Sáng kiến kinh nghiệm - Ứng dụng CNTT vào giảng dạy bộ môn Toán lớp 9.
PhÇn I
PhÇn më ®Çu
I.1. Lý do chọn đề tài:
Bộ môn toán trong nhà trường THCS đặc biệt là chương trình toán 9
có nhiệm vụ chuẩn bị cho học sinh những kiến thức , kĩ năng cơ bản
nhất, những phương pháp tư duy cần thiết để hoàn chỉnh bậc học.
Muốn đạt được điều đó đòi hỏi người học phải tích cực , sáng tạo bởi:
“Tích cực hoá hoạt động của học sinh, khơi dậy năng lực tự học của
học sinh.Nhằm hình thành cho học sinh tư duy tích cực, độc lập sáng
tạo, nâng cao năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề, rèn luyện kỹ
năng vận dụng kiến thức vào hoạt động thực tiễn tác động đến tình
cảm, đem lại niềm tin hứng thú cho học sinh”. Để đạt được điều đó
đòi hỏi người giáo viên phải thể hiện rõ phương pháp dạy học mới.
Phương pháp của người thầy rất quan trọng, có tác dụng kích thích sự
hứng thú học tập toán, khơi dạy và phát huy năng lực hoạt động nhận
thức độc lập, năng lực tự học của học sinh.
Năm học 2009-2010 là năm học với chủ đề: Tiếp tục nâng cao
chất lượng dạy học, mỗi giáo viên thực hiện một đổi mới trong
phương pháp dạy học theo hướng xây dựng môi trường sư phạm
thân thiện , bồi dưỡng tình cảm , hứng thú, tinh thần chủ động,
thái độ tích cực trong học tập của học sinh, coi trọng thực hành,
rèn luyên năng lực tự học, tự nghiên cứu của học sinh. Tăng
cường ứng dụng công nghệ thông tin vào đổi mới phương pháp
GV: Nguyễn Thị Hải Đăng - Trường THCS Nguyễn Đức Cảnh
1
Sáng kiến kinh nghiệm - Ứng dụng CNTT vào giảng dạy bộ môn Toán lớp 9.
dạy học. xuất phát từ yêu cầu đó mà vấn đề sử dụng công nghệ
thông tin hỗ trợ vào đổi mới phương pháp dạy học được các cấp
lãnh đạo và nhiều giáo viên quan tâm.
Hiểu được điều này, bằng những kinh nghiệm dạy và học Toán, tôi

những đặc tính ưu việt như:khả năng thu thập, lưu trữ, xử lí, mô phỏng
và trình diễn một lượng thông tin lớn bằng nhiều dạng: đồ thị ,vănbản,
âm thanh , hình ảnh một cách chính xác, hiệu quả.
Giáo án điện tử chỉ là phương tiện hỗ trợ đổi mới phương pháp dạy
học cho nên không nhất thiết bài học nào chúng ta cũng thực hiện
soạn giảng bằng giáo án điện tử.
Nhiều bài cần kết hợp ứng dụng công nghệ thông tin với phương
pháp giảng dạy truyền thống tức là kết hợp ghi bảng với công nghệ
phần mềm trong dạy học. Tuỳ theo kiến thức của từng phần, từng bài
mà lựa chọn phần mềm sao cho thích hợp, đủ và đúng lúcphù hợp với
nội dung kiến thức của bài . Điều quan trọng cơ bản là phải biết ứng
dụng công nghệ thông tin đưa kiến thức thực tế vào bài giảng.
Do đặc thù bộ môn toán thường được coi là bộ môn khô khan nên
một số em ít có hứng thú say mê học tập.Tuy nhiên thông qua việc
ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học môn toán,thông qua
GV: Nguyễn Thị Hải Đăng - Trường THCS Nguyễn Đức Cảnh
3
Sáng kiến kinh nghiệm - Ứng dụng CNTT vào giảng dạy bộ môn Toán lớp 9.
phần mềm Geometter Sketchpad 4.06, Violet, Microsoft Powrpoint
2003 có thể tạo ra các hiệu ứng như hình ảnh , hình chuyển động
nhằm kích thích sự tò mò của học sinh từ đó học sinh sẽ hứng thú
hơn với môn học.
* C¬ së thùc tiÔn: Trong thực tế giảng dạy và học Toán ở trường
THCS hiện nay, tôi thấy : Đổi mới phương pháp dạy học là nội dung
quan trọng được quan tâm chỉ đạo thường xuyên , được giáo viên
hăng hái tham gia. Công nghệ thông tin phát triển , giáo viên có điều
kiện tự học tập để tiếp cận với những phương pháp dạy học mới và
kinh nghiệm giảng dạy của các giáo viên ở các vùng miền khác trong
nước và trên thế giới.Tuy nhiên việc sử dụng công nghệ thông tin vào
hỗ trợ đổi mới phương pháp dạy học các môn nói chung và môn toán

