TRƯỜNG PT VÙNG CAO VIỆT BẮC
ĐỀ ĐỀ XUẤT DUYÊN HẢI - MÔN LỊCH SỬ
KHỐI 10
Thời gian làm bài: 180 phút

Câu 1 (2,5 điểm) :
Hãy cho biết:
a, Đặc trưng kinh tế của các quốc gia cổ đại Hy Lạp, RôMa và nguồn gốc của những
nét đặc trưng đó.
b, Văn hóa cổ đại Hy Lạp, RôMa phát triển hơn văn hóa cổ đại phương Đông ở
những điểm nào?
Câu 2 (3,0 điểm) :
Trung Quốc thời phong kiến:
a, Hãy cho biết, mầm mống kinh tế tư bản chủ nghĩa ở Trung Quốc xuất hiện khi
nào? Biểu hiện?
b, Trong những thành tựu văn hóa chủ yếu của Trung Quốc thời phong kiến, thành
tựu nào có ảnh hưởng sâu sắc đến sự phát triển của Văn minh phương Tây?
Câu 3 (3,0 điểm):
Hãy lập bảng tóm tắt 4 cuộc phát kiến địa lí lớn ở Tây Âu thời hậu kì trung đại theo
nội dung: Số thứ tự; Người dẫn đầu; Thời gian; Đường đi; Kết quả. Giải thích tại sao
phát kiến địa lí được coi là cuộc cách mạng về giao thông và tri thức?
Câu 4 (2,5 điểm):
Hãy tóm tắt quá trình hình thành quốc gia Văn Lang – Âu Lạc. Sự ra đời của Nhà
nước Văn Lang – Âu Lạc có ý nghĩa như thế nào đối với sự phát triển của lịch sử dân
tộc?
Câu 5 (3,0 điểm):
So sánh sự khác nhau về nghệ thuật chỉ đạo chống giặc của nhà nước trong hai cuộc
kháng chiến chống Tống thời Lý và chống Mông – Nguyên thời Trần?
1
Câu 6 (3,0 điểm):
Nền văn hóa nước ta trong các thế kỉ X-XV phát triển như thế nào?Nêu nhận định

- Do điều kiện tự nhiên: nằm bên bờ bắc ĐTH, bờ biển gồ ghề, khúc
khuỷu… thuận lợi cho thương nghiệp phát triển.
- Do địa hình: phân tán, phần lớn lãnh thổ là đồi núi, cao nguyên,
đất đai canh tác ít, kém màu mỡ, khí hậu ôn đới… không thuận
lợi cho kinh tế nông nghiệp phát triển.
b, Văn hóa cổ đại Hy Lạp, RôMa phát triển hơn văn hóa cổ
đại phương Đông ở những điểm nào?
1,5
* Lịch:
0,25
- Phương Đông: Họ quan sát chuyển động của mặt Trăng, mặt
Trời và từ đó sáng tạo ra lịch - nông lịch (lịch nông nghiệp), lấy
365 ngày là một năm và chia làm 12 tháng
- Phương Tây: cư dân cổ đại Địa Trung Hải đã tính được lịch một
năm có 365 ngày và 1/4 nên họ định ra một tháng lần lượt có 30
3
và 31 ngày, riêng tháng hai có 28 ngày. Dù chưa biết thật chính
xác nhưng cũng rất gần với hiểu biết ngày nay.
* Chữ viết: 0,5
- Phương Đông: Chữ viết xuất hiện vào thiên niên kỷ thứ IV
TCN mà sớm nhất là ở Ai Cập và Lưỡng Hà. Ban đầu là chữ
tượng hình (vẽ hình giống vật để biểu thị), sau này người ta cách
điệu hóa chữ tượng hình thành nét và ghép các nét theo quy ước
để phản ánh ý nghĩa con người một cách phong phú hơn gọi là
chữ tượng ý. Chữ tượng ý được ghép với một âm thanh để phản
ánh tiếng nói, tiếng gọi có âm sắc, thanh điệu của con người.
Người Ai Cập viết trên giấy pa- pi- rút (vỏ cây sậy cán mỏng),
người Lưỡng Hà viết trên đất sét rồi đem nung khô, người Trung
Quốc viết trên mai rùa, thẻ tre, trúc hoặc trên lụa bạch,
- Phương Tây: Phát minh ra hệ thống chữ cái A, B, C, lúc đầu

