BăGIÁOăDCăVĨăĨOăTO
TRNGăIăHCăKINHăTăTP.HCM LểăVNăTọNG
ÁNHăGIÁăTÁCăNGăCAăCăIMăHăGIAăỊNHă
NăCHIăTIểUăCHOăGIÁOăDCăHăGIAăỊNHăCÁCă
TNHăVENăBINăVỐNGăNGăBNGăSỌNGăCUăLONGă
LUNăVNăTHCăSăKINHăT Tp.ăHăChíăMinh,ănmă2015

BăGIÁOăDCăVĨăĨOăTO
TRNGăIăHCăKINHăTăTP.HCM

Tác gi lun vn
LêăVnăTòng
MCăLC
Trang ph bìa
Li cam đoan
Mc lc
Danh mc các kỦ hiu, ch vit tt
Danh mc các bng
Danh mc các hình

PHNăMăU 1
1. t vn đ 1
2. Mc tiêu nghiên cu 2
3. i tng và phm vi nghiên cu 3
4. Phng pháp nghiên cu 3
5. Cu trúc đ tài 4
CHNGă1:ăTNGăQUANăLụăTHUYTăVĨăKHUNGăPHỂNăTệCH 5
1.1 Các đnh ngha và khái nim 5
1.1.1 H gia đình 5
1.1.2 Ch h 5
1.1.3 Chi tiêu giáo dc ca h gia đình 6
1.2 Vn đ la chn tiêu dùng (Mas-collet và cng s, 1995) 7
1.3 LỦ thuyt đu t đu t cho giáo dc ca h gia đình: 8
1.3.1 LỦ thuyt li nhun đu t cho giáo dc: 8

2.4.1 Phng pháp nghiên cu 26
2.4.2 D liu nghiên cu 26
CHNGă3:ăTHCăTRNGăCHIăTIểUăGIÁOăDCăCAăHăGIAăỊNH 30
3.1 Gii thiu tng quát v mu d liu 30
3.2 Tng hp thng kê mô t các bin trong mô hình 31
3.3 Chi tiêu giáo dc cho tr theo các đc đim ca h gia đình 32
3.3.1 c đim khu vc sinh sng ca h gia đình 32
3.3.2 c đim nhân khu hc ca h gia đình 33
3.3.2 c đim kinh t ca h gia đình 35
CHNGă4:ăMỌăHỊNHăYUăTăNHăHNGăCHIăTIểUăGIÁOăDC 37
4.1 Mô hình hi quy 37
4.2 Kim đnh mô hình 37
4.3 Gii thích kt qu ca mô hình hi quy 39
4.3.1 c đim kinh t h gia đình 39
4.3.1.1 Chi tiêu bình quân h gia đình 39
4.3.1.2 Chi tiêu lng thc, thc phm bình quân h gia đình 40
4.3.2 c đim nhân khu hc ca h gia đình 40
4.3.2.1 Quy mô h gia đình 40
4.3.2.2 Trình đ hc vn ca ch h 40
4.3.2.3 Sc tc ca ch h 41
4.3.2.4 Tr em di 6 tui và s tr hc cp hc khác trong h gia đình 41
4.3.3 c đim khu vc sinh sng ca h gia đình thành th, nông thôn 42
CHNGă5:ăKTăLUNă- KINăNGH 43
5.1 Các kt qu chính ca đ tài 43
5.1.1 c đim kinh t ca h gia đình 43
5.1.2 c đim nhân khu hc ca h gia đình 44
5.1.3 c đim khu vc sinh sng ca h gia đình 46 DANHăMCăCÁCăHỊNH
Hình 3.1: Phân b tr đang đi hc theo tng tnh ven bin vùng BSCL 30
Hình 3.2: Chi tiêu giáo dc ca h gia đình theo các nhóm hc vn ca ch h 35
Hình 3.3: Chi tiêu giáo dc ca h gia đình theo nhóm chi tiêu (nghìn đng/tr/nm)
36

