B GIÁO DO
I HC KINH T TP.HCM
LÊ TH NG NGUYÊN
NG DNG H THNG TH M CÂN BNG (BALANCED
SCORECARD) TRONG TRIN KHAI THC THI CHIC
TI VNPT BÌNH THUN
LU TP H Chí Minh - 4
B GIÁO DO
I HC KINH T TP.HCM
MC LC
Trang
TRANG PH BÌA
L
MC LC
DANH MC CÁC KÝ HIU, CH VIT TT
DANH MC CÁC BNG BIU
DANH MC HÌNH V TH
M U 1
I. Lý do chn đ tài 1
II. Mc tiêu nghiên cu 2
III. i tng và phm vi nghiên cu 3
IV. Phng pháp nghiên cu 3
V. Ý ngha thc tin ca vic nghiên cu 3
VI. Kt cu lun vn 4
5
1.1 Khái quát v chin lc 5
TÓM TT CHNG 1 34
HC TRNG HONG KINH DOANH VÀ V THC
THI CHIC CA VNPT BÌNH THUN (2011 2013) 35
2.1 Gii thiu chung v VNPT Bình Thun 35
2.1.1 Lch s hình thành và phát trin 35
2.1.2 Chc nng và nhim v 35
2.1.3 C cu t chc và b máy qun lý 36
2.2 Thc trng hot đng SXKD ca VNPT Bình Thun (2011 – 2013) 38 2.2.1 Kt qu hot đng kinh doanh 38
2.2.1.1 Doanh thu, chi phí và chênh lch thu chi 38
2.2.1.2 ánh giá da vào các t sut sinh li 43
2.2.1.3 Hot đng thu cc dch v VT-CNTT 45
2.2.1.4 Nng sut lao đng 46
2.2.2 Phát trin và gi th phn các dch v VT-CNTT 47
2.2.2.1 T l tng trng khách hàng ti VNPT Bình Thun (2011-2013) 47
2.2.2.2 Doanh thu bình quân/thuê bao (APRU) 50
2.2.3 S tha m̃n ca khách hàng s dng dch v VT-CNTT 52
2.3 54
2.3.1 S mnh, tm nhìn, trit lý kinh doanh và giá tr ct lõi ca VNPT 54
2.3.2 Mc tiêu phát trin và chin lc kinh doanh ca VNPT 55
2.4 57
2.5 58
2.5.1 Quá trình thc thi chin lc 58
2.5.1.1 K hoch SXKD và các phong trào thi đua ngn hn 58
2.5.1.2 Trin khai thc hin k hoch SXKD thành các gii pháp, chng trình
hành đng c th theo chc nng 59
2.5.2 Giám sát quá trình thc thi 60
2.6
BCVT
Bu chính Vin thông
BSC
H thng th đim cân bng (Balanced Scorecard)
BTS
Trm thông tin di đng
CBCNV
Cán b công nhân viên
CSDL
C s d liu
NSL
Nng sut lao đng
KPAs
Chng trình hành đng (Key Performance Actions)
KPIs
Các thc đo hiu sut (Key Performance Indicators)
KPOs
Mc tiêu – Key Performance Objectives
SXKD
Sn xut kinh doanh
TTVT
Trung tâm Vin thông
VNPT
Tp đoàn Bu chính Vin thông Vit Nam
VT - CNTT
Vin thông - Công ngh thông tin
DANH MC CÁC HÌNH V TH
Hình 1.1: Các rào cn đi vi vic thc thi chin lc 6
Hình 1.2: BSC cung cp mt khung mu giúp bin chin lc thành các ch tiêu
hot đng 8
Hình 1.3: Mô hình chui giá tr 10
Hình 1.4: Bn đ chin lc th hin cách t chc to ra giá tr 15
Hình 1.5 : Khía cnh khách hàng – nhng thc đo quan trng 16
Hình 1.6 :Mô hình Tp hp giá tr dành cho khách hàng 17
Hình 1.7: Mi liên h nhân qu gia các khía cnh ca BSC 21
Hình 1.8:Tình hình áp dng mô hình BSC trong thc thi chin lc ti các DNVN 29
