B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH NGÔ BÁ PHONG NG DNG TH CÂN BNG IM ÁNH GIÁ
THÀNH QU HOT NG TI CÔNG TY TRÁCH
NHIM HU HN KIM TOÁN AS LUN VN THC S KINH T
TP. H CHÍ MINH - NM 2013
B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH NGÔ BÁ PHONG
NG DNG TH CÂN BNG IM ÁNH GIÁ
Mc lc
Danh mc ch vit tt
Danh mc bng biu
Danh mc hình v
PHN M U 1
CHNG 1: TNG QUAN C S LÝ LUN V TH CÂN BNG IM 6
1.1 TNG QUAN V TH CÂN BNG IM 6
1.1.1 Ngun gc và s phát trin ca th cân bng đim 6
1.1.2 Khái nim th cân bng đim 7
1.1.3 S cn thit phi s dng th cân bng đim đ đánh giá thành qu hot
đng 7
1.2 CÁC NI DUNG CH YU CA TH CÂN BNG IM 10
1.2.1 Tm nhìn, chin lc 10
1.2.2 Bn phng din ca th cân bng đim 11
1.2.2.1 Phng din tài chính 11
1.2.2.2 Phng din khách hàng 13
1.2.2.3 Phng din quy trình hot đng kinh doanh ni b 14
1.2.2.4 Phng din hc hi và phát trin 17
1.2.3 Bn đ chin lc 18
1.3 Liên kt nhng thc đo trong th cân bng đim vi chin lc ca doanh
nghip 19
1.3.1 Mi quan h nhân qu 19
1.3.2 Các nhân t thúc đy hiu qu hot đng 21
1.3.3 Liên kt vi nhng mc tiêu tài chính 21
KT LUN CHNG 1 23
CHNG 2: THC TRNG ÁNH GIÁ THÀNH QU HOT NG CA
CÔNG TY TNHH KIM TOÁN AS. 24
2.1 TNG QUAN V CÔNG TY TNHH KIM TOÁN AS 24
2.1.1 Lch s hình thành, phát trin 24
2.1.2 c đim hot đng kinh doanh 24
3.1 CÁC YU T TÁC NG N S HÌNH THÀNH TH CÂN BNG IM
TRONG ÁNH GIÁ THÀNH QU HOT NG TI CÔNG TY 46
3.1.1 Các yu t khách quan 46
3.1.2 Các yu t ch quan 46
3.2 TM NHÌN VÀ CHIN LC CA CÔNG TY TNHH KIM TOÁN AS 47
3.2.1 Tm nhìn 50
3.2.2 Chin lc 50
3.3 XÂY DNG CÁC PHNG PHÁP ÁNH GIÁ THÀNH QU HOT
NG TAI CÔNG TY TNHH KIM TOÁN AS DA VÀO TH CÂN BNG
IM 52
3.3.1 Phng din tài chính 52
3.3.1.1 Mc tiêu ca phng din tài chính 52
3.3.1.2 Thc đo ca phng din tài chính 53
3.3.2 Phng din khách hàng 56
3.3.2.1 Mc tiêu ca phng din khách hàng 56
3.3.2.2 Thc đo ca phng din khách hàng 57
3.3.3 Phng din quy trình hot đng kinh doanh ni b 60
3.3.3.1 Mc tiêu ca phng din quy trình hot đng kinh doanh ni b 60
3.3.3.2 Thc đo ca phng din quy trình hot đng kinh doanh ni b 61
3.3.4 Phng din hc hi và phát trin 65
3.3.4.1 Mc tiêu ca phng din hc hi và phát trin 65
3.3.4.2 Thc đo ca phng din hc hi và phát trin 66
3.3.5 Bn đ chin lc 70
3.4 TRIN KHAI S DNG TH CÂN BNG IM CA CÔNG TY TRONG
NM 2013 72
3.4.1 Quy trình thc hin trin khai th cân bng đim đ đánh giá thành qu hot
đng ca công ty 72
3.4.2 S dng th cân bng đim trong ch đ đãi ng 74
3.4.3 S dng th cân bng đim đ truyn đt chin lc và đánh giá thành công
ca chin lc 75
ROE: (Return on Equity): T sut sinh li trên vn ch s hu
SWOT: (Strengths-Weaknesses-Opportunities-Threats): im mnh, đim yu, c
hi, thách thc
TGNH: Tin gi ngân hàng
TNDN: Thu nhp doanh nghip
TSC: Tài sn c đnh
VACPA: Hi kim toán viên hành ngh Vit Nam
DANH MC BNG BIU
Trang
Bng 1.1: Các mc tiêu và thang đo ca phng din tài chính 12
Bng 1.2: Các mc tiêu và thang đo ca phng din khách hàng 13
Bng 1.3: Các mc tiêu và thang đo ca phng din quy trình hot đng
kinh doanh ni b 16
Bng 2.1: Bng cân đi k toán và Báo cáo kt qu hot đng kinh doanh tóm
tt cho nm tài chính 2012 30
Bng 2.2: Bng ch s tài chính ca công ty nm 2011 và nm 2012 32
Bng 2.3: Kt qu kho sát ý kin khách hàng 2012 35
