BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KỸ THUẬT CÔNG NGHỆ TP. HCM
NGUYỄN THỊ LỆ THỦY
XÂY DỰNG DỰ TOÁN NGÂN SÁCH CÁC
DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI NHỎ VÀ VỪA
Ở TP.HCM
LUẬN VĂN THẠC SỸ
Chuyên ngành: QUẢN TRỊ KINH DOANH
Mã số ngành: 60340102

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KỸ THUẬT CÔNG NGHỆ TP. HCM
NGUYỄN THỊ LỆ THỦY


1. PGS.TS Phước Minh Hiệp
2. TS. Trần Quốc Tuấn
3. TS. Ngô Quang Huân
4. TS. Đinh Công Tiến
5. PGS.TS Lê Thị Lanh

Xác nhận của Chủ tịch Hội đồng đánh giá Luận sau khi Luận văn đã được
sửa chữa (nếu có).

Chủ tịch Hội đồng đánh giá luận văn

TP. HCM, ngày 28 tháng 12 năm 2012

NHIỆM VỤ LUẬN VĂN THẠC SỸ

Họ tên học viên: NGUYỄN THỊ LỆ THỦY Giới tính: Nữ
Ngày, tháng, năm sinh: 16/12/1984 Nơi sinh: Nghệ An
Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh MSHV: 1084012091

I- TÊN ĐỀ TÀI:
Xây dựng Dự toán ngân sách các doanh nghiệp thương mại nhỏ và vừa ở
TP.HCM
II- NHIỆM VỤ VÀ NỘI DUNG:
1. Nhiệm vụ của đề tài
Hệ thống hóa những vấn đề lý luận về dự toán ngân sách các doanh nghiệp
thương mại.
i
LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết
quả nêu trong Luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ
công trình nào khác.
Tôi xin cam đoan rằ ng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện Luận văn này đã
được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong Luận văn đã được chỉ rõ nguồn gốc.

Học viên thực hiện Luận văn
NGUYỄN THỊ LỆ THỦY iii
TÓM TẮT

Dự toán ngân sách là một trong những công cụ hữu ích đang được nhiều nhà
quản lý nghiên cứu, sử dụng nhằm giúp công việc kinh doanh được thuận lợi hơn.
Dự toán ngân sách thực hiện các chức năng dự báo, hoạch định, điều phối,
thông tin, kiểm soát và đo lường.
Dự toán ngân sách giúp phối hợp nhịp nhàng hoạt động củ a các bộ phận trong
tổ chức như bộ phận Kinh Doanh, bộ phận Nhân Sự, bộ phận Kế Toán, và được
sử dụng như một thước đo chuẩn để đánh giá hiệu quả hoạt động của từng bộ phận
trong tổ chức.
Tùy theo đặc điểm củ a từng bộ máy tổ chức mà có những mô hình dự toán
phù hợp. Việc lập dự toán cần theo một trình tự nhất định bắt đầu từ dự toán tiêu
thụ và kết thúc bởi các dự tóan báo cáo tài chính. Có nhiều yếu tố tạo nên sự thành
công của dự toán, trong đó con người là nhân tố vô cùng quan trọ ng cần đặc biệt
quan tâm trong quá trình dự toán.
Theo khảo sát, tác giả nhận thấy công tác dự toán ngân sách ở nhiều Doanh
nghiệp thương mại nhỏ và vừa dự toán ngân sách các doanh nghiệp thương mạ i nhỏ
và vừa ở TP.HCM chưa thực hiện. Vì vậy, các Doanh nghiệp này cần xây dựng
công tác dự toán ngân sách bằng cách xây dựng các nguyên tắc dự toán chung áp
dụng thống nhất cho toàn Doanh nghiệp, lựa chọn mô hình dự toán phù hợp nhất
với Doanh nghiệp mình mà tác giả đề cập ở đây là mô hình thông tin từ dưới lên

