BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP. HCM NGUYỄN TRẦN PHÚ HOÀN THIỆN HỆ THỐNG KIỂM SOÁT THU,
CHI NGÂN SÁCH TẠI THÀNH PHỐ
HỒ CHÍ MINH LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành: Kế toán
Mã số ngành: 60340301
TP. HỒ CHÍ MINH, tháng 04 năm 2014
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP. HCM NGUYỄN TRẦN PHÚ
Ngày, tháng, năm sinh: 05/09/1977 Nơi sinh: TP.HCM
Chuyên ngành: Kế Toán MSHV: 1241850036
I- Tên đề tài:
HOÀN THIỆN HỆ THỐNG KIỂM SOÁT THU, CHI NGÂN SÁCH
TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
II- Nhiệm vụ và nội dung:
1. Nghiên cứu hệ thống kiểm soát thu, chi ngân sách NN tại Thành phố Hồ
Chí Minh từ mối quan hệ chặt chẽ giữa quy trình quản lý NSNN và Tài chính công
hiện nay
2. Phân tích thực trạng về hệ thống kiểm soát thu, chi ngân sách NN tại
Thành phố Hồ Chí Minh.
3. Đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện hệ thống kiểm soát thu, chi ngân
NSNN tại Thành phố Hồ Chí Minh để góp phần nâng cao hiệu quả quản lý NSNN
trong thời gian tới.
III- Ngày giao nhiệm vụ: 01/7/2013
IV- Ngày hoàn thành nhiệm vụ: 20/3/2014
V- Cán bộ hướng dẫn: PGS.TS. Phan Đình Nguyên
CÁN BỘ HƯỚNG DẪN
KHOA QUẢN LÝ CHUYÊN NGÀNH
PGS. TS Phan Đình Nguyên CÔNG TRÌNH ĐƯỢC HOÀN THÀNH TẠI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP. HỒ CHÍ MINH
Cán bộ hướng dẫn khoa học
(Ghi rõ họ, tên, học hàm, học vị và chữ ký)
Học viên thực hiện luận văn
Nguyễn Trần Phú
ii
LỜI CÁM ƠN
Để hoàn thành luận văn này, tác giả đã nhận được nhiều sự giúp đỡ, động
viên vô cùng lớn lao từ nhiều bên. Trước tiên, tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn chân
thành và sâu sắc đến PGS.TS. Phan Đình Nguyên, người hướng dẫn khoa học đã
nhiệt tình hướng dẫn, chỉ bảo, động viên và hỗ trợ tác giả trong suốt thời gian và
quá trình thực hiện luận văn với đề tài nghiên cứu về kế toán thu, chi ngân sách.
kinh tế xã hội của Thành phố Hồ Chí Minh
Để thực hiện nghiên cứu này, luận văn sử dụng dữ liệu thứ cấp và sơ cấp được
thu thập trực tiếp cũng như gián tiếp từ các báo cáo của Sở Tài Chính TPHCM, từ
các báo cáo Kiểm toán Nhà nước Khu vực IV, từ sách báo, tạp chí chuyên ngành,
báo cáo thường niên, các tài liệu khác đã công bố tại những hệ thống khác nhau, hệ
thống mạng Internet cùng các nghiên cứu có liên quan và thông qua việc phúc đáp
các câu hỏi đối với những vấn đề trong đề tài. Các thông tin thu thập thông qua bảng
câu hỏi khảo sát đối với các cá nhân, các tổ chức thuộc những đơn vị HCSN trên địa
bàn TP HCM.
Kết quả nghiên cứu cho thấy trong quá trình hoàn thiện công tác kiểm soát thu,
chi ngân sách thì cơ sở kế toán là một nội dung cần phải xác định để TP. HCM định
hướng cho việc chuyển đồi dần từ hiện tại sang cơ sở phù hợp với thông lệ chung
của quốc tế. Xét về điểm này, hầu hết người trả lời đều cho rằng, TP.HCM cần thiết
chuyển sang kế toán trên cơ sở dồn tích để đáp ứng tính minh bạch, theo chuẩn mực
khu vực công quốc tế, tăng tính kiểm tra, kiểm soát ngân sách. Để có thể hướng đến
việc tiếp cận dần theo chuẩn mực kế toán công quốc tế, và là cơ sở để đề ra những
giải pháp hữu hiệu nhằm hoàn thiện kiểm soát thu chi NSNN TP.HCM trong thời
gian tới, góp phần đẩy mạnh phát triển kinh tế- xã hội của địa phương một cách
vững chắc.
