B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.HCM NGUYN TH TNG VY
BIN NG VT TRI VÀ T SUT SINH
LI C PHIU BNG CHNG TI VIT NAM Chuyên ngành : Tài chính – Ngân hàng
Mã s : 60.34.02.01
LUN VN THC S KINH T
NGI HNG DN KHOA HC:
MC LC
Trang ph bìa
Li cam đoan
Mc lc
Danh mc các ch vit tt
Danh mc các bng
Danh mc các hình v
TÓM TT 1
CHNG 1: GII THIU 2
1.1 Lý do chn đ tài 2
1.2 Mc tiêu nghiên cu 2
1.3 Câu hi nghiên cu 3
1.4 B cc ca bài lun vn 3
CHNG 2: KHUNG LÝ THUYT VÀ CÁC BNG CHNG THC
NGHIM 5
2.1 bin đng vt tri 5
2.2 Mi quan h gia đ bin đng vt tri và t sut sinh li c phiu 15
CHNG 3: D LIU VÀ PHNG PHÁP NGHIÊN CU 22
3.1 D liu 22
3.2 Phng pháp nghiên cu 26
3.2.1 Mô hình nghiên cu 26
3.2.2 Xây dng các chin lc giao dch da trên đ bin đng vt tri 29
3.2.3 Các gi thit thay th 32
CHNG 4: KT QU NGHIÊN CU 33
4.1 Kt qu nghiên cu cho chin lc giao dch vi q thay đi trong giai đon
t 01/2008 đn 03/2014 33
4.2 Kt qu nghiên cu cho chin lc giao dch vi thi gian nm gi khác
NYSE
New York Stock Exchange - Th trng chng khoán New York
AMEX
American Stock Exchange – Th trng chng khoán M
MF Market factor – Nhân t th trng
SMF Size factor – Nhân t kích thc
HMF Value factor – Nhân t giá tr
MOMF
Mo
mentum factor – Nhân t quán tính DANH MC CÁC BNG
Bng Ni dung bng biu Trang
Bng 3.1
Bng thng kê mô t t sut sinh li trung bình theo
tháng
24
Bng 4.1
Kt qu ca các danh mc đu t đc xp hng d trên
s khác bit phng sai VD ca chin lc 12/12/22
33
Bng 4.2
Kt qu ca các danh mc đu t đc xp hng d trên
s khác bit phng sai VD chin lc 12/12/44
35
Bng 4.3
DANH MC CÁC HÌNH V
Hình Din gii Trang
Hình 3.1
Biu đ t sut sinh li c phiu t 2008-2014
23
Hình 3.2
Biu đ phân phi xác sut ca t sut sinh li c phiu giai đon
01/2008-03/2014
25
Hình 4.1
Biu đ t sut sinh li ca các danh mc đu t trong chin lc
12/12/22.
34
Hình 4.2
Biu đ t sut sinh li ca các danh mc đu t trong chin lc
12/24/22
39
Hình 4.3
Biu đ t sut sinh li ca các danh mc đu t trong chin
lc 12/36/22
41
Hình 4.4
Biu đ so sánh t sut sinh li ca danh mc P10-P1 ba giai đon
nm gi khác nhau.
44
Hình 4.5
T sut sinh li ca c phiu t 2008-2010
45
Hình 4.6
T sut sinh li ca c phiu t nm 2011-2014
sinh li ca c phiu trên th trng chng khoán Vit Nam giai đon 01/01/2008-
31/03/2014. Kt qu cho thy mi tng quan thun đáng tin cy gia đ bin đng
vt tri và t sut sinh li ca c phiu trong giai đon mu t 01/01/2008 đn
31/03/2014. Hn na, thp phân v theo đ bin đng vt tri tng dn đã ch ra
đc s khác bit đáng k gia danh mc có đ bin đng vt tri ln nht và
danh mc có đ bin đng vt tri bé nht. Có th da vào vic bán danh mc có
đ bin đng vt tri bé nht và mua danh mc có đ bin đng vt tri ln nht
đ kim li nhun. Ngoài ra tác gi cng nhn thy s khác bit phng sai (VD –
Variance Difference) là bin đi din cho đ bin đng vt tri tt hn bin t l
phng sai (VR-Variance Ratio).