estimation period is annual budget that details of each quarter in order to accurately
reflect the characteristics of the business activities of the enterprise from time to time.
Full report forecasts in the order starting and ending consumption estimates by the
financial estimates. v
MỤC LỤC
Trang
Trang bìa
Trang phụ bìa
Công trình được hoàn thành tại Trường Đại Học Kỹ Thuật Công Nghệ TP.HCM
Nhiệm vụ Luận văn thạc sỹ
Lời cam đoan i
Lời cảm ơn ii
Tóm tắt iii
Abstract iv
Mục lục v
Danh mục các từ viết tắt x
Danh mục các hình xi
Danh mục các bảng xii
Danh mục các phụ lục xiii
LỜI MỞ ĐẦU 1
1. Đặt vấn đề 1
2. Tính cấp thiết của đề tài 1
3. Mục tiêu của đề tài 2
4. Nội dung nghiên cứu 3
5. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu 3
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DỰ TOÁN TRONG DOANH NGHIỆP
THƯƠNG MẠI 4

2.1.1 Phạm vi khảo sát 27
2.1.2 Nội dung khảo sát 27
2.2 Kết quả khảo sát thông tin dự toán ngân sách các doanh nghiệp thương mại
nhỏ và vừa ở TP.HCM 27
2.2.1 Phân loại loại hình doanh nghiệp 28
2.2.2 Thời gian hoạt động 30
2.2.3 Tình trạng lập dự toán ngân sách 32
2.2.4 Kỳ dự toán và Thời điểm điều chỉnh dự toán ngân sách 35
2.2.5 Bộ phận lập và Quy trình lập dự toán ngân sách 36
2.2.6 Công cụ lập và Khoản mục chi phí khi lập dự toán ngân sách 38
2.2.7 Mô hình và loại hình dự toán ngân sách 39
2.2.8 Hiệu quả lập dự toán ngân sách 41
2.3 Kết quả khảo sát thông tin dự toán ngân sách của hai doanh nghiệp thương mại
nhỏ và vừa điển hình ở TP.HCM 42
KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 47
CHƯƠNG 3: XÂY DỰNG HỆ THỐNG DỰ TOÁN NGÂN SÁCH CÁC
DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI NHỎ VÀ VỪA DỰ TOÁN
NGÂN SÁCH CÁC DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI NHỎ
VÀ VỪA Ở TP.HCM 48
3.1 Quan điểm, mục tiêu hoàn thiện 48
3.1.1 Quan điểm hoàn thiện 48
3.1.2 Mục tiêu hoàn thiện 48
3.2 Nội dung xây dựng hệ thố ng dự toán ngân sách các doanh nghiệp thương mại
nhỏ và vừa 49

viii
3.2.1 Các nguyên tắc cần tuân thủ khi xây dựng dự toán ngân sách 49
3.2.2 Xây dựng quy trình lập dự toán ngân sách 49
3.2.3 Xây dựng mô hình dự toán ngân sách 52
3.2.4 Hệ thống các báo cáo dự toán ngân sách 53

3.5.1.1 Tạo một ngân sách thực tế 72
3.5.1.2 Liệt kê các khoản chi phí cần thiết 73
3.5.1.3 Liệt kê các khoản chi phí kinh doanh 73
3.5.1.4 Giảm nợ nhanh chóng 74
3.5.1.5 Không bao giờ xài tất cả lợi nhuận 74
3.5.2 Bài học kinh nghiệm cho các doanh nghiệp thương mại nhỏ và vừ a ở
TP.HCM 74
KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 75
KẾT LUẬN 77
TÀI LIỆU THAM KHẢO 79
PHỤ LỤC CHƯƠNG 2
PHỤ LỤC CHƯƠNG 3 x
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

