B GIỄO DC VĨ ĨO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHệ MINH
NGUYN TRN CAO TN KHOA CỄC NHỂN T NH HNG N ụ NH S
DNG THNG MI IN T  VIT NAM LUN VN THC S KINH T

Tp. H Chí Minh ậ 2014
B GIỄO DC VĨ ĨO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHệ MINH
NGUYN TRN CAO TN KHOA



Tóm tt
Nghiên cu vi mc đích xác đnh các nhơn t nh hng đn Ủ đnh s
dng thng mi đin t (TMT)  Vit Nam, đng thi đo lng mc đ tác đng
ca các nhơn t nƠy đn Ủ đnh s dng TMT. T đó hƠm Ủ qun tr cho các nhƠ
cung cp dch v TMT cn chú trng đn nhng vn đ gì đ nơng cao nng lc
cnh tranh trong mt môi trng kinh doanh toƠn cu nh hin nay.
Nghiên cu s dng phng pháp phơn tích h s Cronbach’s Alpha vƠ
phng pháp phơn tích nhơn t khám phá EFA đ kim đnh vƠ xơy dng thang đo.
Sau đó s dng phng pháp phơn tích hi quy đa bin đ đo lng mc đ tác
đng ca các nhơn t đn Ủ đnh s dng TMT  Vit Nam. Kt qu s đc kim
đnh đ đm bo mô hình lƠ phù hp.
Kt qu nghiên cu thc nghim đư khng đnh thang đo Ủ đnh s dng
TMT  Vit Nam gm bn thƠnh phn: ắMong đi v giá”, ắNhn thc tính d s
dng”, ắNhn thc tính thun tin”, ắnh hng xư hi” có tác đng trc tip vƠ
cùng chiu đn Ủ đnh s dng TMT vƠ hai thƠnh phn: ắRi ro giao dch”, ắRi
ro sn phm” có tác đng trc tip vƠ ngc chiu đn Ủ đnh s dng TMT.
Mc Lc
Trang ph bìa
Li cam đoan
Tóm tt
Mc lc
Danh mc các kỦ hiu, các ch vit tt
Danh mc bng
Danh mc hình
Chng 1. M U 1
1.1 Lụ DO CHN  TĨI 1

2.4 MỌ HỊNH NGHIểN CU  XUT 23
TịM TT CHNG 2 28
Chng 3. PHNG PHỄP NGHIểN CU 29
3.1 THIT K NGHIểN CU 29
3.2 NGHIểN CU NH TệNH 29
3.2.1 Xơy dng bn tho lun 29
3.2.2 La chn phng pháp nghiên cu đnh tính 31
3.2.3 i tng tham gia 31
3.2.4 Thc hin nghiên cu đnh tính 32 3.2.5 Xơy dng thang đo s b 33
3.2.6 Kt qu hiu chnh thang đo trong nghiên cu đnh tính 36
3.2.7 Tóm tt kt qu nghiên cu đnh tính 41
3.3 NGHIểN CU NH LNG 42
3.4.1 Thit k mu 42
3.4.2 Thu thp d liu 43
3.4.3 Phơn tích d liu 43
TịM TT CHNG 3 47
Chng 4. KT QU NGHIểN CU 48
4.1. C IM MU KHO SỄT 48
4.1.1. Thng kê mô t d liu thu thp đc 49
4.1.2. Thng kê thông tin thuc tính đi tng nghiên cu 51
4.2. ỄNH GIỄ  TIN CY CA THANG O 53
4.2.1. Tiêu chun đánh giá 53
4.2.2. Kt qu phơn tích KMO, Bartlett’s Test vƠ tính đn hng 53
4.2.3. Kt qu phơn tích Cronbach’s Alpha 54
4.3. PHỂN TệCH NHỂN T KHỄM PHỄ EFA 56
4.3.1. Tiêu chun đánh giá: 56
4.3.2. Kt qu phơn tích 56
Danh mc các kỦ hiu, các ch vit tt
TMT: Thng mi đin t
B2C: Business to Consumers / Business to Customers
TRA: Theory of Reasoned Action
PRP: Perceived Risk with Product/Service
PRT: Perceived Risk in the Context of Online Transaction
TAM: Technology Acceptance Model
TPB: Theory of Planned Behavior
TPR: Theory of Perceived Risk
UTAUT: Unified Technology Acceptance and Use Technology
E-CAM: E-Commerce Acceptance Model
EFA: Exploratory Factor Analysis
Tp.HCM: ThƠnh ph H Chí Minh Danh mc bng
Bng 1.1 Bng tng hp c tính doanh s thu đc t TMT 1
Bng 2.1 Bng tng hp các yu t vƠ kt qu ca các nghiên cu trc 22
Bng 2.2 Tng hp các yu t đc đa vƠo mô hình nghiên cu đc đ
xut bi tác gi 25
Bng 3.1 Các bc thc hin nghiên cu 29
Bng 3.2 Bng phát biu thang đo mong đi v giá 37
Bng 3.3 Bng phát biu thang đo nhn thc tính d s dng 37
Bng 3.4 Bng phát biu thang đo nhn thc tính hu dng 38
Bng 3.5 Bng phát biu thang đo nhn thc tính thun tin 38
Bng 3.6 Bng phát biu thang đo nhn thc s tin cy 39
Bng 3.7 Bng phát biu thang đo nhn thc s ri ro liên quan ti sn
phm, dch v 39