T khóa: bin đng vt tri (excess volatility), t sut sinh li c phiu (stock
return)
2 CHNG 1: GII THIU
1.1 Lý do chn đ tài
Mt s nghiên cu gn đây đã tìm thy đ bin đng vt tri là mt nhân t
tác đng đn t sut sinh li ca c phiu (Yuming Wang và Jinpen Ma (2014),
Jegadeesh và Titman (1993)). iu này đa ra hàm ý có giá tr cho các nhà đu t
trên th trng quc t.
Ra đi t nm 2000, th trng chng khoán luôn là mt kênh đu t đc rt
nhiu ngi quan tâm bên cnh các kênh đu t truyn thng khác nh bt đng
sn, vàng và ngoi t. Th trng chng khoán vi rt nhiu s bt ng cng nh
nhng ri ro tim n s giúp nhà đu t có th kim đc li nhun khng l hoc
cng có th gp phi nhng ri ro và tht bi nng n khi tham gia vào kênh đu t
này.
Hin nay vic nghiên cu các lý thuyt, mô hình đnh giá t các nghiên cu
chng nh sau:
Chng 2: Khung lý thuyt và các bng chng thc nghim
Trình bày các nghiên cu trc đây trên th gii có liên quan đn đ bin
đng vt tri, cách tính toán cng nh nhng đc tính ca nó và mi quan h gia
đ bin đng vt tri vi t sut sinh li c phiu.
Chng 3: D liu và phng pháp nghiên cu
Phn này s trình bày v b d liu, các bin chính, thi gian nghiên cu mu
và các phng pháp nghiên cu đc s dng trong bài.
Chng 4: Kt qu nghiên cu
4 Phân tích nhân t đ bin đng vt tri tác đng lên t sut sinh li ca c
phiu trên th trng chng khoán Vit Nam
Chng 5: Kt lun, hn ch và tho lun kt qu nghiên cu, gi ý chính
sách, khuyn ngh
Nêu kt lun chung, đa ra các hn ch và hng nghiên cu cho các nghiên
cu tip theo.
5 CHNG 2: KHUNG LÝ THUYT VÀ CÁC BNG
CHNG THC NGHIM
2.1 bin đng vt tri
Câu đ v đ bin đng vt tri đc xác đnh bi Shiller (1981) trong
nghiên cu " Do stock prices move too much to be justified by subsequent changes
in dividends?” và LeRoy – Porter (1981) trong nghiên cu “The present-value
relation: Tests based on implied variance bounds” đã dành đc nhiu s chú ý t
hn ba thp k trc.
và
Ch s giá c phiu quá bin đng bi vì nhng thay đi trong ch s
giá c phiu dng nh là quá ln so vi nhng s kin s xy ra sau đó.
Tác gi đnh ngha đ bin đng vt tri nh s bin đng ca th
trng chng khoán có th không đc điu chnh bi c tc ca k tip
theo.
6 Khi các thông tin mà các nhà đu t s dng đ d báo c tc tng
lai là không nm bt đc thì các nhà nghiên cu thng kim tra đ bin
đng vt tri bng cách so sánh bin đng giá thc ca c phiu vi các
gii hn ca đ bin đng. Các gii hn này đc hình thành da trên giá
c trong quá kh và hin ti s dng mt s mô hình chit khu.
Tuy nhiên, các phng pháp thc nghim s dng trong các tài liu kim tra
bin đng đã chu ch trích rng rãi t Shiller (1981). Chng hn nh Cochrane
(1991) vi bài vit có tiêu đ “Volatility tests and efficient markets”, ông đã ch
trích rng các bài kim tra bin đng ch kim tra các mô hình chit khu c th,
chúng không có bt k li th hn so vi các phng pháp thc nghim khác nh
mô hình hi quy, d báo t sut sinh li và không th nói nhiu v th trng hiu
qu hay không hiu qu.
