B GIÁO DCăVẨăẨOăTO
TRNGăI HC KINH T THÀNH PH H CHÍ MINH


TRN LÊ DIU LINH
NHăHNG CAăNNGăSUT NHÂN T TNG
HPăN XUT KHU: TRNG HP NGÀNH
DT MAY VIT NAM

LUNăVNăTHCăSăKINHăT Tp. H Chí Minh – Nm 2014LIăCAMăOAN

Tôi xin cam đoan lun vn này là do chính tôi thc hin.
Các trích dn và s liu đu đc dn ngun và có đ chính xác cao nht
trong phm vi hiu bit ca tôi. Kt qu trong lun vn là hoàn toàn trung thc. Trn Lê Diu Linh
TP.H Chí Minh,ngày 31 tháng 10 nm 2014MC LC
Trang ph bìa
Li cam đoan
Mc lc
Danh mc hình
Danh mc bng
Các t vit tt
Tóm tt

CHNGă1:ăGII THIU 1
1.1 t vn đ 1
1.2 Bi cnh ngành Dt may Vit Nam 2
1.3 Mc tiêu nghiên cu 3

CHNGă5:ăKT LUN VÀ GI Ý CHÍNH SÁCH 50
5.1 Kt lun 50
5.2 Hàm ý chính sách 51
5.3 Gii hn nghiên cu và hng nghiên cu tip theo 54
5.3.1 Gii hn nghiên cu 54
5.3.1 Hng nghiên cu tip theo 55
TÀI LIU THAM KHO 56
PHăLC 60

DANH MC HÌNH

Hình 2.1: Hành vi xut khu xác đnh s thay đi trong nng sut 12
Hình 2.2: Hành vi xut khu không xác đnh s thay đi trong nng sut 13
Hình 2.3 Khung phân tích ca nghiên cu 22
Hình 4.1: Nhp khu nguyên liu và xut khu dt may 36
DANH MC BNG
Bng 1.1 Cu trúc ngành 3
Bng 2.1 Tóm tt nhng nghiên cu liên quan 20
Bng 3.1 Tóm tt và đnh ngha các bin 31
Bng 4.1 T trng các nhóm ngành trong ngành dt may 37
Bng 4.2 Thng kê mô t gia doanh nghip xut khu và không xut khu 39
Bng 4.3 Thng kê mô t các DN theo ngành nm 2009 40
Bng 4.4 Thng kê mô t các DN theo ngành nm 2010 42
Bng 4.5 Kt qu hi quy mô hình probit 44

lc xuyên Thái Bình Dng
R&D
Research & Development
:Nghiên cu và phát trin
VITAS
Vietnam Textile and Apparel
Society
:Hip hi dt may Vit Nam
VES
Viet Nam Enterprise survey
:Kho sát doanh nghip Vit Nam TÓM TT
Là quc gia đang phát trin vi ngành dt may có b dày lch s, nhng nm
gn đây Vit Nam tr thành mt nc xut siêu trong lnh vc ngành dt may. iu
này có l là mt tin mng cho ngành công nghip vn thâm dng nhiu lao đng 
nc nhà. Tuy nhiên, vic xut khu vn còn hn ch trong mt s nhóm ngành có
u th v vn, lao đng cng nh v trí thun li to cho h mt nng sut cao hn
các doanh nghip khác. T thc trng này, nghiên cu dùng phng pháp hch toán
tng trng đ c tính nng sut các nhân t tng hp TFP và s dng mô hình hi
quy probit đ đo lng tác đng ca nhân t nng sut các nhân t tng hp và mt
s bin liên quan đn đc tính ca doanh nghip đn kh nng tham gia th trng
xut khu ca các doanh nghip. Kt qu hi quy cho thy, nng sut các nhân t
tng hp TFP thng cao hn  các doanh nghip xut khu và có tác đng mnh
m đn vic tham gia th trng xut khu. Qua đó tác gi đa ra mt s gi ý v
mt chính sách đ góp phn thúc đy tng trng TFP và to điu kin cho nhiu
doanh nghip tham vào th trng xut khu hn na.
1