iv
ABSTRACT
The study aims to perfect the system of control of revenues and expenditures of
the state budget in Ho Chi Minh City. The research objective of this project is to
contribute to explain the scientific aspects of the basic theoretical accounting of
revenues and expenditures of the state budget and other forms of state budget
management in Vietnam. Situation Analysis on accounting of revenues and
expenditures budget of Ho Chi Minh City along with other content closely related to
topics such as the structure of revenues and expenditures for the current budget. On
the basis of several proposed solutions to common, specific solutions and
LỜI CÁM ƠN………………………………… ……………………………….ii
TÓM TẮT…………………………………………… ………………………… iii
ABSTRACT……………………………………… …………………………… iv
MỤC LỤC……………………………………… ………………………… v
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT………………………… . ………………….viii
DANH MỤC CÁC BẢNG…………………………… …………………………ix
CHƯƠNG 1 : TỔNG QUAN ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU 1
1.1. Tính cấp thiết của đề tài 1
1.2. Mục tiêu của đề tài………… ………………………………….2
1.2.1. Mục tiêu tổng quát………… ……………………….2
1.2.2. Mục tiêu cụ thể……………………………… 2
1.3. Phương pháp nghiên cứu………………… …………… 3
1.3.1. Nghiên cứu ở ngoài nước……… …………… 3
1.3.2. Nghiên cứu ở trong nước…………………………… ………5
1.3.3. Các vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu 8
1.3.4. Mục tiêu nghiên cứu………………… ……… …………9
1.3.5. Đối tượng nghiên cứu………… …………………….9
1.3.6. Phạm vi nghiên cứu………… ………… 10
1.3.7. Phương pháp nghiên cứu…… …… 10
1.4. Dữ liệu sử dụng trong nghiên cứu… ………12
1.5. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài… ……………………………….12
1.6. Kết cấu luận văn…………………… …………………… 13 3.2.3.Phương pháp khảo sát…… `……39
3.2.4. Kết quả khảo sát …………………………40
CHƯƠNG 4 : GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN HỆ THỐNG KIỂM SOÁT THU,
CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH… …55
4.1.Quan điểm hoàn thiện và mục tiêu hoàn thiện… ……… 55
4.1.1. Quan điểm hoàn thiện……… ………………55
4.1.2. Mục tiêu hoàn thiện…………… 59
4.2. Giải pháp hoàn thiện hệ thống kiểm soát thu chi NS trên địa bàn Tp NCM… . 64
4.2.1. Giải pháp về cân đối ngân sách……… .….64
4.2.2.Giải pháp về đội ngũ KTV khu vực công… …………… 65
4.2.3. Giải pháp về việc đáp ứng yêu cầu quản lý ngân sách… 67
4.2.3.1. Giải pháp về thu NSNN……… .67
4.2.3.2. Giải pháp về chi NSNN…… ……… 69
4.2.4.Giải pháp về phân cấp quản lý NS……… … 70
CHƯƠNG 5 : KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ… …………… 74
5.1. Kết luận………………………………… 74
5.2. Kiến nghị………… ………………… 77
BẢNG CÂU HỎI KHẢO SÁT
TÀI LIỆU THAM KHẢO
viii
ix
DANH MỤC CÁC BẢNG
Trang
Bảng 2.1: Nơi nộp báo cáo tài chính định kỳ của các cấp……… . ……………… 18
Bảng 2.2: Thời hạn nộp báo cáo tài chính định kỳ của các cấp……. …………… 18
Bảng 3.1: Bảng số liệu dự toán ngân sách từ năm 2011 – 2014…… . …………… 26
Bảng 3.2: Bảng số liệu quyết toán ngân sách từ năm 2011 – 2013…… . ………….27
Bảng 3.3: Giới tính đáp viên………………………………………… . ……………41
Bảng 3.4: Thời gian công tác của đáp viên………………………… . …………….41
Bảng 3.5: Loại hình đơn vị công tác………………………………… . ……………42
Bảng 3.6: Đối tượng sử dụng báo cáo do bộ phận kế toán thu chi ngân sách cung
cấp……………………………………………………… ….43
Bảng 3.7: Hạch toán thu chi ngân sách………………… . …………………………44
Bảng 3.8: Kiểm soát thu chi ngân sách………… . …………………………………44
Bảng 3.9: Điều gì cần làm đầu tiên khi muốn thay đổi hệ thống kiểm soát thu chi
NS hiện tại………………………………………… ………………………… 48
Bảng 3.10: Mức độ minh bạch và công khai của số liệu NSNN… …………….50
Bảng 3.11: Tăng cường sự minh bạch trong số liệu NSNN…… ……………….51
Bảng 3.12: Chuẩn mực kế toán công quốc tế có những đặc điểm nào mà kế toán N2
Việt Nam cần hướng đến……………… ……………… ………………………52
Bảng 3.13: Cơ sở kế toán nào trong chuẩn mực kế toán công quốc tế nên được kế
toán ngân sách Tp. HCM áp dụng… 53 1
các đơn vị vẫn còn sự khác biệt nhất định và điều này chưa đáp ứng được yêu cầu
2
phân tích số liệu phục vụ cho quản lý, điều hành ngân sách nhà nước.