Mt điu đáng ngc nhiên đó là có khá nhiu nghiên cu n lc tìm kim li
nhun t đ bin đng vt tri. Chng hn nh: Lehmann (1990) và Lo và
MacKinlay (1990) xác đnh quy lut giao dch có li nhun da trên xu hng đo
ngc trong t sut sinh li ngn hn. Danh mc đu t ca h đc thit lp bi
vic mua c phiu mang li t sut sinh li thp và bán nhng c phiu có t sut
sinh li cao trong vài tun trc và h đã kim đc li nhun đáng k trong giai
đon nm gi ngn. Ngc li, Jegadeesh và Titman (1993, 2001) cung cp chin
b ra khi th trng.
Dumas (2003) nhn đnh là nu có đ bin đng vt tri, ngi ta có th cho
rng đây là bng chng v s kém hiu qu ca th trng tài chính. Trong trng
hp đó, có th phát trin mt s chin lc kinh doanh da trên đ bin đng đ
kim li nhun cao. c bit, nu lý do đ bin đng vt tri xut phát t s
không hp lý ca mt s thành phn nhà đu t thì nhà đu t hp lý có th khai
thác hành vi không hp lý đó.
8 Nhng Dumas (2003) ngay lp tc đa ra nhn đnh rng không phi là d
dàng đ nhn bit đc điu này. Ông cho rng vn đ này không d nm bt đc,
có th là s có nhiu vn đ đáng lo ngi hn khi chúng ta c gng xác đnh các c
hi li nhun da trên đ bin đng vt tri. Chúng ta không th s dng bt k
thông tin trong quá kh cng nh chính sách phân phi c tc trong quá kh đ áp
dng trong các kim đnh đ bin đng vt tri. Do đó cn phi có nhng phng
pháp nghiên cu sáng to hn mi có th đáp ng đc nhng yêu cu đy thách
thc đc đ cp bi Dumas (2003).
Quay tr li các tài liu cho các đu mi có th đnh lng đ bin đng vt
tri.
Trong ngn hn, Shiller (1981) cho rng th trng chng khoán bin đng là
quá ln đ đc gii thích bi nhng yu t c bn trong nn kinh t. Tuy nhiên,
trong thi gian dài s bin đng tng thêm này nên đc loi b bi nhng thông
tin thc t hn v tng trng kinh t, thu nhp ca công ty và nhng thay đi trong
điu kin giao dch chính là yu t giá c phiu.
French và Roll (1986) trong nghiên cu “Stock return variances: The arrival of
information and the reaction of traders” vi d liu t sut sinh li hàng ngày đc
cung cp bi trung tâm nghiên cu giá chng khoán cho tt c các c phiu ph
thông đc niêm yt trên sàn NYSE và AMEX t nm 1963 đn nm 1982 và chia
làm hai giai đon nh, mi giai đon 10 nm. Vi mi chng khoán, t sut sinh li
+ 6
=1.107(18
+ 6
)
T đó:
=71.8
Hay nói khác hn phng sai theo gi khi sàn giao dch chng khoán
NewYork m ca thì gp by mi ln phng sai theo gi khi sàn giao dch này
đóng ca.
T đó tác gi đa ra các gi thuyt nghiên cu đó là:
Bin đng trong thi gian có giao dch c phiu cao là do thông tin
công b, nhng thông tin mà dng nh đc quan sát thy trong sut
nhng gi có giao dch.
Bin đng trong thi gian có giao dch c phiu cao là do thông tin
riêng, thông tin mà dng nh tác đng đn giá khi sàn giao dch m.
Bin đng trong thi gian có giao dch c phiu cao là do vn đ đnh
giá sai xy ra trong sut quá trình giao dch.
10
T l c tc trên giá c phiu D(t)/V(t) là tng ca t l c tc trên giá
c phiu cho toàn b danh mc đu t.
Chênh lch (default spreads) trái phiu doanh nghip DEF(t) là s
khác bit gia giá tr trung bình có trng s ca lãi sut trái phiu doanh
nghip trong mu nghiên cu vi lãi sut ca danh mc Aaa da trên b d
liu t Ibbotson Associates
Chênh lch k hn (term spread) TERM(t) là s khác bit gia lãi sut
trái phiu doanh nghip Aaa và lãi sut tín phiu kho bc k hn 1 tháng.
