Phương pháp dạy học thể thao tự chọn môn bóng đá trong trường THCS
Lời nói đầu
Nước ta đang bước đầu vào một thế mới với nền công nghiệp hoá và hiện
đại hoá mở đầu cho thập kỉ mới và thế kỉ mới đòi hỏi con người thông minh
sáng tạo và năng động để làm chủ đất nước. Vì thế mà sự nghiệp giáo dục hiện
nay được coi là “ Quốc sách hàng đầu”. Đào tạo nhân tài cho đất nước. Điều này
khẳng định rất rõ về vai trò và vị trí của người giáo viên, đặc biệt là người giáo
viên THCS.
Năm học 2007- 2008 là năm học thứ năm thực hiện giảng dạy chương
trình theo SGK mới. Trong bối cảnh hiện nay ngành giáo dục và đào tạo đang nỗ
lực đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực chủ động
sáng tạo của học sinh trong hoạt động học tập nhằm phù hợp với xu thế của thời
đại. Vấn đề này đã đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với giáo viên THCS là phải đổi
mới cách dạy: Giáo viên chỉ là người hướng dẫn chỉ đạo điều khiển học sinh đi
tìm kiến thức mới, vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn. Chính vì vậy học
sinh phải là người tự giác, chủ động, tìm tòi, phát hiện các kiến thức mới một
cách linh hoạt, sáng tạo vào thực tiễn cuộc sống thông qua sự dẫn dắt điều khiển
của giáo viên trong tiết dạy. Do vậy việc lựa chọn phương pháp dạy học sao cho
phù hợp với kiểu bài và phù hợp với đối tượng học sinh là một vấn đề rất quan
trọng, đó cũng là một thủ thuật sư phạm của người giáo viên. Nhận thức được
điều đó tôi mạnh dạn tìm hiểu và nghiên cứu đề tài “Phương pháp dạy học thể
thao tự chọn môn bóng đá trong trường trung học cơ sở”
I. Phần mở đầu
I.1. Lí do chọn đề tài:
I.1.1. Cơ sở lí luận.
Để thực hiện tốt nghị quyết trung ương II khoá VII & nghị quyết trung ương
II khoá VIII tháng 12/ 1996 về việc đổi mới phương pháp dạy học với mục đích:
phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh:
- Bồi dưỡng phương pháp tự học tự sáng tạo.
1
Phương pháp dạy học thể thao tự chọn môn bóng đá trong trường THCS

pháp đặc thù của bộ môn, nhất là kinh nghiệm sống còn ít vốn hiểu biết còn
nghèo nàn, các biểu tượng tích luỹ còn hạn chế các em còn năng về tư duy hình
tượng cụ thể, tư duy theo thực nghiệm thì việc xây dựng các khái niệm đòi hỏi
phải lấy “thị phạm động tác” (các phương tiện trực quan) làm điểm tựa.
Các phương pháp này phát huy được tính tự giác, tích cực, chủ động,
sáng tạo dưới sự tổ chức và chỉ đạo của giáo viên, kiến thức thu nhận được sẽ
trở thành tài sản riêng của các em. Vì vậy các em hiểu bài sâu hơn, nắm kiến
thức chắc hơn. Trong trường hợp này các phương pháp đã góp phần phát triển tư
duy rèn kĩ năng cho học sinh, cho các em tập dượt, làm quen với các phương
pháp nghiên cứu nói riêng, phương pháp nhận thức nói chung, đặc biệt là kết
hợp với các yếu tố nêu và giải quyết vấn đề.
Bên cạnh quan sát và làm mẫu được sử dụng trong nhóm phương pháp
trực quan và thực hành thì phương pháp đàm thoại tìm tòi trong nhóm phương
pháp dùng lời cũng được vận dụng phổ biến trong dạy học Phương pháp dạy học
thể thao tự chọn môn bóng đá trong trường Trung học cơ sở.
I.2. Mục đích nghiên cứu.
