BỘ NỘI VỤ
TRƯỜNG ĐÀO TẠO BỒI DƯỠNG CÁN BỘ CÔNG CHỨC

TIỂU LUẬN
BÀI TẬP TÌNH HUỐNG:
VỤ ÁN DÂN SỰ VỀ TRANH CHẤP QUYỀN GIÁM HỘ TẠI
XÃ LIÊN NINH, HUYỆN THANH TRÌ, HÀ NỘI

Học viên: LÊ DUY
Đơn vị công tác: Trung Tâm Phát Triển Quỹ Đất
huyện Thanh Trì
Lớp: Chuyên Viên
Khóa: 22
Hà Nội, tháng 12-2014
A - ĐẶT VẤN ĐỀ
Trong những năm gần đây, các vụ án liên quan đến quyền giám hộ, nhất
là tranh chấp về quyền giám hộ đã có chiều hướng tăng nhanh cả về số lượng và
phức tạp về tính chất… Nguyên nhân của tình trạng trên là do trình độ hiểu
biết, sự thiếu trách nhiệm, việc tuân thủ các quy định của pháp luật trong một
bộ phận nhân dân, cán bộ còn hạn chế; cán bộ tư pháp không vững về chuyên
môn, nghiệp vụ và kiến thức quản lý còn lúng túng trong việc xác định thẩm
quyền giải quyết trong quá trình giải quyết những vi phạm trong công tác quản
lý nhà nước về lĩnh vực hộ tịch với việc giám hộ; đồng thời một số quy định của
pháp luật chưa phù hợp với thực tiễn. Qua vụ việc tranh chấp quyền giám hộ
tại xã Liên Ninh, huyện Thanh Trì, tỉnh Hà Nội, người viết xin chỉ ra một số
tồn tại, hạn chế liên quan đến công tác quản lý nhà nước về lĩnh vực hộ tịch với
quyền giám hộ hiện này. Các giải pháp nêu ra trong chuyên đề sau để vận dụng
có hiệu quả hơn trong việc giải quyết các tình huống tương tự có thể xảy ra
trong thời gian tới, góp phần vào việc xử lý hiệu quả các vi phạm xảy ra trong
công tác quản lý nhà nước về các lĩnh vực chuyên môn nói chung và về lĩnh vực
hộ tịch nói riêng ./.

phương án giải quyết.
Phần 2- Phân tích tình huông
2.1. Xác định thẩm quyền giải quyết:
3
Phòng Tư pháp huyện đã tiến hành kiểm tra xác minh theo nội dung đơn
thư của ông bà ngoại của cháu Phạm Văn Tiến gửi Uỷ ban nhân dân huyện.
Trước hết về việc ông bà ngoại của cháu Phạm Văn Tiến gửi đơn khiếu nại
quyết định của Uỷ ban nhân dân xã Liên Ninh về việc công nhận ông bà nội
giám hộ và quản lý tài sản cho cháu Phạm Văn Tiến nhưng đã không được thụ
lý giải quyết vì Uỷ ban nhân dân xã Liên Ninh cho rằng đây là tranh chấp quyền
giám hộ nên thầm quyền thụ lý giải quyết tranh chấp này là của Toà án. Qua trao
đổi ý kiến với những người công tác lâu năm trong ngành về vấn đề này, có các
quan điểm sau:
- Quan điểm thứ nhất, đây là vấn đề đơn giản xảy ra trong sinh hoạt đời
sống cộng đồng nên để thẩm quyền giải quyết cho Uỷ ban nhân dân cấp xã. Uỷ
ban nhân dân cấp xã tiến hành hoà giải để ông bà nội và ông bà ngoại của cháu
Phạm Văn Tiến thống nhất và đưa ra quyết định công nhận.