Hình 2.5 Mô hình chp nhn công ngh hp nht UTAUT 12
Hình 2.6 Mô hình xu hng s dng thanh toán đin t (Lê Ngc c, 2008)
Hình 2.7 Mô hình t chc nh hng đn sn sƠng vƠ thc hin TMT ca
doanh nghip (Nguyn Thanh Hùng, 2009) 15
Hình 2.8 Mô hình xu hng thay đi thái đ s dng TMT  Vit Nam
(Nguyn Anh Mai, 2007) 16
Hình 2.9 Mô hình các yu t nh hng đn Ủ đnh s dng dch v mua
hƠng đin t qua mng (HoƠng Quc Cng, 2010) 17
Hình 2.10 Mô hình hƠnh vi ngi tiêu dùng trong mua hƠng qua mng
(Hasslinger vƠ cng s, 2007) 18
Hình 2.11 Mô hình lòng tin cy trong hƠnh vi mua hƠng qua mng ca ngi
tiêu dùng (Tang vƠ Chi, 2009) 19
Hình 2.12 Mô hình m rng mô hình TAM cho World-Wide-Web (Moon vƠ
Kim, 2001) 19
Hình 2.13 Mô hình chp nhn các hot đng tƠi chính đin t vƠ TMT khác
(Fang He, 2009) 20
Hình 2.14 Mô hình nghiên cu ca đ tƠi đc đ xut bi tác gi 27
Hình 3.1 S đ quá trình nghiên cu 30
Hình 4.1 Mô hình nghiên cu sau khi điu chnh 59
1

Chng 1. M U
Chng 1 trình bƠy lỦ do chn đ tƠi, mc tiêu nghiên cu, phng pháp
nghiên cu, gii hn đi tng vƠ phm vi nghiên cu, Ủ ngha thc tin vƠ b cc
ca đ tƠi.
1.1 Lụ DO CHN  TĨI
Thng mi đin t (TMT) mi ra đi đư nhanh chóng gơy ra s chú Ủ đi
vi công chúng, cng đng kinh doanh vƠ các nhƠ nghiên cu. Sau đó, cng nhanh
nh lúc xut hin, TMT li tht bi mt cách nhanh chóng. Tuy tng trng chm
li trong nhng nm gn đơy, TMT vn lƠ lnh vc đy tim nng đi vi s m