Cui cùng tác gi phân tích cú sc t sut sinh li mong đi da trên t sut
sinh li ca trái phiu. Kt hp nhng ngun này trong nhng thay đi ca t sut
sinh li ca trái phiu kt qu gii thích lên đn nm mi chín phn trm thay đi
trong t sut sinh li hàng nm t 1953 đn 1987.
Schwert (1990) trong nghiên cu “Stock returns and real activity: A century of
evidence” phân tích mi quan h gia t sut sinh li thc ca chng khoán và hot
đng thc t nm 1889 đn 1988. Bài nghiên cu này đã tái to kt qu nghiên cu
ca Fama (1990) trong khong thi gian t 1953 đn 1987 s dng thêm d liu 65
nm vi mt vài thay đi trong đnh ngha bin:
T l c tc trên giá c phiu D(t)/V(t) là tng ca t l c tc trên giá
c phiu cho toàn b danh mc đu t trong 12 tháng trc.
Chênh lch (default spreads) trái phiu doanh nghip DEF(t) là s
khác bit gia lãi sut hàng nm da trên danh mc Moody ca trái phiu
doanh nghip Baa vi lãi sut da trên danh mc trái phiu doanh nghip
Aa
Chênh lch k hn (term spread) TERM(t) là s khác bit gia lãi sut
hàng nm da trên danh mc trái phiu doanh nghip Aa và lãi sut tín
phiu kho bc k hn 1 tháng.
12
return, range, trading volume and spillover effects: The case of Brazil”. Trong bài
nghiên cu này tác gi s dng d liu ch s Bovespa ca Brazil và ch s S&P
500 ca M. D liu đc thu thp trong giai đon t 01/09/2006 đn 22/10/2010
(bao gm giai đon khng hong kinh t toàn cu). Tác gi cho rng đi vi mc
đích phát trin cách tip cn khác đ d báo bin đng nên xem xét VAR không
đng nht (HVAR), mô hình đó thích ng vi các khong thi gian khác nhau, c
th là tác đng hàng ngày, hàng tun và hàng tháng, kim tra vic ph thuc ln
nhau gia th trng chng khoán Brazil và M, da trên thông tin li nhun hàng
ngày, phm vi (range) và khi lng giao dch. so sánh vi cách tip cn mi,
tác gi cng tin hành vi các mô hình GARCH đn bin và đa bin vi các hiu
ng bt đi xng, khi lng giao dch và “cái đuôi dài” (fat tail).
Các kim đnh mi quan h nhân qu Granger hiu chnh da trên HVAR
cho thy nhng bng chng mnh m ca hiu ng lan ta.
Tác gi đánh giá ngng chu ri ro cho Brazil, da trên mu d báo ca mô
hình HVAR, vic tìm kim phng pháp mi phù hp cho các giai đon bao gm
c khng hong tài chính toàn cu mà không cn gi đnh phân phi có điu kin
đuôi dài.
Mc dù các nghiên cu đc lit kê trên có nhng mc đích nghiên cu
riêng ca h nhng nhìn chung h đu chia s quan đim tng t v các yu t
kinh t c bn đc phn ánh mt cách chính xác hn bng t sut sinh li chng
khoán dài hn. Nh vy, s khác bit gia đ bin đng ca t sut sinh li ngn
hn và dài hn có th cung cp nhiu thông tin đ đnh lng đ bin đng vt
tri.
Lo và Mackinlay (1988) trong nghiên cu “Stock market prices do not follow
random walk: Evidence from a simple specification test” tác gi tp trung vào 1216
tun t 6/9/1962 đn 26/12/1985. La chn quan sát tun ca tác gi da trên mt
14 s cân nhc ca mình. D liu t sut sinh li theo tun do CRSP cung cp. Tác gi
volatility and the cross-section of stock return” da trên d liu ca
NYSE/AMEX/NASDAQ t tháng 01/1963 đn 12/2010. Trong bài nghiên cu ca
mình tác gi đã s dng s khác bit phng sai VD (Variance Differences) làm
bin đi din cho đ bin đng vt tri. Kt qu cho thy VD là hoàn toàn phù hp
vi yêu cu ca tác gi.
