B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.HCM

NGUYN TH THU HNG
CÁC YU T TÁC NG N VIC
NM GI TIN MT CA

CÁC
CÔNG TY
NIÊM YT TRÊN SÀN CHNG KHOÁN
VIT NAM

LUN VN THC S KINH T
TP H CHÍ MINH, NM 2014
B GIÁO DC VÀ ÀO TO

TRNG I HC KINH T TP.HCM
NGUYN TH THU HNG

CÁC YU T TÁC NG N VIC
NM GI TIN MT CA

MC LC
TRANG PH BÌA
LI CAM OAN
MC LC
DANH MC BNG
TÓM TT
CHNG 1: GII THIU 1
1.1.Lý do thc hin đ tài 1
1.2.Mc tiêu và câu hi nghiên cu 2
1.3.i tng và phm vi nghiên cu 3
1.4.Phng pháp nghiên cu 3
1.5.Kt cu ca đ tài 4
CHNG 2: KHUNG LÝ THUYT VÀ CÁC NGHIÊN CU TRC ÂY 5
2.1. Khung lý thuyt chung: 5
2.1.1. Lý thuyt đánh đi (Trade – off theory) 5
2.1.2. Lý thuyt trt t phân hng (Pecking order theory) 6
2.1.3. Lý thuyt ca Keynes v s a thích tin mt: 6
2.2. Các nghiên cu thc nghim trc đây: 7
2.3. Các yu t tác đng đn vic nm gi tin mt 16
2.3.1. òn by tài chính: 16
2.3.2. T l chi tr c tc: 17 2.3.3. T sut sinh li trên vn ch s hu 17
2.3.4. Thanh khon 18
2.3.5. Quy mô công ty 19
CHNG 3: PHNG PHÁP NGHIÊN CU 22
3.1. Mô hình nghiên cu 22

Bng 2.2: Tng hp mi tng quan gia các yu t và vic nm gi tin mt 20
Bng 3.1: Bin và k vng nh hng 26
Bng 4.1: Thng kê mô t các bin 31
Bng 4.2: So sánh thng kê mô t các bin  Vit Nam so vi  các quc gia trong
bài nghiên cu ca Basil Al – Najjar (2012) 32
Bng 4.3. Ma trn h s tng quan cho các bin trong mô hình hi quy 34
Bng 4.4. Kt qu hi quy dùng mô hình Pooled OLS 36
Bng 4.5: Kt qu hi quy dùng mô hình Fix Effect 37
Bng 4.6: Kt qu hi quy dùng mô hình Random Effect 38
Bng 4.7: Bng tng hp kt qu hi quy v tác đng ca các yu t lên vic nm
gi tin mt ca công ty 38
Bng 4.8: Kt qu kim đnh phng sai thay đi và t tng quan bc nht cho mô
hình (1) 41
Bng 4.9: Kt qu hi quy mô hình theo phng pháp GLS 41
Bng 4.10: Kt qu hi quy dùng mô hình Pooled OLS (có xét thêm yu t ngành)
45
Bng 4.11: Kt qu hi quy dùng mô hình Fix Effect (có xét thêm yu t ngành) 46
Bng 4.12: Kt qu hi quy dùng mô hình Random Effect (có xét thêm yu t
ngành) 47
Bng 4.13: Bng tng hp kt qu c lng mô hình hi quy xem xét s tác đng
ca yu t ngành đn mi quan h gia các yu t đi vi vic nm gi tin mt 48
Bng 4.14: Kt qu kim đnh phng sai thay đi và t tng quan bc nht cho
mô hình (2) 50
Bng 4.15: Kt qu c lng mô hình bng k thut c lng GLS 51