Xuất phát từ nhiệm vụ cơ bản của đề tài là phương pháp dạy học thể thao
tự chọn trong trường Trung học cơ sở; xuất phát từ thực trạng dạy - học hiện nay
với mong muốn giải quyết được phần nào tình trạng dạy Thể dục buồn tẻ, kém
hiệu quả còn tồn tại ở các trường Trung học cơ sở, qua đó tìm ra phương pháp
tối ưu nhất giúp học sinh tập đúng, đáp ứng được mục tiêu môn Thể dục đề ra.
Mạnh dạn nghiên cứu và đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng
dạy và học ở phân môn Thể dục.
I.3 Thời gian - Địa điểm.
I.3.1. Thời gian:
Tôi nghiên cứu đề tài từ tháng 10 năm 2007 trong môn Thể dục.
3
Phương pháp dạy học thể thao tự chọn môn bóng đá trong trường THCS
I.3.2. Địa điểm:
Trường THCS : EATUL

thực hiện được kết quả như thế nào tuỳ thuộc vào từng người giáo viên.
Bản thân tôi không có tham vọng đi sâu và nghiên cứu tất cả chương trình
thể dục các khối, lớp mà chỉ bước đầu tìm hiểu “Phương pháp dạy học thể thao
tự chọn môn bóng đá trong trường trung học cơ sở ”.
II.1.2 Cơ sở lí luận :
Chương trình thể dục nghiên cứu về các động tác phức tạp đòi hỏi phải có
sự khéo léo, uyển chuyển, nhanh nhẹn nhưng phải rứt khoát. Đó là một thuận lợi
cho cả giáo viên và học sinh trong đổi mới cách dạy học và đổi mới cách học.
Khi xem xét xong cơ sở để tiến hành đổi mới phương pháp dạy học bằng
các phương pháp tích cực, tôi tiến hành tìm hiểu và xác định.
II.1.2.1. Đối với giáo viên và học sinh .
Lúc này giáo viên không còn là người chỉ truyền đạt kĩ thuật cho học sinh
mà còn là người tổ chức, hướng dẫn học sinh tự tìm tòi chiếm lĩnh tri thức môn
thể dục. Muốn đạt được như vậy bài soạn không chỉ thiết kế công việc của thầy
mà chủ yếu thiết kế hoạt động học tập của trò ( như làm thị phạm động tác, quan
sát động tác, tranh hình, bài tập ). Khi lên lớp người thầy phải là huấn luyện
viên, giao nhiệm vụ hướng dẫn học sinh thực hiện các hoạt động học tập. Lúc
này người thầy chỉ uốn nắn khi học sinh thực sự gặp khó khăn & đóng vai trò
làm trọng tài cho cuộc tranh luận của các em.
Còn đối với học sinh. Để học sinh chủ động và tích cực tự lực chiếm lĩnh
chi thức sinh học các em cần phải đạt được.
- Tạo nhu cầu nhận thức có mong muốn tìm hiểu các động tác cần thiết
cho bản thân.
- Tự lực tham gia vào các hoạt động học tập do giáo viên hướng dẫn.
- Có điều kiện để bộc lộ khả năng tự nhận thức, tự bảo vệ ý thức của
mình khi tranh luận.
5
Phương pháp dạy học thể thao tự chọn môn bóng đá trong trường THCS
- Khuyến khích nêu thắc mắc nêu tình huống có vấn đề và tham gia giải
quyết.

Kết luận chương 1
Xuất phát từ những cơ sở lí luận, nghiên cứu cơ sở thực tế gắn với việc
dạy và học của các trường trong Huyện.Tôi đã nghiên cứu và chọn đề tài:
“Phương pháp dạy học thể thao tự chọn môn bóng đá trong trường trung học cơ
sở ”.
Chương 2: Nội dung vấn đề nghiên cứu
II.2.1. Nhiệm vụ nghiên cứu.
- Nhiệm vụ về lí luận
Để thực hiện mục đích nghiên cứu Đề tài này sẽ giải quyết những nhiệm
vụ sau :
+ Nghiên cứu lý thuyết.