thụng tin vo dy hc núi chung v b mụn toỏn núi riờng l cn thit
v khụng th thiu.
Trong ti ny, tụi i t nghiờn cu lý lun n thc tin, kho
sỏt cht lng, ỏnh giỏ tỡnh hỡnh hc tp ca hc sinh trc v sau
khi tin hnh thc nghim. Tụi cng mnh dn a ra mt s bin
GV: Nguyn Th Hi ng - Trng THCS Nguyn c Cnh
5
Sáng kiến kinh nghiệm - Ứng dụng CNTT vào giảng dạy bộ môn Toán lớp 9.
pháp đã và đang tiến hành, kết quả và nêu những kiến nghị, giải pháp
cho đề tài.
II.2 Chương II: Nội dung vấn đề nghiên cứu
II.2.1 Điều tra cơ bản :
Năm học 2009 - 2010 tôi được phân công dạy Toán lớp 9A,
trường THCS Nguyễn Đức Cảnh. Dưới sự chỉ đạo của nhà trường tôi
đã điều tra và thu được kết quả như sau:
Tổng số học sinh của lớp: 39 trong đó 17 học sinh nam và 22
học sinh nữ. 2/3 số học sinh là con của gia đình cán bộ công nhân có
điều kiện quan tâm đến việc học tập của con. Số còn lại là con của gia
đình làm nghề tự do.
Qua khảo sát chất lượng đầu năm môn toán tôi thu được kết quả
sau:
Môn
Toán
Lớp 9A
Loại
Giỏi Khá TB Yếu Kém
10,3% 23,1% 48,7% 12,8% 5,1%
Để đánh giá rõ hơn về năng lực của học sinh khi giải toán tôi cho học
sinh làm 3 bài tập ở các dạng khác nhau trong điều kiện bình thường,
kết quả như sau:

GV: Nguyễn Thị Hải Đăng - Trường THCS Nguyễn Đức Cảnh
7
Sáng kiến kinh nghiệm - Ứng dụng CNTT vào giảng dạy bộ môn Toán lớp 9.
Giáo viên phải có quá trình tự học nghiêm t úc , phải biết hai ,ba … để
dạy một. Giáo viên phải bám sát phương pháp đặc trưng của bộ môn.
Giáo viên đôi khi chưa coi trọng yếu tố trực quan trong dạy hình
học( hình vẽ chưa hấp dẫn), sử dụng công cụ hình học chưa thường
xuyên, khoa học, ít bồi dưỡng năng lực suy diễn.
Nói chung phương pháp dạy của thày quyết định cách thức học tập và
nghiên cứu của trò.
Vấn đề đặt ra là: Làm thế nào để thu hút, huy động được toàn bộ các
đối tượng học sinh trong lớp có hứng thú say mê và nắm vững phương
pháp khi học và giải bài tập toán ?
Trước thực trạng trên đòi hỏi phải có các giải pháp trong phương pháp
dạy và học sao cho phù hợp.
II.2.2 Biện pháp tiến hành
Xuất phát từ tình hình thực tế điều tra và giảng dạy trực tiếp tôi
thấy sử dụng công nghệ thông tin hỗ trợ các phương pháp dạy truyền
thống góp phần đổi mới phương pháp dạy học rất có hiệu quả .
Những biện pháp tôi đã làm khi dạy học sinh lớp 9 như sau:
Biện pháp thứ nhất: Khi học lý thuyết
Để việc cung cấp kiến thức lý thuyết được nhẹ nhàng mà học
sinh hứng thú thì giáo viên cần phân loại theo kiểu bài hình thành định
lý hay khái niệm để lựa chọn phương pháp dạy phù hợp.
Trong tiết dạy khái niệm có thể bắt đầu bằng việc dẫn dắt đến khái
niệm mới. Làm thế nào để học sinh tiếp thu khái niệm mới một cách
GV: Nguyễn Thị Hải Đăng - Trường THCS Nguyễn Đức Cảnh
8
Sáng kiến kinh nghiệm - Ứng dụng CNTT vào giảng dạy bộ môn Toán lớp 9.
tự nhiên, hứng thú để các em tự mình khai thác và tìm tòi kiến thức

