B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH
o0o
LU PHÚC NGUYÊN
NG DNG MÔ HÌNH VÉC T T HI QUY
NGNG VÀO TRUYN DN T GIÁ HI OÁI
 VIT NAM LUN VN THC S KINH T Tp. H Chí Minh ậ Nm 2014
B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH
o0o
LU PHÚC NGUYÊN NG DNG MÔ HÌNH VÉC T T HI QUY
NGNG VÀO TRUYN DN T GIÁ HI OÁI
 VIT NAM

Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
Mã s: 60340201

TRANG PH BÌA
LI CAM OAN
MC LC
DANH MC CÁC KÝ HIU, CH VIT TT
DANH MC CÁC BNG
DANH MC CÁC HÌNH
M U 1
1.Tóm tt 1
2. Gii thiu 2
2.1. Lý do chn đ tài 2
2.2. Tính cp thit ca đ tài 3
2.3. Mc tiêu nghiên cu 3
2.4. i tng nghiên cu 4
2.5. Phm vi nghiên cu 4
2.6. Phng pháp nghiên cu 5
2.7. D liu nghiên cu 5
2.8. B cc lun vn 5
CHNG 1: TNG QUAN V TRUYN DN T GIÁ HI OÁI VÀ Lụ
THUYT MÔ HÌNH TVAR 7
1.1. Truyn dn t giá hi đoái 7
1.2. Tng quan các nghiên cu v Truyn dn t giá hi đoái 8
1.2.1. Tng hp các nghiên cu v Truyn dn t giá hi đoái  Vit Nam 8
1.2.2. Tng hp các nghiên cu v truyn dn t giá hi đoái theo phng pháp phi
tuyn trên Th gii 11
1.3. Lý thuyt v mô hình TVAR 18
1.3.1. Tính phi tuyn tính 18
1.3.2. Quá trình to ra d liu đúng trong mô hình VARs : ti sao vn đ tính phi
tuyn tính 19
1.3.3. Mô hình véc t t hi quy ngng TVAR 20
1.3.3.1. nh ngha mô hình TVAR 20

TVAR 1 giá tr ngng 58
2.2.3.6. Mc ý ngha khác bit gia GIRFs phi tuyn và OIRFs tuyn tính 60
2.2.3.7. Xác sut chuyn đi ca 2 ch đ t l lm phát cao và thp 61
CHNG 3: KT LUN 64
DANH MC TÀI LIU THAM KHO
PH LC
DANH MC CH VIT TT
GSO: Tng Cc Thng Kê Vit Nam
IFS: Thng kê Tài Chính Quc T
IMF: Qu Tin T Quc T
ERPT: Exchange rate pass- through: Truyn dn t giá hi đoái
IP: Giá tr sn lng công nghip
NEER: T giá hi đoái danh ngha hiu lc
IR Deposit: Lãi sut tin gi kì hn 1 nm thng kê theo hàng tháng
Output gap hay Gap: Khe h sn lng

|GIRFs – OIRFs|
statistic
61

DANH MC HÌNH V
Hình 2.1: Giá tr ngng ca bin ngng t l lm phát đ tr bc 1 vi mô hình
TVAR 2 giá tr ngng 45
Hình 2.2: Ch đ t l lm phát thp: Phn ng xung đc lp kt hp (cumulative
orthogonal impulse responses) ca inf, Ouput gap, dt_lneer_sa và dt_lir đi vi cú
sc tích cc 1 đn v đ lch chun dt_lneer_sa 47
Hình 2.3: Ch đ gia ca t l lm phát: Phn ng xung đc lp kt hp
(cumulative orthogonal impulse responses) ca inf, Ouput gap , dt_lneer_sa và
dt_lir đi vi cú sc tích cc 1 đn v đ lch chun dt_lneer_sa 48
Hình 2.4: Ch đ t l lm phát cao: Phn ng xung đc lp kt hp (cumulative
orthogonal impulse responses) ca inf, Ouput gap, dt_lneer_sa và dt_lir đi vi cú