+ Thương nghiệp phát triển, thành thị mở rộng và phồn thịnh.
0,5
- Các vua triều Minh đã thi hành nhiều biện pháp nhằm khôi
phục, phát triển kinh tế. Đầu thế kỷ XVI quan hệ sản xuất TBCN
đã xuất hiện ở Trung Quốc, biểu hiện trong các ngành nông
nghiệp, thủ công, thương nghiệp Các thành thị mọc lên nhiều
và rất phồn thịnh. Bắc Kinh, Nam Kinh không chỉ là trung tâm
chính trị mà còn là trung tâm kinh tế lớn
0,5
b, Trong những thành tựu văn hóa chủ yếu của Trung Quốc
thời phong kiến, thành tựu nào có ảnh hưởng sâu sắc đến sự
phát triển của Văn minh phương Tây?
1,5
- Thành tựu có ảnh hưởng sâu sắc đến sự phát triển của Văn
minh phương Tây là Kĩ thuật với 4 phát minh quan trọng là: giấy,
kĩ thuật in, la bàn và thuốc súng.
0,5
- Giấy và kĩ thuật in giúp phổ biến rộng rãi văn minh phương
Tây
- La bàn xuất hiện là điều kiện để các cuộc phát kiến địa lí diễn
ra
- Thuốc súng giúp các nước phương Tây có thể phát triển về
quân sự và đẩy mạnh xâm lược thuộc địa
1,0
Câu 3
(3 điểm)
Hãy lập bảng tóm tắt 4 cuộc phát kiến địa lí lớn ở Tây Âu
thời hậu kì trung đại theo nội dung: Số thứ tự, người dẫn
đầu, thời gian, đường đi, kết quả.
2,0

đem về cho tầng lớp thương nhân Châu Âu những nguyên liệu
quý giá vô tận, những kho vàng bạc châu báu khổng lồ, thúc đẩy
thương nghiệp Châu Âu phát triển
0,5
Câu 4
(2,5điểm)
Hãy tóm tắt quá trình hình thành quốc gia Văn Lang – Âu
Lạc.
1,5
- Cơ sở hình thành Nhà nước.
- Kinh tế: Đầu thiên niên kỷ I TCN cư dân văn hóa đã biết sử
dụng công cụ đồng phổ biến và bắt đầu biết sử dụng công cụ sắt.
+ Nông nghiệp dùng cày khá phát triển, kết hợp với săn bắn,
chăn nuôi và đánh cá.
+ Có sự phân chia lao động giữa nông nghiệp và thủ công
0,5
6
nghiệp.
- Xã hội:
+ Sự phân hóa giàu nghèo càng rõ rệt.
- Về tổ chức xã hội: Công xã thị tộc tan vỡ, thay vào đó là công
xã nông thôn và gia đình phụ hệ.
+ Sự chuyển biến kinh tế, xã hội đặt ra những yêu cầu mới: Trị
thủy, quản lý xã hội, chống giặc ngoại xâm
→ Nhà nước ra đời đáp ứng những nhu cầu đó.
* Quốc gia Văn Lang (VII - III TCN).
- Kinh đô: Bạch Hạc (Việt Trì - Phú Thọ).
- Tổ chức nhà nước:
+ Đứng đầu nhà nước là vua Hùng, vua Thục.
+ Giúp việc có các Lạc hầu, Lạc tướng. Cả nước chia làm 15 bộ