vào th trng xut khu ca các doanh nghip thuc 3 lnh vc trong ngành dt
may đó là: sn xut si, ngành dt và sn xut trang phc.
1.2 Bi cnh ngành Dt may Vit Nam:
Ngành dt may Vit Nam là mt trong nhng ngành ch đo ca công nghip
sn xut hàng tiêu dùng, liên quan đn vic sn xut si, dt nhum, vi, thit k
sn phm, hoàn tt hàng may mc và cui cùng là phân phi hàng may mc đn tay
ngi tiêu dùng. Vic Vit Nam gia nhp WTO đư đem li cho ngành Dt may Vit
Nam nhng c hi rt ln v th trng, v đu t, và trên khía cnh hi nhp quc
t v chính sách, pháp lut và đàm phán. Nhìn chung nhà nc ta cng có s quan
tâm các vn đ v chính sách cng nh v toàn cu hóa, đnh hng ngành dt may
theo hng xut khu, tuy nhiên bên cnh đó vn còn mt s bt cp v ngun
nguyên vt liu, ngành công nghip ph tr cho ngành dt may, các chính sách vi
mô đ có th thúc đy ngành phát trin hn. Ngoài ra, ngành Dt may nc ta vn
còn nhiu hn ch v công ngh, trình đ ngi lao đng cha cao, ngun vn cha
di dào, nên nng sut các yu t tng hp vn còn nhiu hn ch so vi các nc
trong khu vc và trên th gii.
Bên cnh đó, qua bng 1.1 v cu trúc ca ngành cho chúng ta thy, ngành
dt may có chu k ngành tng đi phát trin, có nhng bin đng v doanh thu
thp nên cng có mt s hp dn tng đi đi vi các doanh nghip ngoài ngành.
Tuy vy, đi vi ngành dt may  nc ta thì mc đ h tr, mc đ tp trung và
mc đ toàn cu hóa tng đi thp. c bit, kh nng gia nhp vào th trng
xut khu t ra rt khó khn cho doanh nghip Vit Nam.
T các yu t trên đư đt ra câu hi liu vic khó khn trong gia nhp vào th
trng xut khu có liên quan ti nng sut các nhân t tng hp ca các doanh
nghip thuc ngành dt may hay không?


nng sut nhân t tng hp cao s có xu hng tham gia vào th trng xut khu ?”
thông qua vic ln lt tr li các câu hi c th:
 Nng sut các nhân t tng hp tác đng nh th nào đn hành vi tham
gia vào th trng xut khu ca các doanh nghip thuc ngành dt may
Vit Nam?
 Chính sách nhm ci thin và thúc đy nng sut nhân t tng hp cho
ngành dt may  nc ta nh th nào đ khng đnh v th trên th trng
xut khu ?
1.5ăăăPhngăphápănghiênăcu:
Nghiên cu s dng d liu chéo  cp đ ngành vi ngành đc chn là
ngành dt may Vit Nam, trong giai đon 2008 - 2010. D liu tính toán ch yu ly
t Niên giám thng kê hàng nm và trên trang web ca Tng cc thng kê. Nghiên
4

cu s dng phng pháp hch toán tng trng ca Solow (1956) đ tính toán tng
trng TFP và s dng phng pháp c lng hàm phân phi tích ly CDF hi
quy phng trình probit đ đánh giá tác đng nng sut nhân t tng hp TFP lên
kh nng tham gia xut khu ca doanh nghip.
Ý ngha thc tin ca nghiên cu nhm kim đnh li các kt qu ca các
nghiên cu trc v mi liên h gia TFP và kh nng tham gia th trng xut
khu ca các doanh nghip thuc ngành Dt may Vit Nam. Sau đó, tác gi s đa
ra mt s gi ý v mc chính sách đ nâng cao nng sut, thúc đy các doanh
nghip Vit Nam nhanh chóng tham gia vào th trng xut khu.
1.6 Cu trúc lunăvn
Lun vn gm có 5 chng, tip sau chng gii thiu là chng 2, chng
này trình bày c s lý thuyt s dng đ đánh giá tác đng ca TFP đn t l tham
gia xut khu ca doanh nghip thông qua các mô hình. Trong chng này cng s
nêu ra mt s nghiên cu liên quan đn nghiên cu này. Chng 3 s trình bày
phng pháp nghiên cu thc nghim, bao gm mô t s liu và mô hình phân tích.
Phn kt qu và tho lun v ch s TFP và tác đng ca nó đn kh nng tham gia

ngun lc này.
Do đó, vic tng TFP ngày càng đóng vai trò quan trng trong phát trin kinh
t khi mà nn kinh t hin nay đang chuyn sang hng phát trin mi. Nâng cao
6