+ Nghiên cứu thực trạng.
+ Hệ thống hoá một số vấn đề lí luận về Phương pháp dạy học thể thao tự
chọn môn bóng đá trong trường trung học cơ sở
+ Nâng cao chất lượng dạy học môn Thể dục ở trường Trung học cơ sở.
-Nhiệm vụ thực tiễn
+ Tìm hiểu nghiên cứu khảo sát thực trạng việc sử dụng Phương pháp dạy
học thể thao tự chọn môn bóng đá trong trường Phổ thông cơ sở
+ Đề xuất vấn đề sử dụng phương pháp, phương pháp dạy học và khảo sát
tính khả thi của vấn đề sử dụng phương pháp dạy học để nâng cao chất lượng
dạy và học
+ Đề xuất các biện pháp sử dụng phương pháp dạy học của giáo viên.
II. 2.2 Các nội dung cụ thể trong đề tài:
7
Phương pháp dạy học thể thao tự chọn môn bóng đá trong trường THCS
II.2.2.1.Nghiên cứu đặc điểm sinh lí lứa tuổi học sinh Trung học cơ sở.
- Lứa tuổi học sinh Trung học cơ sở là một giai đoạn tất yếu của cuộc đời.
ở lứa tuổi này các em có những đặc điểm riêng. Đó là tính cách hồn nhiên ngây
thơ, trong sáng mang nhiều cảm tính và tiềm thức những khả năng phát triển đó
cũng là lứa tuổi trong giai đoạn hình thành nhân cách.

trực tiếp trên các đồ vật, hiện tượng thực tại mà chưa tác động được lên lời nói
và các giả thiết bằng lời.
Trong một chừng mực nào đó hành động trên các đồ vật sự kiện bên
ngoài là chỗ dựa hay điểm xuất phát cho các hành động trong óc. Là một giáo
viên Trung học cơ sở thì tối thiểu cũng phải nắm được những điều cơ bản về đặc
điểm tâm sinh lí lứa tuổi để từ đó áp dụng một cách khoa học vào quá trình dạy
học cũng như áp dụng từng phần từng bài cụ thể. ở đề tài này tôi nghiên cứu
phương pháp dạy học thể thao tự chọn môn bóng đá trong trường Trung học cơ
sở để phục vụ cho công tác giảng dạy đạt hiệu quả.
II.2.2.2. Nghiên cứu về nhiệm vụ môn học.
- Bước đầu các em có một số kiến thức cơ bản đơn giản thiết thực về các
bài thể dục, các động tác. Tên gọi và các thành phần và kết quả của các bài tập.
Mối quan hệ của các bài tập và các môn tự chọn liên quan với nhau.
- Hình thành và vận dụng các kĩ năng về các động tác cơ bản. Thực hiện
một số động tác cơ bản, biết cách Thực hiện dẫn dắt bóng, biết chuyền bóng và
thực hiện tâng bóng, đảo bóng, thể lực. Nhận biết được một số kĩ thuật, đưa
bóng, tâng bóng bằng mu bàn chân, chuyền bóng bật tường, sút bóng chính diện,
đánh đầu Các em phải thành thạo các kĩ thuật trên.
- Các em tự phát hiện, tự tìm tòi và tự chiếm lĩnh kĩ thuật mới chăm chỉ
luyện tập hứng thú với giờ học, bài học.
II.2.2.3. Nghiên cứu về chương trình.
- Chương trình thể thao tự chọn môn bóng đá trong trường Thung học cơ
sở là bộ phận của chưong trình Thể dục. Chương trình này kế thừa và phát triển
thành tựu về dạy học. Thể thao tực chọn thực hiện những đổi mới về cấu trúc
9
Phương pháp dạy học thể thao tự chọn môn bóng đá trong trường THCS
nội dụng để tăng cường hình thành và ứng dụng kiến thức mới quan tâm đúng
mức đến việc đổi mới phương pháp dạy học. Từ đó giúp học sinh hoạt động học
tập tích cực, linh hoạt sáng tạo theo năng lực của học sinh.
