B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.H CHÍ MINH
––––––––––––––––––
TRN VN V PHÂN TÍCH CÁC YU T NH HNG N
THU NGÂN SỄCH NHÀ NC TRểN A
BÀN TNH LONG AN
LUN VN THC S KINH T
Tp.H Chí Minh, nm 2015
B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.H CHÍ MINH

hng đn thu ngân sách nhà nc trên đa bàn tnh Long An” là do chính tôi
nghiên cu thc hin và thu thp s liu ca các c quan: S Tài chính, S K
hoch và u t, Cc Thng kê tnh Long An giai đon 2000-2013. Các thông tin
và s liu thc hin trong lun vn là trung thc, các đon trích dn đu đc dn
ngun; kt qu phân tích ca đ tài là trung thc, không trùng vi bt k đ tài
nghiên cu khoa hc nào.
TP.H Chí Minh, ngày 30 tháng 3 nm 2015
Tác gi thc hin
Trn Vn V

DANH MC CÁC BNG
Bng 3.1. K vng du các bin trong mô hìnhầầầ.ầầầầầầầầầầầầ36
Bng 3.2. D liu ca các bin nghiên cu giai đon 2000-2013ầầầầầầầ 37
Bng 4.1: Kt qu hi quy mô hình Pooledầầầầầầầầầầầầầầ 41
Bng 4.2: Kt qu hi quy mô hình FEMầầầầầầầầầầầầầầ 42
Bng 4.3: Kt qu hi quy mô hình REMầầầầầầầầầầầầầầ 43
Bng 4.4: Phân tích phng sai mô hình REMầầầầầầầầầầầầ 44
Bng 4.5: Phân tích phng sai mô hình FEMầầầầầầầầầầầầ 44
Bng 4.6: Phân tích phng sai mô hình Pooledầầầầầầầầầầầ 44
Bng 4.7: Kt qu kim đnh đa cng tuynầầầầầầầầầầầ 45
Bng 4.8: Kt qu hi quy thu ngân sách ca các huyn giai đon 2000 đn
2013 ầ.ầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầ ầầầ 46
1.1.2. Thu ngân sách nhà nc 5
1.1.3. Mt s ngun thu c bn 6
1.1.4. Vai trò thu ngân sách nhà nc 7
1.1.5. Thu ngân sách đa phng 8
1.2. Nghiên cu thc nghim có liên quan các yu t nh hng thu ngân sách
nhà nc 12
1.2.1. Các nghiên cu nc ngoài 12
1.2.2. Các nghiên cu trong nc 16
KT LUN CHNG 1 18
CHNG 2 20
THC TRNG THU NGÂN SỄCH TRểN A BÀN TNH LONG AN 20
2.1. Khái quát v tình hình kinh t-xã hi ca tnh Long An 20
2.1.1. V trí đa lý 20
2.1.2. Tng trng kinh t 20
2.2. Tình hình thu ngân sách nhà nc 23
2.2.1 Tình hình thu 23

2.2.2. Nhng thành tu và hn ch ca thu ngân sách nhà nc 27
2.2.3. Tình hình v các nhân t nh hng đn ngun thu ngân sách đa phng
29
KT LUN CHNG 2 32
CHNG 3 34
PHÂN TÍCH MÔ HÌNH NGHIÊN CU CÁC YU T NH HNG N
THU NGÂN SỄCH NHĨ NC 34
3.1. Mô hình nghiên cu 34
3.2. Các gi đnh 35
3.3. Mô t d liu 37


0 1
M U

I. LÝ DO CHN  TÀI
Ngân sách Nhà nc đc xem là khâu ch đo ca h thng tài chính th hin
quan h tài chính gia Nhà nc vi các ch th trong xư hi và gn lin vi vic
thc hin các chc nng, nhim v ca Nhà nc nh điu tit kinh t v mô, n
đnh trt t xư hi và các hot đng an sinh xư hi.
Ngân sách nhà nc đóng mt vai trò vô cùng quan trng không ch đi vi s
phát trin kinh t nc ta mà còn đi vi bt k quc gia nào trên th gii, đc bit
trong nn kinh t th trng theo đnh hng xư hi ch ngha ca nc ta hin nay.
Huy đng ngun lc tài chính đ đáp ng nhu cu chi tiêu, đm bo s tn ti ca
Nhà nc nhm thc hin chc nng, nhim v ca mình, thúc đy phát trin kinh
t - xư hi. Ngân sách nhà nc là công c quan trng đ điu tit v mô nn kinh t
theo đnh hng ca Nhà nc.
Nhà nuc có th thc hin điu tit v mô nn kinh t xư hi thành công khi có
ngun tài chính đm bo. iu này ph thuc vào vic qun lỦ các ngun thu ca
ngân sách nhà nc.  huy đng đy đ ngun thu vào ngân sách nhm thc hin
chi tiêu ca nhà nc thì nhng hình thc thu ngân sách phi phù hp vi điu kin
phát trin kinh t- xư hi ca đa phng và đt nc. Trong tin trình đi mi nn
kinh t, các hình thc thu ngân sách nhà nc  đa phng đư tng bc thay đi,
điu chnh đ thc hin nhim v tp trung ngun thu cho ngân sách nhà nc, là
công c điu chnh v mô quan trng ca nhà nc.

