B
GIÁO D
C VÀ ÀO T
O
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH
NGUYN TH THU NGA
XÂY DNG BNG CÂN BNG IM
TRONG O LNG THÀNH QU HOT
NG TI CÔNG TY LIÊN DOANH
LÀNG BIT TH SÀI GÒN LUN VN THC S KINH T
B
GIÁO D
C VÀ ÀO T
O
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH
NGUYN TH THU NGA XÂY DNG BNG CÂN BNG IM
TRONG O LNG THÀNH QU HOT
NG TI CÔNG TY LIÊN DOANH
LÀNG BIT TH SÀI GÒN Chuyên ngành: K toán
Mã s: 60340301 LUN VN THC S KINH T
M U 1
C S LÝ LUN V BNG CÂN BNG IM 8
CHNG 1:
1.1. Tng quan v bng cân bng đim 8
1.1.1. Khái nim 8
1.1.2. S cn thit ca bng cân bng đim 9
1.1.3. Vai trò ca bng cân bng đim 11
1.2. Ni dung ca bng cân bng đim 12
1.2.1. Tm nhìn và chin lc 12
1.2.2. Bn phng din ca bng cân bng đim 13
1.2.2.1. Phng din tài chính 13
1.2.2.2. Phng din khách hàng 15
1.2.2.3. Phng din quy trình kinh doanh ni b 18
1.2.2.4. Phng din hc hi và phát trin 21
1.2.3. Bn đ chin lc ca bng cân bng đim 22
1.2.4. Mi quan h gia các thc đo trong bng cân bng đim 24
1.3. Ch s đo lng vic thc hin công vic theo các mc tiêu thc hin
chin lc (KPI) 26
1.3.1. Khái nim 26
1.3.2. H thng các ch s 26
1.3.3. iu kin thit lp các ch s 27
1.4. Quy trình xây dng và trin khai bng cân bng đim trong mt t chc 28
1.5. Bài hc kinh nghim trong xây dng và trin khai bng cân bng đim 31
KT LUN CHNG 1 33
THC TRNG V O LNG THÀNH QU HOT
CHNG 2:
NG TI CÔNG TY LIÊN DOANH LÀNG BIT TH SÀI GÒN 34
2.1. Gii thiu công ty Liên doanh Làng Bit th Sài Gòn 34
2.1.1. c đim kinh doanh ca công ty Liên doanh Làng Bit th Sài Gòn 34
2.1.2. C cu t chc ca công ty Liên doanh Làng Bit th Sài Gòn 34
3.4.1.2. Mc tiêu ca phng din khách hàng 62
3.4.1.3. Mc tiêu ca phng din quy trình hot đng kinh doanh ni
b 64
3.4.1.4. Mc tiêu ca phng din hc hi và phát trin 67
3.4.1.5. Bn đ chin lc các mc tiêu ca Bng cân bng đim 69
3.4.2. Xác đnh các thc đo và ch tiêu đ đo lng thành qu hot đng 70
3.4.2.1. Thc đo, ch tiêu ca phng din tài chính 71
3.4.2.2. Thc đo, ch tiêu ca phng din khách hàng 74
3.4.2.3. Thc đo, ch tiêu ca phng din quy trình hot đng kinh
doanh ni b 77
3.4.2.4. Thc đo, ch tiêu ca phng din hc hi và phát trin 82
3.4.2.5. Mi quan h nhân qu ca các thc đo trên bn phng din
ca bng cân bng đim 85
3.5. Mt s điu kin đ xây dng bng cân bng đim thành công ti Công ty
Liên doanh Làng Bit th Sài Gòn 87
KT LUN CHNG 3 88
KT LUN 89
TÀI LIU THAM KHO
Ph lc
DANH MC CÁC CH VIT TT BSC : Bng cân bng đim
CCDC : Công c, dng c
CP : Chi phí
KH : Khách hàng
LN : Li nhun
SL : S lng
STT : S th t
SVC : Công ty Liên doanh Làng Bit th Sài Gòn
Hình 1.5: Mi quan h ca ba loi ch s 26
Hình 2.1: C cu t chc ca công ty 35
Hình 2.2: S đ c cu t chc phòng k toán ti công ty SVC 38
Hình 3.1: Bn đ chin lc các mc tiêu cho Công ty Liên doanh Làng Bit th
Sài Gòn nm 2014 70
Hình 3.2: Mi quan h nhân qu ca các thc đo trên bn phng din ca bng
cân bng đim nm 2014 86
1 M U
1. Lý do chn đ tài
Trong thi đi công nghip, các thc đo tài chính đc s dng đ đo lng
thành qu hot đng ca doanh nghip thông qua các s liu ca báo cáo tài chính.