Hình 1.9: Mô hình t chc Tp đoàn VNPT 29
Hình 2.1: S đ t chc ca VNPT Bình Thun 37
Hình 2.2 Th phn dch v di đng ti Bình Thun (31/12/2013) 50
Hình 3.1 Mô hình xây dng BSC – VNPT Bình Thun 69
Hình 3.2 Bn đ chin lc VNPT Bình Thun nm 2014 72
Hình 3.3 Biu đ t trng các vin cnh BSC ca VNPT Bình Thun 74
Hình 3.4 – Kt qu hot đng kinh doanh quý 1- 2014 theo h thng BSC 82
h cn đ chèo lái t chc mình ti nhng thành công trong tng lai. BSC din
gii các nhim v và chin lc ca mt t chc thành mt tp hp hoàn chnh các
thc đo hiu qu hot đng, các thc đo này cung cp mt khung làm vic cho h
thng qun lý và đo lng chin lc. BSC nhn mnh vic đt đc các mc tiêu
tài chính song cng bao gm các đng lc hot đng ca các mc tiêu tài chính này.
Th đim tính toán hiu sut hot đng ca mt t chc kinh doanh da theo 4 khía
cnh đc cân bng, bao gm: tài chính, khách hàng, các quá trình kinh doanh ni
ti, và hc tp tng trng (Kaplan và Norton, 1996).
VNPT Bình Thun là đn v kinh t, trc thuc Tp đoàn BCVT Vit Nam
(VNPT), Là nhà cung cp dch v Vin thông – Công ngh thông tin hàng đu ti
2
tnh Bình Thun. Trong nhng nm gn đây, tình hình cnh tranh ngày càng din ra
gay gt và khc lit gia các mng Vin thông. Nhu cu ca khách hàng v dch v
Vin thông có s bo hòa. S khác bit v sn phm và tin ích ca dch v Vin
thông mà các doanh nghip cung cp đang ngày càng thu hp li. Nhng li th v
vn, qui mô, mng li đang dn b san phng và không còn là nhng li th đc
quyn mà VNPT Bình Thun có th khai thác nh nhng nm trc đây.
nâng cao nng lc cnh tranh trong môi trng kinh doanh đy khó khn,
VNPT Bình Thun cn thay đi t duy kinh doanh và tip cn vi nhng phng
pháp qun tr mi, hiu qu hn. Qua quá trình tìm hiu và nghiên cu, tác gi nhn
thy H thng th đim cân bng Balanced Scorecard (BSC) là mt công c phù
hp vi thc tin ca VNPT Bình Thun hin nay. BSC không ch giúp đn v đánh
giá hiu qu hot đng da trên vic đo lng các yu t tài chính mà còn da trên
vic đo lng các yu t phi tài chính (s tha mãn ca khách hàng, cht lng ca
sn phm, dch v ) t đó cung cp cho Ban l̃nh đo cái nhìn cân bng, toàn din
v hot đng ca doanh nghip mình trên bn phng din: Kt qu v tài chính,
Khách hàng, Quy trình ni b và ào to – Phát trin. ng thi, BSC s giúp Ban
l̃nh đo VNPT Bình Thun trin khai nhng chin lc thành nhng phng án và
hành đng c th nhm đnh hng hot đng và to ra li th cnh tranh bn vng
Sau khi đ̃ thit lp đc Th đim cân bng, tác gi đa ra nhng đ xut và
kin ngh đ áp dng hiu qu h thng.
+/ D liu th cp đc thu thp t 2011 đn quý 1/2014.
+/ D liu s cp đc kho sát t khách hàng ca VNPT Bình Thun.
