B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.H CHÍ MINH
***
TRN TH NGC THO
CỄCăYU TăNHăHNGăNăLÒNG
TRUNGăTHÀNHăTHNGăHIU CÀ PHÊ
HÒA TAN TIăTP.HăCHệăMINH LUNăVNăTHCăSăKINHăT
TP. H Chí Minh - Nm 2014
B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.HCM
*** TRN TH NGC THO
TPHCM, ngày 17 tháng 09 nm 2014
Ngi vit
Trn Th Ngc Tho MCăLC
TRANGăPHăBỊA
LIăCAMăOAN
MCăLC
DANH MCăHỊNHăV
DANHăMCăBNGăBIU
CHNGă1
: TNGăQUANăVăăTÀIăNGHIểNăCU 1
1.1. Lý do chn đ tƠi 1
1.2. Mc tiêu nghiên cu 3
1.3. i tng vƠ phm vi nghiên cu 3
1.4. Phng pháp vƠ quy trình nghiên cu 3
1.4.1.Phng pháp nghiên cu 3
1.4.2.Quy trình nghiên cu 5
1.5. Ý ngha thc t ca đ tƠi 5
1.6. Kt cu ca báo cáo nghiên cu 6
CHNGă2
: CăSăLụăTHUYTăVÀăMÔăHỊNHăNGHIểNăCU 7
2.1. Các đnh ngha liên quan 7
2.1.1. nh ngha v thng hiu vƠ tƠi sn thng hiu 7
2.1.2. ThƠnh phn ca thng hiu 10
3.4.4. Highland coffee 33
3.4.5. Th phn cƠ phê hòa tan 34
CHNGă4
: KTăQUăNGHIểNăCU 35
4.1. Thông tin mu vƠ các bin quan sát 35
4.1.1. Thông tin mu 35
4.1.2. Thng kê mô t các bin quan sát 38
4.1.3. S khác bit giá tr trung bình các bin quan sát gia các thng hiu 42
4.2. Kim đnh h s Cronbach’s Alpha ca các khái nim nghiên cu 51
4.3. Kt qu phơn tích nhơn t khám phá EFA 54
4.3.1. Phơn tích nhơn t khám phá EFA vi các bin đc lp 56
4.3.2. Phơn tích nhơn t khám phá EFA vi bin ph thuc 57
4.4. Kim đnh h s Cronbach’s Alpha sau khi đư phơn tích EFA 58 4.5. Kim đnh mô hình vƠ gi thuyt nghiên cu 61
4.5.1. Phơn tích tng quan 61
4.5.2. ánh giá đ phù hp ca mô hình hi qui tuyn tính bi 62
4.5.3. Kim đnh các gi thuyt vƠ ý ngha ca các h s mô hình hi qui 63
4.5.4. Dò tìm các vi phm gi đnh cn thit 67
4.5.5. Kt lun hi quy 70
4.6. Kim đnh s khác bit v lòng trung thƠnh thng hiu các nhóm gii
tính, tui, trình đ hc vn, ngh nghip, thu nhp. 71
4.6.1. Gii tính 71
4.6.2. Tui 72
4.6.3. Trình đ hc vn 73
4.6.4. Ngh nghip 74
4.6.5. Thu nhp 75
4.7. Phơn tích giá tr trung bình ca thang đo các yu t giá tr cm nhn, kênh
phơn phi, giá c cm nhn, chiêu th, lòng trung thƠnh thng hiu 76
DANHăMCăBNGăBIU
Bng 3.1: Thang đo Cht lng cm nhn
Bng 3.2: Thang đo Giá c cm nhn
Bng 3.3: Thang đo Kênh phơn phi
Bng 3.4: Thang đo Chiêu th
Bng 3.5: Thang đo Thng hiu
Bng 3.6: Thang đo Lòng trung thƠnh thng hiu
Bng 4.1: Thng kê mô t các đc đim ca mu nghiên cu
Bng 4.2: Thng kê mô t các bin quan sát
Bng 4.3: Thng kê giá tr trung bình các bin quan sát gia các thng hiu
Bng 4.4: H s Cronbach’s Alpha ca các khái nim nghiên cu
Bng 4.5: Kim đnh EFA vi các bin đc lp
Bng 4.6: Tng hp kt qu phơn tích nhơn t EFA ca các bin đc lp
Bng 4.7: Kim đnh EFA vi bin ph thuc
Bng 4.8: S nhân t đc trích
Bng 4.9: H sô Cronbach’s Alpha ca khái nim giá tr cm nhn
Bng 4.10: Bng h s tng quan Pearson
Bng 4.11: Tóm tt mô hình hi qui
Bng 4.12: Kt qu phơn tích ANOVA v đ phù hp ca mô hình hi quy
Bng 4.13: Trng s hi quy
Bng 4.14: Mô hình hi quy
Bng 4.15: Kt qu kim đnh T-test bin gii tính
Bng 4.16: Kt qu kim đnh ANOVA ca bin tui
Bng 4.17: Kt qu kim đnh ANOVA ca bin hc vn
mc tng trng (+22%) còn cƠ phê rang xay tng trng chm hn th trng
(+13%).