Thông thường các mối quan hệ hôn nhân là trong phạm vi đơn vị hành chính thì
có thể tiến hành hoà giải và ra quyết định công nhận. Nhưng nếu quan hệ hôn
nhân ở hai địa phương khác nhau thì vấn đề giải quyết vượt khả năng giải quyết
của Uỷ ban nhân dân cấp xã. Quan điểm này mới nghe qua có khả năng chấp
được. Vì, Uỷ ban nhân dân xã giải quyết theo thủ tục hành chính thông thường
thì đơn giản, nhanh gọn, bảo đảm được quyền lợi cho người giám hộ. Yêu cầu
sang Toà án phải theo một thủ tục tố tụng không đảm bảo quyền lợi của ông bà
nội, ông bà ngoại và ảnh hưởng đến việc chăm sóc và bảo vệ quyền, lợi ích hợp
pháp của cháu Phạm Văn Tiến. Nếu thẩm quyền giải quyết tranh chấp theo quan
điểm này thì nó mâu thuẫn với chức năng của hai hệ thống cơ quan đó là Uỷ ban
nhân dân thuộc hệ thống cơ quan hành chính, không có chức năng xét xử. Toà
án thuộc hệ thống cơ quan tư pháp có chức năng xét xử.
- Quan điểm thứ hai, đã là tranh chấp thì phải có phán quyết của Toà án.

quan điểm này có hạn chế là một vụ việc có cùng tính chất, nhưng lại có hai hệ
thống cơ quan giải quyết khác nhau và xác định phạm vi sống cùng địa phương
dễ tạo ra sự nhầm lẫn trong quá trình giải quyết.
- Quan điểm thứ tư, đưa vấn đề tranh chấp quyền giám hộ của ông bà nội
và ông bà ngoại của cháu Phạm Văn Tiến về thẩm quyền giải quyết của Toà án.
Đối chiếu với chức năng, vị trí của các cơ quan trong việc phân định thẩm
quyền, thì vấn đề tranh chấp này thuộc phạm vi giải quyết của Toà án là đúng
với chức năng, thẩm quyền xét xử của Toà án như vậy hợp lý hơn về mặt lý
thuyết.
- Quan điểm của bản thân, Tranh chấp trong tình huống trên nếu có,
trước hết phải là tranh chấp quyền cử giám hộ (Điều 84 Luật Hôn nhân và Gia
đình) nhưng thực tế cả hai bên ông bà nội và ông bà ngoại của cháu Phạm Văn
Tiến không thực hiện quyền của người cử giám hộ trước khi một trong hai bên
đến Uỷ ban nhân dân địa phương đăng ký giám hộ, nên xác định về mặt chủ
quan không có tranh chấp quyền cử giám hộ. Vì hai bên ông bà nội, ông bà
ngoại của cháu Phạm Văn Tiến đã chủ động đến Uỷ ban nhân dân địa phương
nơi mình cư trú để đăng ký việc giám hộ cho cháu Phạm Văn Tiến nên xét về
mặt chủ quan, hai bên cho rằng có quyền đi đăng ký giám hộ cho cháu Phạm
5
Văn Tiến nên xác định không có tranh chấp quyền giám hộ. Theo đó, thẩm
quyền thụ lý giải quyết của Toà án không đặt ra. Như vậy thẩm quyền thụ lý giải
quyết thuộc Uỷ ban nhân dân.
2.2. Xác định những vi phạm:
2.2.1. Đối với công dân:
Ông bà nội, ông bà ngoại của cháu Phạm Văn Tiến đã vi phạm khoản 1
Điều 84 của Luật Hôn nhân và Gia đình vì trước khi đi đăng ký giám hộ cho
cháu Phạm Văn Tiến, ông bà nội và ông bà ngoại của cháu Phạm Văn Tiến chưa
thoả thuận cử hoặc ông bà nội hoặc ông bà ngoại làm giám hộ cho cháu Phạm
Văn Tiến. Theo đó còn vi phạm khoản 1 điều 30 Nghị định 158/2005/NĐ-CP
quy định về thủ tục đăng ký giám hộ vì khi đi đăng ký giám hộ ông bà nội hoặc

quả.