1
PHNăMăU
1.ătăvnăđ
Con ngi đc trang b bng nhng tri thc hin đi s là đng lc c bn ca
s phát trin kinh t - xư hi. Do vy giáo dc, đào to gi vai trò ct lõi đi vi
mi quc gia, phát trin giáo dc là nn tng phát trin kinh t mt cách bn vng.
Th gii nói chung và Vit Nam nói riêng đu xem trng s nghip giáo dc và
dành mi ngun lc đ phát trin s nghip giáo dc. Theo Becker (1993) đ nâng
cao cht lng ngun nhân lc thì nhân t nh hng quan trng nht là khon đu
t vào giáo dc và đào to. i vi cá nhân thì giáo dc nâng cao kh nng tip cn
vi khoa hc, công ngh, tng nng xut lao đng và to ra nhiu c hi kim tin.
ng và Nhà nc ta cng khng đnh quan đim v giáo dc trong Hin pháp
(2013) “Phát trin giáo dc là quc sách hàng đu nhm nâng cao dân trí, phát trin
ngun nhân lc, bi dng nhân tài, Nhà nc u tiên đu t và thu hút ngun đu
t khác cho giáo dc; chm lo giáo dc mm non; bo đm giáo dc tiu hc là bt
buc, Nhà nc không thu hc phí; tng bc ph cp giáo dc; phát trin giáo dc
đi hc, giáo dc chuyên nghip; thc hin chính sách hc bng, hc phí hp lỦ.

tâm đu t giáo dc thì chc chn s chi tiêu cho giáo dc nhiu hn h ít quan tâm.
Vì vy, vic đánh giá tác đng ca các nhân t thuc đc đim h gia đình đn
quyt đnh chi tiêu giáo dc ca h gia đình là mt vn đ cn lu tâm xem xét và
đánh giá.  tài nghiên cu: ắánhăgiáătácăđngăcaăđcăđimăhăgiaăđìnhăđnă
chiătiêuăchoăgiáoădcăhăgiaăđình ăcácătnhăvenăbinăvùngăBSCLẰ nhm góp
phn làm sáng t vn đ trên.
2. Mc tiêu nghiên cu
Mc tiêu chính ca đ tài là đánh giá các nhân t thuc đc đim h gia đình
tác đng đn chi tiêu giáo dc ca h gia đình  các tnh ven bin vùng BSCL
trên c s thng kê mô t và phân tích đnh lng các s liu điu tra Kho sát mc
sng dân c Vit Nam (VHLSS) nm 2012.
3
3.ăiătngăvƠăphmăviănghiênăcu
iătngănghiênăcuăcaăđătƠi là chi tiêu giáo dc ca h gia đình  các tnh ven
bin vùng BSCL cho con em trong h.
CơuăhiănghiênăcuăcaăđătƠi là các nhân t thuc đc đim h gia đình nào có
nh hng đn chi tiêu giáo dc ca h gia đình  các tnh ven bin vùng BSCL?
 tài tp trung gii đáp 3 câu hi c th nh sau:
-Chi tiêu giáo dc có gia tng khi chi tiêu ca h gia đình tng lên hay không?
-Chi tiêu lng thc, thc phm có tác đng nh th nào đn chi tiêu cho giáo dc
ca h gia đình?
-Các đc đim ca h gia đình: sc tc ca ch h, s thành viên đang theo hc các
bc hc, khu vc sinh sng ca h có nh hng đn quyt đnh chi tiêu giáo dc
ca h nh th nào?
Phmăviănghiênăcu:  tài đc thc hin trong phm vi thi gian và không gian
nh sau:
(1) v thi gian: nghiên cu chi tiêu giáo dc h gia đình các tnh ven bin vùng

Chngă4:ăMôăhìnhăyuătănhăhngăchiătiêuăgiáoădc. Chng này s trình bày
quá trình thc hin hi quy mô hình, gii thích Ủ ngha ca các ch s trong kt qu
mô hình.
Chngă5:ăKtălună- kinăngh. Chng này s tóm lc li nhng kt qu quan
trng ca đ tài và đc bit là mô hình nghiên cu. T đó có nhng kin ngh chính
sách nhm gia tng mc chi tiêu giáo dc ca h gia đình đc bit là h gia đình  8
tnh ven bin vùng BSCL. Ngoài ra, chng này còn đánh giá li nhng hn ch
ca đ tài đ t đó m ra nhng hng nghiên cu tip theo.
Phnăphălc: Các kt qu phân tích đư đc trình bày trong các chng.
5
CHNGă1: TNGăQUANăLụăTHUYTăVĨăKHUNG PHÂN TÍCH
Ni dung chng này tác gi s lt mt s các khái nim, đnh ngha, lý
thuyt c bn liên quan đn h gia đình, bên cnh đó đ làm c s cho nghiên cu,
tác gi lt kho mt s nghiên cu có liên quan đn chi tiêu giáo dc ca h gia
đình. T đó, xây dng khung phân tích cho nghiên cu.
1.1ăCácăđnhănghaăvƠăkháiănim
1.1.1 H giaăđình
Theo điu 106 B lut dân s (2005) đnh ngha h gia đình mà các thành viên
có tài sn chung, cùng đóng góp công sc đ hot đng kinh t chung trong sn xut
nông, lâm, ng nghip hoc mt s lnh vc sn xut, kinh doanh khác do pháp lut
quy đnh và là ch th khi tham gia quan h dân s thuc các lnh vc này.
Theo Blow (2004) đnh ngha h gia đình có th ch bao gm mt thành viên
hoc gm nhiu thành viên sng cùng mt nhà, sinh hot và chia s các công vic
nhà. Các thành viên trong h không nht thit phi có quan h huyt thng. Trong
h gia đình s có mt hoc nhiu đn v thành viên nh, vi mi đn v thành viên
nh có th ch gm mt ngi ln duy nht, hoc mt cp v chng có hoc không
có tr em ph thuc.

