B GIÁO DC VĨ ĨO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH

NGUYN TH NGC MAI
ÁNH GIÁ TM QUAN TRNG CA MT S
THUC TÍNH CÁ NHÂN CA KIM TOÁN VIÊN
I VI CHT LNG KIM TOÁN CA CÁC
CÔNG TY KIM TOÁN C LP  VIT NAM
LUN VN THC S KINH T
TP. H Chí Minh - Nm 2013

B GIÁO DC VĨ ĨO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH NGUYN TH NGC MAI

Nguyn Th Ngc Mai MC LC






PHN M U 1
1 Tính cp thit c tài 1
2 Tng quan nghiên cu 2
3 Mc tiêu nghiên cu c tài 3
ng và phm vi nghiên cu 3
u 4
i ca lu lý thuyt và thc tin ng dng 4
7 Kt cu c tài 5
  LÝ LUN V CHNG KIM TOÁN VÀ NH
NG CA CÁC THUC TÍNH CÁ NHÂN CA KII

2.3 Thng kê mô t ca mu 34
2.4 Phân tích kt qu nghiên cu 35
2.4.1 Kt qu ca phn lit kê các thuc tính cá nhân cn thii vi mt
kim toán viên 35
2.4.2 Kt qu ca phc 40
2.4.2.1 Kt qu  tm quan trng ca các thuc tính 40
2.4.2.2 Phân tích s khác nhau trong kt qu   a các cp bc
khác nhau 49
2.5 Tóm tt các kt qu nghiên cc 53
 GII PHÁP VÀ KIN NGH 58
3.1  58
3.1.1  58
3.1.2  59
3.2  59
3.2.1 V phía các công ty kim toán 59
3.2.2 V    ng mun tr thành mt kim toán viên chuyên
nghip 63
3.2.3  o và các t chc ngh nghip 64
TÀI LIU THAM KHO
PH LC
DANH MC CÁC Kụ HIU, CÁC CH VIT TT ACCA
Hip hi k toán công chng Anh
AICPA
Hip hi k toán viên công chng Hoa K

DANH MC CÁC HỊNH V,  TH
Hình 2.1: Bi t trng ca các cp bc tham gia kho sát 34
Hình 2.2: Bi t trng ca các công ty tham gia kho sát 35
Hình 2.3: Bi th hin s bin thiên ca giá tr trung bình 42
Hình 2.4: Biu  th hin s chênh lch trong kt qu a các nhóm 50
1

PHN M U
1 Tính cp thit ca đ tài
Chng luôn là s thách thc và là mu mà bt k t
chc và doanh nghiu phi mt trong quá trình hong ca mình.
Hàng hóa, dch v n có chng mm bc kh 
mi và tn ti lâu dài trên th ng. Kit loi hình dch v và
còn là mt loi dch v c bii phi có chng cao tuân th các quy
nh, chun mc ca ngành, ngh và k vng ca xã hi. Bi chng ca mt
cuc kim toán ng rt nhin quynh ca các t chc cá nhân khác
nhau trong nn kinh t  các
nhà chính sáchc.
Hong kic lp  Vii t  Tn nay,
kic lp  Vit Nam ch mn. So vi
th gii thì hong kic lp  Vit Nam còn rt non tr. Tuy nhiên,
cùng vi s phát trin ca nn kinh t, hong kic l
c m rng c v s ng công ty kim toán ln s ng kim toán viên
(KTV).
Có nhiu yu t n chng kim toán (CLKT) c
lp ca KTV, giá phí kim toán, quy mô và m  chuyên nghip ca công ty
kiu t u vào là các thuc tính cá nhân ca KTV  kh
   n trách nhim, tính sáng to, kh  t, kinh
nghim, kin thnh n chng ca kim toán.
Bi vì KTV i trc tip tham gia vào mt cuc kim toán và là yu t

Malone và Roberts v các yu t  gii thích hành vi làm gic
hin thông qua phân tích 257 câu tr li phn hi t cuu tra 16 công ty ki
 thuc tính cá nhân ca mi kim toán viên chuyên
nghip ca các tác gi     



3








 Moh





3 Mc tiêu nghiên cu ca đ tài
H thng hóa các nghiên c có n thuc tính cá nhân
ca KTV   n vic ra quyt nh trong kim toán    nh
n CLKT.
Nghiên cu thc nghim thông qua kho sát các KTV 
m toán t ng kê mô t nhng thuc tính cá nhân c tr
thành mt KTV chuyên nghip.
Thng kê   a   ng c nghiên cu v m  quan

Trong nghiên cu này tác gi  thng li các nghiên c
ng ca thuc tính cá nhân ci vi CLKT.
Nghiên cu này c kt các kinh nghim và nhn thc ca chính bn
thân nh     thc hin công vic kim toán, nhng KTV hành
ngh, t  t cái nhìn tng quát v các thuc tính c có th tr
thành mi KTV chuyên nghip   m ng ca
nhng thui vi mt KTV chuyên nghip trong vic ra quynh mà
thông qua các quyt  n CLKT.
5