Vi mc tiêu tng quát nêu trên, nghiên cu xác đnh các mc tiêu c th nh
sau:
(1) Xây dng mô hình nghiên cu các nhân t nh hng đn ngun thu ngân
sách nhà nc đa phng;
(2) ánh giá tình hình thc hin công tác thu và qun lỦ ngun thu ngân sách
trên đa bàn tnh Long An;
(3) Phân tích các yu t nh hng đn thu ngân sách nhà nc trên đa bàn
tnh Long An;
(4)  xut các gii pháp tng ngun thu ngân sách nhà nc trên đa bàn tnh
Long An đc n đnh và bn vng.
3
III. PHNG PHỄP NGHIểN CU
-  đánh giá tình hình thc hin công tác thu và qun lý ngun thu ngân
sách trên đa bàn tnh Long An s dng phng pháp thng kê mô t.
-  phân tích các yu t nh hng đn thu ngân sách nhà nc trên đa bàn
tnh Long An s dng phng pháp đnh lng vi:
+ Bin ph thuc: Tng thu ngân sách nhà nc (Yit).
+ Bin đc lp là các bin:
 Tng trng s doanh nghip hot đng trên đa bàn huyn.
 Tng trng giá tr sn xut ngành công nghip ca các huyn.
 Tng trng giá tr sn xut ngành nông nghip ca các huyn.
 Tng trng dân s trung bình ca các huyn.
 Tng trng chi đu t phát trin t ngun vn ngân sách nhà nc ca
các huyn.
-  đ xut các gii pháp tng ngun thu ngân sách nhà nc trên đa bàn
tnh Long An, tác gi s dng phng pháp suy lun.
 tài đc nghiên cu qua các bc sau:

Chng 2: Thc trng thu ngân sách nhà nc trên đa bàn tnh Long An.
Chng 3: Phân tích mô hình nghiên cu các yu t nh hng đn thu ngân
sách nhà nc.
Chng 4: Kt qu nghiên cu và đánh giá các yu t nh hng đn thu
ngân sách nhà nc trên đa bàn tnh Long An.
Chng 5: Kt lun, gi Ủ chính sách và khuyn ngh. 5
CHNG 1
C S LÝ LUN VÀ NGHIÊN CU THC
NGHIM CÓ LIÊN QUAN CÁC YU T
NH HNG THU NGÂN SÁCH NHÀ
NC
1.1. Mt s khái nim
1.1.1. Khái nim Ngân sách nhà nc (NSNN)
Theo Lut Ngân sách nhà nc nm 2002: Ngân sách nhà nc là toàn b các
khon thu, chi ca Nhà nc đư đc c quan nhà nc có thm quyn quyt đnh
và đc thc hin trong mt nm đ bo đm thc hin các chc nng, nhim v
ca Nhà nc.
Ngân sách nhà nc đc qun lỦ thng nht theo nguyên tc tp trung dân