CĐKT : Cân đối kế toán
CPNVLTT : Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp
CPNCTT : Chi phí nhân công trực tiếp
CPSXC : Chi phí sản xuất chung
CP BH & QLDN : Chi phí bán hàng và quản lý doanh nghiệp
CPBH : Chi phí bán hàng
CPQLDN : Chi phí quản lý doanh nghiệp
DNTM : Doanh nghiệp thương mại
DTNS : Dự toán ngân sách
GTGT : Giá trị gia tăng


xii
DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1 Phân loại loại hình Doanh nghiệp Thương mại nhỏ và vừa dự toán ngân
sách các doanh nghiệp thương mại nhỏ và vừa ở TP.HCM 29
Bảng 2.2 Thời gian hoạt động của Doanh nghiệp 31
Bảng 2.3 Doanh nghiệp có lập hay không lập dự toán ngân sách 32
Bảng 2.4 Lý do Doanh nghiệp không lập dự toán ngân sách 33
Bảng 2.5 Kỳ dự toán ngân sách của Doanh nghiệ p 35
Bảng 2.6 Thời gian điều chỉnh ngân sách của Doanh nghiệp 36
Bảng 2.7 Bộ phận lập dự toán ngân sách của Doanh nghiệp 37
Bảng 2.8 Quy trình lập dự toán ngân sách của Doanh nghiệp 37
Bảng 2.9 Công cụ lập dự toán ngân sách của Doanh nghiệ p 38
Bảng 2.10 Khoản mục chi phí khi lập dự toán ngân sách của Doanh nghiệp 38
Bảng 2.11 Mô hình dự toán ngân sách của Doanh nghiệp 39
Bảng 2.12 Loại hình dự toán ngân sách của Doanh nghiệp 40
Bảng 2.13 Hiệu quả việc lập dự toán ngân sách trong Doanh nghiệp 41

Phụ lục 3.13 Dự toán báo cáo kết quả hoạt đ ộ ng kinh doanh (theo năm)
Phụ lục 3.14 Dự toán bảng cân đối kế toán
Phụ lục 3.15 Dự toán Nhân sự

1
LỜI MỞ ĐẦU
1. Đặt vấn đề
Dự toán ngân sách trong doanh nghiệp là yếu tố quan trọng quyết định tới sự
tồn tại và phát triển của doanh nghiệp. Bở i vậy bất kỳ một doanh nghiệp nào muốn
tồn tại và phát triển phải quan tâm đến vấn đề tạo lập vốn, quản lý đồng vốn sao cho
có hiệu quả, nhằm mang lại lợi nhuận cao nhất cho doanh nghiệp trên cơ sở tôn
trọng các nguyên tắc quản lý tài chính và chấp hành đúng pháp luật nhà nước.
Ngày nay, để tồn tại và phát triển đòi hỏi các doanh nghiệp không ngừng đổi
mới và nâng cao trình độ quản lý, trong đó đổi mới và hoàn thiện công tác dự toán
ngân sách giữ một vị trí vô cùng quan trọng. Bất kỳ một tổ chức nào dù lớn hay nhỏ
cũng phải tính toán và dự trù việc sử dụng ngân sách của mình. Tuy nhiên, để dự
toán ngân sách một cách chính xác, phản ánh đúng tiềm năng thực tế của doanh
nghiệp là công việc rất khó thực hiện. Hiện nay, các doanh nghiệp lập dự toán ngân
sách nhưng số liệu dự toán ngân sách thường không phản ánh đúng tiềm năng thực
tế của doanh nghiệp nên không phát huy vai trò, công dụng của nó và gây lãng phí
cho doanh nghiệp.
Việc nghiên cứu để xây dựng công tác dự toán ngân sách, nhằm giúp các
doanh nghiệp có được hệ thống báo cáo dự toán ngân sách chính xác, phản ánh
đúng tiềm năng, đảm bảo cho các dự toán thực sự là công cụ hữu ích cho nhà quản
trị, và đảm bảo cho việc chuẩn bị các nguồn lực để đố i phó kịp thời với mọi tình
huống xảy ra đột xuất trong tương lai, có ý nghĩa lý luận và thực tiễn trong giai
đoạn hiện nay.
2. Tính cấp thiết của đề tài
Trong những năm gần đây nền kinh tế Việt Nam đã có những bước phát triển
và tăng trưởng ngoạn mục. Sự kiện Việt Nam trở thành thành viên chính thức thứ
3
4. Nội dung nghiên cứu
Luận văn tập trung nghiên cứu các vấn đề về dự toán ngân sách ngắn hạn tại
các Doanh nghiệp thương mại nhỏ và vừa ở TP.HCM
5. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
Phương pháp luận
Đề tài được nghiên cứu trên cơ sở phương pháp luận duy vật biện chứng.
Phương pháp nghiên cứu
Các phương pháp nghiên cứu định tính cụ thể khác như: phương pháp tiếp
cận, quan sát, phân tích tổng hợp, đối chiếu, so sánh, thống kê, Từ đó tìm ra
nguyên nhân dẫn đến những yếu kém, hạn chế và đưa ra giải pháp xây dựng dự toán
ngân sách các Doanh nghiệp thương mại nhỏ và vừa ở TP.HCM