Da vƠo phơn tích trên có th thy th trng cƠ phê hòa tan vn còn s tng
trng khá cao nên có s cnh tranh gay gt t các thng hiu cƠ phê trong nc
vƠ s gia nhp cƠ phê t các thng hiu ni ting nc ngoƠi.
2
Cuc chin giƠnh th phn ca các thng hiu cƠ phê hòa tan ti Vit Nam có l
cha bao gi ngui. gi th phn, các doanh nghip liên tc đa ra th trng sn
phm mi, đy mnh qung cáo, khuyn mưi trc tip đn ngi tiêu dùng.
Có th thy đ nóng bng ca cuc cnh tranh trên th trng nƠy đang din ra
khá khc lit gia nhng tên tui ln trong ngƠnh nh Nestlé, Vinacafé Biên Hòa
vƠ Trung Nguyên … NgoƠi ra, mt s doanh nghip c trong vƠ ngoƠi nc cng
tham gia cuc chi cƠ phê hòa tan.
Theo Công ty nghiên cu th trng Nielsen Vit Nam, Vit Nam hin ti có
hn 20 công ty sn xut cƠ phê hòa tan. Tuy nhiên, theo Cng đng kho sát trc
tuyn Vinaresearch (Công ty W&S), nhưn hiu đang đc s dng nhiu nht lƠ
Trung Nguyên chim 26,3% th trng; Vinacafé Biên Hòa, 22,8% vƠ Nestle,
21,7%.
Mc dù 3 v trí dn đu không có nhiu xáo trn nhng ming bánh ca 3 ông
ln nƠy đư gim đáng k, đánh du s xơm ln ca các nhưn hƠng mi. Bên cnh đó,
mt s nhƠ sn xut cƠ phê rang xay trong nc cng đư cho ra đi các sn phm cƠ
phê hòa tan nh Thu HƠ, Mê Trang, Phú Thái…Mt s siêu th cng lƠm nhưn hƠng
riêng ca mình nh Big C có nhưn hiu Big C, còn Metro có nhưn hiu Fine Good
cƠ phê hòa tan hay Rioba t Ý, thng hiu riêng ca Metro. Cnh tranh không ch
din ra gia các sn phm cƠ phê trong nc mƠ các sn phm nƠy, dù có li th v
giá, nhng còn phi đi mt vi nguy c cnh tranh t các thng hiu t nc
ngoƠi nh Starbucks, Coffee Bean and the Leaf, Gloria Jean’s, …
1.3. iătngăvƠăphmăviănghiênăcu
i tng nghiên cu: các yu t nh hng đn lòng trung thƠnh thng
hiu.
i tng kho sát: ngi tiêu dùng s dng cƠ phê hòa tan.
Phm vi nghiên cu: đa bƠn thƠnh ph H Chí Minh.
Thi gian nghiên cu: 01/06/2013 đn 15/11/2013.