nc và nc ngoài. Vay trong nc đc tin hành qua vic phát hành trái phiu,
công tráiầ. đ huy đng lng tin nhàn ri trong nhân dân; vay nc ngoài đc
thc hin qua vay n nc ngoài hay nhn vin tr nc ngoài ca các Chính ph,
các t chc tài chính quc t.
1.1.3. Mt s ngun thu c bn
- Tng s thu ngân sách nhà nc, bao gm thu ni đa, thu t hot đng
xut khu và nhp khu, thu vin tr không hoàn li.
- Thu ngân sách nhà nc bao gm:
+ Thu, l phí, phí do các t chc và cá nhân np theo quy đnh ca Pháp
lut.
+ Các khon thu t hot đng kinh t ca Nhà nc nh: Thu nhp t vn
góp ca Nhà nc vào các c s kinh t; Tin thu hi vn ca Nhà nc
ti các c s kinh t; Thu hi tin cho vay ca Nhà nc (c gc và lãi).
+ Thu t các hot đng s nghip.
+ Thu t bán hoc cho thuê tài nguyên, tài sn thuc s hu Nhà nc.
+ Thu t vay n và vin tr không hoàn li ca chính ph các nc, các t
chc, cá nhân nc ngoài; t đóng góp t nguyn ca các t chc, cá
nhân trong và ngoài nc.
+ Thu khác: thu t pht, tch thuầầ
- Mt s ngun thu c bn ca ngân sách đa phng theo phân cp
+ Các khon thu t thu: thu t DNNN Trung ng; thu t DNNN đa
phng; khu vc doanh nghip có vn đu t nc ngoài; khu vc công
thng nghip và dch v ngoài quc doanh; L phí trc b; Thu s
7
dng đt nông nghip; Thu thu nhp cá nhân; Thu bo v môi trng;
Thu phí, l phí; Các khon thu v nhà đt; Thu t qu đt công ích, hoa
li công sn ti xã; Thu khác ngân sách.


- Thu ngân sách nhà nc có tác dng kích thích tng trng kinh t, điu
tit nn kinh t v mô, to nên c cu kinh t hp lý. Nhà nc có th s dng ngun
thu ngân sách nhà nc đ tài tr, tr cp cho mt s doanh nghip sn xut kinh
doanh nhng ngành ngh, mt hàng cn khuyn khích phát trin hoc cn cung cp
đn vùng sâu vùng xa  min núi, hi đo. Nhà nc cng có th s dng ngun thu
ngân sách nhà nc đ đu t trc tip cho các công trình trng đim ca c nc
hoc ca tng vùng, đu t vào nhng vic t nhân không mun làm hoc không có
kh nng làm.
- Thu ngân sách nhà nc còn có vai trò là giúp cho Nhà nc có ngun
ngân sách nhà nc đ đm bo cho quc phòng, an ninh và trt t an toàn xã hi;
còn giúp cho Nhà nc duy trì hot đng ca các c quan nhà nc, c quan ng
cng sn Vit Nam và các t chc chính tr -xã hi.
1.1.5. Thu ngân sách đa phng
1.1.5.1. c đim
Trong thi gian va qua, Nc ta t chc h thng ngân sách nhà nc gn bó
cht ch vi vic t chc b máy Nhà nc và vai trò, v trí ca b máy đó trong
quá trình phát trin kinh t xư hi ca đt nc theo Hin pháp. Mi cp chính
quyn có mt cp ngân sách riêng, cung cp phng tin vt cht cho cp chính
quyn đó thc hin chc nng, nhim v ca mình trên vùng lưnh th. Vic hình
thành h thng chính quyn Nhà nc các cp là mt tt yu khách quan nhm thc
hin chc nng, nhim v ca Nhà nc trên mi vùng lưnh th ca đt nc.
Chính s ra đi ca h thng chính quyn Nhà nc nhiu cp đó.
Cp ngân sách đc hình thành trên c s cp chính quyn Nhà nc, phù hp
vi mô hình t chc h thng chính quyn Nhà nc ta hin nay, h thng ngân
sách nhà nc bao gm ngân sách Trung ng và ngân sách a phng. Trong đó,
ngân sách Trung ng gi vai trò ch đo trong h thng ngân sách nhà nc, đc
bt ngun t v trí, vai trò ca chính quyn trung ng trong c nc.
Ngân sách đa phng đc s dng ngun thu hng 100%, s thu đc
phân chia theo t l phn trm (%) đi vi các khon thu phân chia và s b sung