trang tri cho vic tham gia các hot đng giáo dc và đào to ca các thành viên
trong h gia đình. Theo y ban Châu Âu (2010) thì Chi tiêu giáo dc phát sinh ca
các h gia đình có th đc phân thành ba loi: chi phí trc tip, chi phí gián tip và
chi phí c hi.
-Chi phí trc tip là các chi phí: hc phí ca hc sinh, chi phí cho các nhà cung
cp các khóa hc nâng cao tay ngh và k nng, chi phí mua sách v và đ dùng
hc tp, chi phí mua đng phc, phí hc thêm.
-Chi phí gián tip là nhng khon chi m rng không nm trong chi phí trc
tip trong quá trình hc. Chúng bao gm chi phí sinh hot cho hc sinh, chi phí đi li,
chi phí mua thc n và hc ni trú - bán trú, chi phí mua đ dùng hc tp đ t hc.

7
-Chi phí c hi đc th hin qua nhng công vic hoc các hot đng ngh
ngi mà các cá nhân phi b l đ dành thi gian đu t cho hc tp.
Theo Lassible (1994) thì khon chi tiêu cho giáo dc ca h gia đình chia
thành ba khon nh sau:
-Các khon chi bng tin mt: bao gm hc phí đóng theo quy đnh ca nhà
trng, c s đào to; các chi phí mua bo him bt buc và t nguyn, nhng
khon vn đng t nguyn t phía ph huynh đóng góp
-Các khon chi cho vic mua đ dùng phc v trc tip cho hc tp nh: sách
giáo khoa, sách tham kho, tp v, máy tính, dng c v; các dng c h tr khác
nh: đng phc, qun áo th dc, cp sách, dng c th thao.
-Các khon chi phí cho dch v h tr: dch v đi li hoc đa đón hc sinh;
chi phí cho ni trú, bán trú.
Theo cách tính ca Tng cc Thng kê (2012), chi giáo dc đào to bình quân
mt ngi đi hc trong 12 tháng qua đc tính bng tng chi cho vic đi hc trong
12 tháng ca các thành viên đang đi hc chia cho s ngi đi hc theo tng cp

Vi mc giá p và ngân sách I cho trc, tp hp các la chn ca ngi tiêu
dùng s đc vit li  dng sau: B (p,I) = {x thuc
n
R