Phần 3: Mục tiêu xử lý tình huống:
3.1. Đối công dân:
Làm cho mọi người hiểu rõ hơn quyền, nghĩa vụ đăng ký hộ tịch và người
có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ đăng ký hộ tịch phải nâng cao ý thức tự giác
đăng ký các sự kiện hộ tịch theo quy định của pháp luật.
3.2. Đối với cơ quan quản lý nhà nước:
- Phòng Tư pháp phải hiểu rõ và đầy đủ vai trò tham mưu, giúp Uỷ ban
nhân dân huyện thường xuyên kiểm tra, đôn đốc, hướng dẫn, chỉ đạo đối với Uỷ
ban nhân dân các cấp xã trong công tác đăng ký và quản lý hộ tịch; trường hợp
phát hiện thấy sai phạm phải chấn chỉnh, xử lý kịp thời.
- Uỷ ban nhân dân cấp xã phải thấy rõ trách nhiệm niêm yết công khai,
chính xác các giấy tờ mà người yêu cầu đăng ký hộ tịch phải xuất trình hoặc
phải nộp khi đăng ký hộ tịch, quy trình và thời hạn giải quyết đăng ký hộ tịch.
Đồng thời, phải nhận rõ trách nhiệm trong công tác tuyên truyền, phổ biến pháp
luật nói chung và pháp luật liên quan đến hộ tịch nói riêng đến toàn thể cán bộ,
nhân dân địa phương.
- Cơ quan quản lý nhà nước về hộ tích từ huyện đến cơ sở phải chú trọng
hơn đến công tác quản lý nhà nước theo thẩm quyền của mình.
Phần 4. Xây dựng phương án giải quyết:
4.1. Chọn phương án:
Sau khi kiểm tra xác minh và ghi nhận những vi phạm trong việc đăng ký
và quản lý giám hộ tại xã Liên Ninh và xã Đông Mỹ. Phòng Tư pháp huyện xây
dựng 3 phương án giải quyết như sau:
- Phương án 1:
Áp dụng điểm k khoản 1 điều 78 Nghị định 158/2005/NĐ-CP, Uỷ ban
nhân dân huyện ra quyết định việc thu hồi, huỷ bỏ quyết định của Uỷ ban nhân
7
xã Liên Ninh và xã Đông Mỹ vì đã cấp trái quy định của Nghị định
158/2005/NĐ-CP: quyết định của Uỷ ban nhân dân xã Đông Mỹ về công nhận

việc chăm sóc, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp cho cháu Phạm Văn Tiến. Triệt
tiêu được nguy cơ phát sinh tranh chấp quyền giám hộ.
8
+ Hạn chế: Thời gian hoàn thành phương án phụ thuộc vào yếu tố chủ
quan của ông bà nội và ông bà ngoại trong việc thay đổi giám hộ, thực tế việc
thay đổi này là không cần thiết.
- Phương án 3:
Áp dụng điểm k khoản 1 điều 78 Nghị định 158/2005/NĐ-CP, Uỷ ban
nhân dân huyện ra quyết định việc thu hồi, huỷ bỏ quyết định của Uỷ ban nhân
dân xã Đông Mỹ về công nhận việc giám hộ của ông bà ngoại cho cháu Phạm
Văn Tiến vì đã cấp trái với quy định tại Nghị định 158/2005/NĐ-CP.
Áp dụng điều 72 Bộ luật Dân sự năm 2005; khoản 1, 2, 3 điều 31 Nghị
định 158/2005/NĐ-CP, Uỷ ban nhân dân xã Liên Ninh xem xét hồ sơ xin được
chấm dứt giám hộ của ông bà nội đối với cháu Phạm Văn Tiến trên cơ sở sự
kiện đăng ký cho, nhận cháu Phạm Văn Tiến làm con nuôi chị Nguyên Thị Tâm
ở xã Đông Mỹ đã được thực hiện đúng quy định của pháp luật.