lượng dân binh của các tù trưởng dân tộc ít người. Ở phía Bắc
mở cuộc tập kích lên đất Tống đánh tan các đạo quân nhà Tống ở
đây rồi rút về nước
Đọc bài thơ thần “ Nam quốc sơn hà” khích lệ tinh thần chiến
đấu của quân ta, làm nhụt ý chí của giặc, nêu cao tính chất chính
nghĩa và tất thắng của ta. Giúp quân ta giành thắng lợi trong trận
quyết định trên bờ sông Như Nguyệt vào năm 1077.
0,5
Thời Trần: Vừa đánh vừa rút tránh thế mạnh của giặc rồi phản
công,bao vây, cô lập tiêu diệt quân giặc: với chiến thuật “ vườn
không nhà trống” quân dân ta thời Trần đã đánh bại quân Mông
Nguyên trong các trận Đông Bộ Đầu, Chương Dương, Hàm Tử,
Tây Kết, Vạn Kiếp vào 1258, 1285 và đặc biệt là trận Bạch Đằng
năm 1288.
1,0
Cho quân dân thích vào tay hai chữ “sát Thát”, cho truyền đi lời
hịch của Trần Hưng Đạo để nêu cao lòng căm thù giặc sâu sắc,
khích lệ quân dân quyết tâm đánh giặc, giữ vững nền độc lập của
Tổ quốc.
0,5
Câu 6
(3,0điểm)
Nền văn hóa nước ta trong các thế kỉ X-XV phát triển như
thế nào?
2,0
Trong các thế kỉ X-XV, nền văn hóa Thăng Long phát triển qua
các triều đại Lý, Trần, Hồ, Lê sơ đã đạt được nhiều thành tựu to
lớn trên tất cả các mặt: tôn giáo, tín ngưỡng, giáo dục, văn học,
nghệ thuật, khoa học kĩ thuật
0,25

0,25
- Đời sống văn hóa tinh thần ngày càng phát triển phong phú, đa
dạng
0,25
- Riêng nền văn hóa Thăng Long thời Lý – Trần đạt nhiều thành
tựu rực rỡ, là cơ sở của nền văn minh Đại Việt
0,25
Câu 7
(3,0điểm)
Trình bày những nét lớn về tình hình kinh tế, văn hóa, xã hội
nước ta nửa đầu thế kỉ XIX.
- Kinh tế: 0,5
- - Kinh tế: nửa đầu thể kỉ XIX, mặc dù đất nước tạm trở lại yên
bình, thống nhất song nền kinh tế gặp không ít khó khăn
+ Nông nghiệp lạc hậu, ruộng đất hoang hóa nhiều. Nông dân
không có ruộng hoặc ít ruộng và bị bóc lột nặng nề.
+ Các nghề thủ công tiếp tục phát triển, đặc biệt là nghề gốm,
kéo tơ, dệt vải, nấu đường, khai mỏ…
+ Việc buôn bán trong nước phát triển chậm chạp và mang tính
địa phương
0,5
- Văn hóa, giáo dục: 1,5
- Về tình hình văn hóa, giáo dục : Nhà Nguyễn chủ trương độc
tôn Nho giáo, hạn chế các tôn giáo khác, đặc biệt là Thiên Chúa
giáo. Tín ngưỡng dân gian tiếp tục phát triển. Đình làng, đền thờ
mọc lên ở khắp các xóm làng.
+ Giáo dục Nho học được củng cố. Năm 1807, khoa thi Hương
đầu tiên dưới triều Nguyễn và năm 1822, khoa thi Hội đầu tiên
được tổ chức. Tuy nhiên, số người thi và đỗ đạt không nhiều so
với thế kỉ trước.

+ Thiên tai mất mùa, đói kém thường xuyên xảy ra, có năm bão
lụt lớn làm hàng vạn nhà dân sụp đổ, hàng ngìn người chết.
+Nhiều cuộc khởi nghĩa nông dân đã nổ ra trong suốt nửa đầu thế
kỉ XIX. Sử cũ ghi lại có hơn 400 cuộc khởi nghĩa, tiêu biểu là các
cuộc khởi nghĩa do Phan Bá Vành và Cao Bá Quát lãnh đạo.
0,5
0,25
0,25
Họ và tên:
Đỗ Thị Hồng Hạnh
(ĐT: 0972 281 978)
10