Bng 2.4: S lng kim toán viên đng ký hành ngh ti công ty qua các nm 39
Bng 2.5: C cu nhân viên nm 2012 theo trình đ, gii tính và đ tui 39
Bng 3.1: Mc tiêu và thc đo trong phng din tài chính ca công ty
trong nm 2013 55
Bng 3.2: Mc tiêu và thc đo trong phng din khách hàng ca công ty
trong nm 2013 59
Bng 3.3: Mc tiêu và thc đo trong phng din quy trình hot đng kinh
doanh ni b ca công ty trong nm 2013 63
Bng 3.4: Mc tiêu và thc đo trong phng din hc hi và phát trin ca
công ty trong nm 2013 68
DANH MC HÌNH V
Trang
thành qu hot đng, Robert S.Kaplan và David P.Norton đã cho ra đi th cân
bng đim (Balanced Scorecard) da trên 4 phng din: tài chính, khách hàng, quy
trình hot đng ni b và hc hi - phát trin. Th cân bng đim là mt công c
qun lý hiu sut sáng to và đa chiu đang đc s dng rng rãi ti nhiu t chc
và công ty trên th gii.
Công ty TNHH Kim toán AS là mt đn v đã có hn 10 nm hot đng
trong lnh vc cung cp dch v kim toán cho nhiu đi tng khách hàng khác
nhau: các công ty có vn đu t nc ngoài, công ty c phn, công ty đi chúng,
doanh nghip và t chc có vn góp ca nhà nc,… Vic làm th nào đ khng
đnh vai trò và v trí ca công ty trong lnh vc k toán – kim toán, đng thi vt
qua nhng khó khn v tình hình hot đng kinh doanh trong nhng nm gn đây
đã đt ra mt vn đ cho công ty là phi xây dng mt k hoch, chin lc tt và
xây dng đc mt h thng đo lng, đánh giá thành qu hot đng mt cách hu
hiu và hiu qu.
Vi nhng hiu bit v môi trng hot đng kinh doanh thc t ti công ty,
tác gi nhn thy th cân bng đim là mt gii pháp tt đ ng dng trong vic
2
chuyn tm nhìn và chin lc thành các mc tiêu và thc đo c th nhm giúp
công ty có th đánh giá thành qu hot đng mt cách tt nht. Vic đo lng thành
qu hot đng ca mi b phn mt cách xác đáng, công bng và hp lý s giúp cho
các b phn phát trin tt hn na, đng thi mi cá nhân ca tng b phn cng s
phát huy nng lc, ra sc đóng góp đ hoàn thành mc tiêu ca công ty. Xut phát
t tm quan trng ca vn đ nêu trên, tác gi quyt đnh chn la đ tài: “ng
dng th cân bng đim đ đánh giá thành qu hot đng ti công ty TNHH
Kim toán AS” đ làm lun vn thc s kinh t.
2. Nhng nghiên cu có liên quan đn BSC đã công b
Vì tm quan trng ca Balanced Scorecard (BSC) đi vi vic qun tr chin
lc nên có khá nhiu các nghiên cu liên quan đn vic ng dng BSC vào các t
chc ti Vit Nam hin nay. Có th đim qua mt s các đ tài nghiên cu đã công
hành doanh nghip Vit Nam còn hn ch.
Vn hóa doanh nghip cha đc chú trng.
Ngun tài chính b hn ch.
Vit Nam cha có bt k mt đ tài nào đã công b thc hin vic trin
khai BSC ti công ty hot đng trong lnh vc kim toán. c bit là vic nghiên
cu liên quan đn cht lng hot đng kim toán ti Vit Nam vn còn khá ít. Tác
gi nhn thy vic kim soát cht lng kim toán ti các công ty kim toán s có
mi liên h khá cht ch đn vic đánh giá thành qu hot đng. Do đó, vic liên kt
đc các nhân t tác đng đn kim soát cht lng kim toán vào vic thit lp các
thc đo đ đánh giá thành qu hot đng ca các công ty kim toán là mt vic
làm rt quan trng trong vic qun tr chin lc ti các đn v này.
3. Mc tiêu nghiên cu
- Gii thiu th cân bng đim (Balanced Scorecard) nh mt h thng đo
lng thành qu hot đng ca mt t chc đ đnh hng cho vic ng dng lý
thuyt này vào thc tin.