các bài nghiên cu ca Koop (1996), Galvão (2003); tuy nhiên, xây dng chúng
trong nghiên cu thc nghim là mt thách thc cho ngi nghiên cu. Thách thc
đó đn t vic xây dng các thut toán, và thi gian chy chng trình tính toán có
th vài tun. Vì vy trong bài nghiên cu ca mình, tác gi đn gin hóa trong xây
dng hàm phn ng cho mô hình TVAR có hai giá tr ngng nh cách xây dng
hàm phn ng xung cho mô hình VAR vi gi đnh nn kinh t phát trin n đnh,
không chu cú sc ln bt thng nào trong thi đim d báo, còn đi vi mô hình
TVAR có 1 giá tr ngng thì hàm phn ng xung tng th phi tuyn đc áp dng.
Tác gi s dng d liu hàng tháng ca bn bin nghiên cu: T giá hi đoái danh
ngha hiu lc (NEER), Khe h sn lng (Output gap), t l lm phát và lãi sut
tin gi kì hn 1 nm đc thng kê hàng tháng trong khong thi gian t tháng 1
nm 2000 đn tháng 6 nm 2011. Kt qu bài nghiên cu cho thy tn ti 2 giá tr
ngng ca bin ngng t l lm phát vi đ tr 1 trong mô hình TVAR. Các giá
tr ngng đó là 0.226% và 0.849% cao hn 2 giá tr ngng 0.171% và 0.789%
trong bài nghiên cu ca Abdul Aleem, Amine Lahiani (2014). Bên cnh đó, tác gi
cng tìm thy bng chng ng h cho lp lun ca Taylor (2000) và các nhà nghiên
cu khác cho rng mc đ truyn dn ca t giá hi đoái danh ngha hiu lc cao
2

hn  ch đ lm phát cao so vi ch đ lm phát thp và va phi. Bng chng này
là các kt qu thu đc t hàm phn ng xung tuyn tính ca mô hình TVAR có hai
giá tr ngng trên vi cú sc tích cc có đ ln 1 đn v lch chun ca t giá hi
đoái danh ngha hiu lc xy ra  3 ch đ t l lm phát, và hàm phn ng xung
tng th phi tuyn ca mô hình TVAR có 1 giá tr ngng 0.849% vi ln lt các
cú sc tích cc và tiêu cc có đ ln tng ng 0.5, 1.5 đ lch chun xy ra  hai
ch đ t l lm phát. Mt kt qu đáng chú ý là tn ti s khác bit gia kt qu
ca hàm phn ng xung tng phi tuyn GIRFs ca mô hình TVAR có 1 giá tr
ngng và kt qu ca hàm phn ng xung tuyn OIRFs ca mô hình VAR trong
mt s trng hp đc th hin c th hn  Chng 2.
T khóa: Truyn dn t giá hi đoái, Exchange rate pass- through, ERPT, Vecto

là phng pháp đa bin vi mô hình véc t t hi quy ngng (TVAR).
Tác gi nhn thy rng mô hình TVAR đánh giá mc đ truyn dn ca t giá
hi đoái vào Vit Nam theo mt hng mi. ó là lý do, tác gi mnh dn chn đ
tài nghiên cu: “ng dng mô hình Véc t t hi quy ngng vào truyn dn t
giá hi đoái  Vit Nam”. Tác gi hi vng rng bài nghiên cu mang li nhng kt
qu hp lý, và tin đ cho các nghiên cu m rng tip theo.
2.2. Tính cp thit ca đ tài
Thi kì toàn cu hóa nh hin nay, các doanh nghip luôn đi din vi vn đ t
giá, lm phát, giá c hàng hóa và các chi phí khác trong quá trình hot đng ca
doanh nghip. Khi hiu đy đ v mc đ truyn dn t giá hi đoái vào các ch s
giá, doanh nghip s có bin pháp phòng nga ri ro v t giá mt cách thích
đáng,duy trì k hoch sn xut. Là mt cán b trong doanh nghip, tác gi cng
mong mun rng bài nghiên cu ca mình s mang li nhiu điu thú v, bng
chng mi v truyn dn t giá hi đoái  Vit Nam, và có nhng đóng góp vào s
phát trin ca doanh nghip.
4