15 Nh vy có nhiu nghiên cu đã đa ra các thc đo khác nhau đi vi đ
bin đng vt tri. Trong nghiên cu này tôi s s dng s khác bit phng sai
VD (Variance Differences).
2.2 Mi quan h gia đ bin đng vt tri và t sut sinh li c phiu
Andrew Ang , Robert J. Hodrick, Yuhang Xing, Xiaoyan Zhang (2009) trong
bài nghiên cu có ta đ: “High idiosyncratic volatility and low returns:
International and further U.S evidence” s dng d liu t sut sinh li theo ngày
ca các công ty 23 th trng phát trin. D liu quc t giai đon mu là 1/1980-
2003 ngoi tr các quc gia: Phn Lan, Ai Cp, New Zealand, B ào Nha, Tây
Ban Nhà và Thy in thì d liu mu t gia nhng nm 1980. i vi các quc
gia khác (ngoài M) tác gi loi tr hn ra khi mu nhng công ty quá nh. Bên
cnh đó, đi vi d liu ca M tác gi s dng khong thi gian t 07/1963 đn
12/2003. Kt qu cho thy c phiu có bin đng đc trng cao thi gian gn đây có
t sut sinh li trung bình thp trong tng lai trên phm vi toàn cu. Trên 23 th
trng phát trin, s khác bit trong li nhun trung bình gia các nhóm danh mc
đu t sp xp theo bin đng đc trng là -1,31% mi tháng, sau khi kim soát th
trng th gii, quy mô và yu t giá tr. Kt qu tng t cho mi quc gia G7.
Hoa K, tác gi loi tr nhng gii thích da trên rào cn thng mi, ph bin
thông tin và quán tính ln. Có nhng hng thay đi mnh trong c phiu có t sut
sinh li thp nhng có bin đng đc trng cao gia các quc gia và điu này là
không d dàng đa dng hóa.
Sau Jegadeesh và Titman (1993) vi nghiên cu “Returns to buying winners
b thúc đy bi chênh lch này.
o chiu trong li nhun ngn hn cng có th là do các ri ro lo ngi liên
quan đn tính thanh khon ca c phiu.
17 Campbell, Grossman, và Wang (1993) vi bài vit có ta đ “Trading volume
and Correlation in stock returns”:
Nghiên cu các chng khoán trên NYSE và AMEX t 1962-1987 cho thy
các nhà đu t không thích ri ro nh các "nhà to lp th trng" thì có th
yêu cu li nhun cao hn so vi các nhà đu t nm gi c phiu có tính
thanh khon cao.
Bng chng thc nghim cho thy rng nhng thay đi giá c thì đi kèm vi
khi lng cao nhng do cu không kp phn ng (Avramov, Chordia, &
Goyal, 2006) nên xu hng này b đo ngc. Tuy nhiên đi vi thay đi giá
vào nhng ngày có khi lng giao dch thp thì xu hng này vn đc
đm bo.
Conrad, Hameed, và Niden (1994) trong nghiên cu “Volume and
autocovariances in short-horizon individual security returns”. Tác gi s dng d
liu t sut sinh li c phiu hàng tun và s lng giao dch cho các chng khoán
riêng l ca th trng M. Nghiên cu tìm thy mi quan h gia t sut sinh li
c phiu và khi lng giao dch trong ngn hn và đã tìm thy đc bng chng
thc nghim mnh m v mi quan h này. Bên cnh đó, Avramov et al. (2006)
trong bài nghiên cu “Liquidity and autocorrelations in individual stock returns”
vi b d liu ca sàn NYSE-AMEX trong giai đon t 1962-2002 cng tìm thy
bng chng h tr cho các ri ro liên quan đn tính thanh khon ca c phiu.
Ngc li, Cooper (1999) trong bài nghiên cu “Filter rules based on price
and volume in individual security overreaction” cng vi b d liu ca sàn NYSE-
AMEX và Subrahmanyam (2005) trong bài nghiên cu “Distinguishing between
rationales for short-horizon predictability of stock returns” vi b d liu ca th
hai cách tip cn đó là cách tip cn ca Connor and Korajczyk (1988) và cách tip
cn Fama, E.F., French, K.R. (1993b). Vi c hai cách tip cn thì tác gi đu tìm