B GIÁO DO
I HC KINH T T.HCM PHAN TH HUY
QUN LÝ NGUN VN TÍN DNG ODA TI
NGÂN HÀNG PHÁT TRIN VIT NAM
- S GIAO DCH II
LUC S KINH T
NG DN KHOA HC:
PGS.TS NGUYN
TP. H Chí Minh – Nm 2014
un lý ngun vn Tín dng ODA ti Ngân hàng
Phát trin Vit Nam - S Giao d
DANH MC CÁC CH VIT TT
ADB: Ngân hàng Phát trin châu Á
ADFIAP: Hip hnh ch tài chính phát trin C
BCTC: Báo cáo tài chính
m tin vay
CP: C phn
CIC : Trung tâm thông tin tín dng
DAC: y ban H tr Phát trin
DN: Doanh nghip
DNNN : Doanh nghic
GTVT: Giao thông vn ti
HCSN: hành chính s nghip
tr sa
JBIC: Ngân hàng hp tác quc t Nht Bn
p tác quc t Nht Bn
i
1.1.4.1. ODA là mt ngun vn có vai trò quan trng đi vi nhim v xây dng c s kt
cu h tng kinh t-xã hi và phát trin kinh t 9
1.1.4.2. ODA giúp cho vic tip thu nhng thành tu khoa hc, công ngh hin đi 9
1.1.4.3. Ngun vn ODA giúp cho phát trin con ngi 10
1.1.4.4 ODA vi các chng trình cu tr khn cp 10
1.1.4.5. ODA giúp điu chnh c cu kinh t. 10
1.1.5. Phân tích u đim và hn ch ca vn ODA 11
1.1.5.1. u đim ca ngun vn ODA 11
1.1.5.2. Hn ch ca ngun vn ODA 12
1.2. Kinh nghim qun lý ngun vn tín dng ODA ca ngân hàng phát trin các nc
trên th gii. 13
1.2.1. Tng quan v ngân hàng phát trin 13
1.2.1.1. Khái nim v ngân hàng phát trin 13
1.2.1.2. c đim khác bit gia Ngân hàng phát trin và ngân hàng thng mi 14
1.2.1.3. Vai trò chính ca ngân hàng phát trin 15
1.2.1.4. Vai trò ca ngân hàng phát trin trong vic qun lý ngun vn tín dng ODA 16
1.2.2. Kinh nghim qun lý ngun vn tín dng ODA ca các ngân hàng phát trin trên
th gii 19
1.2.2.1 Ngân Hàng Phát Trin Châu Á (ADB) : 19
1.2.2.2. Ngân hàng Hp tác Quc t Nht Bn (JBIC) và C quan hp tác và phát trin
Nht Bn (JICA): 22
1.2.2. 3. Vn phòng Kinh t K hoch cùng vi B Ngân kh ca Malaysia 24
1.2.3. Mt s bài hc kinh nghim rút ra cho Ngân hàng Phát trin Vit Nam 26
KT LUN CHNG 1 27
CHNG 2: THC TRNG QUN LÝ NGUN VN TÍN DNG ODA TI NGÂN
HÀNG PHÁT TRIN VIT NAM - S GIAO DCH II. 28
2.1. Gii thiu tng quan v Ngân hàng Phát trin Vit Nam và Ngân hàng Phát trin Vit
Nam - S Giao dch II 28
2.1.1. Ngân hàng Phát trin Vit Nam (NHPT) 28
2.1.1.1 Lch s hình thành 28
2.3.2.3 Tn ti, hn ch trong công tác qun lý thu hi n vay: 51
2.3.2.4. Tn ti, hn ch trong công tác x lý ri ro 52
2.3.2.5. Mt s hn ch khác 53
2.3.3. Nguyên nhân 53
2.3.3.1. Nguyên nhân khách quan 53
2.3.3.2. Nguyên nhân ch quan 56
KT LUN CHNG 2 58
CHNG 3: GII PHÁP QUN LÝ NGUN VN TÍN DNG TI NGÂN HÀNG