bày nhiều lần để học sinh quan sát hoặc có thể dừng lại ở bất kỳ thời
điểm nào để phân tích hoặc nhấn mạnh khắc sâu cho học sinh.Công
nghệ thông tin tạo được hứng thú cho học sinh cuốn hút được học sinh
tập trung vào bài học.
GV: Nguyễn Thị Hải Đăng - Trường THCS Nguyễn Đức Cảnh
10
Sáng kiến kinh nghiệm - Ứng dụng CNTT vào giảng dạy bộ môn Toán lớp 9.
Ví dụ: Khi học cung chứa góc, việc khó đối với học sinh là vẽ cung
chứa góc.Tôi đã dùng lập trình mô phỏng các bước tiến hành thao tác
vẽ cho các em quan sát, có thể dừng lại ở những vấn đề cần khắc sâu
cho học sinh, từ đó các em cảm thấy hứng thú và việc vẽ không còn
khó khăn nữa.
GV: Nguyễn Thị Hải Đăng - Trường THCS Nguyễn Đức Cảnh
11
Sáng kiến kinh nghiệm - Ứng dụng CNTT vào giảng dạy bộ môn Toán lớp 9.
Như vậy khi dạy học lý thuyết cần chú ý những điểm sau:
Giáo viên hãy đặt vị trí cuả mình vào vị trí của học sinh để hiểu các
em bởi đôi khi có những kiến thức giáo viên cứ nghĩ là học sinh đã
hiểu và biết rồi.Giáo viên chọn câu hỏi hợp lý có sức thu hút học sinh.
Tạo tình huống có vấn đề để học sinh có nhu cầu tìm tòi nghiên cứu.
Khai thác ngay câu trả lời sai của học sinh để sửa chữa, uốn nắn các
em kịp thời.
Phát hiện và vận dụng kiến thức mới để củng cố khắc sâu kiến thức
cho học sinh.
 Biện pháp thứ hai: Khi giải bài tập
Giải bài tập toán trong học tập bao giờ cũng được tiến hành một cách
khoa học.Trước khi giải bài tập toán các em phải đọc kỹ đề bài, sau
đó xác định yêu cầu của bài toán rồi vạch ra phương hướng giải.Thưc
hiện từng bước để đi đến một kết quả cuối cùng và trả lời.Sau khi đã
giải xong nên tìm xem còn cách giải nào nữa không, nên chọn cách

thông tin (phần mềm hỗ trợ toán học như Violet,Geosketchpad
,Mathtype,Adobflashplayer …) kết hợp với các phương pháp truyền
thống một cách phù hợp vì các phần mềm này có thể mô phỏng các
GV: Nguyễn Thị Hải Đăng - Trường THCS Nguyễn Đức Cảnh
13
Sáng kiến kinh nghiệm - Ứng dụng CNTT vào giảng dạy bộ môn Toán lớp 9.
hình ảnh mà học sinh khó hình dung ,tưởng tượng ra được với mục
đích nâng cao chất lượng dạy và học,tạo hứng thú cho học sinh thông
qua các hoạt động sau:
Bài toán: Cho đường tròn đường kính AB cố định. M là một điểm
chạy trên đường tròn. Trên tia đối của tia MA lấy điểm I sao cho
MI =2MB.
Tìm tập hợp các điểm I nói trên.
Các hoạt động Nội dung
HĐ1: Xác định dạng toán
HĐ2:Xác định mục đích cần tìm
Dạng toán tím tập hợp điểm
Tìm tập hợp điểm I
⇔
Tìm một hình
H gồm các điểm thoả mãn tính chất:
+I
∈
tia đối của tia MA
+MI = 2MB
GV: Nguyễn Thị Hải Đăng - Trường THCS Nguyễn Đức Cảnh
14
•
A
•

