nhử vaọy thỡ cuừng khõng moọt hỡnh aỷnh naứo coự theồ mõ taỷ
ủửụùc hỡnh aỷnh cuỷa Thửụùng ủeỏ. Do vaọy, trong caực thaứnh ủửụứng
Islam ngửụứi ta khõng trang trớ hay trửng baứy tranh aỷnh, tửụùng ủeồ
16
theồ hieọn sửù tõn kớnh ủoỏi vụựi Thửụùng ủeỏ. Thụứi trung coồ, moọt
soỏ hoá sú Ba Tử vaứ moọt soỏ nụi khaực ủaừ veừ nhửừng bửực hoá
Mohamet nhửng nhỡn chung coọng ủồng hoaứn toaứn khõng taựn
thaứnh nhửừng bửực hoá nhử vaọy.
1.2.2. Coọng ủồng Islam sau khi Mohamet qua ủụứi
Sau khi Mohamet qua ủụứi, cõng vieọc laừnh ủáo coọng ủồng
Muslim lần lửụùt traỷi qua boỏn ngửụứi ủồng haứnh ủầu tiẽn cuứng
Mohamet. Nhửừng vũ laừnh ủáo naứy ủửụùc coi laứ boỏn Calipha laừnh
ủáo hụùp phaựp. ẹoự laứ Abu Bakr (632-634), Umar (634-644),
Uthman(Othman) (644-656) vaứ Ali (656-661). Calipha laứ dáng vieỏt
taột cuỷa cúm tửứ Arab “Khalifat – Allah – basul - Allah”, coự nghúa laứ
“Ngửụứi keỏ túc sửự giaỷ cuỷa thửụùng ủeỏ”.
Tuy nhiẽn, sau khi Othman qua ủụứi coọng ủồng Muslim raỏt
luựng tuựng về vieọc ai seừ laứ vũ Calipha keỏ tieỏp. Nhiều tớn ủồ
nhaọn thaỏy raống, tửụực hieọu naứy nẽn daứnh cho ngửụứi chaựu vaứ
cũng laứ con reồ cuỷa Mohamet – ủoự laứ Ali, nhửng moọt soỏ khaực
uỷng hoọ ngửụứi chaựu cuỷa Othman, Mu
’
awiya. Trong luực ủang tranh
chaỏp thỡ Ali bũ aựm saựt, do ủoự Mu
’
awiya ủaừ thaứnh cõng trong

vaứ Qumn… ụỷ Iran laứ nhửừng thaựnh ủũa quan tróng cuỷa phaựi Shi’is
[21,792]. Quan ủieồm cuỷa Shi’is nhỡn nhaọn ba vũ Calipha ủầu tiẽn
(Abu Bakr, Umar, Othman) laứ nhửừng ngửụứi chieỏm ủoát. Hó ủaừ
tửụực ủoát quyền taọp aỏm cuỷa Ali.
Coứn caực sửỷ gia vaứ thần hóc Sunni cho raống, Abu Bakr ủaừ
min cửụừng ủaỷm nhaọn vai troứ cuỷa ngửụứi laừnh ủáo coọng ủồng
ủeồ nhaốm múc ủớch giửừ vửừng coọng ủồng Islam vửụùt qua cụn
khuỷng hoaỷng do caựi cheỏt cuỷa Mohamet gãy ra. ễÛ thụứi ủieồm ủoự,
Abu Bakr laứ ngửụứi xửựng ủaựng nhaỏt ủeồ gaựnh vaực vũ trớ naứy vỡ
õng laứ ngửụứi gần guừi vụựi Mohamet. Sửù lửùa chón Umar keỏ túc
Abu Bakr cuừng dửa trẽn sửù thãn caọn tửụng tửù vaứ cuừng laứ ngửụứi
18
coự tuoồi ủáo cao nhaỏt. Phaựi Sunni khõng phuỷ nhaọn tuoồi ủáo
hoaởc danh tieỏng về sửù hieồu bieỏt tõn giaựo cuừng nhử nhieọt huyeỏt
phúng sửù Islam cuỷa Ali. Nhửng theo truyền thoỏng, hó kiẽn quyeỏt
cho raống, Ali coứn quaự treỷ vaứo thụứi ủieồm Mohamet vaứ Abu Bakr