Tin mt đc xem là tài sn có tính thanh khon cao đi vi mt doanh
nghip, do đó nó đóng mt vai trò quan trng trong hot đng, sn xut, kinh doanh.
Lng tin mt sn có trong kinh doanh có ý ngha đc bit quan trng, và có s
khác bit ln gia li nhun ca hot đng kinh doanh và lng tin mt sn sàng
cho thanh toán. Li nhun ca công ty đc tính bng đn v tin t, tuy nhiên nó
ch xut hin sau khi hot đng kinh doanh đã tri qua mt giai đon. Không phi
lúc nào li nhun đt đc cng thu đc ht bng tin mt, trong thc t, li nhun
đt đc còn tn đng ln trong các khon phi thu. Còn lng tin mt thì đc
tính ti mt thi đim. Thc tin kinh doanh đã chng kin rt nhiu công ty khi
tính toán trên s sách thì có lãi, nhng vì không đ tin mt đ thanh toàn các khon
n đn hn nên b phá sn. Tin mt là quan trng nhng vic nm gi tin mt quá
nhiu s làm phát sinh nhiu chi phí cho công ty, đc bit là chi phí c hi do công
ty b qua nhiu c hi đu t mang li t sut sinh li cao, hay là chi phí đi
din,… Ngc li, khi mt công ty không đ lng tin mt cn thit đ duy trì
2

hot đng kinh doanh, hay không đ tin mt cn thit cho d phòng, và chi tr cho
nhng khon n đn hn s dn đn tình trng kit qu tài chính, thm chí phá sn.
Lng tin mt ca công ty ti mi thi đim khác nhau s phát ra tín hiu tt hay
xu cho nhà đu t, vi lng tin mt di dào, đây cng cha hn là mt tín hiu
tt, mà còn có kh nng phát ra nhng tín hiu xu, đó là kh nng qun tr tin mt
ca các nhà qun lý. Do đó, vic xác đnh vai trò ca vic nm gi tin mt trong
qun tr tài chính doanh nghip cng nh xác đnh nhng nhân t tác đng đn vic
nm gi tin mt là ht sc cn thit.
Cho ti thi đim này, đã có nhiu bài nghiên cu và nhiu bng chng thc
nghim trên th gii cho thy vai trò ca vic nm gi tin mt đn hiu qu hot
đng ca công ty, da vào các bng chng này, chúng ta có th thy s tác đng ca
vic nm gi tin mt tác đng nh th nào đn giá tr công ty. Tuy nhiên, trc khi
xem xét tác đng ca vic nm gi tin mt đn giá tr công ty thì vic xác đnh các
yu t tác đng đn nm gi tin mt là điu cn thit. ó là lý do tác gi la chn

di dng d liu bng theo tng công ty và qua các nm, sau đó phân tích các kt
qu hi quy và đa ra lý gii cho kt qu nghiên cu. Các d liu đc x lý và
chy hi quy kim đnh đc tin hành da vào phn mm Stata.11
1.4.2. Phng pháp đnh tính
4

Bài nghiên cu cng s dng phng pháp đnh tính vi vic đa thêm bin
gi ngành Di vi hai giá tr 1 và 0 vào nghiên cu nhm xem xét tác đng ca tng
ngành đi vi vic nm gi tin mt ca công ty
1.5.Kt cu ca đ tƠi
Chng 1: Gii thiu
Chng 2: Khung lý thuyt và các nghiên cu trc đây
Chng 3: Phng pháp nghiên cu
Chng 4: Kt qu nghiên cu
Chng 5: Kt lun

5

CHNG 2: KHUNG Lụ THUYT VÀ CÁC NGHIÊN CU TRC ÂY
2.1. Khung lý thuyt chung:
2.1.1. Lý thuyt đánh đi (Trade – off theory)
Lý thuyt v nm gi tin mt đc xây dng trên c s lý thuyt đánh đi.
Thuyt đánh đi lp lun rng các công ty ti đa hóa giá tr ca mình bng cách
xem xét các chi phí cn biên và li ích cn biên ca vic nm gi tin mt.Li ích
biên ca vic nm gi tin mt là gim nguy c kit qu tài chính, cho phép công
ty thc hin chính sách đu t mc tiêu ca mình, và tránh (gim) chi phí liên quan
đn huy đng ngun vn t bên ngoài hay thanh lý tài sn. Vì công ty hot đng
trong th trng không hoàn ho, nên hoc h có th gp khó khn trong vic tip
cn ngun vn bên ngoài, hoc h phi chu mt chi phí cao. Còn chi phí cn biên
ca vic nm gi tin mt là chi phí c hi ca vic s dng vn. Chi phí này liên

