1 SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐỀ TÀI:
“ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN VÀO GIẢNG DẠY BỘ
MÔNTOÁN LỚP 9”

2
PHẦN I
PHẦN MỞ ĐẦU
I.1. Lý do chọn đề tài:
Bộ môn toán trong nhà trường THCS đặc biệt là chương trình toán 9 có nhiệm vụ chuẩn
bị cho học sinh những kiến thức , kĩ năng cơ bản nhất, những phương pháp tư duy cần
thiết để hoàn chỉnh bậc học. Muốn đạt được điều đó đòi hỏi người học phải tích cực ,
sáng tạo bởi: “Tích cực hoá hoạt động của học sinh, khơi dậy năng lực tự học của học
sinh.Nhằm hình thành cho học sinh tư duy tích cực, độc lập sáng tạo, nâng cao năng lực
phát hiện và giải quyết vấn đề, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào hoạt động thực
tiễn tác động đến tình cảm, đem lại niềm tin hứng thú cho học sinh”. Để đạt được điều đó
đòi hỏi người giáo viên phải thể hiện rõ phương pháp dạy học mới. Phương pháp của
người thầy rất quan trọng, có tác dụng kích thích sự hứng thú học tập toán, khơi dạy và
phát huy năng lực hoạt động nhận thức độc lập, năng lực tự học của học sinh.
Năm học 2009-2010 là năm học với chủ đề: Tiếp tục nâng cao chất lượng dạy
học, mỗi giáo viên thực hiện một đổi mới trong phương pháp dạy học theo hướng
xây dựng môi trường sư phạm thân thiện , bồi dưỡng tình cảm , hứng thú, tinh thần

Giáo án điện tử chỉ là phương tiện hỗ trợ đổi mới phương pháp dạy học cho nên không
nhất thiết bài học nào chúng ta cũng thực hiện soạn giảng bằng giáo án điện tử.
Nhiều bài cần kết hợp ứng dụng công nghệ thông tin với phương
pháp giảng dạy truyền thống tức là kết hợp ghi bảng với công nghệ phần mềm trong dạy
học. Tuỳ theo kiến thức của từng phần, từng bài mà lựa chọn phần mềm sao cho thích
hợp, đủ và đúng lúcphù hợp với nội dung kiến thức của bài . Điều quan trọng cơ bản là
phải biết ứng dụng công nghệ thông tin đưa kiến thức thực tế vào bài giảng.
Do đặc thù bộ môn toán thường được coi là bộ môn khô khan nên một số em ít có
hứng thú say mê học tập.Tuy nhiên thông qua việc ứng dụng công nghệ thông tin
trong dạy học môn toán,thông qua phần mềm Geometter Sketchpad 4.06, Violet,
Microsoft Powrpoint 2003 có thể tạo ra các hiệu ứng như hình ảnh , hình chuyển
động nhằm kích thích sự tò mò của học sinh từ đó học sinh sẽ hứng thú hơn với môn
học.
* Cơ sở thực tiễn: Trong thực tế giảng dạy và học Toán ở trường THCS hiện nay, tôi
thấy : Đổi mới phương pháp dạy học là nội dung quan trọng được quan tâm chỉ đạo
thường xuyên , được giáo viên hăng hái tham gia. Công nghệ thông tin phát triển , giáo
viên có điều kiện tự học tập để tiếp cận với những phương pháp dạy học mới và kinh
nghiệm giảng dạy của các giáo viên ở các vùng miền khác trong nước và trên thế
giới.Tuy nhiên việc sử dụng công nghệ thông tin vào hỗ trợ đổi mới phương pháp dạy
học các môn nói chung và môn toán nói riêng còn gặp nhiều khó khăn vì hiện nay ứng
dụng công nghệ thông tin vào môn toán cũng mới đang ở bước khởi đầu do vây hầu hết
giáo viên mới chỉ vận dụng Microsoft Powerpoint vào việc thiết kế và trình diễn các bài
giảng điện tử là chủ yếu, việc ứng dụng còn ở nhiều mức độ khác nhau: Từ việc vận dụng

4
vào dạy học tương tác giữa giáo viên và học sinh khi chưa quen với lối học chủ động
,tích cực với thông tin trên máy vào trình diễn các bài dạy của giáo viên …