t du, khí; Thu môn bài; Thu chuyn quyn s dng đt; Thu s dng đt nông
nghip; Tin s dng đt; Tin cho thuê đt; Tin cho thuê và tin bán nhà  thuc
s hu nhà nc; L phí trc b; Thu t hot đng x s kin thit; Thu hi vn
ca ngân sách đa phng ti các t chc kinh t, thu t qu d tr tài chính ca
đa phng, thu nhp t vn góp ca đa phng; Vin tr không hoàn li ca các
t chc quc t, các t chc khác, các cá nhân  nc ngoài trc tip cho đa
phng; Các khon phí, l phí, thu t các hot đng s nghip và các khon thu
10
khác np vào ngân sách đa phng theo quy đnh ca pháp lut; Thu t qu đt
công ích và thu hoa li công an khác; Huy đng t các t chc, cá nhân theo quy
đnh ca pháp lut; óng góp t nguyn ca các t chc, cá nhân  trong nc và
ngoài nc; Thu kt d ngân sách đa phng; Các khon thu khác theo quy đnh
ca pháp lut); Các khon thu phân chia theo t l phn trm (%) gia ngân sách
trung ng và ngân sách đa phng theo quy đnh; Thu b sung t ngân sách trung
ng; Thu t huy đng đu t xây dng các công rình kt cu h tng theo quy
đnh.
V ngun thu ca ngân sách cp tnh: Thu t doanh nghip Nhà nc Trung
ng; thu t doanh nghip Nhà nc đa phng (bao gm c Công ty c phn); thu
t lnh vc đu t nc ngoài; thu thu nhp ngi có thu nhp cao; thu t hot
đng x s kin thit; Phí xng du; Tin s dng đt. Ngân sách cp huyn thu: thu
thu ngoài quc doanh; thu nhà, đt; thu chuyn quyn s dng đt; tin s dng
đt (phn huyn thu). Ngân sách cp xư thu: thu các khon phí, l phí  cp xư (bao
gm c thu li phí); thu nhân dân đóng góp; các khon thu c đnh ti xã.
1.1.5.3. Vai trò ca thu ngân sách đa phng
Ngân sách đa phng là tên chung đ ch các cp ngân sách ca các cp chính
quyn bên di phù hp vi đa gii hành chính các cp và có vai trò nh sau:
- Trong công cuc đi mi đt nc, s phát trin nn kinh t th trng đnh

xây dng c cu kinh t mi, kích thích phát trin sn xut kinh doanh, đm bo
cung cp kinh phí đu t xây dng và nâng cp c s kt cu h tng, hình thành
các doanh nghip Nhà nc thuc các ngành kinh t, các lnh vc kinh t then cht.
Mt khác, trong nhng điu kin cho phép thì ngun kinh phí t thu ngân sách
nhà nc cng có th đc s dng đ h tr cho s phát trin ca các doanh
nghip thuc các thành phn kinh t khác đ các doanh nghip đó có c s v tài
chính tt hn và do đó có đc phng hng kinh doanh có hiu qu hn.
- V mt xư hi: Thông qua hot đng thu, chi ngân sách nhà nc cp phát
kinh phí cho tt c các lnh vc hot đng vì mc đích phúc li xư hi ca đa
phng. Thông qua ngun vn ngân sách ca đa phng đ thc hin hình thc tr
cp, tr giá đi vi các hot đng thuc chính sách dân s, chính sách vic làm,
chính sách thu nhp, chính sách bo tr xư hi.
- V th trng: Trong điu kin kinh t th trng, s bin đng giá c có nh
hng xu đn s phát trin nn kinh t. Bng công c thu và d tr Nhà nc can
thip đn quan h cung - cu và bình n giá c th trng. Vì vy, thông qua ngun
thu ngân sách, đa phng s thc hin tt chính sách bình n giá c th trng đa
bàn.
12
- Trong nông nghip: nh có ngun thu ngân sách mà đa phng có ngun đ
chi cho vic ng dng khoa hc- k thut vào sn xut, đu t đ to điu kin thc
hin chuyn dch c cu cây trng vt nuôi và c cu mùa v.
- Trong lnh vc vn hoá: Thu ngân sách đa phng đư dành mt t l thích
đáng cho đu t xây dng và phát trin các c s vt cht - k thut cho lnh vc
giáo dc đào to.
1.2. Nghiên cu thc nghim có liên quan các yu t nh hng thu ngân sách
nhƠ nc
1.2.1. Các nghiên cu nc ngoài