các tài sn hin hành.
Theo Dittmar và các cng s (2003), quan đim h thng trt t phân hng
cho thy rng không có mc ti u tin mt, cng nh không có mc ti u ca s
d tin n. S d bng tin mt ch đn gin là kt qu ca các quyt đnh đu
t và tài tr thc hin bi các công ty. Các công ty có dòng tin ln s tr c tc, tr
n và tích ly tin mt. Các công ty có dòng tin thp s gim lng tin mt ca
h, phát hành n đ tài tr cho d án đu t, nhng h s hn ch phát hành c
phiu bi vì khá tn kém.
2.1.3.
Lý thuyt ca Keynes v s a thích tin mt:
7

Lý thuyt này đc trình bày trong tác phm ni ting: “Hc thuyt chung v
công n vic làm, lãi sut và tin t” (1936). Trong hc thuyt ca mình, Keynes đã
nêu ra 3 đng c cho vic gi tin:
- ng c giao dch: Các cá nhân nm gi tin vì tin là phng tin trao đi đ
thc hin các giao dch hng ngày
- ng c d phòng: Keynes cho rng ngoài nhu cu thc hin các giao dch hng
ngày, ngi ta còn cn gi thêm tin cho nhng nhu cu chi tiêu bt ng. Tin
mt đc nm gi vì lý do an toàn. Khi đó s d tin mt s đc nm gi đ d
tr cho các bin đng không lng trc đc. T quan đim ca đng c d
phòng, doanh nghip s duy trì s d tin mt đ tn dng li th mua hàng vi
giá tt.
- ng c đu c: Keynes cho rng tin là phng tin ct gi ca ci và đng c
gi tin là đng c đu c, nhu cu đu c ph thuc vào k vng ca các ch
th kinh t đi vi quá trình tng lãi sut, tùy thuc vào k vng lãi sut dài hn
mà các ch th kinh t s quyt đnh nm gi tin mt hay là nm gi chng
khoán
2.2. Các nghiên cu thc nghim trc đơy:
Trên th gii hin nay đã có rt nhiu nghiên cu ca các tác gi khp ni v

“Ti sao các công ty nm gi tin mt? Bng chng t các nc EMU”, đã nghiên
cu các yu t quyt đnh nm gi tin mt ca công ty, s dng mt mu gm
9

400 công ty trong 12 quc gia trong khi Liên minh Kinh t và Tin t (EMU)
trong giai đon 1987-2000.
Kt qu ca h cho thy rng nm gi tin mt có tng quan dng vi c
hi đu t và lu chuyn tin t; và tng quan âm vi tính thanh khon, đòn by
và quy mô công ty. N ngân hàng và nm gi tin mt có tng quan âm, chng
minh rng vi mt mi quan h cht ch vi các ngân hàng, cho phép công ty nm
gi ít tin mt hn cho đng c phòng nga. Ngoài ra, các công ty ti các quc gia
có bo v nhà đu t tt và s hu tp trung nm gi ít tin mt hn, minh
chng cho vai trò chi phí đi din trong vic gii thích mc tin mt. Ferreira và
Vilela cng nhn thy rng s phát trin th trng vn có tng quan âm đi vi
mc tin mt, trái vi quan đim ca đng c đi din
 Nghiên cu ca Ozkan và Ozkan, (2004)
Ozkan và Ozkan (2004) trong bài nghiên cu “Corporate cash holdings: An
empirical investigation of UK companies” – “Nm gi tin mt ca công ty: Mt
cuc điu tra thc nghim ca các công ty Anh” s dng mu d liu ca các công
ty ti Vng Quc Anh trong giai đon 1984-1999.
Kt qu nghiên cu cho thy có s tác đng ca cu trúc s hu lên vic nm
gi tin mt, đó chính là s tác đng ngc chiu ca t l đòn by tài chính lên
vic nm gi tin mt. Nghiên cu ca Ozkan và Ozkan (2004) cng cho kt qu là
đi vi các công ty có ngun lc tài chính bên trong còn hn hp, các chi phí v
vic nm gi tin mt có th đc loi b bng cách phát hành c phn hoc ct
gim vic chi tr c tc. Bên cnh đó, Ozkan và Ozkan cho rng nu quy mô công
ty là nguyên nhân ca bt cân xng thông tin, phn ánh v chi phí tài tr t ngun
vn bên ngoài thì mi quan h tng quan âm gia quy mô công ty và vic nm gi
tin mt đc chp nhn
 Nghiên cu ca Nguyen, P., (2005)