PHẦN II
PHẦN NỘI DUNG

Môn
Toán
Lớp 9A
Loại
Giỏi Khá TB Yếu Kém
10,3% 23,1% 48,7% 12,8% 5,1%
Để đánh giá rõ hơn về năng lực của học sinh khi giải toán tôi cho học sinh làm 3 bài tập ở
các dạng khác nhau trong điều kiện bình thường, kết quả như sau:
 Có 10,3% học sinh hoàn thành xuất sắc bài tập và có tính sáng tạo
 Có 56,4% học sinh làm được 2/3 đến 3/4 số bài tập .
 Có 33,3% học sinh chỉ làm được 1/2 số bài tập.
Tìm hiểu nguyên nhân tôi thấy :
* Về phía học sinh: Có những học sinh nắm được kiến thức cơ bản nhưng sử dụng các
kiến thức đó chưa được móc lối lôgic với nhau hoặc có những học sinh chưa nắm được
kiến thức cơ bản, chưa nắm vững được phương pháp để giải một bài toán… Chính vì vậy
mà năng lực học toán của học sinh còn nhiều hạn chế. Học sinh học yếu toán là do
phương pháp học tập thụ động , mơ hồ, thiếu tính trực quan cụ thể. Chưa thực hiện được
quy trình từ trực quan, trực giác đến dự đoán ,tìm tòi.
Không ít học sinh thực sự chăm học nhưng chưa có phương pháp học tập phù
hợp,chưa tích cực chủ động chiếm lĩnh kiến thức nên hiệu quả học tập chưa cao.
Nhiều học sinh hài lòng với lời giải của mình, mà không tìm lời giải khác, không
mở rộng khai thác phát triển, sáng tạo bài toán nên không phát huy được hết tính tích cực,
độc lập , sáng tạo của bản thân,
Đặc biệt trong môn hình học nhiều em ngại và sợ làm bài tập hình vì rất kém trong
vẽ hình, không nhìn thấy các mối quan hệ hình học, không biết suy luận hình học, sử
dụng dụng cụ hình học còn yếu do vậy chưa phát huy được hết tính tích cực, sáng tạo
dẫn đến việc các em còn lúng túng trong khi học và làm bài tập.
*Về phía giáo viên:
Giáo viên phải nắm vững nội dung yêu cầu của chương trình, phạm vi,mức độ kiến thức,
xu hướng thời đại. Có thể đi đến khái niệm mới hoặc định lý bằng quá trình phân tích các ví dụ cụ thể rút ra
đặc điểm bản chất của từng ví dụ sau đó dùng quá trình tổng hợp để rút ra đặc điểm
chung của các ví dụ và khái quát lên thành định nghĩa hay dự đoán được định lý. Trong
quá trình dẫn dắt để học sinh tìm ra khái niệm mới hoặc định lý thì giáo viên cần có hệ
thống câu hỏi gợi mở để học sinh tìm ra kiến thức mới .
Ví dụ: Khi dạy bài góc tạo bởi tia tiếp tuyến và dây cung : Để đưa ra được kết luận
góc tạo bởi tia tiếp tuyến và dây cung có số đo bằng
1
2
số đo cung bị chắn, tôi cho học
sinh đo góc và cung bị chắn . Học sinh tiến hành đo và thông báo kết quả, sau đó giáo
viên cho học sinh quan sát trên màn hình cách đo và kết quả của cô làm thông qua lập
trình mô phỏng để kiểm chứng. Khi đó cả lớp cùng quan sát được từng thao tác và số đo
độ của góc một cách rõ dàng, chính xác , đẹp. Giáo viên có thể trình chiếu lại thao tác
nào cần lưu ý để học sinh quan sát lại.
không còn khó khăn nữa. 10
Như vậy khi dạy học lý thuyết cần chú ý những điểm sau:
Giáo viên hãy đặt vị trí cuả mình vào vị trí của học sinh để hiểu các em bởi đôi khi có
những kiến thức giáo viên cứ nghĩ là học sinh đã hiểu và biết rồi.Giáo viên chọn câu hỏi
hợp lý có sức thu hút học sinh.
Tạo tình huống có vấn đề để học sinh có nhu cầu tìm tòi nghiên cứu.
Khai thác ngay câu trả lời sai của học sinh để sửa chữa, uốn nắn các em kịp thời.
Phát hiện và vận dụng kiến thức mới để củng cố khắc sâu kiến thức cho học sinh.
 Biện pháp thứ hai: Khi giải bài tập
Giải bài tập toán trong học tập bao giờ cũng được tiến hành một cách khoa học.Trước
khi giải bài tập toán các em phải đọc kỹ đề bài, sau đó xác định yêu cầu của bài toán rồi
vạch ra phương hướng giải.Thưc hiện từng bước để đi đến một kết quả cuối cùng và trả
lời.Sau khi đã giải xong nên tìm xem còn cách giải nào nữa không, nên chọn cách giải
ngắn gọn và dễ hiểu nhất. Nói chung một bài tập toán khi giải thường gồm 4 bước:
Bước1:Tìm hiểu nội dung bài toán:

MI =2MB.
Tìm tập hợp các điểm I nói trên. Các hoạt động Nội dung
HĐ1: Xác định dạng toán

HĐ2:Xác định mục đích cần tìm Dạng toán tím tập hợp điểm


A
1

A
2

m
m’

12

HĐ3: Phần thuận:
*Khai thác tính chất điểm I * Dự đoán quỹ tích của I (phát
hiện quỹ tích cơ bản khi cho M di
chuyển kéo theo I di chuyển)(GV
chiếu trên màn hình Slide khi cho
M di chuyển kéo theo I di chuyển)
*Phát hiện hình H mà I

H
(GV chiếu trên màn hình Slide
Điểm I thuộc 2 cung chứa góc
26
0
34
’

*Phát hiện H mà I

H
từ giả thiết có: BM

AI
1
2
MB
MI

, tgAIB =
1
2

có giá trị
không đổi.
=26
0
34
’

*A ,B cố định ,M di chuyển kéo
theo I di chuyển nhưng luôn có
góc
=26
0
34


Am
’
B Am
’
B Am
’
B 13
minh tính chất.

HĐ5: Kết luận quỹ tích.
HĐ6: Mở rộng bài toán
Tìm vị trí của điểm M trên cung
lớn AB để chu vi tam giác AMB
lớn nhất.)(GV chiếu trên màn hình
Slide khi cho M di chuyển trên
cung lớn AB để nhận xét chu vi
tam giác AMB )

'
'
'
''
0
 tg
I
M
BM
BIM
=> M’I’ = 2M’B
* Quỹ tích các điểm I là hai cung
A
1
mB và A
2
m’B chứa góc 26
0
34’
dựng trên đoạn thẳng AB.
(A
1
A
2


AB tại A)


Khi giải bài tập cần chú ý những điểm sau:
- Giáo viên nên cho học sinh nhắc lại kiến thức đã học và tìm ra mối liên hệ giữa các
kiến thức với nhau.
- Chọn nội dung bài tập, tổng hợp liên quan đến nhiều kiến thức để có điều kiện
khắc sâu kiến thec đã vận dụng, phát triển năng lực tư duy cần thiết cho giải toán.
- Hãy để học sinh có thời gian làm quen với bài toán để cùng với học sinh nghiên
cứu tìm tòi lời giải của bài toán để học sinh có hứng thú, tìm thấy niềm vui khi tự
mình tìm được chìa khóa của lời giải .
Trên đây là một số dạng bài tập mà tôi đã thực nghiệm , tất nhiên không chỉ có
những bài tập đó mà còn có nhiều dạng bài tập khác trong chương trình mà tôi đã và đang
thực hiện khi giảng dạy trong từng tiết học để giúp học sinh có cách giải bài toán chính
xác và ngắn gọn, sáng tạo nhất.

15
Tóm lại: việc sử dụng công nghệ thông tin hỗ trợ tốt cho cách dạy học truyền thống , tạo
được sự cân bằng giữa việc sử dụng công nghệ với các hoạt động bình thường khác của
lớp, khuyến khích học sinh, thảo luận thông qua các slide, phát huy được tính tích cực
của học sinh , tạo được sự giao tiếp thày – trò trong khi trình chiếu máy tính; Giúp học
sinh tiếp thu các khái niệm phức tạp tốt hơn cách dạy học khác, góp phần đổi mới
phương pháp dạy học bộ môn , nâng cao chất lượng giáo dục.
II.3- Chương 3: Phương pháp nghiên cứu, kết quả nghiên cứu
II.3.1- Phương pháp nghiên cứu:
 Phương pháp nghiên cứu lý luận :Nghiên cứu tài liệu, sách hướng dẫn giảng dạy,
sách bài soạn, sách giáo khoa, hướng dẫn và phát triển đại sốvà hình học cũng như
những phần mềm hỗ trợ toán học của công nghệ thông tin
 Phương pháp:Phát hiện và giải quyết vấn đề, vấn đáp,luyện tập, hoạt động hợp tác
nhóm.
 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn: điều tra thực nghiệm khảo sát kết quả học tập
của học sinh
Các em hứng thú hơn trong học tập, tiếp thu nhanh hơn, năng động hơn, luyện tập được
nhiều hơn, khắc sâu được kiến thức , nâng cao năng lực tự học, phát triển tư duy và kỹ
năng vận dụng kiến thức được nâng lên rõ rệt so với cách dạy truyền thống. Tổ chức
được nhiều hoạt động cá nhân cũng như hoạt động tập thể, trò chơi, hấp dẫn học sinh.số
học sinh nắm được phương pháp học và giải bài tập toán tăng lên rõ rệt.
Tôi tiến hành khảo sát chất lượng bằng cách đưa ra ba bài tập ở dạng khác nhau để học
sinh làm. Kết quả thu được như sau:
35,8% học sinh hoàn thành xuất sắc bài tập có tính sáng tạo,biết hướng mở rộng và phát
triển bài toán.
46,3% học sinh làm hết bài tập và nắm vững phương pháp giải mỗi dạng bài.
17,9 % học sinh làm được 2/3 số bài tập và lập luận chưa chặt chẽ.
Từ những tìm hiểu sâu sắc về hình thức, cách học tập của học sinh khi học SGK toán 9 ở
nhà cũng như ở lớp, tôi đã tạo cho học sinh:
 Hứng thú học tập và yêu thích bộ môn,làm quen và sử dụng được một số phần mềm
hỗ trợ toán học đơn giản.
 Hình thành thói quen học tập tích cực, tự giác sáng tạo
Tuy còn 1 số hạn chế như sau: Trong lớp còn 1 số ít học sinh chưa thực sự tích cực
học tập, có thể do hoàn cảnh gia đình không có điều kiện.