nghiên cu nhm gii thích các yu t tác đng đn Ủ đnh s dng TMT, nhng
vic áp dng mt mô hình lỦ thuyt trên th gii vƠo Vit Nam có th không phù
hp do các điu kin đc thù riêng v kinh t, vn hóa, xư hiầ NgoƠi ra da trên
d liu tìm kim đc bi tác gi thì đn nay các mô hình nghiên cu ti Vit Nam
vn cha hoƠn chnh do các đ tƠi nƠy ch kho sát mt s nhơn t hay mt s khía
cnh ca TMT nh nghiên cu: Kho sát mt s yu t tác đng đn xu hng s
dng thanh toán đin t (Lê Ngc c, 2008) không kho sát v giá, điu kin
thun tin vƠ nh hng xư hi. Các nhơn t nh hng đn xu hng thay đi thái
đ s dng TMT  Vit Nam (Nguyn Anh Mai, 2007) không kho sát v giá,
nh hng xư hi cng nh các nhơn t chuyên sơu v TMT. Nghiên cu các yu
t nh hng đn Ủ đnh s dng dch v mua hƠng đin t qua mng (HoƠng Quc
Cng, 2010) không kho sát v các nhơn t chuyên sơu v TMT .v.v.
Trc xu hng phát trin ca TMT trên th gii vƠ tình hình TMT ti
Vit Nam, tác gi đư chn đ tƠi lun vn thc s kinh t vi tên gi: ắCác nhơn t
nh hng đn Ủ đnh s dng TMT  Vit Nam” vi đnh hng khám phá
nhn thc ca ngi dùng v Ủ đnh s dng TMT. ng thi đơy cng lƠ tƠi liu
tham kho góp phn nghiên cu các nhơn t nh hng đn Ủ đnh s dng TMT
nói riêng vƠ kh nng phát trin ca TMT ti Vit Nam trong thi gian ti nói
chung.
1.2 MC TIểU NGHIểN CU
Trong khuôn kh ca đ tƠi nƠy, mc tiêu nghiên cu lƠ:
Xác đnh các nhơn t nh hng đn Ủ đnh s dng TMT  Vit Nam.
o lng mc đ tác đng ca các nhơn t nh hng đn Ủ đnh s dng
TMT  Vit Nam.
HƠm Ủ qun tr cho vic phát trin TMT  Vit Nam.
3

1.3 PHNG PHỄP NGHIểN CU
1.3.1 Nghiên cu s b
Mc đích ca nghiên cu s b lƠ nhm lƠm rõ Ủ ngha, hiu chnh, b sung

1.4.3 Phm vi nghiên cu
 tƠi mong mun xác đnh đc nhng nhơn t nh hng đn Ủ đnh s
dng TMT  Vit Nam vi tính khái quát cao, tuy nhiên, vi thi gian nghiên cu
vƠ kinh phí hn hp, nên trong phm vi đ tƠi ch kho sát các đi tng sinh sng
ch yu trên phm vi đa bƠn Tp.HCM vƠ các tnh lơn cn.
1.5 ụ NGHA THC TIN CA  TĨI
Kt qu nghiên cu giúp cho mi ngi quan tơm có c s ban đu v vic
xác đnh đúng đn vai trò ca các nhơn t liên quan đn Ủ đnh s dng TMT 
Vit Nam. Qua đó, tác gi mun đóng góp kt qu nghiên cu ca mình vƠo hiu
bit chung đi vi vic chp nhn s dng TMT. ơy cng lƠ mt hot đng kinh
t còn tng đi mi m, còn b ngõ cho nên rt cn các nghiên cu cho vic áp
dng thƠnh công trong thc t. Các yu t tìm thy trong quá trình nghiên cu có
th đc vn dng đ trin khai mt h thng TMT trong tng doanh nghip c
th sao cho phù hp vi môi trng kinh doanh  Vit Nam. VƠ cng nh đó mƠ
các doanh nghip Ủ thc hn v vai trò ca TMT đ không ngng nơng cao h
thng phc v khách hƠng.
1.6 B CC CA  TĨI
Lun vn bao gm 5 chng
Chng 1: M U
5