TFP tc là nâng cao hn kt qu sn xut cùng vi đu vào. iu này là rt quan
trng đi vi ngi lao đng, doanh nghip và toàn nn kinh t. i vi ngi lao
đng, nâng cao TFP s góp phn nâng mc lng thung, điu kin lao đng đc
ci thin, công vic n đnh hn. i vi doanh nghip thì có kh nng m rng tái
sn xut. Còn đi vi nn kinh t s nâng cao sc cnh tranh trên trng quc t,
nâng cao phúc li xã hi.
TFP có th tng vì nhiu lý do: cht lng ca lao đng tng lên, giúp nâng
cao kin thc và k nng giúp h làm vic có nng sut hn; thay đi v thành phn
hay cht lng ca vn khin cho vn s dng có hiu qu cao hn nh là đu t
vào các dây chuyn thit b hin đi, s dng nhân công tay ngh cao, tp trung
nghiên cu và phát trin sn phm…; áp dng tin b, k thut qun lý thông qua
các quá trình hc tp, sáng to, vay mn t tri thc toàn cu, hay ch đn gin là
rút kinh nghim t thc t làm vic, ; tái c cu li nn kinh t hay còn gi là tái
phân b ngun lc; phát trin th trng đ tng hiu qu s dng ngun vn và lao
đng; ngoài ra nhng thay đi ngn hn v cu cng có th làm thay đi TFP.
2.1.2 Nhng nhân t tácăđngăđn TFP:
Cht lng ngun lao đng: u t vào ngun nhân lc làm tng nng lc
cho lc lng lao đng, nâng cao trình đ hc vn làm tng kh nng tip thu, ng
dng nhng tin b khoa hc và công ngh; nâng cao k nng, tay ngh ca ngi
lao đng. u vào có cht lng ca ngun lao đng làm tng nng lc sn xut ra
các sn phm và dch v cht lng cao- yu t rt quan trng làm tng TFP.  các
quc gia đang phát trin, vai trò ca vn nhân lc là đ hp thu các công ngh hin
đi t các quc gia phát trin.  quc gia phát trin, vai trò ngun vn nhân lc là
đ thc hin các đi mi công ngh. Yu t tác đng ti cht lng lao đng là đu
t vào hot đng nghiên cu và phát trin (R&D), cht lng nn giáo dc đào to,

trng TFP. Nh vy, trong các yu t cn tác đng đ có th gia tng TFP, nhng
ni dung v KH&CN cn phi tp trung là nâng cao k nng, trình đ tay ngh ca
ngi lao đng; tng cng áp dng các tin b k thut, đi mi công ngh, ci
tin phng thc qun lý, phát trin tài sn trí tu….
8

2.2 Mi quan h giaănngăsut và xut khu
Ý tng cho rng hot đng tham gia xut khu có liên quan đn tng trng
kinh t đư đc công nhn trong các tài liu trong nhiu nm (Beckerman 1962;
Kaldor 1970; Caves 1971; Balassa 1988), nhng mi quan h nhân qu v hai khái
nim này vn còn cha rõ ràng. Mt mt, các tài liu tng trng xut khu d đoán
rng tham gia xut khu to ra mt s gia tng sn lng và nng sut ca đt nc.
Mt khác, các hc gi cho rng có s tác đng trc tip t tng trng nng sut
đn vic tham gia xut khu. Nhiu lp lun ng h gi thuyt tng trng da vào
xut khu đa ra trong nhng nm qua. Th nht, hot đng xut khu là mt thành
phn quan trng ca nhu cu t đnh và xác đnh mt hiu ng s nhân trên đu t
và hiu qu (Beckerm 1962; Kaldor 1970; Thirlwall 1980) c trong xut khu (tác
đng trc tip) và trong ngành liên quan trong nn kinh t ni đa (hiu ng liên
kt) (Khan và Khanum 1997). Th hai, tng trng ca lnh vc xut khu thúc đy
vic phân b li ngun lc t các ngành phi thng mi và cho ngành xut khu ca
chính nó, làm gia tng tng đi nng sut tng th ca đt nc (Bernard and
Jensen 1999b; Giles and Williams 2000). Th ba, xut khu là mt phng tin
đ to ra dòng vn ngoi t, cn thit đ tài tr cho hot đng nhp khu (Thirlwall
1980). Cui cùng, đnh hng ra bên ngoài có th dn đn hiu qu đt đc cho
các doanh nghip do phát trin kinh t theo quy mô và s hc hi kt hp vi ph
bin kin thc t các quan h quc t (Ngân hàng Th gii 1993).
Theo quan đim ca Caves (1971) và mt s nghiên cu khác ng h quan
đim cho rng có mi quan h nhân qu t tng trng nng sut đ tham gia xut
khu. c bit, h cho rng tng trng kinh t giúp nâng cao k nng sn xut và
công ngh to ra c s cho vic có li th trong cnh tranh quc t và ln lt xác