PHÁT TRIN VIT NAM - S GIAO DCH II. 59
nh hng phát trin ca Ngân hàng Phát trin Vit Nam và Ngân hàng Phát trin
Vit Nam S Giao dch II 59
3.1.1 nh hng phát trin ca Ngân hàng Phát trin Vit Nam (NHPT) 59
3.1.1.1. Mc tiêu tng quát 59
3.1.1.2. Mc tiêu c th: 59
3.1.1.3. nh hng hot đng 60
3.1.1.4. Tái c cu li hot đng NHPT 61
3.1.2. nh hng phát trin Ngân hàng Phát trin Vit Nam - S Giao dch II 62
3.1.2.1 Phng châm thc hin: 62
3.1.2.2 Mc tiêu nhim v c th: 62
3.1.2.3 C cu li hot đng tín dng giai đon 2013 - 2015 63
3.2. Mt s gii pháp nâng cao cht lng qun lý ngun vn tín dng ODA ti Ngân
hàng phát trin Vit Nam - S Giao dch II 64
3.2.1. Nâng cao cht lng công tác thm đnh, quy trình kim soát chi rõ ràng, minh
bch và đn gin hóa th tc cho khách hàng 64
3.2.2. Yêu cu khách hàng thc hin các gii pháp phòng nga ri ro, cung cp các tài
sn bo đm an toàn cho ngun vn vay 65
3.2.3. Tng cng công tác kim tra giám sát khách hàng, d án, tài sn BTV. 66
3.2.4. Trin khai t chc quyt lit, bài bn trong công tác thu hi, x lý n , phn đu
hoàn thành nhim v đc giao 67
3.2.5. Phòng nga n quá hn và có phng án x lý n phù hp 69
S Giao dch II còn nhiu bt cc gii ngân, kim soát chi còn chm, qun lý
c s cht ch, cùng v quá hn có du hiu gia
ng tn tt li cho quá trình
ng tín dng ODA ca Ngân hàng Phát trin và n uy tín ca Chính
ph i vi các nhà tài tr. Vì vy, vic nghiên cu tìm ra nguyên ngân ca nhng mt
hn ch xut phù hp giúp cho vic qun lý ngun vn tín dng
ODA ti Ngân hàng Phát trin Vit Nam - S Giao dch II là thc s cn thit.
M gng thu thp tng hp s li tài
chc chn còn nhiu thiu sót, rt mong nhc nhiu ý kia quý bn
c và th v nghiên cc hoàn thi
2. Mu c tài:
- H thng hóa nhng v lý lun chung v ODA và qun lý ngun
vn tín dng ODA ca Ngân hàng Phát trin.
- ánh giá thc trng hong qun lý ngun vn tín dng ODA ti Ngân hàng
Phát trin Vit Nam - S Giao dch II trong thi gian qua, t ng mt còn
tn ti, hn ch và nguyên nhân ca nhng tn ti hn ch
2
- t s gii pháp, kin ngh nhm nâng cao hiu qu qun lý ngun vn
tín dng ODA ti Ngân hàng Phát trin Vit Nam - S Giao dch II.
3. ng và phm vi nghiên cu:
- ng nghiên cu: Hong qun lý ngun vn tín dng ODA ti Ngân
hàng Phát trin Vit Nam - S giao dch II
- Phm vi nghiên cu: Trong khuân kh tài nghiên cu thc trng qun lý các
d án tín dng ODA do Ngân hàng Phát trin Vit Nam - S giao dn lý.
4. u:
c s dp thng
h liu và x lý thông tin nhm nghiên cu các v lý
thuyt và thc t.
5. B cc c tài
n.