4
- Phân tích nhng đim mnh, đim yu trong vic đánh giá thành qu hot
đng hin nay ti Công ty TNHH Kim toán AS.
- S dng 4 phng din ca th cân bng đim đ xây dng và hoàn thin
h thng đánh giá thành qu hot đng hiu qu cho công ty.
4. Phng pháp nghiên cu
Tác gi s dng phng pháp duy vt bin chng nghiên cu các vn đ
trong mi liên h ph bin, trong s vn đng, phát trin và kt hp đng b vi các
phng pháp nh: quan sát, chn mu, phng vn, thng kê mô t, so sánh, tng
hp và phân tích, đánh giá c th nh sau:
• i vi mc tiêu nghiên cu 1: Tác gi s dng c s lý thuyt v th cân
bng đim (Balanced Scorecard) ca Robert S.Kaplan và David P.Norton đ
làm ni bt lên nhng đim chính ca h thng này da trên bn phng
din: tài chính, khách hàng, quy trình hot đng ni b và hc hi-phát trin.
CHNG 1: TNG QUAN C S LÝ LUN V TH CÂN
BNG IM
1.1 TNG QUAN V TH CÂN BNG IM
1.1.1 Ngun gc và s phát trin ca th cân bng đim
Th cân bng đim (Balanced Scorecard) đc phát trin bi Robert Kaplan
– mt giáo s chuyên ngành k toán thuc đi hc Harvard và David Norton – mt
chuyên gia t vn thuc vùng Boston vào đu thp niên 1990. Cun sách “Th cân
bng đim: Bin chin lc thành hành đng” ca hai ông đã đc dch ra 22 th
ting và dành huy chng vàng gii thng Wildman nm 2001 do Hip hi K
toán Hoa K trao tng vì tính thit thc ca nó.
Hin nay, BSC đã đc áp dng hn mt na các t chc có tên trong tp
chí Fortune 1000. BSC đã đc áp dng ti các công ty ln, va và nh nhm tn
dng li th ca s đn gin và hiu qu c th ca công c này. BSC đã tng đc
coi là công c ch dành cho các t chc hot đng vì li nhun, tuy nhiên nó đã
đc chuyn đi và thc hin có hiu qu trong c khu vc phi li nhun và khu
vc công. Harvard Business Review gn đây đã ca ngi công c này nh là mt
trong s 75 ý tng có nh hng nht ca th k XX (Niven, 2006).
Th cân bng đim đã nhanh chóng đc áp dng rng rãi không ch trong
các t chc kinh doanh, mà còn các t chc phi chính ph và các c quan chính ph
ti nhiu quc gia tiên tin châu M, châu Âu và nhiu quc gia châu Á nh n
, Thái Lan, Singapore, Trung Quc, Malaysia… 43,9% các công ty ti M áp
dng và t l này các công ty ti n là 45,28%. Ti Vit Nam, th cân bng
đim vn là mt công c qun lý khá mi m đi vi hu ht các doanh nghip và
các t chc. S lng các doanh nghip áp dng th cân bng đim vn còn rt hn
ch, ch yu tp trung vào các tp đoàn ln nh FPT, Phú Thái, Gami Group,
VietinBank, Kinh ô, Ngân hàng ACB, Searefico Theo thng kê nm 2009, trong
500 doanh nghip hàng đu Vit Nam có 7% doanh nghip đang áp dng và 36%
7
i vi hn ch ca các thc đo tài chính truyn thng, chúng ta nhn thy
mt điu rng: vic s dng các ch s tài chính truyn thng nh: doanh thu, chi
phí, ROI,… đ đánh giá thành qu hot đng ca t chc đã không còn phù hp
trong thi đi phát trin hin nay. iu này có th đc lý gii bi nhng nguyên
nhân ch yu sau đây (Niven, 2006):
- Th nht, các thc đo tài chính không cung cp đy đ thông tin đ
đánh giá thành qu hot đng. Vic to ra giá tr cho các doanh nghip
hin nay không phi ch ph thuc vào các tài sn hu hình, mà còn ph
thuc nhiu vào giá tr ca các tài sn phi vt cht, đc bit là nhng tài sn
vô hình thuc v trí tu ca t chc và nng lc ca t chc. Do đó, ch s
dng các thc đo tài chính s không th đánh giá đy đ và xác đáng thành
qu hot đng ca t chc.
- Th hai, vic s dng các thc đo tài chính không tiên liu đc nhng
yu t đnh hng cho s thành công trong tng lai. Các ch s tài chính
đc tính toán da vào thông tin đc phn ánh trong các báo cáo tài chính
ca đn v. ó là nhng thông tin ca quá kh, không có giá tr d báo
tng lai. Hu ht, nhng yu t dn dt hiu sut cho tng lai thc cht là
các yu t phi tài chính.