1.4. PhngăphápăvƠăquyătrìnhănghiênăcu
1.4.1. Phngăphápănghiênăcu
ơy lƠ mt nghiên cu đnh lng đc thc hin ti TpHCM thông qua 2
bc chính: nghiên cu s b vƠ nghiên cu chính thc.
4
-Nghiên cu s b: đc thc hin thông qua nghiên cu đnh tính bng k
thut tho lun tay đôi vƠ tho lun nhóm. Thông tin thu thp đc t nghiên
cu đnh tính nhm kim đnh vƠ điu chnh thang đo các yu t nh hng lòng
trung thƠnh thng hiu vƠ lòng trung thƠnh thng hiu café hòa tan ti
TpHCM.
Nghiênăcuăsăbăđnhătính:
Tho lun tay đôi: thông qua tho lun tay đôi vi 10 khách hƠng, tác gi
s tìm kim vƠ thu thp thêm mt s yu t quan trng đ đo lng các
khái nim.
Tho lun nhóm: tin hƠnh tho lun vi 2 nhóm khách hƠng (mt nhóm
8 nam vƠ mt nhóm 8 n) đ loi b các bin không đc s nht trí ca
đa s thƠnh viên trong nhóm, b sung thêm mt s bin vƠ thng nht các
thƠnh phn đ hình thƠnh thang đo s b.
Nghiên cuăsăb đnhălng: đc thc hin bng vic kho sát th
vi 140 ngi đang s dng café hòa tan. Mc đích ca bc nƠy lƠ đ
điu chnh thang đo trc khi nghiên cu.
1.5. ụănghaăthcătăcaăđătƠiă
tƠi cung cp thông tin vƠ nhng lun c khoa hc đ các nhƠ qun tr doanh
nghip cƠ phê đ ra nhng d án, tm nhìn, chin lc c th nhm nơng cao mc
Căsălýăthuyt
Mô hình nghiên cu ca J.K.Misa, P.C.Nair vƠ O.Odera (2012)
Bngăphngăvnăsăbă1
Nghiênăcuăđnhătính
Tho lun tay đôi (n=10); vƠ tho lun nhóm (n = 16) đ điu chnh
thang đo
Bngăphngăvnăsăb 2
Khoăsátăth
hiu chnh phng vn s b (n =140)
Bngăphngăvnăchính
Nghiênăcuăđnhălng (n=320):
- Kho sát 320 khách hàng
- Mư hóa, nhp liu
- LƠm sch d liu
- Thng kê mô t
Chng 1 đư gii thiu tng quan v vn đ nghiên cu. Chng 2 nƠy tp trung
gii thiu các lý thuyt đư đc xơy dng vƠ phát trin trên th gii cng nh
Vit Nam v lòng trung thƠnh thng hiu vƠ các yu t nh hng lòng
trung thƠnh thng hiu. Qua đó, xơy dng mô hình lý thuyt vƠ các gi
thuyt cho phn nghiên cu. Ni dung c th ca chng gm có các phn
sau đơy:
- Các đnh ngha v thng hiu, tài sn thng hiu và lòng trung thành
thng hiu
- Ý ngha lòng trung thƠnh thng hiu đi vi kinh doanh
- Làm th nƠo đ xây dng lòng trung thƠnh thng hiu
- Các yu t nh hng đn lòng trung thƠnh thng hiu, đnh ngha
- Tng hp mt s nghiên cu v các yu t nh hng đn lòng trung thành
thng hiu.