Trình bƠy lỦ do chn đ tƠi, mc tiêu nghiên cu, phng pháp nghiên cu,
gii hn đi tng vƠ phm vi nghiên cu, Ủ ngha thc tin ca đ tƠi vƠ b cc
ca đ tƠi.
Chng 2: C S Lụ THUYT VĨ MỌ HỊNH NGHIểN CU
Gii thiu c s lỦ thuyt, mô hình tham kho vƠ các nghiên cu đư thc
hin trc đơy. T đó, đa ra mô hình nghiên cu các nhơn t t nh hng đn Ủ
đnh s dng TMT  Vit Nam.
Chng 3: PHNG PHỄP NGHIểN CU
Trình bƠy phng pháp nghiên cu vƠ thc hin xơy dng thang đo, cách

Trn Công Nghip, 2008).
Theo các đnh ngha TMT đc lit kê bên trên, TMT đc dùng trong
lun vn nƠy đc k tha t 52/2013/N-CP vƠ có Ủ ngha lƠ: TMT lƠ quá trình
mua bán vƠ thanh toán sn phm hay dch v đc thc hin bi ngi tiêu dùng
bng phng tin đin t có kt ni vi mng Internet.
2.1.2 nh ngha Ủ đnh
ụ đnh hƠnh vi lƠ mc đ d đnh thc hin mt hƠnh vi ca mi ngi
(Thuyt hƠnh đng hp lỦ, Fishbein, M., & Ajzen, I., 1975).
7

ụ đnh hƠnh vi lƠ du hiu sn sƠng ca mi ngi khi thc hin mt
hƠnh vi cho trc, vƠ nó đc xem nh lƠ tin đ trc tip dn đn hƠnh vi
(Thuyt hƠnh vi hoch đnh, Ajzen, 1991).
ụ đnh hƠnh vi lƠ kh nng mt ngi s tham gia mt hƠnh vi cho trc
(Institute of Medicine (US) Committee on Communication for Behavior
Change in the 21st Century, 2002, page 31).
Theo các đnh ngha Ủ đnh hƠnh vi đc lit kê bên trên, Ủ đnh đc dùng
trong lun vn nƠy đc k tha t thuyt hƠnh vi hoch đnh, Ajzen, 1991 vƠ có Ủ
ngha lƠ: mc đ sn sƠng ca mi ngi khi thc hin mt hƠnh vi cho trc.
2.1.3 Quan đim ca tác gi v Ủ đnh s dng TMT
Da trên đnh ngha TMT vƠ Ủ đnh bên trên, Ủ đnh s dng TMT đc
dùng trong lun vn nƠy đc k tha t thuyt hƠnh vi hoch đnh, Ajzen, 1991
cng nh 52/2013/N-CP vƠ có Ủ ngha lƠ: Mc đ sn sƠng s dng phng tin
đin t có kt ni vi mng Internet đ mua bán vƠ thanh toán sn phm hay dch
v ca mi ngi.
2.2 CỄC MỌ HỊNH Lụ THUYT LIểN QUAN N  TĨI
Trong na cui th k XX, đư có nhiu công trình nghiên cu Ủ đnh hƠnh vi
ca ngi tiêu dùng, các lỦ thuyt nƠy đư đc chng minh thc nghim  nhiu
ni trên th gii. Di đơy lƠ các lỦ thuyt tiêu biu:
2.2.1 Thuyt hƠnh đng hp lỦ (Theory of Reasoned Action - TRA)

Chun ch
quan
Thái đ
ụ đnh
hƠnh vi
HƠnh vi
tht s
Nhn thc ri ro liên quan đn
giao dch trc tuyn (PRT)
Nhn thc ri ro liên quan đn
sn phm dch v (PRP)
HƠnh vi mua hƠng
(PB)
9