: p.x ≤ I}
Vi gi đnh rng thông tin th trng hoàn ho, ngi tiêu dùng là ngi chp
nhn giá, giá c hàng hóa có dng tuyn tính, thì đ đt mc hu dng cao nht,
ngi tiêu dùng s la chn tiêu dùng các hàng hóa x thuc B (p,I).
1.3 Lý thuyt đuătăchoăgiáoădc ca h giaăđình:
1.3.1 Lý thuyt li nhunăđuătăchoăgiáoădc:
Theo tác gi Becker (1993) và Schultz (1961) cho rng gia hai ngi có trình
đ hc vn khác nhau thì thu nhp ca mi ngi rt khác nhau. Do vy, con cái đi
hc trong bao nhiêu nm là do s quyt đnh ca cha m và quyt đnh đó s tùy
thuc vào k vng v mc thu nhp ca con cái h sau này.
Li nhun ca vic đu t vào giáo dc là khon chênh lch gia hin giá
khon thu nhp trong tng lai tr đi chi phí ca vic đi hc (bao gm chi phí trc
tip và chi phí c hi). iu đó có ngha là cha m nh là mt nhà đu t. H s so
sánh phn li nhun chênh lch gia vic đu t và không đu t cho tr đi hc.
Nu nhn thy thu li nhun, h s tip tc đu t cho tr đi hc. Nu nhn thy l,
b m s không cho tr tip tc đn trng.
1.3.2 Mô hình Lý thuyt v la chn s nmăđnătrng ca tr
Theo Glick và Sahn (2000), h gia đình là mt khi thng nht và h gia đình
s ra quyt đnh vì mc tiêu ti đa hóa hàm hu dng mình. Trong đó, cha m (hoc
ngi ch cht trong h gia đình) chính là ngi đa ra quyt đnh bao gm c các
quyt đnh v vic giáo dc ca tr em trong h.
Theo đó, s nm đi hc ca mt đa tr là mt hàm s ca các yu t: mc
9 Nghiên cu đc thc hin trên b d liu thu thp đc t 10.793 ngi tr
li thu thp ngu nhiên  32 thành ph trên đt nc Trung Quc nm 2003. B d
liu đc thu thp bi Công ty nghiên cu marketing China Mainland nhm đo
lng các nhân t tác đng đn chi tiêu cho giáo dc trong và ngoài nc ca h gia
đình  khu vc thành th trên đt nc Trung Quc.
Vi dng hàm Tobit, chi tiêu cho giáo dc đc hi quy vi các bin đc lp
da trên mt s đc đim h gia đình nh: thu nhp ca h, ngh nghip ca b m,
s tr em trong gia đình, trình đ hc vn ca b m, tình trng hôn nhân ca b m
và đc đim ni sinh sng ca h. Kt qu nghiên cu có cho thy thu nhp h gia
đình là nhân t có mc nh hng nhiu nht đn các quyt đnh chi tiêu giáo dc
ca h gia đình.Ngoài ra, b m có trình đ hc vn càng cao và có chuyên môn
ngh nghip, thì chi tiêu giáo dc cho tr càng nhiu. H gia đình có càng nhiu tr
em trong đ tui đn trng thì chi tiêu giáo dc h gia đình càng nhiu. H gia
đình có ch h là b sng đn thân thì khon chi tiêu giáo dc này s ít hn h có
đy đ b m. Vi h gia đình sinh sng  vùng ven bin thì xu hng chi tiêu cho
giáo dc có s khác bit vi nhng h gia đình sinh sng  nhng vùng còn li.
1.5.2 T l chi tiêu giáo dc ca h giaăđình:ăth hin tm quan trng ca giáo
dc (Huston, S. J., 1995)
Nghiên cu s dng d liu mu ca 661 h gia đình đc trích xut t b d
liu điu tra chi tiêu tiêu dùng nm 1990 -1991 vi mc tiêu là phân tích tác đng
ca thu nhp và các yu t khác ca h gia đình đn t l ngân sách ca h gia đình
chi tiêu cho giáo dc. T l chi tiêu ca h gia đình là bin đo lng tm quan trng
ca giáo dc đi vi nhn thc ca mi h gia đình.
Khác vi Qian và Smyth (2010), vi dng hàm Logit, Huston (1995) cng đư
thc hin c lng t l chi tiêu cho giáo dc ca các h gia đình da trên mt s
yu t nh: thu nhp ca h, trình đ hc vn ca ch h, tui ca ch h, ngh
nghip ca ch h, gii tính ca ch h, quy mô h gia đình, đc đim ni sinh
11

12
đng không đáng k đn các quyt đnh chi tiêu giáo dc ca h gia đình.
Bngă1.1:ăTngăhpăcácănghiênăcuăthcănghimăvăchiătiêuăgiáoădc
Nghiên cu
Mô t nghiên cu
Kt qu nghiên cu
1. Các yu t
tác đng đn
chi tiêu cho
giáo dc ca h
gia đình  vùng
nông thôn Ân
- Tilak
(2002)
Nghiên cu da trên d liu t 33.230 h
gia đình nông thôn sng trong 1.765 ngôi
làng, 195 đa phng và 16 bang chính ca
Ân  thông qua cuc điu tra v s phát
trin con ngi  khu vc nông thôn Ân 
nm 1994.
Bin gii thích bao gm: thu nhp ca h,
trình đ hc vn và ngh nghip ca ch
h, gii tính ca đa tr, quy mô ca h gia
đình, đng cp và tôn giáo ca h, các ch
s phát trin ca làng xư ni h sinh sng,
các tr cp đc nhn.
Thu nhp là nhân t