Đứng trước thực tế hiện nay, Thành phố Hồ Chí Minh đã có những tiến bộ
đáng kể trong việc hoàn thiện hệ thống thu, chi NSNN. Trong đó, đã đưa ra các
quy định pháp lý để đảm bảo việc quản lý chi tiêu trong lĩnh vực công hiệu quả
hơn và tạo dựng một môi trường thuận lợi hơn cho các hoạt động trong lĩnh vực
công.
Với ý nghĩa và tầm quan trọng trong việc cải cách hệ thống kiểm soát thu, chi
ngân sách nhà nước nhằm tạo ra nguồn thông tin đầy đủ, hiệu quả hài hòa dần theo
định hướng chung của các nước trên thế giới nên việc điều chỉnh thu, chi ngân
sách theo hướng chuẩn mực quốc tế được xem là một việc làm tất yếu hiện nay. Do
những nguyên nhân này nên tác giả đã lựa chọn đề tài : “ Hoàn thiện hệ thống
kiểm soát thu, chi ngân sách tại Thành phố Hồ Chí Minh” làm luận văn tốt
nghiệp của mình.
1.2. Mục tiêu của đề tài
1.2.1. Mục tiêu tổng quát
Trên cơ sở lý luận liên quan đến các nội dung về tài chính công, kế toán thu,
chi ngân sách nhà nước cùng với việc quản lý ngân sách trên thế giới cũng như
trong cả nước từ đó làm nền tảng dùng để phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến hệ
thống kiểm soát thu, chi NSNN của Thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện
nay
1.2.2. Mục tiêu cụ thể
đây, bao gồm kể cả việc thực hiện tại Hoa Kỳ. Bài viết kết hợp giữa phương pháp
định tính và định lượng để nghiên cứu về những nội dung có liên quan đến bản chất,
nguyên nhân và sự khác nhau giữa các công trình. Kết quả của bài viết cho thấy các
công trình đều thực hiện theo phương pháp đa kiểu mẫu và đây là một công cụ sẽ
phát triển mạnh trong tương lai tại các quốc gia.
Lasse, O (2010),”Public sector accounting and the international ofpresenting
financial statements”, Halduskultuur - Administrative Culture, vol. 11, no. 2, pp.
227-238. Bài báo này nghiên cứu quá trình chuẩn hóa quốc tế về việc lập và trình
4
bày BCTC trong kế toán công. Trong bài này, tác giả tiến hành đánh giá quy trình
chuẩn hóa và thực hiện lựa chọn các khuôn mẫu lý thuyết để trình bày báo cáo sao
cho phù hợp với các quy định trên thế giới.
Ekrem, K (2012),“ Financial analysis in public sector accounting: an example
of EU, Greece and Turkey” , European Journal of Scientific Research, ISSN 1450-
216X, vol. 69, no.1, pp.81-89, © EuroJournals Publishing, Inc. 2012. Theo tác giả
thì trên thế giới cho đến thời điểm hiện nay thì vẫn còn khá ít các nghiên cứu về tài
chính trong kế toán công. Do đó, bài viết này đã đề cập đến việc phân tích tài chính
trong kế toán công cùng với những báo cáo so sánh để giúp cung cấp thông tin minh
bạch hơn cho chính phủ.
Robinson, O. U. & Edith, O. O (2013), “ Inadequacies and redundancies in
the principal financial authorities that guide public sector accounting and financial
management in Nigeria”, Journal of Finance & Accounting, vol. 4, no. 1, pp. 16-25.
Hai tác giả đã nghiên cứu và khẳng định rằng tại Nigeria có một số tổ chức chịu
trách nhiệm hướng dẫn nội dung về kế toán công và quản trị tài chính, tuy nhiên
tổng quan về các nghiên cứu gần đây về tài chính, kế toán tài chính và trách nhiệm
giải trình, kế toán nội bộ, hệ thống thông tin quản lý và kiểm toán trong khu vực
công. Theo tác giả, hầu hết các nghiên cứu trước chỉ tập trung vào kế toán tài chính
và trách nhiệm giải tŕnh. Bài báo chỉ ra các khía cạnh khác nhau của kế toán công,
gồm quá tŕnh phát triển hiện tại và nội dung chưa được tìm hiểu. Tác giả chỉ ra rằng
kế toán công là nội dung chưa được nghiên cứu của cộng đồng khoa học.