Thông qua nghiên cu này, các ng nh phát trin s nghip và
gn bó lâu dài vi ngh kim toán có th rèn luyn và trang b cho mình nhng
thuc tính cn thit  có th ti nghip mà mình yêu thích.
Nghiên cm toán có th nhn thc
các KTV chuyên nghip ti có chic
tuyn d thích hu này có th giúp các công
ty kim toán xây dc mKTV chuyên nghip, cam kt gn bó lâu
c.
Cui cùng nghiên cu này giúp cho các nhà làm lut, các t chc ngh
nghip xây dng các chun mc, chính sách liên quan  có th t s tiêu
chun chung hay gi ý chung v nhng thuc tính cn có ca mt KTV.
7 Kt cu ca đ tài
 tài nghiên cu g
 lý lun v CLKT và ng ca các thuc tính
cá nhân ca KTV i vi CLKT.
c trng v CLKT và chKTV hin nay 
Vii dung và kt qu nghiên cu thc nghim v nh
ng ca các thuc tính cá nhân ca KTV i vi CLKT.
t v các kt qu nghiên ct s
 xut cho các công ty kim toán, các KTV i mun tr thành

t nhi CLKT:
Chng hn, theo DeAngelo (1981), CLKT là kh KTV:
1) phát hin sai sót trng yu trong báo cáo tài chính ca khách hàng.
7

2) báo cáo các sai sót trng y
Hay CLKT da trên khía cnh m m bo cho rng vì mc
a ki cung cm bo trên báo cáo tài chính (BCTC) cho nên
CLKT là xác sut mà BCTC không cha sai sót trng yu (Palmrose, 1988). Trong
thc t     dng kt qu ki      tin cy ca
BCTC c ki phn ánh CLKT.
Có mt s  CLKT trong các tài li cn các trách
nhim ca KTV trên các khía cnh ca quá trình kim toán, mc tiêu ca cuc kim
m toán Chính ph M - GAO (c
thc hituân th chun mc kic chp nhn (GA cung
cm bo hp lý rng các BCTC c kim toán và thuyt minh liên quan (1)
trình bày theo các nguyên tc k c chp nhn (GAAP) và (2) không
b sai sót trng yu cho dù là do sai sót hoc gian ln. Nhng nhà nghiên cu khác
li tp trung vào vic phát hin li và kt qu BCTC, h cho rng mt cuc kim
toán có chng cao s phát hic sai sót trong báo cáo thu nhp và nâng cao
 tin cy ca BCTC (Chan và Wong, 2002; Gul và cng s, 2002; Behn và cng
s, 2008; Chang và cng s, 2009). a, mt s nghiên cu ch ra rng
CLKT có liên quan trc tin s ng công vic kim toán (Carcello và cng
s, 2002). Tuy có nhiu ý kin khác nhau v v này, tuy nhiên có mt gi nh
ng rng KTV càng thc hin nhiu th tc kim toán thì càng có nhiu
i thu thc các bng chng kim toán  và thích hp t n
nâng cao CLKT.
Tóm li, hin nay     ng nht v CLKT. Nhn thc
m) v CLKT ph thuc rt nhiu vào vic nhìn nhi con
mi s dng, KTVi làm lut hay xã hi - tt c nhi có liên

bi cnh hin ti vào cui cuc kim toán (tu ra và bi cnh).
Theo    ra mt khuôn kh cho s hiu bit và nghiên cu
CLKT.   ng CLKT là mt khái nim phc tp và là mt th liên tc
(Francis, 2011). Francis lp lun rng CLKT b  ng bi sáu nhân t bao
9

gu vào kim toán (các th nghim kim toán và nhân s ca cuc kim
toán), (2) quy trình kim toán (vic áp dng các th nghim kim toán ca KTV),
(3) công ty kim toán (KTV làm vic trong công ty kim toán, công ty kim toán
o và tr KTV ng các quy trình kim toán,
báo cáo kii tên ca công ty kim toán), (4) ngành công
nghip kim toán và th ng kim toán (các công ty kim toán cu thành ngành
công nghip kim toán, cu trúc ca ngành công nghip kim toán s ng
n th ng và hành vi kinh t), (5) th ch (th ch n hong
kim toán và tng lng k toán Hoa K, AICPA,
FASB, SEC,  thng pháp lý r), (6) ng
kinh t ca kt qu kim toán (kt qu ca cuc kim toán n khách
i s dc kim toán).
Còn theo Hng BCTC cc Anh - FRC, sau khi tham kho ý
kin r       chi phi CLKT bao gm  
trong công ty kim toán, (2) các k m cht cá nhân ca các ch phn
hùn kim toán và nhân viên kim toán, (3) hiu qu ca quá trình ki
tin cy và tính hu dng ca báo cáo kim toán, và (5) các yu t bên ngoài s kim
soát ca KTV  h tr ca ban qun tr, ban kim toán, và c i vi
KTV (FRC, 2008).
Tóm li các nhân t n CLKT có th c chia thành các nhóm
sau (da trên m ca Francis):
1.2.1 Yu t đu vào ca mt cuc kim toán
u vào ca mt cuc kim toán bao gm các th tc kim toán c s
dng và nhân s ca cuc kim toán. Chu vào ca cuc kim toán ch