11

yu t quyt đnh và giá tr ca nm gi tin mt: Bng chng t các công ty Pháp”,
s dng phân tích hi quy đ điu tra các yu t quyt đnh nm gi tin mt bng
cách thu thp d liu t 297 công ty Pháp trong khong thi gian (1998-2002).
Da trên thuyt đánh đi và thuyt trt t phân hng, ông nhn thy rng các
công ty ca Pháp tng lng tin mt nm gi ca h lên khi hot đng kinh doanh
ca công ty có ri ro cao và mc đ lu chuyn tin t ca h cao; và nm gi tin
mt gim khi công ty có đòn by tài chính cao. Công ty đang phát trin gi mc
tin cao hn so vi các công ty đã trng thành. i vi các công ty đang phát
trin, có mt mi tng quan âm gia nm gi tin mt và các đc đim sau đây
ca công ty: qui mô, tài sn lu đng và n ngn hn. Mc tin mt ca các công
ty trng thành tng lên cùng vi qui mô công ty, mc đ đu t, và thanh toán
cho c đông di dng c tc hoc mua li c phiu; và nm gi tin mt gim ng
vi tín dng thng mi và các chi phí cho nghiên cu và phát trin.
 Nghiên cu ca Li Wenyao (2007)
Tip theo các nghiên cu trên, Li Wenyao (2007) kho sát các yu t quyt
đnh đn vic gi tin ca 465 công ty Trung Quc giai đon 1998 – 2003 trong bài
nghiên cu “The determinants of Cash Holdings: Evidence from Chinese Listed
Companies” – “Các yu t quyt đnh vic nm gi tin mt: Bng chng t công
ty niêm yt ca Trung Quc”
Kt qu cho thy dòng tin, c hi tng trng và quy mô ca các công ty tác
đng cùng chiu lên vic nm gi tin mt, trong khi tài sn không chuyn thành
tin mt và n tác đng ngc chiu đi vi nm gi tin mt.
 Nghiên cu ca Drobetz và Grüninger, (2007)
Drobetz và Grüninger, 2007 trong bài nghiên cu “Corporate cash holdings:
Evidence from Switzerland” – “Nm gi tin mt ca công ty: Bng chng t Thy
12