Tuy nhiên, trong thi công ngh thông tin, doanh nghip không th ch da vào vic
qun lý tt tài sn hu hình đ to ra li th cnh tranh, mà cn phi tp trung vào
khai thác các tài sn vô hình: s hài lòng ca khách hàng, cht lng dch v ca
công ty, nng lc ca nhân viên… Các thc đo tài chính c đã bc l nhng hn
ch nh: không cung cp đy đ thông tin đ đo lng thành qu hot đng (thiu
thông tin phi tài chính đo lng các tài sn vô hình ca công ty), không đo lng
đc các yu t đnh hng cho kt qu tài chính trong tng lai, b qua li ích
trong dài hn đ đt đc mc tiêu trong ngn hn… Bên cnh đó, các thc đo
phi tài chính đo lng các tài sn vô hình ca công ty đnh hng cho kt qu tài
chính trong tng lai nên vic đo lng thành qu hot đng phi có s kt hp
gia các thc đo tài chính và các thc đo phi tài chính nhm đo lng thành qu
hot đng mt cách toàn din. Do đó, Kaplan và Norton đã cho ra đi mt h thng
đo lng mi bao gm các thc đo tài chính và các thc đo phi tài chính vi tên
gi là Bng cân bng đim (Balanced Scorecard). Các thc đo tài chính và các
thc đo phi tài chính không phi đc kt hp mt cách ngu nhiên, mà có mi
quyt phn hi ca khách hàng đc đc bit quan tâm và đánh giá theo tháng.
Trong phng din hc hi và phát trin, các thc đo ch yu s dng là: % nhân
viên đt đc mc tiêu đ ra, s khóa đào to/nhân viên, s lng sáng kin đc
ghi nhn. Kt qu ca nghiên cu ch dng li vic thng kê, mô t cha đi sâu
nghiên cu v bn cht là mô hình BSC có đc áp dng mt cách hiu qu trong
lnh vc khách sn hay không.
Trong nghiên cu “Developing a new hotel performance measurement system:
application of the Balanced Scorecard and Fuzzy Analytic Hierarchy Process
Model”, Kim và Lee (2007) cho rng nhiu công ty c gng áp dng BSC nhng
các thc đo phi tài chính rt khó xác đnh và đnh lng. Kt qu ca nghiên cu
cho thy tm quan trng ca các thc đo trong 4 phng din: các thc đo tài
chính là quan trng nht chim 36%, tip theo là các thc đo trong phng din
3 khách hàng là 31%, phng din hc hi và phát trin là 18%, phng din quy
trình kinh doanh ni b là 15%. Nghiên cu này cng cho thy các ch s thc hin
chính đc s dng nht trong bn phng din là: ROI (phng din tài chính), t
l % khách hàng đc gi li (phng din khách hàng), công sut phòng (phng
din quy trình kinh doanh ni b) và t l % nhân viên hài lòng v công ty (phng
din hc hi và phát trin).