2.3. Mc tiêu nghiên cu
Bài nghiên cu “ng dng mô hình Véc t t hi quy ngng vào truyn dn t
giá hi đoái  Vit Nam” trong khong thi gian t tháng 1 nm 2000 đn tháng 6
nm 2011 đ gii đáp các câu hi sau đây :
- Câu hi 1: Bin t l lm phát đc chn làm bin ngng trong mô hình vi đ
tr cn đc xác đnh nh th nào, và mô hình TVAR vi bao nhiêu giá tr ngng
ca bin ngng là phù hp?
- Câu hi 2: Mc đ truyn dn ca t giá hi đoái danh ngha hiu lc s cao hn
 ch đ lm phát cao so vi ch đ lm phát thp hay không ?
- Câu hi 3: Tn ti các kt qu khác bit thu đc t hàm phn ng xung tng th
phi tuyn GIRFs trong mô hình TVAR vi hàm phn ng xung tuyn tính trong mô
hình VAR hay không ?
2.4. i tng nghiên cu

- Tác gi áp dng phng pháp nghiên cu phân tích đnh lng vi s h tr ca
phn mm kinh t R-packages, Matlab, Eview 7.42, Stata 12.
- ng dng mô hình TVAR vào s truyn dn t giá hi đoái đn output gap, lm
phát, lãi sut tin gi k hn 1 nm đc thng kê theo hàng tháng, th hin thông
qua hàm phn ng xung tuyn tính (IRFs) và phi tuyn tính (GIRFs).
2.7. D liu nghiên cu
- Các s liu ca các bin đc thu thp ch yu t ngun IFS ca IMF, GSO.
2.8. B cc lun vn
- Bài lun vn đc chia thành các phn nh sau:

M đu
6


Chng 1:Tng quan v truyn dn t giá hi đoái và lý thuyt mô hình TVAR.

Chng 2:ng dng mô hình TVAR vào truyn dn t giá hi đoái  Vit Nam
t tháng 1 nm 2000 đn tháng 6 nm 2011.
 Chng 3: Kt lun

Danh mc tài liu tham kho

Ph lc các bng biu, hình v.


ca t giá hi đoái nh hng lên giá nhp khu và sau đó nh hng lên t l lm
phát trong nc.
- i vi các nc đang phát trin, truyn dn t giá hi đoái là phn trm thay đi
ca các ch s giá trong nc (nh ch s giá nhp khu (IMP), ch s giá sn xut
(IPP), ch s giá tiêu dùng (CPI)) khi t giá hi đoái danh ngha thay đi mt phn
trm đc th hin trong các nghiên cu tiêu biu ca Daniel Leigh và Marco Rossi
(2002), Michele Ca’Zorzi, Elke Hahn và Marcelo Sánchez (2007).