V.
tài hng đn vic xây dng và áp dng h thng BSC ti VNPT Bình
Thun. BSC đc xây dng da trên nhng phân tích thc t v hot đng kinh
4
doanh ca VNPT Bình Thun trên c s nhng đnh hng và chin lc kinh doanh
ca Tp đoàn BCVT Vit Nam. Nhng phân tích đánh giá nêu trong đ tài có th
đc s dng làm ngun tham kho cho Ban giám đc VNPT Bình Thun trong vic
trin khai thc hin và áp dng BSC ti Vin thông tnh.
VI.
- Phn m đu.
- Chng 1: Tng quan v h thng Th đim cân bng (Balanced
Scorecard) trong trin khai thc thi chin lc.
- Chng 2: ng dng h thng Th đim cân bng đ phân tích và đánh giá
thc trng trin khai thc thi chin lc ti VNPT Bình Thun giai đon (2011 –
2013).
- Chng 3: Xây dng h thng th đim cân bng phc v trin khai thc
thi chin lc ti VNPT Bình Thun
- Phn kt lun.
dân chúng”.
1.1.2
Thc thi chin lc đc hiu là tp hp các hành đng và quyt đnh cn
thit cho vic trin khai, bin các mc tiêu chin lc t nhng d tính tt đp
thành hin thc.
6
Trong thi đi toàn cu hoá và môi trng kinh doanh cnh tranh gia tng nh
hin nay, vic la chn, xây dng chin lc đ tn ti và phát trin đi vi các t
chc là mt vn đ khó. Nhng làm th nào đ bin chin lc thành hành đng và
qun lý chin lc mt cách hiu qu đ khng đnh con đng mà t chc đang đi
không b chch hng còn khó hn rt nhiu.
Thc thi chin lc là mt yu t làm tng đáng k kt qu tài chính ca
doanh nghip, theo nghiên cu ca Brian E Becker, Mark A. Huselid và Dave
Ulrich, (2001) cho bit“trung bình đi vi mt công ty, vic ci thin 35% cht
lng thc thi chin lc s gn lin vi 30% ca vic ci thin giá tr c đông”.
Vic nhanh chóng thc hin chin lc đi vi các nhà L̃nh đo rt quan trng vì
nó quyt đnh s thành bi ca doanh nghip so vi đi th cnh tranh.
Tuy nhiên theo nghiên cu ca tp chí Fortune thc hin cho thy “70% s
tht bi ca các giám đc điu hành vào nm 1999 không phi là kt qu ca chin
lc yu kém mà do h không có kh nng thc thi”. Vy vì sao vic thc thi chin lc li khó nm bt đn th? Nhng nhà phát
nghiên cu khám phá ca Vin Brookings trình bày s chuyn đi v giá tr tài sn
t hu hình sang vô hình rng “Nu bn ch nhìn vào tài sn ca công ty – nhng
th mà bn có th đo lng đc bng các nghip v k toán thông thng – thì
gi đây, nhng tài sn này chim không ti ¼ giá tr ca khi doanh nghip. Nói
cách khác, nhng th chim 75% ngun giá tr trong các doanh nghip đang không
đc đo lng hoc báo cáo trong s sách ca h”.
Do vy, h thng báo cáo tài chính truyn thng d̀ng đ đánh giá hiu qu
hot đng ca t chc đ̃ tr nên lc hu không th đo lng hiu qu hot đng ca
t chc vì các lý do sau:
Không phù hp vi thc t kinh doanh ngày nay
Dn dt thành tích trong quá kh
Có xu hng trong các “khoang” chc nng ca mình
Không có cách t duy dài hn
Các thc đo tài chính không phù hp vi nhiu cp đ ca t chc.
gii quyt vn đ này, vào đu nhng nm 1990, Giáo s Robert S. Kaplan
thuc trng Kinh doanh Harvard và Tin s David P.Nortonđ̃ phát trin Mô hình đo
lng hiu qu hot đng ca công ty – Balanced Scorecard (BSC). Trong đó, BSC
đ̃ b sung cho các bin pháp đo lng tài chính truyn thng ch đ cp ti các s
kin đ̃ qua bng các bin pháp điu hành v s hài lòng ca khách hàng, các quy
8
trình kinh doanh ni b, hc tp và phát trin. Theo thng kê phng pháp BSC đ̃
đc hn mt na doanh nghip trong danh sách Fortune 1000 ng dng. Phong trào
tip tc lan nhanh, BSC đ̃ đc chp nhn rng rãi và có hiu qu ti mc mi đây
đc tp chí Harvard Business Review gi là mt trong 75 ý tng có nh hng
nht ca th k 20.