* Thời lượng chương trình dạy Thể thao tự chọn môn báng đá.

a. Phương pháp dạy học bài mới
*Tự phát hiện tự giải quyết nhiệm vụ của bài học: Phương pháp vào
không thể thiếu, ví dụ: Khi dạy tiết 59: Ôn tập; một số kĩ thuật cơ bản,bài tập
chiến thuật 1- 2; chuyền bóng đổi chỗ; đấu tập và thể lực.
- Giáo viên hướng dẫn học sinh sử dụng các kĩ thuật và chiến thuật cho
phù hợp với bộ môn và nêu được cách thực hiện.
* Tự chiếm lĩnh kiến thức mới
- Sau khi học sinh tìm ra được kĩ thuật, giáo viên tổ chức cho học sinh
thực hiện kĩ thuật đó để từ đó học sinh rèn luyện thành kĩ năng, kĩ xảo.
- Từ đó giáo viên tập cho học sinh tái hiện các kiến thức đó bằng cách vừa
hấp dẫn vừa khích lệ học sinh thi đua học tập. Các em thường xuyên thực hành
luyện tập kiến thức mới đó để giải quyết các vấn đề trong học tập trong đời
sống.
- áp dụng phương pháp dạy học mới giúp học sinh biết phát hiện chiếm
lĩnh kiến thức mới và cách giải các vấn đề gần gũi đời sống.
* Thiết lập mối quan hệ giữa kiến thức mới và kiến thức đã học.
- Cấu trúc môn thể dục đã góp phần giúp học sinh:
+ Thường xuyên phải huy động kiến thức để phát hiện và chiếm lĩnh kiến
thức mới – ví dụ: Ôn những nội dung đã học ở bài trước thuần thục sau đó mới
chuyể sang nội dung học mới.
+ Đặt kiến thức mới trong mối quan hệ với kiến thức đã học.
- Mỗi giáo viên cần nghiên cứu kỹ nội dung chương trình và nhận biết
được những ý định của phân phối trường trình thì có thể có nhiều điều kiện ôn
tập củng cố kiến thức đã học, giúp học sinh huy động chúng để phát hiện, chiếm
lĩnh, vận dụng kiến thức mới tìm ra những nội dung còn tiềm ẩn trong bài học.
b. Phương pháp dạy học và các nội dung luyện tập.
11
Phương pháp dạy học thể thao tự chọn môn bóng đá trong trường THCS
* Nhiệm vụ chủ yếu là củng cố các kiến thức và kĩ năng cơ bản của
chương trình. Rèn luyện các năng lực giúp học sinh hiểu ra rằng học không để

chọn môn bóng đá trong trường Trung học cơ sở’’.
II.3.1.2 : Phương pháp điều tra.
Điều tra về kĩ năng, kĩ thuật của học sinh trong lớp, Hỏi học sinh một số
câu hỏi sau :
? Em có thích môn thể thao bóng đá không ?
? Em thấy kĩ thuật của môn thể thao này như thế nào ?
? Em thực hiện tất cả các kĩ thuật của môn bóng đá ra sao ?
II.3.1.3 : Phương pháp nghiên cứu và tổng kết sư phạm.
Dự giờ một số đồng chí cùng chuyên môn để có những nhận xét xác thực
về phương pháp dạy học cho học sinh hiện nay.
II.3.1.4 : Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia.
Trao đổi với một số giáo viên có kinh nghiệm dạy môn thể dục nhiều
năm.
Trao đổi với học sinh để tìm hiểu ý kiến của các em về môn học và phần
học.
II.3.1.5 : Phương pháp thực nghiệm sư phạm.
Tiến hành dạy hai tiết thực nghiệm làm cơ sở thực tế cho những lý luận
đưa ra.
.
II.3.1. 6 Phần lớn các em rất hạn chế nghe và nói tiếng việt, chủ yếu
các em sử dụng tiếng địa phương. Một phần đã qua lớp tiểu học và ở địa
phương. Các em luôn luôn được sự quan tâm của gia đình nhà trường và xã hội.
