TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y TẾ CÔNG CỘNG
www.hsph.edu.vn
PHƯƠNG PHÁP THU, BẢO QUẢN VÀ
XỬ LÝ MẪU NƯỚC VÀ THỰC PHẨM
www.hsph.edu.vn
MỤC TIÊU
•
Trình bày được đặc thù của mẫu kiểm
nghiệm nước và thực phẩm.
•
Thực hiện được thao tác thu mẫu, bảo
quản và xử lý mẫu nước sinh hoạt.
•
Thực hiện được thao tác thu mẫu, bảo
quản và xử lý mẫu thực phẩm.
www.hsph.edu.vn
Mẫu kiểm nghiệm
•
Mẫu kiểm nghiệm là mẫu chung dùng để
kiểm nghiệm, đánh giá các chỉ tiêu tại
phòng kiểm nghiệm (Số: 14/2011/TT-BYT)

Chỉ tiêu chất lượng

Chỉ tiêu an toàn
www.hsph.edu.vn
Mẫu kiểm nghiệm
•
Lấy mẫu thực phẩm là các thao tác kỹ
thuật nhằm thu được một lượng thực
phẩm nhất định đại diện và đồng nhất

14
Thủy sản và sản phẩm thủy sản 150 g 1,5 kg
15
Trứng và sản phẩm trứng 150 g 1,5 kg
Ví dụ về số lượng mẫu
www.hsph.edu.vn
Mẫu kiểm nghiệm và bệnh phẩm
Mẫu kiểm nghiệm
•
Xác định VSV hoặc
chất chỉ thị chất lượng
•
Mật độ thấp
•
Không có sự phân bố
đồng đều
•
Thường ở trạng thái
bị ức chế
•
Cần tăng sinh
Bệnh phẩm
•
Xác định VSV hoặc
độc chất nguyên nhân
•
Mật độ cao
•
Phân bố tương đối
đồng đều

www.hsph.edu.vn
www.hsph.edu.vn
Hồ sơ lấy mẫu
•
Địa điểm
•
Vị trí
•
Thời gian
•
Loại mẫu
•
Cách lấy
•
Khối lượng
•
Người lấy
•
Xử lý sơ bộ (nếu có)
www.hsph.edu.vn
Bảo quản và vận chuyển mẫu
•
Đúng điều kiện giữ mẫu (nhiệt độ, ánh
sáng,…)
•
Đủ nhanh
•
Sạch, không nhiễm bẩn mẫu
•
Không gây hư hỏng mẫu

Bảo quản và vận chuyển
Tóm tắt quy trình lấy mẫu
www.hsph.edu.vn
Các biện pháp tiệt trùng dụng
cụ lấy mẫu
•
Sấy khô 170
o
C/60 phút
•
Hấp ướt 121
o
C/15 phút
•
Khử trùng bằng tia cực tím
www.hsph.edu.vn
• Đốt trên ngọn lửa thích hợp
• Lau bằng bông tiệt trùng có tẩm cồn 70
o
•
Ngâm trong nước sôi 100
o
C/10-20 phút
Các biện pháp tiệt trùng dụng
cụ lấy mẫu (tt)
www.hsph.edu.vn
Lấy mẫu nước sinh hoạt
•
Nguyên tắc: mẫu mang tính đại diện và đủ
số lượng

cần làm
-
Có thể lấy nhiều lần
-
Xử trí sơ bộ nếu cần thiết
-
Ghi hồ sơ lấy mẫu
www.hsph.edu.vn
Lấy mẫu nước sinh hoạt (tt)
•
Vận chuyển, bảo quản
-
Mẫu nên được xét nghiệm trong vòng 6 h sau
khi lấy
-
Bảo quản dưới 10
o
C
•
Xử lý mẫu
-
Mẫu có thể được pha loãng nếu cần
www.hsph.edu.vn
Bài tập thực hành
Lấy mẫu nước sinh hoạt của trường Đại học
Y tế công cộng để xét nghiệm tổng số E.
coli
-
Lấy nước tại vòi
-

www.hsph.edu.vn
Lấy mẫu thực phẩm (tt)
•
Tiến hành
-
Ghi thông tin lên dụng cụ đựng
-
Tiến hành lấy mẫu:
Lấy nhiều điểm
Đủ số lượng
-
Vận chyển về phòng thí nghiệm
-
Ghi hồ sơ lấy mẫu