1.2.1.2 Th đim cân bng (BSC) là gì?
BSC là mt phng pháp qun tr giúp cho doanh nghip thit lp, thc hin,
giám sát nhm đt đc chin lc và các mc tiêu ca mình thông qua vic din
gii và phát trin các mc tiêu chin lc thành các mc tiêu, thc đo và các
khách hàng mi và kh nng sinh li – vi nhng khách hàng và phân khúc th
trng mc tiêu. Vin cnh khách hàng cng cho phép h nhn din và đo lng rõ
ràng nhng tp hp giá tr mà h s mang li cho khách hàng và phân khúc th
trng mc tiêu. Nhng tp hp giá tr này đi din cho nhng nhân t thúc đy,
nhng ch báo dn đu đi vi các thc đo kt qu tài chính.
Vin cnh quy trình ni b: Trong vin cnh này, các nhà qun lý cn
xác đnh nhng quy trình chính và quan trng nht đ đt đc mc tiêu tài chính
và làm hài lòng khách hàng. Trong mt t chc, qui trình hot đng ni b gm ba
quá trình:
- Quá trình đi mi: xác đnh nhu cu ca khách hàng hin ti và trong
tng lai, đng thi phát trin các gii pháp đáp ng nhu cu này.
10
- Quá trình hot đng: tin hành sn xut và phân phi sn phm/dch v
theo gii pháp đ̃ đc đa ra quá trình trên. Bt đu t vic nhn đc đn hàng
ca khách hàng và kt thúc vi vic giao sn phm/dch v cho khách hàng. Mc
tiêu ca quá trình này nhn mnh giao hàng có hiu qu, chc chn và kp thi ca
các sn phm và dch v hin có cho khách hàng hin ti.
- Quá trình dch v sau bán hàng: cung cp dch v sau khi bán hàng nhm
làm tng giá tr cho khách hàng khi s dng sn phm/dch v ca t chc. Bao
gm các hot đng bo hành và sa cha, x lý các khim khuyt ca sn phm và
Xây dng
SP/DV
Phân
phi
SP/DV
Tha mãn
nhu cu
ca khách
hàng
Thi gian đa ra
th trng
Chui cung cp
Quá trình đi mi
Quá trình hot đng
Quá trình
dch v sau
bán hàng
Hình 1.3: Mô hình chui giá tr
Ngun: Kaplan & Norton, 1996, The Balanced Scorcard, dch t ting Anh, ngi dch: Lê
ình Chi và Trnh Thanh Thy, 2011, NXB Tr, trang 141
11
kt qu khách hàng – và cui cùng ti nhng chic lá và hoa qu – li nhun tài
chính.
1.2.2
Theo S. Kaplan & P.Norton,BSC có ba vai trò là mt h thng đo lng, h
thng qun lý chin lc và là công c trao đi thông tin.
trung sc lc và hot đng hàng ngày ca mình vào mc tiêu giao hàng đúng hn.
Bng vic s dng BSC nh khuôn kh din gii chin lc, to ra mt ngôn ng
mi v phép đo lng d̀ng đ hng dn hành đng ca tt c các nhân viên nhm
đt đc phng hng đ̃ đc tuyên b.