ThƠnh phn nhn thc ri ro liên quan đn giao dch trc tuyn lƠ các ri ro
có th xy ra khi ngi tiêu dùng thc hin giao dch trên các phng tin đin t
nh: s bí mt, s an toƠn vƠ nhn thc ri ro toƠn b v giao dch.
2.2.3 Mô hình chp nhn công ngh (Technology Acceptance Model -
TAM)
Mô hình TAM đc mô phng da vƠo mô hình TRA đc công nhn rng
rưi vƠ tin cy. ơy còn lƠ mô hình cn bn trong vic mô hình hóa vic chp nhn
công ngh thông tin (Information Technology - IT) ca ngi s dng.
Mô hình nƠy có 5 bin chính sau:
Bin bên ngoƠi (bin ngoi sinh): ơy lƠ các bin nh hng đn nhn
thc s hu ích (perceived usefulness) vƠ nhn thc tính d s dng
(perceived ease of use). Ví d ca các bin bên ngoƠi đó lƠ s đƠo to, Ủ kin
hoc khái nim khác nhau trong s dng h thng.
Nhn thc s hu ích: Ngi s dng nhn thy rng vic s dng
các h thng ng dng s lƠm tng hiu qu hay nng sut lƠm vic ca h

Nhn thc
tính d s dng
Thái đ hng
đn s dng
D đnh
s dng
S dng h
thng thc s
ThƠnh phn nhn thc
ThƠnh phn cm tình
ThƠnh phn hƠnh vi
Theo TAM
Nhn thc ri ro liên quan
đn giao dch trc tuyn
Nhn thc ri ro liên quan
đn sn phm dch v
Nhn thc s
hu ích
Nhn thc tính
d s dng
HƠnh vi
mua
11

(1986) vi thuyt nhn thc ri ro (theories of perceived risk - TPR). Mô hình E-
CAM đc nghiên cu thc nghim  hai th trng HƠn Quc vƠ M gii thích s
chp nhn s dng TMT. Nghiên cu nƠy đư cung cp kin thc v các yu t tác
đng đn vic chuyn ngi s dng Internet thƠnh khách hƠng tim nng. Nhn
thc tính d s dng (perceived ease of use) vƠ nhn thc s hu ích (perceived
usefulness) phi đc nơng cao, trong khi nhn thc ri ro liên quan đn sn

dng chu s tác đng ca gii tính vƠ tui. C th, đi vi nam s nh hng đó s
mnh hn n, đc bit lƠ đi vi nam ít tui.
Khái nim mong đi v s n lc
LƠ mc đ d dƠng liên quan đn vic s dng h thng, sn phm công
ngh thông tin mƠ ngi s dng cm nhn. Nó đ cp đn mc đ ngi s dng
tin rng h s không cn s n lc nhiu vƠ d dƠng khi s dng h thng hay sn
phm công ngh thông tin. S nh hng ca s mong đi v s n lc s mnh
hn đi vi n vƠ đc bit đi vi n ít tui vƠ cƠng mnh hn đi vi ngi ít kinh
nghim s dng.
Mong đi v
thƠnh tích
iu kin thun
tin
Tui
ụ đnh s dng
HƠnh vi s dng
Gii tính
Kinh Nghim
Mong đi v s
n lc
nh hng xư
hi
Tình nguyn s dng
13

Khái nim nh hng xư hi
LƠ mc đ mƠ ngi s dng nhn thc rng nhng ngi quan trng khác
tin rng h nên s dng h thng mi. nh hng xư hi đc xem lƠ nhơn t quan
trng trc tip nh hng đn Ủ đnh s dng đc th hin qua chun ch quan
(subjective norm) trong các mô hình nh TRA, TAM2ầ Theo mô hình UTAUT