8

1.2. Tng quan các nghiên cu v Truyn dn t giá hi đoái
1.2.1. Tng hp các nghiên cu v truyn dn t giá hi đoái  Vit Nam
Võ Trí Thành và các đng s (2000) s dng mô hình VECM vi bin cung tin
(nh CU, M1, M2), CPI, t giá hi đoái (OER, SER, SSER, HSER) và sn lng
(giá tr sn lng công nghip thc là bin đi din) trong thi gian t tháng 1nm
1992 đn tháng 6 nm 1999. Kt qu ca bài nghiên cu cho thy rng nhng thay
đi trong cung tin (CU, M1, M2) không cha đng bt kì thông tin tiên đoán v
lm phát và các dao đng ca sn lng, thay vào đó nó xác đnh mt nhu cu ln
v cung tin. Tc đ ca các thay đi ca t giá hi đoái thay đi có ý ngha trong
kim đnh nhân qu Granger gia tng trng sn lng, lm phát, và tng trng
tin, nhng nó đã không giúp gì trong d báo các di chuyn tng lai ca lm phát.
Hn th na,v mt tng th, các thay đi tr trong cung tin đc bit là M2 nh là
mc tiêu chính sách quan trng nht ca Ngân hàng Nhà Nc Vit Nam, không là
các yu t xác đnh s mt giá ca t giá hi đoái. Các thay đi trong t giá hi đoái
danh ngha (trong các trng hp ca t giá hi đoái ca ngân hàng nhà nc, và
liên ngân hàng) đáp ng, mc du mâu thun nhau,nh là mt ch dn cho s tng
trng sn lng, nhng nguyên nhân này không n đnh. Lm phát hin ti và tng
trng sn lng ( đây là sn lng công nghip) hu nh đc gii thích bi các
di chuyn ca chính chúng trong quá kh. Các t l mt giá thc có tác đng tích
cc và ý ngha lên tng trng sn lng, mc du đ ln không n đnh.

phân rã phng sai và phn ng xung cho thy rng cung tin đóng vai trò ch yu
trong vic kim soát lm phát. Thêm vào vn đ qun lý cung tin, lãi sut tin gi
kì hn 3 tháng ca VN cng là kênh nh hng đn lm phát. Và cui cùng bài
nghiên cu phát hin ra rng mt s gia tng ca tng cu cng làm gia tng các
mc giá. Kt qu này khác vi các kt qu nghiên cu trc đây v mi quan h
gia tng cu và lm phát.
Nguyn Th Thu Hng, Nguyn c Thành (2010) s dng mô hình VECM đ
phân tích mi quan h gia 12 bin: CPI, sn lng công nghip, cung tin M2,
10

tng trng tín dng, lãi sut tin gi hàng nm thng kê theo tháng, t giá hi đoái
do ngân hàng nhà nc công b, ch s giá sn xut PPI, thâm ht ngân sách tích
ly, tng giá tr giao dch trên th trng chng khoán, ch s giá nhp khu, giá du
th gii và giá go th gii, s liu ly theo tháng t tháng 1 nm 2000 đn tháng 3
nm 2010. Các bin đc điu chnh mùa v và ly logarit t nhiên. Kt qu cho
thy rng: ký c và k vng ca công chúng v lm phát là hai nhân t quan trng
quyt đnh lm phát trong hin ti, điu này đ cao tính tín nhim chính sách ca
Chính Ph trong kim soát lm phát. Giá du và giá go th gii có nh hng quan
trng lên giá nhà sn xut. Tuy nhiên, giá nhà sn xut không tác đng ngay lp tc
đn giá tiêu dùng (lm phát) và phi mt vài tháng mi nhn ra tác đng này.Tc đ
điu chnh đi vi các nhiu là rt thp trên c th trng tin t và th trng ngoi
hi, điu này cho thy rng mt khi các th trng đi lch xu hng trong dài hn,
thì s mt nhiu thi gian đ nn kinh t quay tr v tình trng ban đu mc cho có
các n lc chính sách. iu này cng là mt ng ý quan trng đi vi chính sách
chng li lm phát: các bin pháp phòng nga vi các hng dn và mc tiêu rõ
ràng là các chn la tt hn s c gng đng đu vi lm phát cao sau khi nó đã
bt đu. Mc khác, chính ph cng phn ng chng li lm phát bng công c tài
khóa và tin t nhng thng tác đng tr và th đng. Trái ngc vi các nghiên
cu trc đây, mô hình đã tìm thy mt quy tc đáng xem xét ca t giá hi đoái,
mt s st gim ca t giá hi đoái làm gia tng áp lc lên lm phát. Bài nghiên cu