1.3.2. Nghiên cứu ở trong nước
Tại Việt Nam, các chuyên gia trong lĩnh vực tài chính của nhà nước cũng đã
tiến hành thực hiện các nghiên cứu, tuy nhiên vẫn còn bị hạn chế trong việc tìm hiểu
sâu về lĩnh vực này cũng như chưa được nhiều các nhà khoa học quan tâm một cách
thấu đáo nhằm đưa ra các hướng, giải pháp phù hợp trong việc quản lý NSNN để
thấy rằng kế toán ngân sách là nội dung quan trọng và cần thiết trong việc điều
hành NS của Chính phủ, thúc đẩy sự phát triển kinh tế - chính trị - xã hội của quốc
gia. Trong các nghiên cứu trong nước điển hình có các nghiên cứu sau đây:
6
Trần Thị Thanh Hương (2007), “Hoàn thiện tổ chức công tác kế toán địa
phương”, Luận văn Thạc sĩ, Trường Đại học Kinh tế TPHCM. Luận văn cho thấy
thực tế hiện nay, công tác quản lý tài chính nhà nước còn lỏng lẻo, sự lãng phí, thất
thoát, tiêu cực vẫn còn chưa được ngăn chặn kịp thời, hiệu quả phân bổ và sử dụng
nguồn lực tài chính công chưa cao, nguồn lực bị phân bổ dàn trải, chất lượng hàng
hóa phục vụ công cho xã hội kém .Tình hình vi phạm các quy định về tài chính kế
toán ở một số địa phương đó là do thiếu sự quản lý thống nhất dẫn đến tình trạng
chồng chéo, chậm chạp trong vấn đề thu chi ngân sách địa phương.
Nguyễn Văn Hồng (2007), “Hoàn thiện hệ thống kế toán nhà nước”, Luận án
trong điều kiện có hoạt động sản xuất kinh doanh”, Đề tài nghiên cứu cấp trường,
Giảng viên khoa Kế toán Kiểm toán _ Trường Đại học Kinh tế TPHCM. Nghiên
cứu này đã tìm hiểu công tác tổ chức kế toán tại những đơn vị hành chính sự nghiệp
có tổ chức hoạt động sản xuất kinh doanh, qua đó đã thiết kế hệ thống tài khoản áp
dụng cho đơn vị hành chính sự nghiệp có hoạt động kinh doanh để thuận tiện trong
quá trình ghi chép nghiệp vụ kế toán.
Đặng Thái Hùng (2009), “Chuẩn mực kế toán công tại Việt Nam sự cần thiết
và định hướng ban hành”, Tạp chí kế toán Số 79, Trang 16-18. Tác giả đã khẳng
định sự cần thiết trong việc ban hành chuẩn mực kế toán công của Việt Nam trong
thời gian tới do có khoảng cách nhất định với chuẩn mực quốc tế, cũng như định
hướng hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay.
Phạm Văn Đăng (2011), “Đối tượng thông tin kế toán của mô hình tổng kế
toán nhà nước”, tạp chí nghiên cứu tài chính kế toán, số 2, trang 17-20. Trong bài
viết tác giả đã nêu ra khá cụ thể về các đối tượng khác nhau trong thông tin kế toán
do kế toán nhà nước cung cấp, bao gồm các vấn đề về tài khoản, bảng cân đối và
một số điểm khác giữa tổng kế toán nhà nước dự kiến ban hành với quy định cơ bản
trong một số chuẩn mực kế toán công quốc tế.
Tóm lại, các luận văn cùng với những công trình khoa học và các bài báo đã
có những nghiên cứu nhất định trong lĩnh vực kế toán kiểm toán các đơn vị thuộc
8
khu vực công. Cụ thể, các đề tài đã tìm hiểu về tính cần thiết và một số nội dung cơ
bản của mô hình về kiểm toán ngân sách nhà nước cũng như về chế độ kế toán hành
chính sự nghiệp tại Việt Nam trong những năm qua.