2.2. Các công trình khoa hc trong nc
Bng cân bng đim là mt công c hu hiu và hiu qu trong vic qun tr
chin lc nên đã đc ng dng rng rãi vào các t chc trên th gii nói chung và
ti Vit Nam nói riêng. Vì th, vic nghiên cu ng dng bng cân bng đim ti
Vit Nam đc thc hin khá nhiu. Mt s các đ tài nghiên cu liên quan đn
vic vn dng BSC đã công b ti Vit Nam đc thng kê theo nhóm nh sau:
Nhóm đ tài nghiên cu ng dng tng th chung cho các doanh
nghip Vit Nam:
- Lun án tin s ca Trn Quc Vit (2012) “Các yu t nh hng đn mc đ
vn ti, Kinh doanh bt đng sn (xây dng các d án và bán), Dch v chng
khoán, Dch v kim toán theo Ph lc 1. Phn ln các đ tài ng dng BSC đ
đánh giá thành qu hot đng ca t chc da trên chin lc cnh tranh ca t
chc
Các đ tài nghiên cu v BSC ti Vit Nam trên cho thy cha có đ tài
nào nghiên cu v xây dng bng cân bng đim ti các Công ty hot đng kinh
doanh dch v khách sn. Trong khi đó, công ty Liên doanh Làng Bit th Sài Gòn
hot đng kinh doanh dch v khách sn đang ri vào tình trng khó khn: trc kia
công sut cho thuê cn h có th lên đn 90% và hin nay ch còn khong 60%. Do
đó, vi khong 20 nm hot đng cho thuê bit th cao cp theo tiêu chun quc t,
công ty SVC rt cn mt công c giúp đo lng và đánh giá thành qu hot đng
tht hu hiu đ vt qua giai đon khó khn hin ti và đnh hng phát trin
trong tng lai. Khách hàng ch yu ca công ty Liên doanh Làng Bit th Sài Gòn
là khách quc t và h rt coi trng cht lng dch v khách sn. T trc đn nay,
công ty SVC cha đo lng v cht lng dch v khách sn cung cp cho khách
hàng ca mình. Nu chúng ta không đo lng đc điu gì thì chúng ta không th
5 qun lý điu đó (Kaplan and Norton, 1996b). Vì vy, vic nâng cao cht lng dch
v khách sn có mi liên h khá cht ch đn vic đo lng thành qu hot đng.
Xut phát t vn đ đó, tác gi nhn thy vic xây dng bng cân bng đim đ đo
lng thành qu hot đng là vô cùng quan trng đi vi Công ty Liên doanh Làng
Bit th Sài Gòn.
3. Mc tiêu nghiên cu
Mc tiêu nghiên cu chung ca lun vn là: Xây dng bng cân bng đim
ti Công ty Liên doanh Làng Bit th Sài Gòn đ đo lng thành qu hot đng mt
cách toàn din.
Các mc tiêu c th là:
- Gii thiu c s lý lun v Bng cân bng đim trong đo lng thành qu
phng vn, thng kê, tng hp các cách thc đo lng thành qu hot đng ti
Công ty Liên doanh Làng Bit th Sài Gòn. T đó, tin hành đánh giá, phân tích các
u, nhc đim mà Công ty đang gp phi; kho sát s hài lòng ca khách hàng đ
làm c s đ ra các gii pháp giúp khc phc và hoàn thin h thng đo lng thành
qu hot đng ti Công ty Liên doanh Làng Bit th Sài Gòn.
i vi mc tiêu nghiên cu 3: Tác gi tin hành so sánh gia lý thuyt và
thc t đã thc hin đ tin hành trin khai xây dng bng cân bng đim ti Công
ty Liên doanh Làng Bit th Sài Gòn. ng thi, tác gi cng tin hành phng vn,
tham kho ý kin Ban Tng Giám c và các trng phòng ban-b phn; thng kê,
mô t, phân tích, tng hp trong quá trình trin khai xây dng bng cân bng đim
cho nm 2014 cp đ toàn công ty Liên doanh Làng Bit th Sài Gòn.
6. óng góp ca đ tài
Kt qu nghiên cu ca đ tài va h thng hóa c s lý lun ca bng cân
bng đim va gii quyt đc vn đ đo lng thành qu hot đng ca công ty
Liên doanh Làng Bit th Sài Gòn nhm giúp công ty SVC có mt h thng đo
lng thành qu hot đng mt cách toàn din.