+ Ưu điểm: Việc chăm sóc và bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho cháu
Phạm Văn Tiến được đảm bảo liên tục về mặt pháp lý bởi ông bà nội vẫn là
người giám hộ và quản lý tài sản theo quyết định công nhận của Uỷ ban nhân
dân xã Liên Ninh cho đến khi Uỷ ban nhân dân xã Liên Ninh hoàn thành thủ tục
đăng ký cho và nhận con nuôi giữa ông bà nội của cháu Phạm Văn Tiến và chị
Nguyễn Thị Tâm.
+ Hạn chế: Thời gian hoàn thành phương án phụ thuộc vào việc khắc
phục những sai sót trong quá trình đăng ký giám hộ trước đây tại Uỷ ban nhân
dân xã Liên Ninh đối với ông bà nội của cháu Phạm Văn Tiến.
Sau khi xây dựng ba phương án trên. Phòng tư pháp nhận thấy:
Một là, phải tiến hành ngay việc thu hồi, và huỷ bỏ quyết định của Uỷ ban
nhân dân xã Đông Mỹ về công nhận việc giám hộ của ông bà ngoại cho cháu
Phạm Văn Tiến vì đã cấp trái quy định tại Nghị định 158/2005/NĐ-CP, đặc biệt
là vi phạm nguyên tắc về đăng ký hộ tịch (Mỗi sự kiện hộ tịch chỉ được đăng ký

thực hiện đăng ký giám hộ cho cháu Phạm Văn Tiến, Uỷ ban nhân dân huyện ra
quyết định thu hồi và huỷ bỏ quyết định của Uỷ ban nhân dân xã Đông Mỹ về
công nhận việc giám hộ của ông bà ngoại cho cháu Phạm Văn Tiến.
- Ông bà nội, ông bà ngoại của cháu Phạm Văn Tiến hoàn thiện văn bản
thoả thuận cử ông bà nội làm giám hộ cho cháu Phạm Văn Tiến, đồng thời lập
danh sách tài sản của cháu Phạm Văn Tiến và có chữ ký của ông bà ngoại và
ông bà nội để bổ sung hồ sơ đăng ký giám hộ trước đây.
Bước 3:
- Uỷ ban nhân dân xã Liên Ninh tiếp nhận và xem xét hồ sơ, hoàn thiện
thủ tục đăng ký cho, nhận con nuôi giữa ông bà nội của cháu Phạm Văn Tiến và
chị Nguyễn Thị Tâm theo đúng quy định của pháp luật.
10
- Uỷ ban nhân dân xã Liên Ninh tiếp nhận và xét hồ sơ, hoàn thiện thủ tục
chấm dứt việc giám hộ của ông bà nội với cháu Phạm Văn Tiến.
Bước 4:
- Uỷ ban nhân dân huyện họp kiểm điểm chủ tịch Uỷ ban nhân dân xã Q
và xã B vì thiếu tình thần trách nhiệm nên để xảy ra sai sót trong quá trình đăng
ký và quản lý hộ tịch gây ảnh hưởng đến uy tín của cán bộ, cơ quan quản lý nhà
nước trên lĩnh vực hộ tịch.
- Uỷ ban nhân dân huyện họp rút kinh nghiệm với phòng Tư pháp huyện
về việc tham mưu, giúp Uỷ ban nhân dân huyện quản lý nhà nước về lĩnh vực hộ
tịch trên địa bàn huyện. Đồng thời rút kinh nghiệm trong việc tham mưu, giúp
Uỷ ban nhân dân huyện giải quyết vi phạm trong đăng ký giám hộ tại Uỷ ban
nhân dân xã Liên Ninh và xã Đông Mỹ.
C - KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ:
Tình huống vi phạm trong việc đăng ký và quản lý giám hộ xảy ra tại Ủy
ban nhân dân xã Liên Ninh và Uỷ ban nhân dân xã Đông Mỹ đã được giải quyết
đảm bảo chính xác, linh hoạt và đúng quy định của pháp luật. Các sai sót, vi
phạm trong quá trình đăng ký và quản lý giám hộ đã được khắc phục và xử lý,
đồng thời vẫn đảm bảo được việc chăm sóc và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp

trong việc đăng ký và quản lý hộ tịch hiện nay.