thay đi đc nhn bit đn tn ti lâu hn. Các ch đ vi lm phát cao hn
khuynh hng có các chi phí tn ti lâu hn. Vì vy, mt môi trng lm phát cao
s có khuynh hng làm gia tng s truyn dn t giá. Trong quan đim này, s
truyn dn ph thuc vào ch đ chính sách: mt ch đ lm phát đáng tin cy s
đt đc mt cách t đng s truyn dn thp.
Ehsan U. Choudhi và Dalia S. Hakura (2001) khám phá mt mô hình ca truyn
dn t giá mà nhn mnh vai trò tính ì và các kì vng ca giá c. Vì các giá c đc
thit lp cho mt s thi kì trong mô hình, s truyn dn bao gm nh hng kì
vng ca nhng thay đi trong t giá lên các chi phí  tng lai và các giá. nh
12

hng kì vng ph thuc vào ch đ lm phát. i vi ch đ lm phát cao, nh
hng ca cú sc tin t có khuynh hng tn ti lâu hn và có th xy ra phn ánh
trong các thay đi ca t giá vi cp đ ln hn. Vì nhng lý do đó, mô hình ng ý
gi thuyt rng truyn dn t giá ln hn trong ch đ lm phát cao. Hai tác gi
cng tìm thy bng chng mnh v mi quan h gia truyn dn và t l lm phát
trung bình là đng bin (tích cc) và ý ngha qua các ch đ. Mi quan h này duy
trì bn vng thm chí khi kim soát các bin v mô khác. Các kt qu đc da trên
s so sánh ca các ch đ qua các nc cng nh qua các thi kì. Bên cnh đó, mt
ng ý chính sách quan trng ca nhng tìm thy đó là s ph thuc ca truyn dn
t giá vào ch đ lm phát s nên tính đn trong vic thit k các quy tc chính sách
tin t. S ph thuc này s làm cho mt quc gia d dàng trong vic thc hin mt
mc tiêu chính sách đi vi t l lm phát thp. Tuy nhiên, đáng l nên nhn mnh
s đáng tin tng ca mt ch đ lm phát thp s cn đc thit lp trc khi mt
s truyn dn thp có th đc nhn ra.
Armando Baqueiro, Alejandro Díaz de León and Alberto Torres (2003) s dng
s liu 16 quc gia đi din cho các nc  nn kinh t mi ni, nn kinh t nh
m, nn kinh t phát trin. Thi gian nghiên cu t nm 1976 đn nm 2001. Kt
qu ca bài nghiên cu tìm thy rng mc đ truyn dn ca t giá hi đoái danh
ngha có hiu lc ph thuc vào môi trng lm phát. iu đó có ngha rng trong

vi kí hiu 2 kí t và 14 ngành công nghip vi kí hiu 3 kí t trong nghiên cu
truyn dn là có ý ngha thng kê hn khi có s thay đi ln trong t giá. Không có
ngành nào mà các công ty có truyn dn nhiu hn ca s thay đi trong t giá khi
thay đi đó là nh. nh hng đ ln chim u th khi tính đn hng ca s thay
đi trong t giá. Kt qu này duy trì qua các cp đ ca s kt hp. Cui cùng, bài
nghiên cu tìm thy rng các chi phí thc đn là mt nhân t quan trng trong vic
xác đnh truyn dn t giá. Nu duy nht vn đ chi phí thc đn đi vi truyn dn
thì trong dài hn truyn dn s hoàn toàn. Nu trong dài hn truyn dn là không
hoàn toàn thì các nhân t mc tiêu, chng hn nh đnh giá đi vi th trng cng
nh hng đn truyn dn. Thm chí sau khi tính đn các nh hng tr ca truyn
14