17

Thời gian tiết học chưa đáp ứng để quan tâm đến từng học sinh giúp đỡ uốn nắn các
em kịp thời. Do vậy chất lượng của 1 số ít em còn chưa cao.

Kết quả cuối năm đạt được như sau:
Môn
Toán
Lớp 9A

học. Tuỳ theo kiến thức của từng phần, từng bài mà lựa chọn phần mềm sao cho thích
hợp, đủ và đúng lúc phù hợp với nội dung kiến thức của bài,Tuy nhiên giáo viên cần lưu
ý: Để có những Side có chất lượng cần thiết kế cẩn thận và hợp lí trên những ý tưởng sư
phạm của giáo viên .Trong các Side nên tận dụng hình, biểu
tượng kết hợp với chữ, chữ càng ít càng tốt vì chữ phải đọc còn hình
tượng tốt có thể nhìn là hiểu ngay.
Giáo viên phải biết kết hợp giữa việc tiếp thu và sử dụng có chọn lọc, có hiệu quả các
phương pháp dạy học tiên tiến, hiện đại với việc khai thác những yếu tố tích cực của
phương pháp dạy học truyền thống.
Nếu làm tốt ứng dụng công nghệ thông tin vào bài dạy theo tôi việc dạy học đạt hiệu quả
cao hơn , học sinh được tiếp cận với bài dạy tốt của các thầy cô có kinh nghiệm .Các em
hứng thú hơn trong học tập, tiếp thu nhanh hơn, năng động hơn, luyện tập được nhiều
hơn, khắc sâu được kiến thức , nâng cao năng lực tự học, phát triển tư duy và kỹ năng
vận dụng kiến thức được nâng lên rõ rệt so với cách dạy truyền thống.
Giáo viên muốn dạy tốt bài dạy có hiệu quả cao phải đầu tư thời gian cho việc chuẩn bị
nội dung mỗi bài dạy, phải là người có kiến thức, có phương pháp sư phạm tốt đặc biệt
phát triển tư duy sáng tạo phải đi đôi với rèn luyện kỹ năng, kịp thời phát hiện những
kiến thức mà học sinh chưa chắc chắn để bổ sung hướng dẫn các em.
Giáo viên phải hết lòng thương yêu học sinh, biết động viên khích lệ, hưởng ứng các em
kịp thời với những phát huy tốt trong bài bằng nhiều hình thức khác nhau, là tấm gưong
sáng cho học sinh noi theo.
Bên cạnh sự cố gắng phấn đấu không mệt mỏi của giáo viên thì đòi hỏi học sinh cũng
cần hợp tác một cách tích cực thì nhiệm vụ mới thành công.
Năm học 2009- 2010 tôi đã đúc rút được một số kinh nghiệm tư quá trình giảng dạy
và học hỏi đồng nghiệp. Tuy chưa đáp ứng hoàn toàn điều tôi mong muốn, nhưng cũng
đã đạt được kết quả nhất định đó là học sinh của tôi yêu thích môn toán hơn, và đạt kết
quả khá giỏi về bộ môn nhiều hơn.

19
Trong quá trình nghiên cứu và thực nghiệm đề tài chắc không tránh khỏi thiếu sót. Tôi rất