qua ủụứi ủeồ trụỷ thaứnh ngửụứi laừnh ủáo. Sửực mánh quan ủieồm
cuỷa Sunni naốm ụỷ ủieồm cho raống chaỏp nhaọn moọt ngửụứi laừnh
ủáo khõng mấy lyự tửụỷng coứn hụn laứ gãy ra sửù huyỷ dieọt coọng
ủồng baống cuoọc noọi chieỏn. Thửùc teỏ, caựi tẽn Sunni xuaỏt phaựt
tửứ chửừ Sunna (truyền thuyeỏt) vaứ dáng vieỏt taột cuỷa moọt cãu
daứi hụn coự nghúa laứ “Thần dãn cuỷa Truyền thuyeỏt vaứ Coọng
ủồng”, ngú yự nhử moọt lụứi cam keỏt liẽn quan ủeỏn chuỷ nghúa aồn
daọt chớnh trũ vaứ mong ửụực traựnh ủửụùc vieọc phãn chia beứ phaựi
baống baỏt cửự giaự naứo; hoaởc coứn coự nghúa laứ “Ngửụứi tõn kớnh
Sunna”, tửực ngửụứi tuãn haứnh vaứ baột chửụực haứnh vi hoaởc ủửụứng
loỏi cuỷa Mohamet. Hó coi lụứi noựi vaứ haứnh ủoọng cuỷa Mohamet laứ
chuaồn mửùc cho ủụứi soỏng vaứ haứnh ủoọng cuỷa tớn ủồ Islam. Tửứ
vửụng triều Umayyads trụỷ ủi, soỏ lửụùng tớn ủồ Sunni ủaừ chieỏm ửu
theỏ gần nhử toaứn boọ caực khu vửùc coự tớn ủồ Islam, trửứ Iran laứ

1.3. Giáo lý, giáo luật và các ngày lễ chính của đạo Islam
1.3.1. Giáo lý đạo Islam - Kinh Coran
Giáo lý của đạo Islam được phản ánh chủ yếu qua Kinh Coran. Theo
tiếng Ảrập Coran có nghĩa là “độc”. Bộ sách Coran dần dần được hình
thành trong thời kỳ hoạt động của những Calipha của đạo Islam đầu tiên,
theo lời khải thị của Mohamét và ngày càng được bổ sung và trở thành một
cuốn sách thánh của Islam.Vậy Coran xuất hiện từ bao giờ và ai là tác
phẩm của nó? Đối với các tín đồ đạo Islam , Kinh Coran được coi là một
cuốn sách thánh. Do đó không thể có một người nào sáng tạo ra, mà đã tồn
tại từ trước. Bản gốc sách đó được đấng tối cao Ala gìn giữ dưới ngai vàng
của mình và được truyền từng phần một dưới dạng những lời khải thị cho
sứ giả của mình là Mohamét trình bày lại thành cuốn Coran.
Tương truyền rằng vào một đêm tháng Ra-ma-dam năm 610
1
trong
một cái hang tại chân núi Hira cách Mecca 5 km, sau mấy ngày nhịn ăn và
trầm tư tụng niệm, Mohamet đã thấy một linh giáo đánh dấu sự ra đời của
đạo Islam . Theo lời kể của Mohamet, trong khi ông ngủ, thánh Gabriel
hiện ra chỉ cho những lời khải thị đầu tiên của Ala viết trên một tấm chăn
phủ bằng gấm thêu và tuyên bố rằng:
“Này Mohamet con là sứ giả của Ala và ta là “Gabriel đây!”[19,29].
Trở về nhà, ông bắt đầu tuyên bố sứ mạng truyền đạo của mình.