’
dựng trên đoạn thẳng AB là và*Giới hạn: (GV chiếu trên màn hình
điểm I di chuyển đến vị trí trùng với
điểm A
1
hoặc A
2)
HĐ4: Phần đảo
Dựng lại hình phần thuận, chứng
minh tính chất.
HĐ5: Kết luận quỹ tích.
HĐ6: Mở rộng bài toán
Tìm vị trí của điểm M trên cung lớn
AB để chu vi tam giác AMB lớn
*Phát hiện H mà I
∈
H
từ giả thiết có: BM
⊥
AI
1
2
MB
MI
=
, tgAIB =
1

’
dựng trên đoạn thẳng AB là và

* Do M ≡ A có cát tuyến AM trở
thành tiếp tuyến A
1
AA
2
.
Điểm I ≡ A
1
hoặc A
2
.
Điểm I chỉ thuộc hai cung A
1
mB và
A
2
m’B.
Lấy điểm I’ bất kì thuộc một trong
hai cung A
1
mB và A
2
m’B có IA cắt
đường tròn đường kính AB tại điểm
M’.
* Trong tam giác vuông BM’I’ có
tg

AIB
AIB
AIB
Am
’
B
Am
’
B
Am
’
B
Am
’
B
Sáng kiến kinh nghiệm - Ứng dụng CNTT vào giảng dạy bộ môn Toán lớp 9.
nhất.)(GV chiếu trên màn hình Slide
khi cho M di chuyển trên cung lớn
AB để nhận xét chu vi tam giác
AMB )
Với những bài tập vận dụng này đã giúp học sinh phát triển tư duy, óc
sáng tạo tìm tới phương pháp giải bài toán nhanh hơn, thông minh
hơn. Giáo viên hãy tác động đến từng đối tượng học sinh sao cho
phù hợp như với học sinh trung bình cần gợi ý tỉ mỉ, học sinh khá giỏi
nêu ra những nét cơ bản hướng dẫn giải theo con đường ngắn nhất.Có
như vậy học sinh sẽ hoạt động tích cực hơn, phát huy được tư duy trí
tuệ của mình.
Tổ chức được nhiều hoạt động cá nhân cũng như hoạt động tập thể, trò
chơi, hấp dẫn học sinh. Hoạt động học tập như ‘‘Trò chơi tiếp
sức’’ ,‘‘Trắc nghiệm ’’- học mà vui- vui để học, làm cho việc học toán

tạo được sự giao tiếp thày – trò trong khi trình chiếu máy tính; Giúp
học sinh tiếp thu các khái niệm phức tạp tốt hơn cách dạy học khác,
góp phần đổi mới phương pháp dạy học bộ môn , nâng cao chất lượng
giáo dục.
II.3- Chương 3: Phương pháp nghiên cứu, kết quả nghiên cứu
II.3.1- Phương pháp nghiên cứu:
+ Phương pháp nghiên cứu lý luận :Nghiên cứu tài liệu, sách
hướng dẫn giảng dạy, sách bài soạn, sách giáo khoa, hướng dẫn
và phát triển đại sốvà hình học cũng như những phần mềm hỗ
trợ toán học của công nghệ thông tin
+ Phương pháp:Phát hiện và giải quyết vấn đề, vấn đáp,luyện tập,
hoạt động hợp tác nhóm.
+ Phương pháp nghiên cứu thực tiễn: điều tra thực nghiệm khảo
sát kết quả học tập của học sinh
+ Thực nghiệm giảng dạy: Tiến hành thực nghiệm ngay trong các
tiết học, rút kinh nghiệm giờ dạy của chính bản thân.
+ Điều tra đánh giá kết quả học tập của học sinh sau khi thực
nghiệm giảng dạy.
GV: Nguyễn Thị Hải Đăng - Trường THCS Nguyễn Đức Cảnh
18
Sáng kiến kinh nghiệm - Ứng dụng CNTT vào giảng dạy bộ môn Toán lớp 9.
+ Trao đổi ý kiến, thảo luận với đồng nghiệp ,tổ chuyên môn về
những băn khoăn vướng mắc hay vấn đề phức tạp khi ứng dụng
công nghệ thông tin mà bản thân chưa giải quyết được để tìm ra
những điểm cần khắc phục.
+ Tổng kết kinh nghiệm: Sau khi tìm được những ưu điểm, nhược
điểm của giờ dạy qua thể hiện một giờ, đặt ra hệ thống câu hỏi
để học sinh suy luận, phát hiện rồi từ đó nhận xét đánh giá việc
hiểu bài và vận dụng của học sinh để đưa ra việcđiều chỉnh cách
dạy, học của giáo viên và học sinh.