- Mô hình lý thuyt và các gi thuyt nghiên cu
2.1. Cácăđnhănghaăliênăquan
2.1.1. Thngăhiuă
Trong Marketing, thng hiu đc xem lƠ trung tơm ca các công c
marketing vì thng hiu chính lƠ nhng gì marketing xơy dng vƠ nuôi dng
đ cung cp li ích cho khách hƠng mc tiêu ca mình (Nguyn ình Th &
cng s, 2007). Theo T chc s hu trí tu th gii (W/PO), thng hiu lƠ
mt tp hp các du hiu (hu hình vƠ vô hình) đc bit đ nhn bit mt sn
phm hƠng hóa hay mt dch v nƠo đó đc sn xut hay đc cung cp bi
mt cá nhơn hay mt t chc. i vi doanh nghip, thng hiu lƠ khái nim
8
trong ngi tiêu dùng v sn phm, dch v vi du hiu ca doanh nghip gn
lên b mt sn phm, dch v nhm khng đnh cht lng vƠ xut x. Thng
biu tng nh tên , logo, khu hiu, vƠ chng trình thit k. Xác nhn thng
hiu vƠ phn ng khác đc to ra bi s tích t ca kinh nghim vi các sn
phm hoc dch v c th, c trc tip liên quan đn vic s dng nó, vƠ thông
qua nh hng ca qung cáo, thit k, vƠ phng tin truyn thông bình lun.
Mt thng hiu thng bao gm mt biu tng rõ rƠng, phông ch, mƠu sc
chng trình, biu tng, ơm thanh mƠ có th đc phát trin đ đi din cho
các giá tr tim n, ý tng, vƠ thm chí c cá tính” (AMA, 2010).
Lý thuyt mi quan h ca thng hiu cho thy rng, thng hiu lƠ mt
công c kt ni khách hƠng vƠ nhƠ cung cp cho công ty vƠ lƠ có ngha lƠ đ duy
trì mi quan h nh vy trong thi gian dƠi (Davis, Oliver, vƠ Brodie, 2000;
Chang & Chieng, 2006). Thng hiu nh hng vƠ h tr khách hƠng chn
mt thng hiu tt tha mưn nhu cu, mong mun ca h vƠ la chn đúng sn
phm hoc dch v c th.
Có 2 quan đim v mi quan h gia sn phm vƠ thng hiu đc minh
ha nh sau:
Hìnhă2.1:ăHaiămôăhìnhăvămiăquanăhăsnăphmăvƠăthngăhiu
Ngun:ăNguynăìnhăThăvƠăNguynăThăMaiăTrang,ă2002,ă“ngădngă
môăhìnhăcuătrúcătuynătínhăSEM”
Quan đim sn phm lƠ thƠnh phn ca thng hiu ngƠy cƠng đc chp
nhn trong thc tin, cng nh trong gii khoa hc kinh t. Ngi tiêu dùng có
sung, cht lng.
ThƠnh phn cm xúc: thƠnh phn nƠy bao gm các yu t giá tr mang tính
biu tng nhm to cho khách hƠng mc tiêu nhng li ích tơm lý. Các yu
t nƠy có th lƠ tính cách thng hiu, biu tng, lun c giá tr hay còn gi
lƠ lun c bán hƠng đc đáo, gi tt lƠ USP, v trí thng hiu, đng hƠnh vi
công ty nh quc gia xut x, công ty ni đa hay quc t, …
2.1.3. Lòng trungăthƠnhăthngăhiu
K t nm 1960, lòng trung thƠnh thng hiu (brand loyalty) đư đc đnh
ngha lƠ mt khái nim v hƠnh vi vƠ thái đ, nhng vƠi nhƠ nghiên cu đư kt
hp các khái nim li vi nhau. Lòng trung thƠnh thng hiu lƠ mt cách tho
lun rng rưi vƠ nghiên cu hin tng phn ánh c hai khía cnh thái đ vƠ
11
hƠnh vi đ đánh giá khách hƠng nhn thc v sn phm hoc dch v (Dick vƠ
Basu, 1994).
Jacoby & Kyner (1973) cho rng trung thƠnh thng hiu lƠ vic khách hƠng
đánh giá cao mt hay vƠi thng hiu so vi các thng hiu khác vƠ đc hình
thƠnh thông qua nhng quyt đnh lp đi lp li.