Ở các nghiên cứu này, các tác giả chủ yếu phân tích kế toán công cấp quốc gia
Các nghiên cứu thường tập trung vào một khía cạnh cụ thể trong kế toán công
như người sử dụng thông tin, cơ sở kế toán, hệ thống báo cáo tài chính, quy trình
lập ngân sách, kiểm toán khu vực công .mà chưa có sự kết nối đồng bộ giữa các
thành phần. Đa phần các nghiên cứu tập trung vào việc nghiên cứu một bộ phận,
một khâu hay một hoạt động của kế toán các đơn vị HCSN ở Việt Nam, tuy nhiên
đây chỉ là một trong số các chế độ kế toán áp dụng cho những đơn vị thuộc khu vực
công . Các bài báo về quản lý thu chi Ngân sách NN tại Việt Nam cũng chỉ dừng lại
mang tính giới thiệu, chưa chỉ ra được những nội dung có liên quan cũng như những
đề xuất mang tính cụ thể.
Tóm lại, từ các nghiên cứu trong và ngoài nước đã nêu trên cùng với việc xác
định được những khe hở trong các nghiên cứu đó có thể thấy rằng vẫn chưa có sự
nghiên cứu chi tiết cụ thể hệ thống và đầy đủ về chuẩn mực kế toán công cũng như
việc áp dụng hệ thống kiểm soát thu, chi ngân sách chưa được thực hiện, đánh giá,
đề xuất giải pháp một cách đầy đủ trong thực tế hiện nay theo hướng tiếp cận chuẩn
mực quốc tế. Cụ thể, các công trình chỉ mới tập trung vào kế toán công quốc tế, một
phần hay toàn bộ kế toán hành chính sự nghiệp, tiếp cận một phần trong kế toán nhà
nước hay tìm hiểu về báo cáo tài chính hoặc một đơn vị nào đó
1.3.4. Mục tiêu nghiên cứu
Kiểm soát thu, chi ngân sách là nội dung quan trọng và cần thiết để theo dõi,
đánh giá, quản lý, hoạch định các chính sách nhằm thúc đẩy xã hội phát triển. Trước
tình hình kinh tế thế giới khó khăn từ năm 2008 cho đến nay đã làm các nhà hoạch
định chính sách kinh tế ở Việt Nam đang chịu sức ép bởi thu ,chi ngân sách không
đủ đáp ứng nhu cầu hoạt động của chính phủ. Trong đó, Thành phố Hồ Chí Minh
nói riêng cũng còn một số vấn đề bất cập về việc thực hiện thu chi NSNN. Một
10 Phương pháp này sử dụng để tiến hành thu thập các minh chứng cho từng
phần của nội dung đề tài đang nghiên cứu. Phương pháp này sẽ giúp nâng cao tính
thích hợp và độ tin cậy cho các lập luận trong nghiên cứu thực hiện. Bao gồm
phỏng vấn điều tra gián tiếp hoặc phỏng vấn điều tra trực tiếp với các đối tượng có
kiến thức chuyên sâu và tương đối đầy đủ về công tác thu, chi ngân sách NN
Sử dụng bảng câu hỏi để khảo sát tình hình quản lý thu, chi ngân sách từ các
cá nhân đang làm việc tại các đơn vị HCSN để có thống kê cơ bản về tình hình hiện
tại, từ đó làm cơ sở cho các giải pháp chung và cụ thể.
* Phương pháp phân tích
Phương pháp này nhằm nghiên cứu và so sánh các số liệu để đánh giá các
thông tin một cách hợp lý. Sử dung tư duy logic để phân tích các báo cáo của đơn vị
qua đó đánh giá tính hợp lý hay không hợp lý của các thông tin. Khi thực hiện phân
tích, trước hết phải xây dựng mục tiêu cụ thể nhằm giúp cho việc thiết kế các thể
thức phân tích hiệu quả.
Các thể thức phân tích thường được áp dụng trong nghiên cứu này gồm: so
sánh số liệu giữa các kỳ thực hiện, giữa thực hiện với kế hoạch, giữa thực tế với số
liệu dự đoán…
* Phương pháp tổng hợp
Phương pháp tổng hợp hỗ trợ cho quá trình phân tích để tìm ra cái chung, cái
khái quát. Phương pháp này sẽ áp dụng cho việc tập hợp những nội dung mang tính
chất lịch sử, xuất hiện trong một khoảng thời gian dài như các văn bản pháp lý, số
liệu về NSNN.
* Phương pháp tư duy
Dựa trên những số liệu và tình hình thực tế thu thập được, tác giả sẽ đối chiếu
với thực tế tại Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay cùng với những chỉ tiêu đã đề ra,
từ đó rút ra những điểm đạt được và chưa đạt được hay hạn chế cần giải quyết của
12
1.5. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài
Copyright: Tài liệu đại học ©