II.3.2.2 Thực trạng.
13
Phương pháp dạy học thể thao tự chọn môn bóng đá trong trường THCS
II.3.2.2.1. Thực trạng áp dụng dạy học môn tự chọn vào học sinh Trung
học cơ sở
* Tình hình học sinh.
Tổng số học sinh của trường : 953em,
Mặt bằng kiến thức : Tôi tiến hành điều tra thông qua việc kiểm tra kết

Trả lời : Nhìn chung, việc thay đổi phương pháp đã được chú trọng và
các em đã ngày càng có ý thức luyện tập trong các giờ Thể dục. Nếu làm phép
so sánh về khả năng thực hiện của học sinh khóa trước và khóa này thì tôi thấy
tiến bộ rõ rệt về chất lượng bài tập và và ý thức luyện tập của các em . Mặc dù
tôi cũng đã có những phương pháp đưa ra cụ thể trong việc giúp các em luyện
tập, đặc biệt là những kĩ thuật cơ bản song có nhiều nguyên nhân tác động ( có
cả chủ quan lẫn khách quan) nên trong trường , lớp vẫn còn có những em thực
hiện vẫn còn chưa tốt:
? Đồng chí đã sử dụng những phương pháp dạy học nào trong việc thực
hiện dạy môn thể thao tự chọn trong trường trung học cơ sở ?
Trả lời : Lấy phương pháp dạy học tích cực làm điểm tựa : phát huy tính
tích cực, sáng tạo của học sinh trong việc lĩnh hội tri thức, tôi thường phối hợp
nhiều phương pháp để giừ học đạt hiệu quả. Ví dụ : Giáo viên thị phạm động tác
kĩ thuật, học sinh quan sát, sau đó nêu từng động tác và thực hành theo. Khi
luyện thực hiện động tác cần cho học sinh thực hiện cá nhân hoặc theo nhóm sau
đó cho học sinh tự nhận xét cách thực hiện của mình và cách thực hiện của bạn.
? Theo đồng chí, việc rèn kĩ thuật động tác cho học sinh trong giờ Thể
dục có quan trong không ? Vì sao ?
Trả lời : Học kĩ thuật bóng đá là một phần luyện tập không thể thiếu
trong giờ học thể thao tự chọn môn bóng đá. Vì thế mà việc rèn kĩ năng, kĩ thuật
là một việc làm rất quan trọng bởi thực hiện kĩ thuật và thể lực giúp cho các em
cảm nhận cảm giác tốt hơn, tự tin hơn, để trở thành kĩ năng kĩ sảo trong luyện
tập.
15
Phương pháp dạy học thể thao tự chọn môn bóng đá trong trường THCS
Ngoài ba câu hỏi trên, tôi còn hỏi đồng chí bắc một số câu hỏi khác nữa
xoay quanh vấn đề phương pháp dạy học môn tự chọn đặc biệt về môn bóng đá
thu hút sự tập chung chú ý và nhiệt tình với các em.
Để biết rõ hơn về phương pháp dạy học thể thao tự chọn môn bóng đá
trong trường Trung học cơ sở, tôi đã có cuộc trao đổi với đồng chí đều nhấn

Điều này đã tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát huy tính tích cực, chủ động,
sáng tạo của học sinh, tạo sự hứng thú cho học sinh trong việc học. Tuy nhiên,
bên cạnh đó thì việc áp dụng phương pháp ở các trường Trung học cơ sở vẫn
còn có những bất cập, những tồn tại.
Trong phạm vi nghiên cứu của đề tài, tôi xin mạn phép đưa ra một số
nguyên nhân của những tồn tại đã nói ở trên.
II.3.2.3.1. Nguyên nhân chủ quan.
* Đối với giáo viên.
