Cân bằng nước trong
đất? Biện pháp điều tiết
nước?
Cân bằng nước trong đất là chỉ sự "thu, chi"
nước trong một thể tích đất nhất định (thường
tính ở tầng đất hữu hiệu- tầng đất rễ cây vươn
tới).
Theo định luật bảo toàn vật chất thì hàm lượng
nước trong một thể tích nhất định sẽ không tăng
thêm nếu không có nguồn bổ sung thêm từ
ngoài vào (như nước xâm nhập, nước ngầm
dâng lên trong mao quản). Ðồng thời, nếu
không có nước bị hao hụt do bốc hơi, phát tán
vào không khí hoặc thấm xuống tầng sâu thì
lượng nước trong đất cũng không bị giảm.
Trên đồng ruộng, cân bằng nước có liên quan
mật thiết với cân bằng năng lượng vì sự "thu,
chi" nước cần có năng lượng, đặc biệt là hiện
tượng bốc hơi nước là quá trình tiêu hao năng
lượng rất lớn. Vì vậy quá trình bốc hơi là do sự
cung cấp đồng thời nước và năng lượng quyết
định.
Sự cân bằng nước trong đất cho một thời gian
nghiên cứu* có thể biểu thị như sau:
N1 + N2 + N3 + N4 + N5 + N6 = N7 + N8 + N9 +
N10 + N11 +N12
Trong đó vế trái công thức là các nguồn nước
thu vào, bao gồm:
N1 là nước có trong đất lúc bắt đầu nghiên cứu,
N2 là nước mưa trong thời gian nghiên cứu,
N3 là nước ngầm trong thời gian nghiên cứu,

thí dụ đơn giản sau đây:
Thí dụ 1. Lượng nước trong đất ở tầng hữu hiệu
là 50 mm, trong đó nước vô hiệu là 30 mm (cây
héo). Lượng mưa thời kỳ này thấp, bình quân
0,6 mm/ ngày; lượng nước do cây trồng tiêu hao
là 1,6 mm/ ngày. Nếu không có nước ngầm
cung cấp và xem lượng nước hữu hiệu cây sẽ
hút hết, ta có thể tính sau bao nhiêu ngày nữa
phải tưới để đảm bảo cho cây trồng đủ nước
theo cách sau:
ngày
Thí dụ 2. Tính lượng nước hao hụt hàng ngày
trong một tầng đất: hàm lượng nước trong đất
tưới lần trước vào ngày 10/ 3 là 89,6 mm, sau
đó tưới thêm 45 mm, đến ngày 18/ 3 xác định
hàm lượng nước trong đất là 100 mm. Trong
thời gian từ 10/ 3 đến 18/ 3 trời không mưa, vậy
lượng nước hao hụt trung bình hàng ngày là:
(89.6+45-100)/(18-10)=4.3ngay