tăng lên rõ rệt.
Tôi tiến hành khảo sát chất lượng bằng cách đưa ra ba bài tập ở dạng
khác nhau để học sinh làm. Kết quả thu được như sau:
35,8% học sinh hoàn thành xuất sắc bài tập có tính sáng tạo,biết
hướng mở rộng và phát triển bài toán.
46,3% học sinh làm hết bài tập và nắm vững phương pháp giải mỗi
dạng bài.
GV: Nguyễn Thị Hải Đăng - Trường THCS Nguyễn Đức Cảnh
20
Sáng kiến kinh nghiệm - Ứng dụng CNTT vào giảng dạy bộ môn Toán lớp 9.
17,9 % học sinh làm được 2/3 số bài tập và lập luận chưa chặt chẽ.
Từ những tìm hiểu sâu sắc về hình thức, cách học tập của học sinh khi
học SGK toán 9 ở nhà cũng như ở lớp, tôi đã tạo cho học sinh:
+ Hứng thú học tập và yêu thích bộ môn,làm quen và sử dụng được
một số phần mềm hỗ trợ toán học đơn giản.
+ Hình thành thói quen học tập tích cực, tự giác sáng tạo
Tuy còn 1 số hạn chế như sau: Trong lớp còn 1 số ít học sinh chưa
thực sự tích cực học tập, có thể do hoàn cảnh gia đình không có điều
kiện.
Thời gian tiết học chưa đáp ứng để quan tâm đến từng học sinh
giúp đỡ uốn nắn các em kịp thời. Do vậy chất lượng của 1 số ít em còn
chưa cao.
Kết quả cuối năm đạt được như sau:
Môn
Toán
Lớp 9A
Loại
Giỏi Khá TB Yếu Kém
41,0% 38,5% 20,5% 0 0
Trong đó có:02 học sinh đạt giải học sinh giỏi cấp huyện.

phỏp ging dy truyn thng tc l kt hp ghi bng vi cụng ngh
phn mm trong dy hc. Tu theo kin thc ca tng phn, tng bi
m la chn phn mm sao cho thớch hp, v ỳng lỳc phự hp vi
ni dung kin thc ca bi,Tuy nhiờn giỏo viờn cn lu ý: cú
nhng Side cú cht lng cn thit k cn thn v hp lớ trờn nhng ý
tng s phm ca giỏo viờn .Trong cỏc Side nờn tn dng hỡnh, biu
tng kt hp vi ch, ch cng ớt cng tt vỡ ch phi c cũn hỡnh
tng tt cú th nhỡn l hiu ngay.
Giỏo viờn phi bit kt hp gia vic tip thu v s dng cú chn lc,
cú hiu qu cỏc phng phỏp dy hc tiờn tin, hin i vi vic khai
thỏc nhng yu t tớch cc ca phng phỏp dy hc truyn thng.
Nu lm tt ng dng cụng ngh thụng tin vo bi dy theo tụi vic
dy hc t hiu qu cao hn , hc sinh c tip cn vi bi dy tt
ca cỏc thy cụ cú kinh nghim .Cỏc em hng thỳ hn trong hc tp,
tip thu nhanh hn, nng ng hn, luyn tp c nhiu hn, khc
sõu c kin thc , nõng cao nng lc t hc, phỏt trin t duy v k
GV: Nguyn Th Hi ng - Trng THCS Nguyn c Cnh
23
Sỏng kin kinh nghim - ng dng CNTT vo ging dy b mụn Toỏn lp 9.
nng vn dng kin thc c nõng lờn rừ rt so vi cỏch dy truyn
thng.
Giáo viên muốn dạy tốt bài dạy có hiệu quả cao phải đầu t thời gian
cho việc chuẩn bị nội dung mỗi bài dạy, phải là ngời có kiến thức, có
phơng pháp s phạm tốt đặc biệt phát triển t duy sáng tạo phải đi đôi với
rèn luyện kỹ năng, kịp thời phát hiện những kiến thức mà học sinh cha
chắc chắn để bổ sung hớng dẫn các em.
Giáo viên phải hết lòng thơng yêu học sinh, biết động viên khích lệ,
hởng ứng các em kịp thời với những phát huy tốt trong bài bằng nhiều
hình thức khác nhau, là tấm gong sáng cho học sinh noi theo.
Bên cạnh sự cố gắng phấn đấu không mệt mỏi của giáo viên thì đòi

25