- Th ba, các nhà qun lý có th hy sinh li ích trong dài hn đ đt đc
mc tiêu tài chính trong ngn hn. Khi các nhà qun lý phi đi mt vi
nhng áp lc t các c đông, các ch n,… đi vi tình hình tài chính ca
doanh nghip, h có th s phi: ct gim chi phí bao gm các chi phí có liên
quan đn vic chm sóc khách hàng, nghiên cu – phát trin, ct gim nhân
s, thu hp quy mô,… Nhng tác đng này đu s nh hng xu đn kh
nng phát trin trong dài hn ca doanh nghip.
- Th t, vic thc hành k toán có th b bóp méo đ phc v cho mc
đích tài chính. iu này rt d xy ra khi các nhà qun lý mun s dng các
th thut k toán nhm làm đp báo cáo tài chính cho các c đông, nhà đu
t…
chc nh sau:
10 Hình 1.1: Tình hình s dng các khuôn mu lý thuyt vào vic đánh giá thành
qu hot đng ti các t chc trên th gii
(Ngun: Kaplan et al, 2012, trang 19)
Qua hình 1.1, chúng ta đã thy đc s nh hng to ln ca BSC trong vic
đánh giá thành qu hot đng ca các t chc trên th gii (chim đn 62%). iu
này li càng cng c thêm cho s cn thit phi s dng công c BSC cho vic đánh
giá thành qu hot đng không ch các doanh nghip hot đng vì mc tiêu li
nhun mà còn các t chc phi li nhun và các khu vc công đ có th qun lý giá
tr mà các t chc này to ra cho xã hi.
1.2 CÁC NI DUNG CH YU CA TH CÂN BNG IM
1.2.1 Tm nhìn, chin lc
Tm nhìn: là mt ý tng cho nhng gì mà mt t chc mong mun đt
đc. Nó ging nh là c m ca nhà lãnh đo hoc các nhà sáng lp. Tm nhìn
cho thy phng hng tng lai mà t chc đó mong mun hng đn.
Có hai phng pháp đ phát trin tm nhìn:
- Phng pháp 1: Phng pháp phng vn trc tip nhà qun tr.
- Phng pháp 2: Phng pháp hng v tng lai.
62%
15%
13%
3%
7%
0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70%
Th cân bng đim
Tùy chnh
Qun lý cht lng toàn din
Ci thin nng sut bao gm 2 yu t:
- Th nht: Ct gim chi phí.
- Th hai: S dng hp lý hn tài sn tài chính và vt cht ca công ty.
Tng trng doanh thu bao gm 2 yu t:
12
- Th nht: to ra nhiu hn doanh thu và thu nhp t các khách hàng hin
ti.
- Th hai: to ra doanh thu tng thêm bng cách gii thiu nhng sn phm
mi, bán cho nhiu khách hàng mi và m rng vào các th trng mi.
Mt s mc tiêu và thang đo ca phng din tài chính:
Bng 1.1: Các mc tiêu và thang đo ca phng din tài chính
Mc tiêu Thang đo
Tng thêm giá tr cho c
đông
- Ch s thu nhp trên vn s dng (ROCE)
- Giá tr kinh t tng thêm (EVA)
- H s giá ghi s trên giá th trng
Ci tin cu trúc chi phí - Chi phí cho mi đn v, ci thin hot đng đ
cnh tranh
- Chi phí bán hàng, qun lý doanh nghip cho mi
đn v đu ra hoc % doanh s
Tng tài sn s dng - H s doanh s bán hàng/tài sn
- H s vòng quay hàng tn kho
- % nng sut s dng
Nâng cao giá tr khách hàng
hin ti
- % tng trng trong kinh doanh t khách hàng
hin ti
- % tng trng doanh thu
Bng 1.2: Các mc tiêu và thang đo ca phng din khách hàng
Th phn
Kh nng
sinh li t
khách hàng
Gi chân
khách hàng
Th phn
mc tiêu
Tha mãn
khách hàng
Thu hút
khách hàng
14
Mc tiêu Thang đo
t đc s tha mãn và lòng
trung thành ca khách hàng
- S tha mãn ca khách hàng trong th phn mc
tiêu
- % khách hàng quay li
- % tng trng trong doanh thu t khách hàng
hin ti
- S sn sàng gii thiu
Thu hút khách hàng mi - % khách hàng mi kim đc
- Chi phí cho mi khách hàng mi kim đc
- % doanh s t khách hàng mi
Nâng cao th phn - Th phn trong phân khúc khách hàng mc tiêu
Ci thin li nhun thu đc
t khách hàng