Trong thời gian Mohamet ngủ, thiên thần Gabriel đặt ông lên mình
một con vật thần thoại tên là Bu rắc mang đến Jerusalem, Mivirol, Vijelien
ở đó Mohamet gặp Abraham, Moise, Jêsu, Tương truyền khi Mohamet
ngồi lên mình con Bu rắc, ông để lại dấu chân trên tảng đá trước đền thờ
Jerusalem. Do chuyện này Jerusalem trở thành thánh địa thứ ba của đạo
1
Ra-ma-dam, tháng chín, Hồi giáo, sau này trở thành tháng ăn chay
21

với trình độ khác nhau, nhưng thường cao hơn Ảrập, đã đặt ra một nhu cầu
thiết lập một bộ máy hành chính thống nhất, và phải soạn ra một bộ luật
thống nhất về các vấn đề tôn giáo và pháp luật tương ứng, để điều chỉnh
cuộc sống xã hội. Trong khi đó đạo Islam trở thành hệ tư tưởng chính thức
của đế quốc Ảrập, nên những nguyên tắc luật pháp và tôn giáo được soạn
ra cũng phải phù hợp với nó.
Xuất phát từ những đòi hỏi trực tiếp ấy của các nguyên tắc.Đạo
Islam, các tài liệu thần học, và các sách thánh đã được soạn ra trong đó sớm
nhất là Kinh Coran.
Sau khi Mohamét qua đời, Abu-Be-Kinh Coranơ người kế vị ông, vợ
Calipha đầu tiên của đế quốc Ảrập đã ra lệnh cho Zaid -Ibn Thabít, người
thư ký giỏi nhất của Mohamet, tìm kiếm tất cả những đoạn chép tay và
những gì còn giữ lại được trong trí nhớ của tín đồ đã từng gần gũi với
Mohamet để hoàn thành Kinh Coran.
Nhưng, những bản thảo chép tay đầu tiên này không được sự công
nhận chính thức vì không kể Zaid-Ibn - Thatbit còn có bốn môn đồ khác
của Mohamét, cùng làm việc ấy. Như thế, một lúc mà có mấy bản chép tay
Coran và mỗi địa phương lại công nhận một bản. Trong khi đó đế quốc
Ảrập nhanh chóng được mở rộng. Tình hình này đã tạo lên một nguy cơ
lớn đối với sự thống nhất của cộng đồng đạo Islam. Chính vì vậy đến thời
Calipha Othman (644-655) việc biên soạn Kinh Coran lại được tiến hành.
23
Một mặt để đáp ứng nhu cầu thống nhất có một bộ luật thống nhất về các
vấn đề tôn giáo và pháp quyền cho tất cả những người Islam giáo, do sự
mở rộng lãnh thổ đặt ra, mặt khác để tránh sự chia rẽ và bất đồng trong
cộng đồng Islam giáo. Lúc này Othman quyết định thu những bản chép tay
Coran nói trên để soạn ra một bản văn thống nhất.
Công việc ấy được Othman giao cho một nhóm người đứng đầu là
Azaid-Ibh-Thabit làm.
Việc xác định về thời gian cuốn Coran được soạn thảo theo lệnh của

chương (Chương LXXII) cho vấn đề đó. Các tín đồ đạo Islam ngày nào
cũng đọc (tụng niệm) trên hàng trăm ngàn giáo đường ở khắp mọi nơi trên
thế giới. Điều đầu tiên mà các tín đồ đạo Islam phải tin là Ala ngoài ra
không có một vị thần nào khác nữa và Mohamet là thiên sứ của Ala.Thánh
Ala là duy nhất làm chứng trong mọi cảnh ngộ của tín đồ đạo Islam cho
đến tận khi chết, đó là giáo lý căn bản và không thể đụng chạm đến.Trong
kinh Coran có nói “câu chuyện này hoàn toàn thật và chỉ do một Thượng
Đế duy nhất (Ala) ban xuống .Và quả thật ,Ala là đấng rất mực sáng suốt”
[sura III ,6 ,62,114].
Nhất thần giáo đó không những đã làm tổn thương và chống lại đa
thần giáo mà còn chống lại cả tam vị nhất thể. Ala được mô tả trong Kinh
Coran như là vị thần toàn trí, toàn năng, tự sinh, tự tồn, không bao giờ ngủ,
lúc nào cũng thức. Ala đã sáng tạo ra tất cả, trời đất vạn vật đều là của Ala,
Ala đã tạo ra bảy tầng trời, bẩy tầng đất, bảy tầng của thiên đường và cũng
bảy tầng của địa ngục Ala sáng tạo ra cả vũ trụ, cả thế gian, sáng tạo ra cả
muôn loài động vật và thực vật, và con người rồi sắp xếp lại mọi trật tự xã
25