2) Uỷ ban nhân dân huyện tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra thường
xuyên, định kỳ việc thực hiện nhiệm vụ đăng ký và quản lý hộ tịch của Uỷ ban
nhân dân cấp xã để sớm phát hiện và xử lý kịp thời những sai sót, vi phạm.
3) Uỷ ban nhân dân cấp xã phải công khai tất cả các thủ tục hành chính,
điều kiện thực hiện thủ tục hành chính trên lĩnh vực quản lý nhà nước về hộ tịch.
4) Uỷ ban nhân nhân dân cấp xã phải chú trọng công tác đăng ký và quản
lý hộ tịch, nâng cao nhận thức cho người dân đối với công tác này bằng cách
12
tuyên truyền phổ biến pháp luật cho nhân dân nhiều hơn nữa để nhân dân nắm
rõ quyền và nghĩa vụ của mình để thực hiện tốt hơn.
5) Uỷ ban nhân nhân dân cấp xã cũng cần có biện pháp xử lý vi phạm
hành chính theo quy định đối với hành vi cố ý của người dân, của cán bộ tư pháp
hộ tịch làm sai sót, tiêu cực trong việc đăng ký hộ tịch.
PHỤ LỤC: NHỮNG VĂN BẢN PHÁP LUẬT ĐIỀU CHỈNH HOẠT
ĐỘNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ LĨNH VỰC HỘ TỊCH ĐỐI VỚI VIỆC
GIÁM HỘ
1. Bộ luật Dân sự năm 2005 đã được Quốc hội nước Cộng hoà xã hội
chủ nghĩa Việt Nam khoá XI, kỳ họp thứ 7 thông qua ngày 14 tháng 6 năm
2005, gồm 36 chương với 777 điều.
Bộ luật dân sự quy định địa vị pháp lý, chuẩn mực pháp lý cho cách ứng
xử của cá nhân, pháp nhân, chủ thể khác; quyền, nghĩa vụ của các chủ thể về
nhân thân và tài sản trong các quan hệ dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh,
thương mại, lao động.
Bộ luật dân sự có nhiệm vụ bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân,
tổ chức, lợi ích của Nhà nước, lợi ích công cộng; bảo đảm sự bình đẳng và an
toàn pháp lý trong quan hệ dân sự, góp phần tạo điều kiện đáp ứng nhu cầu vật
chất và tinh thần của nhân dân, thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội.
Điều 58 quy định về giám hộ: “Giám hộ là việc cá nhân, tổ chức được
pháp luật quy định hoặc được cử để thực hiện việc chăm sóc và bảo vệ quyền,

Luật hôn nhân và gia đình có nhiệm vụ góp phần xây dựng, hoàn thiện và
bảo vệ chế độ hôn nhân và gia đình tiến bộ, xây dựng chuẩn mực pháp lý cho
cách ứng xử của các thành viên trong gia đình, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp
của các thành viên trong gia đình, kế thừa và phát huy truyền thống đạo đức tốt
đẹp của gia đình Việt Nam nhằm xây dựng gia đình no ấm, bình đẳng, tiến bộ,
hạnh phúc, bền vững.
Luật hôn nhân và gia đình quy định chế độ hôn nhân và gia đình, trách
nhiệm của công dân, Nhà nước và xã hội trong việc xây dựng, củng cố chế độ
hôn nhân và gia đình Việt Nam.
Điều 79 quy định việc áp dụng pháp luật về giám hộ trong quan hệ gia
đình: “Khi trong gia đình có người cần được giám hộ thì việc giám hộ được
thực hiện theo các quy định về giám hộ của Bộ luật dân sự và Luật này.”