Jacoby & Chestnut (1978) cung cp mt đnh ngha sơu sc hn v s trung
thƠnh thng hiu, nói rng lòng trung thƠnh thng hiu lƠ “mt ý kin, phn
ng hƠnh vi, th hin qua thi gian, mt s quyt đnh, liên quan đn mt hoc
nhiu thng hiu, vƠ lƠ mt chc nng ca quy trình tâm lý". Trung thành
thng hiu đc cho lƠ tng quát nht khi ông nhìn nhn trung thƠnh thng
hiu phi bao gm nm nhơn t sau: (a) hƠnh vi có ch đích, (b) lp li mt cách
thng xuyên, (c) đc thc hin bi đn v ra quyt đnh, (d) s la chn
thng hiu và (e) chc nng ca quá trình tơm lí.
Wolfe vƠ Ferland xác đnh lòng trung thƠnh thng hiu lƠ mt quyt đnh
tiêu dùng, th hin qua ý đnh hoc hƠnh vi, đ mua li mt thng hiu mt
chi phí đ tìm kim vƠ la chn nhng thng hiu thay th.
Datta (2002) cho rng trung thƠnh thng hiu lƠ mt trong nhng khái nim
quan trng ca Marketing chin lc. Nhng công ty có đc lòng trung thƠnh
ca khách hƠng s có c hi gia tng th phn, vƠ kim li nhun cao hn, phát
tán thông tin nhanh thông qua hình thc truyn ming vƠ gia tng li th cnh
tranh so vi đi th.
Nelson (2002) còn cho rng, khách hƠng hng ngƠy b “tn công” bi rt
nhiu thông tin t đi th cnh tranh, điu nƠy không ch gơy khó khn cho
khách hƠng trong vic la chn thng hiu đ tiêu dùng mƠ còn vô tình lƠm
cho các công ty phi tn chi phí rt nhiu đ gia tng lòng trung thƠnh ca khách
hƠng. Chính vì vy, các nhƠ Marketing phi tìm hiu xem nhng nhơn t nƠo tác
đng vƠ giúp lƠm tng lòng trung thƠnh cho công ty.
Trung thành thng hiu lƠ quan trng vì nó thúc đy ngi tiêu dùng rng
sn phm ca h có nhng phm cht cn thit vƠ điu nƠy tr thƠnh c s cho
mt hƠnh vi mua trong tng lai. Theo Holt (2004) "lòng trung thƠnh thng
13
hiu lƠ s sn lòng ca ngi tiêu dùng li vi mt thng hiu khi đi th
cnh tranh vi các dch v không kém phn hp dn".
Có th tóm tt, lòng trung thƠnh đc đo lng theo ba cách khác nhau:
o lng hƠnh vi thông qua hƠnh vi “mua hƠng lp li” vƠ b qua các yu t
tim n khác (Norman, 2004).
o lng thông qua thái đ nh: ý đnh mua, đ ngh đi vi nhng ngi
khác hoc nói thun li v sn phm hoc dch v (Oliver, 1999).
o lng kt hp c hƠnh vi vƠ thái đ (Jacoby và Chesnut, 1978).
2.2. ụănghaălòngătrungăthƠnhăthngăhiuăđiăviăkinhădoanh
Lòng trung thành thng hiu đóng vai trò quan trng trong vic m rng
thng hiu cng nh giá tr thng hiu. Mokhtar vƠ cng s (2000) ch ra rng
đng vƠ chi phí b ra đ khách hƠng bit đn công ty thp. Doanh thu tng lên nh
vƠo nhng ln mua lp li. Thêm vƠo đó, khách hƠng sn sƠng tr nhiu hn cho
công ty vì h quá quen thuc vi công ty, vi nhơn viên vƠ cách đc phc v.
Nhiu bƠi nghiên cu đư kt lun rng lòng trung thƠnh chính lƠ nn tng to nên
doanh thu ca công ty; vƠ có mi liên h t l thun gia lòng trung thƠnh vƠ li
nhun (Everitt vƠ Der, 1996).
Li nhun còn đc to ra bi nhng li qung cáo truyn ming ca các khách
hƠng tha mưn. Nhng khách hƠng nƠy thng gii thiu cho ngi thơn trong gia
đình, bn bè, vƠ t đó tng cng quyt đnh ca h (Hoffman vƠ cng s, 1996;
Zeithmal vƠ cng s, 1996).