4
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DỰ TOÁN TRONG DOANH NGHIỆP
THƯƠNG MẠI

Dự toán cố định: là dự toán với các số liệu cố định, ứng với một doanh thu
dự kiến cho trước nào đó. Dự toán cố định sẽ không có thay đổi hay điều chỉnh gì
bất kể sự thay đổi của điều kiện dự toán.
Dự toán linh hoạt: là dự toán cung cấp cho đơn vị khả năng tính toán các
mức doanh thu, chi phí khác nhau. Dự toán này giúp các nhà quản lý giải quyết các
vấn đề không chắc chắn bằng cách xem trước kết quả ở mức doanh thu, chi phí
kháu nhau. Các nhà quản lý thường thích sử dụng dự toán này hơn dự toán cố định
vì nhà quản lý có thể đánh giá kết quả thực hiện công việc của nhân viên sau khi
kiểm soát tác động ảnh hưởng từ doanh số.
1.1.2.2 Phân loại theo thời gian
Theo phương pháp này dự toán chia làm hai loại là: dự toán ngắn hạn và dài
hạn.
Dự toán ngắn hạn: là dự toán phản ánh kế hoạch kinh doanh và kết quả dự
tính của một tổ chức trong một kỳ kế hoạch. Kỳ kế hoạ ch này có thể là một năm
hay dưới một năm và thường trùng với kỳ kế toán của doanh nghiệp. Dự toán này
thường liên quan đến việc mua hàng, bán hàng, doanh thu, chi phí, bao nhiêu sản
phẩm sẽ được tiêu thụ, các khoản tài chính cho hoạt động của doanh nghiệp trong
kỳ dự toán. Dự toán này được lập hàng năm, trước khi kết thúc niên độ kế toán
nhằm hoạch định kế hoạch kinh doanh cho năm tiếp theo.
Dự toán dài hạn: là dự toán đư ợc lập cho một khoảng thời gian dài, thường
là từ một năm trở lên, có thể là 2, 5 hay 10 năm. Dự toán này thường liên quan đến
việc mua sắm TSCĐ, đất đai, nhà xưởng, kênh phân phối, nghiên cứu và phát triển
hay một chiến lược kinh doanh dài hạn. Đây là việc sắp xếp các nguồn lực để thu
lợi nhuậ n dự kiến trong thời gian dài. Đặc điểm của loại dự toán này là rủi ro cao,

6
thời gian từ lúc đưa vốn vào hoạt động đến lúc thu được lợi nhuận tươ ng đối dài.
Dự toán này khuyến khích các nhà quản lý chủ yếu sử dụng kiến thức chuyên môn
để phán đoán các sự kiện xảy ra trong tương lai.
1.1.2.3 Phân loại theo mức độ phân tích