Theo y ban H tr Phát trin (DAC, ng dòng
tin chy t các t chc và vùng lãnh th (theo danh sách
c nhn ODA cc cung cp bc, bao gm c
chính quyn tia i giao
dch:
- c qun lý nhy phát trin kinh t và phúc li c
phát trin; và
- Chng yu t t 25 % giá tr giao dch
p tác quc t Nht Bn (JICA, ng ODA
là s h tr tài chính ca các t chc, nhóm, bao gm các chính ph
chc quc t, các t chc phi chính ph c
phát trin kinh t xã hnh ca y ban H tr Phát trin
4
(DAC) và T chc Hp tác Kinh t và Phát trin (OECD), ODA phng ba yêu
cu sau:
- c thc hin bi các chính ph ho;
- My phát trin kinh t và phúc li xã hi c
ang phát trin;
- u khou t cp ít nht 25%.
Mt cách khái quát, chúng ta có th hiu ODA bao gm các khon vin tr
không hoàn li, vin tr có hoàn li, hoc tín da các Chính ph, các t
chc liên Chính ph, các t chc phi Chính ph, các t chc thuc h thng Liên hp
quc (United Nations -UN), các t chc tài chính quc t
chm phát trin.
1.1.2. c đim ca ngun vn ODA
- Theo Tew ( 2011), vn ODA là ngun vc phát
trin, các t chc quc t i vm phát trin. Vi mc tiêu tr
m phát trin, vt c ngun tài
1.1.3.1. Theo tính cht tài tr (theo Jingru,2004)
- Vn ODA không hoàn li: là hình thc cung cp vc nhn vin
tr không phi hoàn tr vn và lãi cho bên vin tr. Vn ODA không hoàn lng
ng d án thuc: dân s, y t, giáo
do, hoc các v xã hm nghèo, phát trin giao thông nông
thôn và min núi, bo v ng.
- ODA vay u đãi: Là khon v lãi sut, thi gian ân hn và thi
gian tr nm bo yu t không hoàn li ca khon vay ti thiu phi là 25% tng
giá tr khoi vi khon vay không ràng buc và 35% tng giá tr khoi
vi khon vay có ràng buc. Nhu king áp dng bao gm:
+ Lãi sut t
+ Thi gian vay n
6
+ Thi gian ân hn (không tr lãi hoc hoãn tr n) t vn
vay có thi gian phát huy hiu qu.
- Vn ODA hn hp: là khon vn ODA kt hp mt phn vn không hoàn li
vi mt phn vn vay có hoàn lu kin ca OECD, nhng yu t không
hoàn li phi 25% tng giá tr ca các khon vc có th kt hp
mt phn không hoàn li vi mt phn tín dt phn tín di
m bo yu t không hoàn li ca khoi thiu phi là 25% tng
giá tr khoi vi khon vay không ràng bui vi khon vay có ràng
buc.
1.1.3.2. Theo phng thc cung cp:
Theo JICA (2008), các ODA có th c cung cp theo hình thc vay d án
hoc vay không theo d án:
- Vay d án
+ Các khon cho vay d án
Các khon vay d án, chim phn ln nht ca vu td
án ng giao thông n , thy li, c c và các
+
Kho tr c nhn ci thin các chính sách và thc
hin ci cách h thng nói chung. So vi các khon vay khác, các khon vay h tr thc
hin chic quc gia, các chic gim nghèo trong nhp th. Các
tha thuc ký kt da trên vic xác nhn mc ci cách c ca
chính ph c i tác. Trong nhi ph bin nht ca các khon
vay loi này là tii tác nhm thc hin mc tiêu
dài hn là ci cách th ch . Có rt nhing h
các loi hình thng tài tr gia Ngân hàng Th gii và các ngân hàng
phát tri
+ Các khon cho vay hàng hóa
8
Nhm nh nn kinh t cc tip nhn, các khon vay hàng hóa cung cp
tài chính gii quyt cho vic nhp khu các vt liu cp thit
triphi mt vi nh. Các khoc s
dng vi các mt hàng nhp khp và nguyên liu , phân bón,
thuc tr sâu, nông nghip và các loi máy móc c tho thuc gia hai chính
ph i nhn.