đn s thu thu, trong khi t trng xut khu và thu nhp bình quân đu ngi có
tác đng cùng chiu. Ghura (1998) kt lun rng s thu thu tng lên vi thu nhp
bình quân đu ngi và đ m thng mi và gim vi t trng ngành nông nghip.
Ọng cng phát hin ra rng các yu t khác nh tham nhng, ci cách cu trúc và
phát trin ngun nhân lc nh hng đn tng s thu thu. Trong khi s gia tng
tham nhng có liên quan vi s suy gim tng s thu thu, ci cách c cu và s gia
tng trong mc ngun nhân lc có liên quan đn s gia tng tng s thu thu.
Trong mt nghiên cu  các nc  Rp, Eltony (2002) quan sát thy rng t
trng ngành khoáng sn có tác đng ngc chiu đn s thu thu đi vi nc xut
khu du m, nhng tác đng cùng chiu vi các nc không xut khu du m.
- Nghiên cu ca Lotz and Morss (1970), Chelleah, Baas and Kelly (1975);
Tait, Gratz và Eichengreen (1979). Nghiên cu ca Tait, Gratz và Eichengreen  63
quc gia đang phát trin đư cho thy thu quan h đng bin vi GDP/ đu ngi;
nghch bin vi t trng nông nghip/GDP.
Các nghiên cu thc nghim ca nhiu tác gi cng cho nhiu kt qu khác
nhau, c th nh: Teera (2003), Tanzi và Zee (2000) gii thích rng kh nng thu
các loi thu khác nhau trong mt nn kinh t có th đc xác đnh bng thu nhp
bình quân đu ngi, t trng ngành nông nghip trong GDP, t trng xut khu
khoáng sn/GDP, đ m ca nn kinh t và t l tin/GDP.
- Lotz và Morss (1976) kt lun rng thu nhp bình quân đu ngi và đ
m thng mi thì có tác đng cùng chiu vi s thu thu; Chelliah (1971) kt lun
rng t trng ngành nông nghip có tác đng ngc chiu, thu nhp bình quân đu
ngi không gm xut khu và t trng xut khu không tác đng đn tng s thu
thu; Tait, Gratz và Eichengreen (1979) kt lun rng thu nhp bình quân đu ngi
và t trng nông nghip không có tác đng đn tng s thu thu.
14
- Ghura (1998) kt lun rng GDP bình quân đu ngi, đ m thng mi

- T trng ngành khoáng sn: Chelliah (1971); Chelliah, Baas và Kelly
(1975); Tait, Gratz và Eichengreen (1979); Tanzi (1981): kt lun rng t trng
ngành khoáng sn có tác đng cùng chiu đn tng s thu thu. Leuthold (1991), kt
lun rng t trng ngành khoáng sn không tác đng đn tng s thu thu. Stotsky
và WoldeMariam (1997); Ghura (1998), kt lun rng t trng ngành khoáng sn
tác đng ngc chiu.
- T trng ngành nông nghip: Chelliah (1971); Chelliah, Baas và Kelly
(1975); Leuthold (1991); Stotsky và WoldeMariam (1997); Ghura (1998): kt lun
rng có tác đng ngc chiu đn tng s thu thu. Tait, Gratz và Eichengreen
(1979), kt lun rng t trng nông nghip không tác đng đn tng s thu thu.
- T trng thng mi: Chelliah, Baas và Kelly (1975) kt lun rng t
trng thng mi không tác đng đn tng s thu thu.
- T trng mu dch: Leuthold (1991), kt lun rng t trng mu dch tác
đng cùng chiu đn tng s thu thu.
- Vin tr nc ngoài: Leuthold (1991), kt lun rng vin tr nc ngoài
không tác đng đn tng s thu thu.
- GDP bình quân đu ngi: Stotsky và WoldeMariam (1997); Ghura
(1998), kt lun rng GDP bình quân đu ngi có tác đng cùng chiu đn tng s
thu thu.
- T trng ngành sn xut: Stotsky và WoldeMariam (1997): kt lun rng
t trng ngành sn xut không tác đng đn tng s thu thu.
- Khai khoáng du m và phát trin ngun nhân lc: Ghura (1998), kt lun
rng tình trng ca khu vc khai khoáng du m và phát trin ngun nhân lc có tác
đng cùng chiu đn tng s thu thu.
- Tham nhng: Ghura (1998), kt lun rng tham nhng tác đng ngc
chiu tng s thu thu.
Tóm li: t nhng kt qu nghiên cu ca các tác gi trên, cho thy rng: t

nn kinh t càng ln, t đó đa ti kh nng huy đng cho NSNN. ây là yu t
quyt đnh đn vic nâng cao t sut thu NSNN.
+ Kh nng khai thác và xut khu ngun tài nguyên thiên nhiên (du m
và khoáng sn): Kh nng khai thác và xut khu ngun tài nguyên thiên nhiên (du
m và khoáng sn) là nhân t nh hng không nh đn ngun thu ngân sách nhà
nc. i vi các nc có ngun tài nguyên thiên nhiên di dào phong phú thì vic
khai thác và xut khu tài nguyên s đem li ngun thu to ln cho Ngân sách Nhà
nc.

Trích đoạn Các nghiên cu trong nc Mô hình nghiên cu

---