BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH
Nguyn Ngc Dim
HỒN THIN H THNG XP HNG TÍN DNG
DOANH NGHIP TI NGÂN HÀNG THNG MI
C PHN XUT NHP KHU VIT NAM
LUẬN VN THC S KINH TẾ
Tp. H Chí Minh – Nm 2013
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH
MC LC
LI CAM OAN
MC LC
DANH SÁCH BNG BIU
DANH MC T VIT TT
LI M U 1
CHNG 1: TNG QUAN V XP HNG TÍN DNG DOANH NGHIP
TI NGÂN HÀNG THNG MI 4

1.1 Tng quan v xp hng tín dng DN ti NHTM 4
1.1.1 Khái nim xp hng tín dng 4
1.1.2 i tng ca xp hng tín dng 5
1.1.3 Vai trò quan trng ca xp hng tín dng DN ti NHTM 5
1.1.4 Nguyên tc xp hng tín dng 5
1.1.5 Quy trình xp hng tín dng 6
1.1.5.1 Thu thp thông tin 7
1.1.5.2 Phân loi theo ngành và quy mô 7
1.1.5.3 Phân tích và chm đim các ch tiêu 8
1.1.5.4 a ra kt qu xp hng tín dng 10
1.1.5.5 Phê duyt và s dng kt qu xp hng 10
1.2 Lý thuyt v h thng XHTD 10
1.2.1 H thng XHTD theo ch s Z ca Altman 11
1.2.2 H thng XHTD theo phng pháp chuyên gia 14
1.2.3 H thng XHTD theo theo mng n ron thn kinh 15
1.3 Mt s h thng xp hng tín dng đang đc áp dng ti các t chc
XHTD quc t và ti NHTM Vit Nam 15


2.2.7.1 Ch tiêu tài chính 41
2.2.7.2 Ch tiêu phi tài chính 43
2.3 ánh giá tài sn đm bo trong XHTD doanh nghip 44
2.3.1 Mc đích 44
2.3.2 ánh giá tài sn đm bo cho mc đích trích lp d phòng 45
2.3.3 ánh giá tài sn bo đm cho mc đích xét duyt cp tín dng. 47
2.4 Kt qu kho sát v thc trng hot đng XHTD doanh nghip ca
Eximbank 50
2.4.1 Phng pháp kho sát 50
2.4.2 Thc hin kho sát 50
2.4.3 Kt qu kho sát 51
2.4.3.1 Quy trình XHTD 51
2.4.3.2 H thng XHTD ni b 51
2.4.3.3 Công tác XHTD 53
2.5 Nghiên cu mt s tình hung xp hng tín dng thc t ti Eximbank 53
2.5.1 Nghiên cu trng hp th nht: Doanh nghip đã đc xp loi AA
nhng có xu hng phát sinh n xu 54

2.5.2 Nghiên cu trng hp th hai: Doanh nghip đã đc xp loi A nhng
có xu hng phát sinh n xu 57
2.6 ánh giá h thng XHTD doanh nghip ni b ca Eximbank 59
2.6.1 Kt qu đt đc 59
2.6.2 Hn ch 60
2.6.3 Nguyên nhân 62
2.6.3.1 Nguyên nhân ch quan 62
2.6.3.2 Nguyên nhân khách quan 64
CHNG 3: HOÀN THIN H THNG XP HNG TÍN DNG DOANH

thông tin ca Trung tâm thông tin tín dng (CIC) 77

KT LUN 78
TÀI LIU THAM KHO
PH LC
DANH SÁCH BNG BIU
Bng 1.1 : Quy trình XHTD chung
Bng 1.2 : Quy trình XHTD theo phng pháp chuyên gia
Bng 1.3 : H thng ký hiu xp hng công c n dài hn ca Moody’s
Bng 1.4 : Các ch tiêu chm đim tài chính Doanh nghiêp ca Y&Y
Bng 1.5 : Ma trn XHTD kt hp gia tình hình thanh toán n và tình hình tài
chính ca E&Y
Bng 1.6 : Bng tính trng s ch tiêu tài chính và phi tài chính ti BIDV
Bng 1.7 : im trng s các ch tiêu phi tài chính chm đim XHTD doanh
nghip ca BIDV
Bng 1.8 : H thng ký hiu HTD ca BIDV
Bng 1.9 : im trng s các ch tiêu tài chính và phi tài chính chm đim
XHTD doanh nghip ca Vietcombank
Bng 1.10 :Hng dn tính toán mt s ch tiêu phi tài chính trong chm đim
XHTD doanh nghip ca Vietcombank
Bng 1.11 : im trng s các ch tiêu phi tài chính đ XHTD doanh nghip ca
Vietcombank
Bng 1.12 : H thng ký hiu XHTD doanh nghip ca Vietcombank
Bng 1.13 : Nhóm các ch tiêu phi tài chính theo h thng XHTD ti ACB
Bng 1.14 : Xp hng khách hàng và phân loi n sau khi XHTD ti ACB
Bng 2.1 : Tình hình tài chính Eximbank qua các nm
Bng 2.2 : Bng xp hng tín dng và phân loi n KH ca Eximbank