Khoản 1 Điều 84 quy định việc giám hộ giữa ông bà nội, ông bà ngoại và
cháu: “Trong trường hợp cháu cần được giám hộ mà ông bà nội, ông bà ngoại
có đủ điều kiện làm người giám hộ thì những người này thỏa thuận cử một bên
làm người giám hộ”
3. Nghị định 158/2005/NĐ-CP ngày 27/12/2005 về đăng ký và quản lý
hộ tịch, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/4/2006, bao gồm 9 chương và 99
điều:
14
Điều 4 quy định nguyên tắc đăng ký và quản lý hộ tịch: “Mọi sự kiện hộ
tịch phải được đăng ký đầy đủ, kịp thời, chính xác theo quy định của Nghị định
này.Mỗi sự kiện hộ tịch chỉ được đăng ký tại một nơi theo đúng thẩm quyền quy
định của Nghị định này ”
Điều 29 quy định thẩm quyền đăng ký việc giám hộ: “Ủy ban nhân dân
cấp xã, nơi cư trú của người giám hộ hoặc nơi có trụ sở của cơ quan, tổ chức
đảm nhận giám hộ thực hiện đăng ký việc giám hộ.”
Điều 30 quy định thủ tục đăng ký việc giám hộ: “Người được cử làm giám
hộ phải nộp Giấy cử giám hộ. Giấy cử giám hộ do người cử giám hộ lập; nếu có
nhiều người cùng cử một người làm giám hộ, thì tất cả phải cùng ký vào Giấy cử

Phòng Tư pháp giúp Ủy ban nhân dân cấp huyện thực hiện các nhiệm vụ,
quyền hạn trong quản lý nhà nước về hộ tịch theo quy định tại khoản 1 Điều này
(riêng việc giải quyết tố cáo tại điểm i khoản 1 chỉ thực hiện khi được giao). Đối
với việc giải quyết khiếu nại quy định tại điểm i khoản 1 Điều này do Ủy ban
nhân dân cấp huyện thực hiện.
Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện chịu trách nhiệm về tình hình đăng
ký và quản lý hộ tịch của địa phương. Trong trường hợp do buông lỏng quản lý
mà dẫn đến những sai phạm, tiêu cực của cán bộ, công chức trong đăng ký và
quản lý hộ tịch ở địa phương mình, thì Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện
phải chịu trách nhiệm.
Điều 79 quy định nhiệm vụ, quyền hạn của Ủy ban nhân dân cấp xã
trong quản lý nhà nước về hộ tịch:“Trong lĩnh vực quản lý nhà nước về hộ
tịch, Ủy ban nhân dân cấp xã có nhiệm vụ, quyền hạn sau đây: Thực hiện đăng
ký các việc hộ tịch thuộc thẩm quyền của Ủy ban nhân dân cấp xã theo quy định
của Nghị định này; …; Giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý các vi phạm về hộ
tịch theo thẩm quyền.
Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã chịu trách nhiệm về tình hình đăng ký
và quản lý hộ tịch của địa phương. Trong trường hợp do buông lỏng quản lý mà
dẫn đến những sai phạm, tiêu cực của cán bộ, công chức trong công tác đăng ký
và quản lý hộ tịch ở địa phương mình, thì Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã phải
chịu trách nhiệm.”
Điều 84 quy định quyền khiếu nại của cá nhân, tổ chức liên quan đến
việc đăng ký và quản lý hộ tịch:
“Cá nhân, tổ chức có quyền khiếu nại với cơ quan nhà nước có thẩm
quyền về những quyết định hành chính của cơ quan đăng ký và quản lý hộ tịch
hoặc hành vi hành chính trong đăng ký và quản lý hộ tịch của cán bộ, công chức
làm công tác hộ tịch khi có căn cứ cho rằng quyết định, hành vi đó là trái pháp
luật, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình”
Điều 85 Giải quyết khiếu nại của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã:
“Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã thụ lý và giải quyết khiếu nại đối với quyết