lý, sc tc và quy mô
h gia đình là nhng
nhân t có tác đng
đn t l chi tiêu giáo
dc ca h gia đình.
3. Chi tiêu giáo
dc  vùng
D liu đc thu thp t cuc điu tra ca
China Mainland trên 32 thành ph thuc
H gia đình có thu
nhp càng cao, b m
13
thành th Trung
Quc: tác đng
ca thu nhp,
các đc đim
h gia đình và
nhu cu giáo
dc trong và
ngoài nc -
Qian và Smyth
(2010)
lãnh th Trung Quc nm 2003.
Bin đc lp đc s dng là bin thu nhp
h gia đình, ngh nghip- trình đ hc vn
ca b m, s tr trong h gia đình, tình
trng hôn nhân ca b m, đc đim khu

tiêu, quy mô h gia đình, ni sinh sng ca
h, các khon tr cp giáo dc, dân tc, các
đc đim ca ch h nh: gii tính, đ tui,
trình đ hc vn.
Kt qu nghiên cu
cho thy các yu t
tng chi tiêu h gia
đình, ni sinh sng ca
h, trình đ hc vn
ca ch h, các khon
tr cp giáo dc đc
nhn đnh có nh
hng đn khon chi
tiêu giáo dc ca h
gia đình  vùng ông
Nam B.
1.6 Khung phân tích ca nghiên cu
Quyt đnh chi tiêu ca ngi tiêu dùng chu nhiu tác đng không nhng t
chính bn thân ngi tiêu dùng mà còn chu tác đng t các yu t bên ngoài. Chi
tiêu cho giáo dc cng không tránh khi nhng tác đng đó.
14
c đim kinh t ca h gia đình
c đim nhân khu hc ca h gia đình
c đim khu vc sinh sng ca h gia đình
Chi tiêu giáo dc
ca h gia đình
Nghiên cu v các nhân t tác đng đn chi tiêu giáo dc h gia đình ca Tilak

Tóm ttăchngă1:
Ni dung Chng 1 đư trình bày rõ ràng các đnh ngha và khái nim có liên
quan, lý thuyt hành vi tiêu dùng, lý thuyt v quyt đnh đu t giáo dc ca h gia
đình. Da theo các nghiên cu tng t  các quc gia khác nhau trên th gii, tác
gi đư la chn và phát trin mô hình ca Tilak (2002) làm nn tng đ xây dng
khung phân tích cho nghiên cu. Theo đó, chi tiêu giáo dc ca h gia đình chu tác
đng ca 3 nhóm đc đim ca h gia đình bao gm: đc đim kinh t ca h gia
đình, đc đim nhân khu hc và sau cùng là đc đim khu vc sinh sng ca h gia
đình.
16
CHNGă2: PHNGăPHÁPăVĨăMÔ HÌNH NGHIÊN CU
Sau khi xây dng đc khung phân tích các đc đim h gia đình có kh nng
tác đng đn chi tiêu giáo dc ca h gia đình  chng 1, chng này tác gi tin
hành xây dng mô hình nghiên cu và xem xét các bin đi din đa vào mô hình
nghiên cu.
2.1 Mô hình lý thuyt kinh t chi tiêu h giaăđình
Nhà nghiên cu Houthakker (1957) đư xem xét 3 dng hàm gm: tuyn tính,
bán logarit và logarit kép đ thành lp mô hình gii thích hiu qu nht cho mi
quan h kinh t gia chi tiêu cho mt loi hàng hóa c th và tng chi tiêu ca h
gia đình. Vi u đim ca dng hàm logarit kép, nhà nghiên cu đư đa ra mô hình
c th nh sau:
iiiiii
XXY


2
logloglog

1i
log(E) + a
2i
log(N ) + u
i
(2.2)
Vi E
i
là chi tiêu cho hàng hóa th i, E là tng chi tiêu ca h gia đình, N là s
thành viên ca h gia đình, a là các h s cn c lng ca mô hình và u
i
là sai s.
Massell và Heyer (1969) đư nhn đnh dng hàm logarit kép đc s dng
trong nhiu nghiên cu nh vào tính đn gin và có th thêm vào nhiu yu t có
liên quan khác nhm tng tính gii thích cho mô hình.
Ndanshau (1998) xây dng mô hình c lng tng quát cho chi tiêu h gia

Trích đoạn D li u nghiên cu

---