Nhiu nghiên cu trong ngƠnh tip th đư cho thy các công ty thng có o
tng lƠ luôn tìm cách đi tìm th trng mi nhng li quên nuôi dng th trng
hin có (Nguyn Th Mai Trang, 2006).
Thc t trong th trng Vit Nam đang tp trung quá nhiu vƠo vic tranh giƠnh
ming bánh th phn mƠ “quên” mt vic gi chơn khách hƠng đư thu hút đc li
vi mình. ư đn lúc cn phi có chin lc phát trin bn vng vi chin lc thu
hút thêm khách hƠng mi song song vi vic duy trì khách hƠng đư có, đ có th
đng vng vƠ phát trin trong môi trng cnh tranh ngƠy cƠng khc lit.
Theo đó, vic xơy dng vƠ duy trì s trung thƠnh ca khách hƠng cn phi đc
quan tơm đúng mc. Bng vic xác đnh đc nhng nhơn t có tác đng đn s
15
trung thƠnh vƠ mc đ nh hng ca tng yu t, các nhà cung cp dch v có th
lƠm tng mc đ trung thƠnh khách hƠng ca h (Goulrou Abdollahi, 2008).
2.3. LƠmăthănƠoăđătoăraălòngătrungăthƠnhăthngăhiu
Mt ngi tiêu dùng thc hin th nghim mua mt sn phm c th t mt
thng hiu nht đnh. Nu sn phm đáp ng k vng ca khách hƠng vƠ cung cp
s hƠi lòng, ngi tiêu dùng thng to thƠnh mt thói quen mua cùng mt sn
Bc th nm lƠ s tip ni trc tip phn th t, c th lƠ tác đng lên nhng
thông tin phn hi vƠ đ ngh ca khách hƠng.
Bc cui cùng là s lp đi lp li. ToƠn b quá trình cn phi đc lp đi lp
li liên tc đ thƠnh công vƠ to ra cp đ cao hn ca lòng trung thƠnh .
2.4. Các yu t nhăhngăđnălòngătrungăthƠnhăthngăhiu
2.4.1. Chtălng cm nhn
Là nhng cm nhn ca khách hƠng đi vi cht lng ca sn phm. Mt
sn phm đc ngi tiêu dùng đánh giá lƠ có cht lng cao thì h s th hin
nhng cm xúc nh: thích thú, h mun đc s hu sn phm đó. Do đó, có s
khác nhau gia cht lng tht s ca mt sn phm và cht lng mà khách
hàng cm nhn đc. Hu ht tt c các khách hƠng đo lng cht lng sn
phm thay th trng tơm lƠ v giá (Jin & Yong, 2005). Trung tơm nghiên cu
cht lng quc gia hoc NQRC (1995) gii thích "cht lng cm nhn nh
mc đ mƠ mt sn phm hay dch v cung cp cho nhu cu cn thit ca khách
hƠng vƠ các yêu cu đc cung cp phù hp nh th nƠo". Tuy nhiên chúng ta
có th nói rng cht lng đang đc nhn thc không phi lƠ cht lng thc
s ca mt thng hiu hay sn phm (Aaker 1991 & Zeithaml 1988). V c
bn nó lƠ quyt đnh ca ngi tiêu dùng v mt sn phm hay mt dch v, vƠ
đ đánh giá nó ngi tiêu dùng s xem xét cht lng sn phm có phù hp vi
nhu cu ca h hay không. Cht lng sn phm bao gm các tính nng, mùi
thm, tính thm m vƠ đc đim ca mt sn phm hay dch v cho phép đáp
ng nhu cu nht đnh hoc suy ngh ca khách hàng. Theo Russell và Taylor
(2006), cht lng sn phm là s phù hp vi các yêu cu ca khách hƠng.
Trong ngƠnh công nghip dch v, cht lng sn phm đc coi lƠ cht lng
dch v bao gm phng pháp mƠ dch v cung cp nh th nƠo ví d nh hãng
hàng không, nhà hàng, ngân hàng và các ca hƠng bán l phc v khách hƠng
17