CIC Trung tâm Thông tin tín dng ca Ngân hàng Nhà nc
DN Doanh nghip
E&Y Công ty TNHH Ernst &Young Vit Nam
KH Khách hàng
Moody’S Moody’s Investors Service
NHNN Ngân hàng Nhà nc Vit Nam
NHTM Ngân hàng thng mi
S&P Standard & Poor’s
TCTD T chc tín dng
TSB Tài sn bo đm
TMCP Thng mi c phn
Vietcombank Ngân hàng TMCP Ngoi Thng Vit Nam
XHTD Xp hng tín dng 1 LI M U
1. Lý do chn đ tài
Ngân hàng đóng vai trò trung gian tài chính quan trng trong nn kinh t, đó
là dn vn t ni nhàn ri đn ni có nhu cu vn phc v cho sn xut, kinh doanh
và tiêu dùng.  có th cp vn cho các cá nhân và t chc kinh t mt cách chun
xác và kp thi, ngân hàng cn xây dng mt h thng phân loi, xp hng đã chn
lc khách hàng. Vic phân loi và xp hng khách hàng cng là phù hp vi chun
mc quc t ca Hip c Basel II. Ti M và các nc Châu Âu, xp hng tín
dng khách hàng vay rt ph bin và đc xem là điu kin đu tiên đ cp tín dng
và dành cho khách hàng các u đãi hoc hn ch v giao dch tín dng.
Ti Vit Nam, thu nhp mang li t tín dng luôn chim t trng ln trong
tng ngun thu ca ngân hàng điu này rt khác bit so vi các ngân hàng nc

4. Tài liu và phng pháp nghiên cu:
4.1 Tài liu ngiên cu
- Tài liu th cp: Thu thp t các bài vit, các bài báo tng hp v h thng
xp hng tín dng, các vn bn quy đnh, hng dn v xp hng tín dng ca
Eximbank và mt s NHTM, t chc tài chính khác, nhng báo cáo thng niên,
báo cáo tng kt hot đng ca Eximbank,…
- Tài liu s cp: thu thp thông qua kt qu kho sát ý kin ca các cán b
tín dng ca Eximbank
4.2 Phng pháp nghiên cu
- Phng pháp phân tích lý thuyt: là phng pháp phân tích lý thuyt thành
nhng mt, nhng b phn, nhng mi quan h theo lch s thi gian đ nhn thc,
phát hin và khai thác các khía cnh khác nhau ca lý thuyt t đó chn lc nhng
thông tin cn thit phc v cho đ tài nghiên cu.
- Phng pháp tng hp lý thuyt: là phng pháp liên kt nhng mt, nhng
b phn, nhng mi quan h thông tin t các lý thuyt đã thu thp đc thành mt
chnh th đ to ra mt h thng lý thuyt v ch đ nghiên cu.
- Phng pháp thu thp bng chng thông qua vic xem xét rà soát đi chiu
gia các tài liu, s liu có liên quan vi nhau, nh đi chiu gia các s sách vi
3 s liu kim kê thc t, gia k hoch và thc hin, gia k hoch và thc t và t
đó đa ra nhng kt lun và đánh giá c th.
- Phng pháp mô t thng kê: S dng đ thng kê các kt qu XHTD ti
ngân hàng, thng kê s liu k toán, phân tích kt qu XHTD vi phòng nga ri ro
tín dng.
- Phng pháp so sánh: So sánh các s liu thng kê thu thp đc qua các
k báo cáo đ đánh giá mô hình XHTD khác hàng ca Eximbank.
5. K cu ca đ tài
Ngoài phn m đu và kt lun, lun vn bao gm 03 chng:

nhau nh “xp hng tín nhim”, “xp hng tín dng”, “xp loi tín dng” và “phân
loi tín dng”.
V đnh ngha, mi t chc tài chính đnh ngha xp hng dng khác nhau
nhng ni dung ct lõi đu bao hàm ý kin đánh giá cht lng tín dng hay kh
nng tr n ca khách hàng.
Theo Standards & Poor's, xp hng tín dng là nhng ý kin đánh giá v ri
ro tín dng, kh nng và s sn sàng thanh toán các ngha v tài chính mt cách đy
đ và đúng hn ca mt ch th phát hành, nh mt doanh nghip, mt Chính ph
hay mt y ban nhân dân. Xp hng tín dng cng đ cp đn cht lng tín dng
ca mt khon n đn l, nh mt trái phiu doanh nghip hoc mt trái phiu ca
Chính quyn đa phng và xác sut tng đi mà khon phát hành đó có th v
n.
Theo Moody's, xp hng tín dng là nhng ý kin đánh giá v cht lng tín
dng và kh nng thanh toán n ca mt ngha v n riêng l hoc ca ch th phát
hành da trên các kt qu phân tích tín dng c bn và th hin thông qua ký hiu t
AAA đn C.
Nh vy có th hiu, xp hng tín nhim hay xp hng tín dng là các ý kin
đánh giá v cht lng tín dng và s sn sàng thanh toán các ngha v tài chính
(gc và lãi) ca mt đi tng xp hng mt cách đy đ và đúng hn thông qua h
thng phân loi theo ký hiu đã đc xác đnh trc trong sut thi gian tn ti ca
đi tng đc xp hng.
5 Tuy nhiên, kt qu ca xp hng tín dng không hn là hoàn toàn đáng tin
cy cho ngân hàng trong quá trình xét duyt cho vay, do xp hng tín dng có các
đc đim cn lu ý sau:
- Xp hng tín dng phn ánh cái nhìn v tng lai. Trong quá trình xp hng
tín dng, TCTD đánh giá các thông tin lch s, các thông tin hin ti và c lng
tác đng tim tàng ca nhng bin c tng lai có th d báo đc. Vì vy, thông

cho các ch tiêu đc xây dng cho phù hp đ giúp ngân hàng lng hóa mc đ
ri ro trên tng khách hàng c th đc tp trung vào các nguyên tc ch yu bao
gm :
Nguyên tc 1: phân tích tín nhim trên c s ý thc và thin chí tr n ca
ngi đi vay và tng khon vay.
Nguyên tc 2: đánh giá ri ro dài hn da trên nh hng ca chu k kinh
doanh và xu hng kh nng tr n trong tng lai.
Nguyên Tc 3: đánh giá ri ro toàn din và thng nht da vào h thng ký
hiu xp hng.
Trong phân tích XHTD cn thit s dng phân tích đnh tính đ b sung cho
nhng phân tích đnh lng. Các d liu đnh lng là nhng quan sát đc đo
lng bng s, các quan sát không th đo lng bng s là d liu đnh tính. Các
ch tiêu có th thay đi phù hp vi s thay đi ca trình đ công ngh và yêu cu
qun tr ri ro.
Theo các nhà nghiên cu thì các ngành kinh t có tính cnh tranh cao, thâm
dng vn và có tính chu k s ri ro hn các ngành kinh doanh ít b cnh tranh, có
nhiu rào cn gia nhp th trng và có nhu cu sn phm n đnh, d c tính. Mc
đ ri ro ca ngành cng có mi tng quan vi s phát trin ca các điu kin phát
trin kinh t, tài chính trong tng lai bi vì nhng yu t này s nh hng đáng k
đn vic nâng cao hiu qu hot đng sn xut kinh doanh ca doanh nghip trong
ngn hn và dài hn.
Vic thu thp s liu đa vào h thng XHTD cn đc thc hin mt cách
khách quan, linh đng. S dng cùng lúc nhiu ngun thông tin đ có đc cái nhìn
toàn din v tình hình tài chính ca khách hàng vay.
1.1.5 Quy trình xp hng tín dng
7 Quy trình xp hng tín dng đc phân chia thành 05 bc c bn:


xét duyt cp tín dng
Phân loi theo ngành quy
mô
a ra kt qu xp hng
tín dng
Phân tích các ch tiêu và
chm đim
8 Vi nhng doanh nghip có quy mô ln s có li th v quy mô giá thành
sn phm thp, đa dng hóa sn phm, vn ln có th đu t theo chiu sâu ci tin
thit b
Ngc li vi nhng doanh nghip quy mô nh, vn ít kh nng cnh tranh
thp d b phá sn khi gp nhng yu t tiêu cc t bên ngoài.
Ngoài ra, chính sách h tr hay hn ch ca Chính ph cho mt s ngành đc
trng cng nh hng gián tip đn doanh nghip. Ví d nh chính sách khuyn
khích xut khu nông - thy sn và hn ch hoc cm xut khu tài nguyên thiên
nhiên nh khoáng sn, cát, g.
1.1.5.3 Phân tích và chm đim các ch tiêu
Sau khi thu thp thông tin và phân loi khách hàng theo ngành và quy mô,
bc tip theo s là phân tích và chm đim các ch tiêu. Các ch tiêu tính đim ca
mi ngân hàng là khác nhau và trng s ca tng ch tiêu cng có s khác bit tùy
quan đim ca mi ngân hàng. Tuy nhiên, v c bn b ch tiêu phân loi thành hai
nhóm là tài chính và phi tài chính.
Ch tiêu tài chính
ây là các ch tiêu đnh lng đánh giá tình hình tài chính ca doanh nghip,
bao gm ch tiêu thanh khon, ch tiêu cân n, ch tiêu hot đng và ch tiêu thu
nhp. Trng s cho b ch tiêu này thng đc áp dng là 30% cho báo cáo tài
chính cha kim toán và 35% cho báo cáo tài chính đã đc kim toán. Trng s

chính thng đc cán b thm đnh cho đim ch quan nên d dn đn kt qu xp
hng DN b sai lch làm nh hng đn quyt đnh cho vay.
Phân tích bng mô hình đ kt lun v mc xp hng. S dng đng thi ch
tiêu tài chính và ch tiêu phi tài chính. Các ch tiêu tài chính đc chm đim da
trên ngành ngh và quy mô ca doanh nghip thng gm: ch tiêu thanh khon, ch
tiêu cân n, ch tiêu hot đng và ch tiêu thu nhp. Vi mi ch tiêu có mt mc
đim và trng s khác nhau. Các ch tiêu phi tài chính thng gm ch tiêu v kh
nng tr n, uy tín giao dch vi ngân hàng, lu chuyn tin t… c bit đi vi
nhng ch tiêu phi tài chính phi đc thit k cài xen k đ đm bo tính thng
nht trong quá trình đánh giá các ch tiêu và phi đc s dng ht sc linh hot,
khách quan, phù hp vi tng loi hình doanh nghip, tng mt hàng kinh doanh
10 1.1.5.4 a ra kt qu xp hng tín dng
Sau khi chm đim các ch tiêu tài chính, phi tài chính, CBTD tng hp đim
bng vic nhân vi các trng s tng ng.  đa ra kt qu xp hng, CBTD s
đi chiu tng đim khách hàng đt đc vi bng phân loi khách hàng và đa ra
kt qu xp hng khách hàng t AAA đn D.
1.1.5.5 Phê duyt và s dng kt qu xp hng
 đm bo h thng XHTD phù hp vi thc tin, kt qu xp hng phn
ánh đc chính xác mc đ ri ro ca tng khách hàng các ngân hàng cn đnh k
rà soát đ chnh sa hoàn thin h thng c th: theo dõi tình trng tín dng ca đi
tng đc xp hng đ điu chnh mc xp hng, các thông tin điu chnh đc
lu gi; tng hp kt qu xp hng so sánh vi thc t ri ro xy ra kh nng d
báo ca h thng XHTD đang áp dng ti ngân hàng có chính xác cha đ điu
chnh, b sung gim bt các ch tiêu xp hng và trng s ca tng ch tiêu.
1.2 Lý thuyt v h thng XHTD
Trc khi phát trin các h thng đánh giá tín dng và c lng ri ro tín
dng thành nhng mô hình toán hc và thng kê, quyt đnh cp tín dng hoàn toàn

+ l.4X
2
+ 3.3X
3
+ 0.64X
4
+ 0.999X
5

 Nu Z > 2.99: Doanh nghip nm trong vùng an toàn, cha có nguy c phá
sn.
 Nu 1.8 < Z < 2.99: Doanh nghip nm trong vùng cnh báo, có th có nguy
c phá sn.
 Nu Z < 1.8: Doanh nghip nm trong vùng nguy him, nguy c phá sn cao.
Trong đó:
X
1
= VLC/TTS
 VLC: Vn luân chuyn: Tài sn ngn hn - n ngn hn.
 TTS: Tng tài sn
 Nhng khon thua l trong hot đng kinh doanh s làm gim t s X
1