S” cng đã nghiên cu yu t quyt đnh nm gi tin mt vi mt mu toàn din

mt
 Nghiên cu ca Kim, J., Kim, H., & Woods, D., (2011)
Kim và các công s. (2011) đã kim tra mt tp hp d liu thu đc t 125
các công ty nhà hàng niêm yt ra công chúng  M t nm 1997 đn nm 2008
trong bài nghiên cu “Determinants of corporate cash-holding levels: An empirical
examination of the restaurant industry” – “Yu t quyt đnh mc tin mt nm gi
ca công ty: Mt cuc kim tra thc nghim ti ngành công nghip nhà hàng”
Kt qu phát hin ra rng các công ty, nhà hàng vi trin vng đu t ln có
xu hng nm gi tin mt nhiu hn. ng thi, các công ty, nhà hàng ln, nm
gi tài sn không bng tin có tính thanh khon cao nhiu hn tin mt; các công ty
vi chi phí vn cao hn, và các công ty chi tr c tc nm gi ít tin mt hn. Kim
và các cng s mô t rng c hai đng c phòng nga và đng c giao dch đóng
vai trò quan trng trong vic gii thích các yu t quyt đnh nm gi tin mt ca
các công ty, nhà hàng.
 Nghiên cu ca Basil Al-Najjar, (2012)
Và gn đây vào nm 2012, Basil Al-Najjar vi bài nghiên cu “The financial
determinants of corporate cash holdings: Evidence from some emerging markets” –
“Các yu t tài chính quyt đnh vic nm gi tin mt ca công ty: Bng chng t
mt s th trng mi ni” vi d liu là 1.992 công ty phi tài chính t các quc gia
Brazil, Trung Quc, n , Nga, Anh và M, trong giai đon 2002-2008, nghiên
cu v các yu t tác đng đn vic nm gi tin mt ca công ty.
Kt qu đã cho thy rng các công ty nh có xu hng nm gi nhiu tin
mt hn các đi tác ln bi vì h phi đi mt vi chi phí cao khi huy đng vn t
bên ngoài. Các công ty ln đc đa dng hóa nhiu hn các công ty nh, vì th các
14

công ty ln ít có kh nng xy ra tình trng phá sn hn so vi các công ty nh, và
ít chu các chi phí liên quan đn kit qu tài chính và phá sn. Do đó, hu nh các
công ty ln ít có nhu cu nm gi nhiu tin mt. Kt qu nghiên cu cng đa ra
kt lun s tác đng ngc chiu gia t l thanh khon và t l nm gi tin mt,

kinh t và tin
t (EMU)
C hi tng trng, dòng tin t
do, thanh khon, đòn by, quy
mô công ty, n ngân hàng và s
phát trin ca th trng vn
Ozkan và Ozkan
2004
Anh
òn by tài chính, t l chi tr
15

c tc, quy mô công ty và thanh
khon
Nguyen P.
2005

Tokyo
Quy mô công ty, đòn by tài
chính, li nhun, t l chi tr c
tc và c hi tng trng, ri ro
công ty và ri ro ngành
Hofmann C
2006
New
Zealand
C hi tng trng, dòng tin t
do, đòn by tài chính, t l chi
tr c tc và thanh khon
Saddour K

Belghitar
t l chi tr c tc và quy mô
công ty
Kim, J., Kim, H.
and Woods, D.
2011
USA
Quy mô công ty, tài sn lu
đng, chi phí s dng vn, t l
chi tr c tc và c hi tng
trng.
Basil Al-Najjar

2012
Anh
òn by tài chính, li nhun, t
l chi tr c tc, thanh khon và
quy mô công ty.
Ngun: tác gi t tng hp
2.3. Các yu t tác đng đn vic nm gi tin mt
Có rt nhiu yu t tác đng đn vic nm gi tin mt ca công ty, nhng
da trên nghiên cu ca Basil Al-Najjar (2012), tác gi ch xem xét các bng chng
thc nghim v nm yu t tác đng chính nh sau:
2.3.1. òn by tài chính:
Theo nh nghiên cu ca Ozkan và Ozkan (2004) , kt qu nghiên cu cho
thy có s tác đng ca cu trúc s hu lên vic nm gi tin mt, đó chính là s tác
đng ngc chiu ca t l đòn by tài chính lên vic nm gi tin mt. Cùng
trong mi quan h tng quan và h tr vai trò giám sát ca các t chc tài chính,
Ferreira and Vilela (2004) đã cho thy các công ty có t l n cao thì s ít có kh
nng d tr tin mt. Có đc điu này là vì các công ty có t l n cao đc kim