1.1.3.3. Theo các điu kin đ đc nhn tài tr
- ODA không ràng buc nc nhn: vic s dng ngun tài tr không b ràng
buc bi ngun s dng hay m dng.
- ODA có ràng buc nc nhn:
+ Bi ngun s dc mua sm hàng hóa, trang thit b hay dch
v bng ngun vn ODA ch gii hn cho mt s c tài tr s hu hoc
kii vi vin tr c các công ty ci
vi vin tr
+ Bi m dng: Ch c s dng cho mt s c nhnh hoc
mt s d án c th.
1.1.3.4. Theo nhà cung cp tài tr:
C
n
1.1.4.2. ODA giúp cho vic tip thu nhng thành tu khoa hc, công ngh hin đi
Mt trong các yu t quan trng góp phy nhanh quá trình công nghip
hóa, hii hóa là thành tu khoa hc k thut công ngh mi. Thông qua các d án
ODA, các nhà tài tr có nhng hong nhm giúp c tip nhn
công ngh p tài lit, t chc các bui hi ta vi
s tham gia c c ngoài, c cán b c ngoài, c trc tip
chuyên gia sang h tr thc hin d án và cung cp nhng thit b k thut, dây chuyn
công ngh hit trong nhng li ích lâu dài cho c tip nhn.
10
1.1.4.3. Ngun vn ODA giúp cho phát trin con ngi
c giáo dc, ngun vn ODA vt cht,
k thut cho công tác dy và hc ca tt c các cp hc (d án giáo dc tiu hc, d án
trung h, d án trung hc ph thông, d án giáo di hc, d án dy ngh ),
c công tác k hoch và qun lý giáo dc, gi sinh
i hi hc
Tng ngun vn ODA dành cho giáo do chim mt phn trong tng
kinh phí giáo dn ci thin chng và hiu qu ca công tác
giáo dng m vt cht k thut cho vic nâng cao cht
ng dy và hc. Nhic vi mng ln cán
b o v khoa hc công ngh và kinh t.
c y t, vic ci thin và nâng cao chng trang thit b
khám cha bnh thông qua các d án vin tr không hoàn li. Các d án hp
tác k thut ca Nht Bc y t c ca
y bác s t b khám cha bi thii
sng cc bit là dân nghèo thành th.
1.1.4.4 ODA vi các chng trình cu tr khn cp
nô
-
-
12
1.1.5.2. Hn ch ca ngun vn ODA
Bên cnm là mt s hn ch ca vn ODA có th k
- V kinh tc tip nhn ODA phi chp nhn r b dn hàng rào thu quan
bo h ca các ngành công nghip non tr và bng thu xut nhp khu hàng hóa ca
c nhn tài tr c tip nhn ODA c yêu cu t c m ca th
ng bo h cho nhng danh mc hàng hóa mi cc tài tr; yêu cu có nh
i vc ti
vc hn ch, có kh i cao.
- V chính tr, Vin tr cc phát trin không ch n là vic tr
giúp hu ngh mà còn là mt công c li h thit lp và duy trì li ích kinh t và v
th chính tr c tài tr. Nhc cp tài tr c tip nhn phi
thay i chính sách phát trin cho phù hi ích ca bên tài tr.
Ngân hàng phát trin còn khuyn khích tit kia cng.
Theo Hip h nh ch tài chính phát trin C
(Association of Development Financing Institutions in Asia and the Pacific) vit tt là
ADFIAP (2009), Ngân hàng phát tri nh
thm khác nhau. th chung nht thì Ngân hàng
phát trin là m c mt m
bn vng ca s phát trin. Trong bi cnh ri mong mun m phát trin
bao gm toàn b các tin b kinh t-xã hi. Ngân hàng phát tri
t hình thc trung gian tài chính cung cp tài chính cho các d án
t nn kinh t n.
C ng ma ngân hàng phát tri t
n mt m phát triphát trin giúp b sung vn dài
dn cho th ng vn c c s phát tri i
không cung cp ngun vn dài hn.