X
2
= LN/TTS
 LN: Li nhun gi li
 TTS: tng tài sn
 T s này đo lng li nhun gi li tích ly theo thi gian.
12

thay đi trên mt khong rng đi vi các ngành khác nhau và các quc
gia khác nhau.
T mt Z ban đu, Altman phát trin thêm Z' và Z" đ có th áp dng theo
tng loi hình ca doanh nghip.
i vi các doanh nghip cha c phn hóa, ngành sn xut:
Z = 0.717X
1
+ 0.84X
2
+ 3.10X
3
+ 0.42X
4
+ 0.998X
5

• Nu Z' > 2.9: Doanh nghip nm trong vùng an toàn, cha có nguy c phá
sn
13 • Nu 1.23 < Z' > 2.9: Doang nghip nm trong vùng cnh báo, có th có nguy
c phá sn.
• Nu Z' < 1.23 : Doang nghip nm trong vùng nguy him, nguy c phá sn
cao.
i vi các doanh nghip khác:
Z = 6.56X
l
+ 3.26X
2

ro nhng thc t mc đ ri ro tín dng tim nng ca mi KH là khác nhau t mc
thp nh chm tr lãi, không tr đc lãi cho đn mc mt hoàn toàn c vn và lãi
14 ca khon vay.
Các thông s phn ánh tm quan trng ca các ch s trong công thc và bn
thân các ch s đc chn không phi là bt bin, đc bit khi các điu kin kinh
doanh cng nh điu kin th trng tài chính đang thay đi liên tc.
H thng không tính đn mt s nhân t khó đnh lng nhng có th đóng
vai trò quan trng nh hng đn mc đ ri ro ca các khon vay nh uy tín ca
KH, mi quan h lâu dài gia KH và NH hay các yu t v mô nh s bin đng
ca chu k kinh t.
1.2.2 H thng XHTD theo phng pháp chuyên gia
Nghiên cu thc nghim ca Bina Lehmann (2003) đã so sánh hai mô hình
hi quy Logistic: mt không bao gm các nhân t mm và hai bao gm các nhân t
mm. Kt qu cho thy các nhân t mm tht s có kh nng ci thin kh nng d
báo ri ro tín dng ca các công ty. Các nhân t cng đc xem xét là t s tài
chính và d liu tài khon thanh toán ca các công ty vay n, các nhân t mm
đc đ cp đn là các ch tiêu phi tài chính. Vic XHTD trên c s kt hp các
nhân t cng và nhân t mm là phng pháp mà các t chc XHTD hàng đu th
gii đang s dng.
Có th hình dung quy trình XHTD đc thc hin theo Bng 1.2
Bng 1.2: Quy trình XHTD theo phng pháp chuyên gia

cha ph bin  nc ta. Nhìn chung, các t chc xp hng tín dng hàng đu trên
th gii gm Fitch, S&P, Moody's s dng ch yu phng pháp chuyên gia, đánh
giá mt cách toàn din v nn kinh t, ngành và công ty. Tuy nhiên, dù s dng
phng pháp mô hình toán hc hay phng pháp chuyên gia, mi h thng xp
hng tín dng đu có mt s khuyt đim nht đnh. Nu nh phng pháp đnh
lng cn s h tr ca các nhân t mm thì phng pháp chuyên gia, t thân đã
cha đng ri ro do yu t ch quan trong xp hng, k thut mng n-ron tuy khc
phc đc khuyt đim ca hai mô hình trên song đòi hi d liu đu vào ln và
vic xây dng rt phc tp. Phng pháp xây dng mô hình xp hng tín dng hay
ri ro tín dng da trên hàm Logistic là phng pháp phù hp đi vi các ngân
hàng thng mi Vit Nam vì yêu cu mu không quá cao, ít ràng buc v mt gi
thit, hin đang đc s dng rng rãi trên th gii. Do vy, các mc tip theo s
đ cp đn các yu t cn thit đ xây dng mt h thng XHTD ni b da trên
phng pháp chuyên gia.
1.3 Mt s h thng xp hng tín dng đang đc áp dng ti các t chc
XHTD quc t và ti NHTM Vit Nam
1.3.1 H thng xp hng tín dng ca Moody’s và S&P
Moody’s Investors Service (Moody’s) và Standard & Poor's (S&P) là hai t
chc tín nhim có uy tín và lâu đi ti M và cng là nhng t chc tiên phong
trong lnh vc xp hng tín dng trên th gii, sau đó có thêm Fitch Investors
Service. Ngày nay, các t chc tín nhim này ca M hot đng trên các th trng

Trích đoạn ánh giá tài nđ mb o cho mc đích trích lp d phịng Ph ng pháp kho sát Nguyên nhân ch quan Nguyên nhân khách quan Nhi mv tr ng tâm 2010 – 2015

---