Bên cạnh những giáo viên rất nhiệt tình, tận tụy, không ngừng học hỏi,
trau rồi kinh nghiệm để nâng cao chất lượng các giờ học nói chung và chất
lượng của việc dạy học tự chọn trong môn Thể dục nói chung thì vẫn còn một số
giáo viên chưa thực sự nhận biết được tầm quan trọng của việc đưa những
phương pháp vào giảng dạy môn thể thao tự chọn, dẫn đến hiệu quả giờ học
chưa cao. Ngoài ra, một số giáo viên do trình độ còn hạn chế, chưa thực sự nắm
được vững nhưng phương pháp hoặc chưa có phương pháp phù hợp và hiệu quả.
Có giáo viên do phương pháp yếu nên học sinh thực hiện các động tác trong
môn học chưa hiệu quả, hoặc đưa ra phương pháp chưa lôi cuốn được học sinh,
thị phạm động tác còn chưa rứt khoát nên học sinh học theo cái sai của chính
giáo viên dạy.
* Đối với học sinh.
Bên cạnh những học sinh có ý thức học, có ý thức học, có ý thức tập
luyện thì còn rất nhiều học sinh chưa thực sự nhận thức được tầm quan trọng
của việc đưa phương pháp vào dạy học môn thể thao tự chọn các em còn chây
17
Phương pháp dạy học thể thao tự chọn môn bóng đá trong trường THCS
lười trong việc rèn luyện hoặc tập có tính ỷ lại không thực hiện các động tác,
nhiều em trong giờ học còn chưa chú ý vào bài học.
Do trình độ nhận thức, khả năng cảm thụ của học sinh có sự khác nhau
dẫn tới thực trạng em thực hiện động tác kĩ thuật chưa được đồng đều vì thế chất
lượng các giờ học Thể dục chưa đạt kết quả cao như mong muốn.

trường Trung học cơ sở, tôi xin phép đưa ra một số đề xuất phương pháp như
sau :
* Đối với giáo viên :
- Tôi đã nghiên cứu kĩ các phương pháp dạy học Thể dục nhằm giải quyết
các nhiệm vụ bồi dưỡng kiến thức, hình thành kĩ năng, góp phần giữ gìn sức
khỏe, nâng cao thể lực. Vì vậy có rất nhiều phương pháp dạy học chia ra nhiều
nhóm khác nhau :
+ Nhóm phương pháp sử dụng lời nói : Các phương pháp thường gặp
trong nhóm phương pháp sử dụng lời nói gồm có các hình thức ; phân tích,
giảng giải, kể chuyện và thảo luận (đàm thoại).
+ Nhóm phương pháp trực quan : trực quan là tiền đề cần thiết và không
thể thiếu được trong dạy học thể dục, tính trực quan trong dạy học thể dục biểu
hiện ở việc sử dụng rộng rãi các cảm giác, các thụ cảm của nhiều giác quan,
giúp học sinh nhanh chóng có khái niện, biểu tượng về động tác hoặc mô tả
tượng trưng.
+ Nhóm phương pháp luyện tập : là phương pháp luyện tập một động tác
toàn vẹn với kết cấu của nó. Luyện tập để đạt mục đích hình thành kĩ năng, kĩ
sảo vận động và phát triển tố chất vận động. Để tích cực hóa giáo viên cần có
những thông tin nhận xét đánh giá kịp thời sẽ có tác dụng đối với người tập.
* Đối với học sinh :
- Tôi đưa ra những phương pháp phù hợp vận dung đối với các em để phù
hợp với lứa tuổi ví dụ như : ở lứa tuổi Trung học cơ sở các em rất hiếu động các
em luôn có sự ganh đua nhau trong mọi lĩnh vực. Đó chính là hình thức tổ chức
sao cho hoạt động các em đạt hiệu quả cao.
- Ngoài ra giáo viên có thể tổ chức các cuộc thi bằng các hình thức.
+ Dẫn bóng hình chữ Z.
+ Chuyền bóng trúng đích.
+ Tâng bóng tính điểm.
Nói chung các phương pháp giáo viên đưa ra phải phù hợp với tiết học
từng nội dung cụ thể, từ đó mới thu hút học sinh mới phát huy được tính tích cực