cho phép khai thác kinh t theo quy mô.
u tiên  câu hi th nht, đi vi ài Loan, Aw và cng s (2000) tìm
thy các doanh nghip mi đc xut khu tt hn các công ty khác trc khi gia
nhp th trng xut khu, và trong mt s ngành công nghip mà h hc đc cách
ci thin nng sut sau nhp cnh. Theo nghiên cu ca Kraay (1999), ông c tính
mt phng trình bng nng đng duy nht ca ba ch s v nng sut và hiu qu
10

(TFP, nng sut lao đng, chi phí đn v) vào đ tr ca kt qu và cng đ xut
khu, đo bng t l doanh thu xut khu và trong mt mu ca các doanh nghip
Trung Quc, ông tìm thy bng chng mnh m ng h gi thuyt hc hi thông
qua xut khu.
Bleaney và cng s (2000) c tính mt hiu ng ngu nhiên bng phng
trình bng đng đ làm vic trong mt mu ca các doanh nghip đn t Belarus,
Nga và Ukraine và thy rng vic làm hin nay là tích cc liên quan đn các th
phn xut khu đu ra trong giai đon trc. H gii thích phát hin này là phù hp
vi lý thuyt hc tp, mc dù, nói đúng ra, h đư không nhìn vào bt k thay đi
hiu qu ca doanh nghip
Giai đon tip theo các hc gi đư nhm vào câu hi th hai, bng chng
thc nghim cho thy rng các doanh nghip s tr thành nhà xut khu thì trc đó
h s có mt s li th tng đi phong phú và rõ ràng. Mt s nghiên cu nhn
mnh li th sn xut ca các doanh nghip xut khu (Roberts và Tycn.,1997;
Bernard và Jensen 1999b, 2001; Bernard và Wagner nm 1997, nm 2001; Aw và
cng s 1998). Nhng ngi khác tp trung vào vai trò ca s nng đng trong sáng
to (Wakelin nm 1998; Sterlacchini nm 1999; Basile 2001), quy mô doanh nghip
(Sterlacchini 2001; Bernard và Jensen 1999a , 2001) và quan h vi nc ngoài
(Aitken và cng s 1997; Sjoholm 1999) trong hành vi xut khu ca các doanh
nghip.  đây, các nhà nghiên cu tìm thy nng sut nh là mt “nhân” mnh m
tác đng đn “qu” là xut khu.
Clerides và cng s (1998) đư thn trng hn và n lc đ sp xp ra s ch

khu, tng hp v nng sut đư tng lên đáng k.
Aw và cng s (1998) so sánh giá tr nng sut trung bình ca nhóm các
doanh nghip đư tri qua nhng mô hình khác nhau ca quá trình chuyn đi vào và
ra khi th trng xut khu, đ xác đnh tm quan trng ca t la chn và hc tp
thông qua xut khu. H xác đnh 4 trng thái khác nhau cho mu ca h:  ngoài
(doanh nghip không xut khu trong thi gian t và t+1), gia nhp (doanh nghip
không xut khu trong thi gian t nhng tham gia xut khu trong thi gian t+1), đi
ra (doanh nghip xut khu trong thi gian t nhng không xut khu trong thi gian
12

t+1), tn ti (doanh nghip xut khu trong thi gian t và t+1). H nhn thy s
khác bit gia các doanh nghip ca ài Loan và Hàn Quc trong tm quan trng
ca quyt đnh t la chn và hc tp.
Nh vy, đi vi các nghiên cu trc đây, các nhà nghiên cu đư tìm thy
bng chng mnh m phù hp vi s t la chn và trong mt s lnh vc li xut
hin bng chng ng h gi thuyt hc tp thông qua xut khu.
Vic xem xét ngn gn v các tài liu cho thy, mc dù thc t rng ch có
trong nhng nm gn đây các hc gi đư bt đu nhm đn nhng câu hi v quan
h nhân qu gia tham gia xut khu và nng sut ti cp đ vi mô, mt s công
trình thc nghim đư phát trin mnh m, s dng mt lot các phng pháp thc
nghim trên các quc gia khác nhau dn đn kt qu khác nhau. áng chú ý, mt
trong nhng quy lut trong các nghiên cu dng nh là nghiên cu s dng tình
trng xut khu nh mt bin pháp đo lng kinh nghim xut khu có xu hng là
không tìm thy có tác dng hc tp trong xut khu, trong khi các nghiên cu bng
cách s dng phn xut khu trên tng doanh thu (cng đ xut khu) thì có xu
hng tìm hiu ng hc tp tích cc.