dn t giá thì him khi là hoàn toàn. Tóm li, các kt qu ca bài nghiên cu cung
cp s h tr tng quát cho kt lun rng c các nhân t mc tiêu và các chi phí
thc đn đóng vai trò trong vic xác đnh truyn dn.
Josip và Petra (2009) dùng mô hình TAR vi d liu tháng ca 2 bin : ch s
giá bán l và t giá danh ngha trong thi gian nghiên cu t tháng 2/1992 đn
tháng 12/2003. Tt c các bin đu  dng log-differenced. Kt qu ca bài nghiên
cu tìm thy rng giá tr ngng ca t giá danh ngha là 5.91%/tháng; và đ duy trì
lm phát kì vng, giá thp và n đnh,các nhà làm chính sách tin t nên ngn nga
t l mt giá/phá giá ln hn 2.69% (bi vì đây là giá tr gii hn thp nht ca
khong giá tr thng kê vi mc tin cy 95%),  đây có ng ý rng vi t l mt
giá/phá giá t giá danh ngha nh hn 2.69% thì truyn dn ca t giá đn lm phát
là không tn ti, còn ngc li truyn dn rt mnh.
Juha Junttila và Marko Korhonen (2011) vi s liu ca 9 nc OECD bao gm:
M, Ý, c, Canada, Anh, Thy S, an Mch, Tây Ban Nha và Úc, thi gian
nghiên cu t quý 1/1975 đn quý 3/2009, mô hình nghiên cu TAR, ESTAR,
LSTAR. Bài nghiên cu c lng truyn dn ca t giá hi đoái đn giá nhp
khu tng hp. Kt qu thc nghim cho thy rng mc đ truyn dn ca t giá b
nh hng bi môi trng lm phát mà các công ty xut khu đng đu vi nc

3/2009. Bài nghiên cu điu tra s phn ng ca CPI đn các thay đi ca t giá 
bn nc phát trin ch yu c, Nht, M, Anh. Kt qu ca bài nghiên cu cho
thy vai trò ca t giá trong vic xác đnh giá c trong dài hn, ngay c nu các thay
đi ca t giá ít hn các thay đi hoàn toàn ca các giá tiêu dùng. Ti cùng mt thi
đim, s phn ng ca giá c đn các mc bin đng ca t giá là không tuyn tính.
C th, truyn dn ca t giá thp hn sau khi mt s tng giá so vi sau khi mt s
mt giá. Nói mt cách khác, các giá ni đa tng lên nhiu nh là kt qu ca đng
tin ni t mt giá so vi trong trng hp chúng gim đi nh là kt qu ca đng
tin ni t tng giá. Theo nh các kt lun rút ra t tài liu lý thuyt, chúng ta gii
thích điu này nh là kt qu này nh là mt tín hiu ca cnh tranh th trng yu
và tính cng nhc ca giá c có chiu hng đi xung.  thu đc nhiu kt lun
tinh t đ cp đn cu trúc ca s cnh tranh và truyn dn bt đi xng, hành vi giá
16

c kinh t vi mô s tp trung quan tâm. Vi phân tích nh th, s tách ri d liu
theo cp đ ngành là chính xác, nhiu thông tin. Mc tiêu ca mô hình nghiên cu
là c lng các h s truyn dn cao hn so vi các nghiên cu trc đây đã thc
hin. Kt qu quan trng này nhn mnh tm quan trng ca s đnh rõ chính xác
mi quan h dài hn.Vic tìm thy s suy gim truyn dn t giá trong các nghiên
cu trc đây có th là bi vì các đc đim nhm ln liên quan ti gi thuyt ràng
buc tính đi xng. Kt qu này phù hp vi các kt lun gn đây ca Goldberg và
Campa (2010), h tranh lun rng vic s dng các thành phn nhp vào trong sn
xut gia tng mnh khong gia thp niên 90, mt s gia tng nhy cm vi các t
giá ca các chi phí sn xut ca các hàng hóa cui cùng. Các tác gi đóng góp vào
tài liu vi vic cho thy rng truyn dn này nm gi thc s sau khi t giá b mt
giá. Cui cùng, tm quan trng ca vic c lng nh hng bt cân xng đa vào
s dng t giá danh ngha có th đa ra vn đ nan gii quan trng cho nhng ngi
làm chính sách vi mong mun đt đc c n đnh giá c và cnh tranh xut
khu.Tht vy, mt ng ý quan trng v mt chính sách ca các phát hin đó là s
ph thuc khác nhau ca truyn dn t giá trên các thay đi dng và âm đáng l