- Vic phân tng BSC giúp vt qua Rào cn con ngi: thc thi thành
công bt c chin lc nào thì cn phi hiu rõ và thc hin đc chin lc đó ti
mi cp đ trong t chc. Vic phân tng BSC có ngha là dn dt nó đi sâu vào
trong t chc và to ra cho ngi lao đng c hi th hin cách thc mà các hot
đng hàng ngày ca mình đóng góp vào chin lc ca công ty. Mi cp đ t chc
nhn ra các hot đng to giá tr ca mình bng vic phát trin nhng BSC liên kt
vi nhng mc tiêu công ty cp cao hn. Nh phân tng mà t chc có đc
lung thông tin ngc li t nhng nhân viên làm vic di xng cho ti cp qun
lý ca phòng ban điu hành. Vic phân tng BSC xung ti cp đ cá nhân nhm
xác đnh s đóng góp ca h to ra, giúp cho c nhóm đt mc tiêu tng th.
- Vic phân b ngun lc chin lc giúp vt qua Rào cn ngun lc: hu
ht các công ty đu có các quy trình riêng bit cho vic phân b ngân sách và hoch
đnh chin lc. Vic phát trin BSC đ̃ gn kt nhng quy trình quan trng này li
vi nhau. Ngun lc tài chính và con ngi thc s cn thit trong vic đt đc
các mc tiêu ca BSC, to nên c s cho vic xây dng ngân sách hàng nm.
- Vic đào to chin lc giúp vt qua Rào cn qun lý: trong môi trng
kinh doanh đang thay đi mt cách nhanh chóng mà hu ht mi ngi phi đi
mt, đòi hi t chc cn phi làm nhiu hn na ch không phi ch phân tích
nhng thay đi ngân sách so vi thc t nhm đa ra các quyt đnh chin lc.
BSC cung cp cho t chc các yu t cn thit đ chuyn t mô hình này sang mô
13
hình khác mà theo đó các kt qu ca BSC tr thành khi đu cho vic rà soát, cht
vn và hc hi v chin lc.
1.2.2.3
Thông qua bn đ chin lc, BSC là mt công c giao tip mnh m, báo
2003). ó là các mc tiêu, các tuyên b ngn gn đóng vai trò nh nhng công c
truyn bá mnh m, vch ra các mc tiêu quan trng cho s thành công và liên kt
quan trng trong chui qun lý hiu sut ca mt t chc. Bn đ chin lc hot
đng phi hp vi các thc đo theo Th đim cân bng s làm sáng t, gii quyt
và hn ch đc các vn đ và khó khn trong công tác qun lý. Nó hot đng nh
h thng cnh báo sm v chin lc ca t chc, báo hiu khi các ch s cho thy
có vn đ vi bt c yu t nào ca k hoch mà đ̃ đc thit k đ giúp phát trin
t chc tt hn (hình 1.4 mô t v bn đ chin lc).
1.4.2
- Mc tiêu (KPOs – Key Performance Objectives): theo R. Niven, mc tiêu
là nhng tuyên b ngn gn mô t nhng vic c th mà t chc phi thc hin tt
nu mun thc thi chin lc thành công. Nhng làm sao bit đc liu doanh
nghip có đang thc hin tt các mc tiêu ca mình không? thc đo hiu sut đc
s dng đ xác đnh xem liu doanh nghip có đang đt đc mc tiêu và tin ti
thc thi thành công chin lc hay không.
16
1.4.2.1
Các mc tiêu và KPIs trong vin cnh này s cho ta bit liu vic thc hin
chin lc có dn đn ci thin nhng kt qu ct yu hay không. Các mc tiêu tài
chính tp trung vào: Ci thin c cu chi phí, tng đ hiu dng ca tài sn, tng
trng doanh thu và nng sut, hn ch ri ro, tng giá tr dành cho khách hàng.
Mt s thc đo tài chính thng đc s dng
- Tng tài sn
- Tng tài sn/nhân viên
- T sut sinh li trên tài sn thun
- T sut sinh li trên tng tài sn
- Lãi gp
Kh i t
khách hàng
Thu hút
khách hàng
Th phn
Tha mãn
khách hàng
Gi chân
khách hàng
Hình 1.5 : Khía cnh khách hàng nhng
Ngun: Kaplan & Norton, 1996, The Balanced Scorcard, dch t ting Anh, ngi dch: Lê
ình Chi và Trnh Thanh Thy, 2011, NXB Tr, trang 103