Ngun: Castellani(2002)
Hình 2.2: Hành vi xut khu không xác đnh s thay đi trong nng sut
Mt tác đng tích cc ca hành vi tham gia xut khu đi vi tng trng
nng sut là phù hp vi gi thuyt v hc tp thông qua xut khu. Tuy nhiên, kt
qu nh vy có th là kt qu ca mt mi quan h gi. Trong thc t, thì tình
hung s ging nh mô t trong hình 2.2, trong đó tham gia xut khu không nh
hng đn quá trình chi phi ngu nhiên s tng gim ca nng sut mà là các nhà
xut khu có tng trng nng sut cao hn trc khi bc vào th trng xut
Log(productivity)
Exporter
A
Exporter B
Time
T
x
0
14

khu, có th b nhm ln vi mt trong nhng lý thuyt hc hi thông qua xut khu
hàng hoá.
Tóm li, các nghiên cu  trên đu cung cp nhng lý thuyt nn rt tt cho

đnh v các yu t đu vào ca h. Ti đa hóa li nhun sau đó hàm ý rng s phân
tích rõ sai s chun d kin s nh hng đn quyt đnh yu t đu vào, khin c
tính OLS không phù hp.  bt đu vic qun lý các yu t đu vào và các sai s,
h phi gi đnh lch s ca các quan sát đu tiên là nhng bin ngoi sinh. c tính
bán tham s mà h s dng da trên nhng nghiên cu ca Olley và Pakes (1996)
15

bao gm hai bc. Bc đu tiên, gi đnh rng đu t và dung lng vn đc cho
bi phng trình sau:
K
it+1
= (1- ) K
it
+ I
it
(2.3)
Trong đó K là dung lng vn, I là vn đu t. u t này sau đó là mt hàm
ca dung lng vn và là mt b phn ca TFP kí hiu 

đc quan sát bi các
doanh nghip trong thi gian sm nht đ có th ra quyt đnh đu t:
i
it
= i
t
(

, k
it
) (2.4)

t
(i
it
, k
t
) đc c lng bng mt đa thc bc 3,
lúc này c tính logarit ca lao đng phù hp hn. Trong bc th hai, tác gi xác
đnh h s vn bng cách c tính phng trình:
y
it
- .l
it
= . k
it
+ g(

- . k
t-1
) + e
it
(2.6)
Vi g là mt hàm cha xác đnh, nó đc xác đnh gn ging vi mt đa
thc bc 3 đc th hin liên quan ti 

và 

. Các c tính h s nhân t phù
hp cho phép xác đnh phn d ca phng trình (2.2)

Theo nhng nghiên cu ca Bernard & Jensen (2001a) Olley & Pakes










 



 




 (2.7)
Vi 

là giá vn hàng bán  nc ngoài và 

(•) là chi phí bin đi ca sn
xut ti sn lng 


. Các yu t ngoi sinh nh hng đn li nhun, chng hn
nh t giá hi đoái, đc ký hiu là 

















 









(2.8)
Min là hàm chi phí không ph thuc vào mc sn lng trong mt thi gian
trc đó, các gii pháp ca vn đ đa ra cho vn đ nhiu thi đon này ging vi
trng hp ca mt giai đon.
17


 




 






   

 (2.9)
Trong đó N là chi phí đu vào ca doanh nghip. Các doanh nghip không
phi tr chi phí nhp cnh nu nó xut khu trong giai đon trc đó, tc là nu


= 1 doanh nghip s xut khu nu li nhun ròng d kin trên chi phí đu vào
là dng, 

= 1 nu 

> 0.
Kt hp vi chi phí đu vào trong mt khung phân tích đng cung cp mt
giá tr trung bình đ quyt đnh xut khu hin nay ca doanh nghip nh hng đn
các quyt đnh xut khu trong tng lai. Công thc này ca chi phí gia nhp ging
nh chi phí chìm mang li mt giá tr tùy chn đc ch đi đ la chn và do đó

nhp tim nng trong li nhun trong thi gian này,





max



 






 








(2.11)

Trích đoạn Hàm ý chính sách

---