7. Kt cu ca đ tài
Ngoài phn m đu và kt lun, lun vn đc chia làm ba chng nh sau:
7 • Chng 1: C s lý lun v Bng cân bng đim
• Chng 2: Thc trng v đo lng thành qu hot đng ti Công ty Liên
doanh Làng Bit th Sài Gòn
• Chng 3: Xây dng bng cân bng đim trong đo lng thành qu hot
đng ti Công ty Liên doanh Làng Bit th Sài Gòn
8 C S LÝ LUN V BNG CÂN BNG IM
Vic ngày càng nhiu các t chc trên th gii áp dng bng cân bng đim mt
phn vì nhng li ích to ln mà nó đem li và cng mt phn vì nhng hn ch vn
có ca các thc đo tài chính truyn thng. Có hai nguyên nhân ch yu gii thích
cho s cn thit ca vic s dng bng cân bng đim, đó là:
- Hn ch ca các thc đo tài chính truyn thng
- S gia tng ca tài sn vô hình
Th nht, thc đo tài chính truyn thng không cung cp đy đ các
thông tin đ đánh giá thành qu hot đng. Nu doanh nghip ch s dng các
thc đo tài chính thì không gii thích đc ti sao doanh nghip li thành công.
Các thc đo tài chính hu ht tính toán da trên giá tr các tài sn hu hình. Trong
khi các hot đng to ra giá tr ca t chc ngày nay không nhng gn vi tài sn
hu hình mà còn gn vi tài sn vô hình ca t chc, thm chí giá tr to ra t tài
sn vô hình rt ln. Theo nghiên cu ca Vin Brookings, s chuyn đi trong vic
to ra giá tr t tài sn hu hình sang tài sn vô hình thuc v trí tu th hin rõ nh
sau: tài sn vô hình ch chim 38% ngun giá tr ca t chc (nm 1982) thì đn
nm 1992 con s này đã là 62% và đn nhng nm đu th k 21 con s này là
75%. Tuy nhiên, các ngun tài sn vô hình này li không đc ghi nhn trong báo
cáo s sách ca các t chc (Niven, 2006). Do đó, đ đánh giá thành qu hot đng
toàn din thì t chc ngoài vic s dng các thc đo tài chính còn phi quan tâm
đn các thc đo phi tài chính liên quan đn: mi quan h vi khách hàng, cht
lng dch v ca công ty, trình đ nhân viên, vn hóa doanh nghip…
10 Th hai, các thc đo tài chính không đo lng đc các yu t đnh
hng cho s thành công trong tng lai. Các thc đo tài chính cung cp thông
tin v nhng s kin và kt qu trong quá kh ca t chc. Tuy nhiên, chúng không
có giá tr d báo cho tng lai. Nh chúng ta đu bit, các kt qu tài chính xut sc
trong nm nay không th chc chn trong nm sau t chc cng gt hái thành công
v tài chính nh th. Bng chng là 2/3 trong danh sách 500 công ty có tên trên tp
doanh ni b, hc hi và phát trin. Mt s công ty bt đu áp dng BSC nhng
phn ln không kt ni nhng thc đo vi chin lc ca t chc. Sau đó Kaplan
và Norton miêu t tm quan trng ca vic chn các thc đo da vào chin lc
trong mt bài báo th hai trên t Havard Business Review vào nm 1993 vi ta đ
“Putting the Balanced Scorecard to Work” (Áp dng mô hình BSC trong thc tin)
(Kaplan and Norton, 1993).
Theo Kaplan và Norton, “vic đo lng thc s quan trng, nu bn không đo
lng đc điu gì, bn s không qun lý đc điu dó. Mt h thng đo lng ca
t chc nh hng mnh m đn hành vi mi ngi c trong và ngoài t chc”.
Nhng thc đo tài chính đo lng thành qu hot đng ca t chc trong quá kh,
nhng không đo lng đc giá tr ca tài sn vô hình nh mi quan h vi khách
hàng hay trình đ, k nng ca nhân viên…Bng cân bng đim ngoài nhng thc
đo tài chính còn b sung nhng thc đo giá tr tài sn vô hình hng ti thành
công ca t chc trong tng lai. Nhng thc đo này xut phát t chin lc ca
t chc. S dng thc đo đ đo lng là điu rt quan trng khi t chc mun đt
đc chin lc (Kaplan and Norton, 1996b).