Ngân hàng phát tring thuc s hu cc, vi vn góp chính và
quan trng nht ca Chính ph mi quc gia. Hình thc góp vn có th là vn ch s
14
hu, c phn hoc vn vay. ng 9 trong s 10 Ngân
hàng phát tric s hu bi chính ph.
T nhc khuyn khích bi Ngân hàng Quc t Tái thit và Phát
tric gi là Ngân hàng Th gii), s ng Ngân hàng Phát trin ca các
n này, nhic trên th gii các t
chc phát tric thành lc gi là Ngân hàng Phát trin.
Mt s Ngân hàng Phát trin ln trong khu vc bao gm Ngân hàng Phát trin liên bang
Mc thành ln châu Á, bu hong vào
Phát tric thành l
Quc t v hp tác kinh t c thành li Liên Xô, Bulgaria, Tip
Khc, Hungary, Mông C, Ba Lan, Romania là thành viên. Cuba và Vit
nhm tài tr cho hong i gia các
hàng vay. Nó tp trung vào 5 yu t: c, vn, tài sn th chp và
u kin, vic tr n da vào kh i vay (thm chí t các ngun
chính d án ó.
- Thi hn ca khon vay: Mt ngân hàng phát trin cung cp ch yu là khon
vay trung - dài hn (k hn trên mc lii cung cp
các khon vay ch yu là ngn hn (k hi m
- Các ngun qu cho vay: Ngân hàng phát trin ph thuc vào vn ca
chính ph, ngun vn dài hn, ví d vn ODA t c ngoài (song
c t t chc tài chính gii, Ngân hàng Phát
trin Châu Á, v.v. Mt ngân hàng t i ng có vn ng ln t chính
khách hàng vay vn ca nó.
- Phm vi t chc: Ngân hàng phát trin v n là mt t chc chuyên ngành
nên vic phân nhánh và sn phc gii hn, trong khi ci có
th cung nhiu sn phm ng và có th m thêm nhiu chi nhánh.
1.2.1.3. Vai trò chính ca ngân hàng phát trin
Ngân hàng phát trin có ít nht sáu vai trò quan trng trong s phát trin kinh t
ca mc (ADFIAP, 2009):
16
Th nht, vai trò là nhà cung cp vu tiên cho nhc quan trng
chuyn giao công ngh, các ngành công nghip chic, các vn
ng, vv
Th hai, t t chc tiên phong phát tri mô hình
mi nhm n vn m rng các d án tài chính có cách
thc hid án xây dng - vn hành và chuyn giao / cho thuê / s
hu tài chính, trái phiu, tài chính vi mô, v.v
Th ba, t cht xúc tác, tham gia mt vai chính trong vic to ra các gói
tài chính mi vi s tham gia ci và t chc tài chính khác
cho vay hp vn i vi các d án ln, bo lãnh tín dng cho ngành công nghip
mi thành lp, vv Hình 1.1: Các kênh h tr phát trin chính thc ODA
(Ngun: Mekong Institute,2006)
Hình 1.1 mô t n ODA t nhà tài tr i
nhn tip nhn ngun tài tr. Phn ln các lung vin tr c tài tr t các ngun lc
công, tc là, tin ca chính ph ng t vic np thu bc
nhà tài tr. Chính ph chu trách nhim i vi nhng c tri này trong vic s dng hiu
qu ngun vn ODA.
Vc tài tr cho c khu v i vi khu vc
công, ngun vc chuyn cho chính ph c tip nh
quan chuyên qu n, Qu Liên hip qu
quan chuyên ngành; các T chc phi chính phi vi khu vn
c chuy Liên hip qu
chuyên ngành; các T chc phi chính ph; ngoài ra còn có T chc do khu v
vn.
Nhà tài tr
c
Ngân hàng
Phát trin
Khu vc
Khu vc
công
Qu Liên hip
qu
trình/ C
chuyên ngành
các
là
Ngân hàng này USD
p
100,000,000 (Cohen,
Jacquet và Gleneagles, 2011).