BSC là mt h thng qun lý chin lc
Trong quá trình áp dng BSC, các nhà qun lý t chc đã phát trin công c
này t h thng đo lng thành mt h thng qun lý chin lc. H s dng BSC
trong các quá trình qun lý quan trng: đt ra mc tiêu nhóm và cá nhân, phân b
ngun lc, d toán ngân sách, lp k hoch cng nh phn hi chin lc. Kaplan
và Norton đã tóm lc trong mt bài vit th ba trên báo Havard Business Review
vi ta đ “Using the balanced scorecard as a strategic management system” (S
dng BSC nh mt h thng qun lý chin lc) và quyn sách đu tiên “The
12 Balanced Scorecard: Translating Strategy into Action” (BSC: Bin chin lc thành
hành đng) vào nm 1996. Quyn sách đa ra cách s dng BSC nh mt h thng
đo lng và BSC nh mt h thng qun lý chin lc (Kaplan and Norton, 1996a
đi th cnh tranh
- Phm vi (Scope): ni mà công ty có d đnh cnh tranh mnh m nht: phân
khúc khách hàng mc tiêu, công ngh đc áp dng, v trí đa lý phc v và
m rng dòng sn phm.
Ví d: Tuyên b v li th và phm vi ca hãng hàng không Southwest
Airlines
- Li th: Cung cp s vn chuyn nhanh chóng ca máy bay vi giá, tn sut
và đ tin cy nh xe hi, xe buýt và tàu la…
- Phm vi: cho các hành khách nhy cm v giá và đánh giá s thun tin ca
chuyn bay (Kaplan et al, 2012, trang 23).
Các hc gi có nhng khuôn mu v chin lc rt khác nhau. Michael Porter
đa ra hai nhóm chin lc c bn: Chin lc dn đu v chi phí (low-cost) Chin
lc sn phm khác bit (differentiation). Michael Treacy và Fred Wiersema đa ra
ba loi chin lc: hot đng xut sc (operational excellence) – ging chin lc
dn đu v chi phí ca Porter, và hai chin lc khác là dn đu v sn phm
(product leadership) và gii pháp hoàn chnh cho khách hàng (customer intimacy;
complete customer solutions) (Kaplan and Norton, 2004, trang 320).
1.2.2. Bn phng din ca bng cân bng đim
1.2.2.1. Phng din tài chính
Các thc đo tài chính có nhng hn ch nh đã phân tích trên nhng vn
đc gi li trong bng cân bng đim. Có hai lý do cho vic m rng các thc đo
tài chính. Th nht, các thc đo tài chính liên quan trc tip đn các mc tiêu dài
hn ca t chc. Th hai, vic s dng phù hp các thc đo tài chính s cung cp
cái nhìn tng th v hiu qu hot đng ca t chc (Kaplan and Atkinson, 1998,
trang 442). Phng din tài chính ca bng cân bng đim bao gm các mc tiêu và
các thc đo th hin s thành công ca các doanh nghip hot đng kinh doanh vì
li nhun (Kaplan et al, 2012, trang 26).
14
- H s Giá ghi s trên Giá th trng
Gim chi phí - Chi phí cho mi đn v, ci thin hot đng đ cnh
15 tranh
- Chi phí bán hàng, qun lý doanh nghip cho mi
đn v đu ra hoc % doanh s
Tng hiu qu s dng - H s doanh s bán hàng/tài sn
tài sn - H s vòng quay hàng tn kho
- % nng sut s dng
Nâng cao giá tr khách
hàng hin ti
- % tng trng trong kinh doanh t khách hàng hin
ti
- % tng trng doanh thu
M rng doanh thu - % doanh thu t sn phm mi
- % doanh thu t khách hàng mi
(Ngun: Kaplan et al, 2012, trang 28)
1.2.2.2. Phng din khách hàng
Phng din khách hàng cho bit cách thc mt t chc thu hút, gi chân và
m rng mi quan h vi khách hàng mc tiêu nhm to ra s khác bit vi các đi
th cnh tranh. Phng din khách hàng phn ánh chin lc ca công ty. Phng
din này th hin phm vi (scope) ca chin lc thông qua khách hàng mc tiêu
mà t chc đang hng đn. Nó cng đi din cho li th (advantage) ca chin
lc thông qua tp hp giá tr mà t chc la chn đ làm tha mãn khách hàng tt
hn đi th cnh tranh. Thành công trong phng din khách hàng s dn đn s
ci thin trong mc tiêu tng doanh thu ca phng din tài chính (Kaplan et al,
2012, trang 27).
nhng thuc tính c th trong mt tp hp giá tr đ gi chân li khách hàng hin