SEC có th loi dch v n cho khách hàng kim toán. Nhng v này có nh
ng không nh n CLKT.
1.2.5 Th ch
Vic thit lp th ch, mà theo ng kic thc hin liên
n h thng pháp lut nh nh trách nhim  ca
ca KTV, công ty kim toán  khác u chnh hong k toán và
11

kim toán. D nó tng lc cho c KTV và công ty kim toán tuân th các
 bc cung cp.
1.2.6 Tác đng kinh t ca kt qu kim toán
Có m CLKT là da trên nhng hu qu kinh t ca
kt qu kii vi các công ty và i s dng.
Phân tích kinh t v kt qu kim toán là rt quan trng vì hai lý do. Th
nht, nó chng minh rng kim toán nói chung là có giá tr và có nhng hu qu
kinh t v mt vt cht. Th hai, ng kinh t ca kt qu kim toán cung cp
bng chng v  ng ca CLKT. BCTC ca mt công ty c coi là có cht
 ng n và th ng vn khi nó c kim toán bi công
ty kim toán ln hoc hoc các công ty có chuyên môn cao trong ngành.
1.3 Mi quan h gia thuc tính cá nhân ca kim toán viên và cht lng
kim toán
1.3.1 nh ngha thuc tính cá nhân
Funder thuc tính cá nhân nhng kiu a
mt cá nhân v m xúc và hành vi, cùng v ng sau
nhng " (Funder, 2001, p. 2). , hành vi là trung tâm tâm lý hc
nói chung và tâm lý tính cách nói riêng Saucier và Goldberg (2003) 
thuc tính cá nhân ý mun các m v mt tâm lý ca cá nhân  mc
 hp lý (tc là không hoàn toàn) nh theo th ca
Funder phân bim cá nhân  trng thái tâm lý tm thi (ví d c gin
so vi hnh phúc), (tt so vi xu), và các thuc tính v mt vt lý (cao so vi

ng ci,vio h và tiêu chuc. FRC lp lun rng các
k m cht cá nhân ca các ch phn hùn và nhân viên, và vic o cho
nhân viên kim toán là nhng yu t quan tr nh CLKT (FRC, 2008).
Các nhà nghiên ccho rn nhóm kim
toán có ng quan tri vi CLKT hn bn
thân các công ty kim cá nhân ca KTV 
ca nhóm kim toán có th là yu t quan trng nhi vi CLKT (Carcello và các
cng s, 1992). Khi nghiên cng ca 15 yu t n CLKT và so sánh gia
13

các yu t ca công ty kim toán và nhóm kim toán, các nhà nghiên c
ra kt qu xác nhn rng yu t nhóm kim toán quan tr u t công ty
kim toán (Schroeder và cng s, 1986).
Các tài liu v tâm lý hc xã hi và nhân khu hy rc
m tâm sinh lý, và nhn thc có th n hiu sut làm vic ca mt cá
nhân. Ngoài ra trong các nghiên c tâm lý hy rng
hành vi ca tng cá nhân phn ánh tính cách ci và c bc l khi mà
h quynh thc hin m (Jensen và Von Gilnow, 1985). Nu
mt KTV ng thc hin hành vi làm gi là do tính
cách cá nhân ca mi KTV (Kelley và Margheim, 1990).
Nghiên cu ca Treadway tp trung v v phân tích tính cách ca tng
KTV t lun rng CLKT không phc cho dù trong
cùng mt công ty kim toán. KTV nu b sót các th tc kim toán s làm gim
CLKT (Treadway, 1987). Hành vi làm ginh ng
ca kim toán viên thc hin trong cuc kim toán mà làm gim tính hiu lc và
tính thích hp ca bng chng kic thu thp.
n mt mô hình toàn di các yu t 
gii thích hành vi làm gim CLKT. H nghiên cu mi quan h gia hành vi làm
gim cá nhân ca KTV, tính chuyên nghip ca KTV, th tc
soát xét và qun lý CLKT, cu trúc ca công ty kim toán và nhn thc ca KTV v

nhân KTV trong vinh CLKT. Các nhà nghiên c nhc mt s
khác bit   trong CLKT gia các cá nhân KTV, nhng  ng ca cá
nhân KTV n chng ca báo cáo kim toán là trng yu c v mt kinh t ln
mt thng kê.
Các nhà nghiên cng m ng ca cá nhân
KTV có th c gim nhân khu hc ca h. Nghiên cu cho
thy rng các KTV ng thi là ch php xúc vi h thng k toán
   i hc ca h, ho  ng làm vic
trong mt công ty kim toán quc t ln, thì s thn trKTV
15

c bng th lên hoc có mt nn tng v chính tr ng nóng
vng kt qu này cho thy rm cá nhân ca KTV, chng hn
c thut và kinh nghim, có th n quy
nghip ca h, mà cui cùng chúng chuyi thành s khác bit v CLKT gia
các cá nhân KTV.
Nghiên cu này nâng cao s hiu bit ca chúng ta v CLKT thông qua
nhi ng. Các nhà nghiên c  ng chng rng các cá nhân KTV
ng trong quá trình kim toán BCTCng minh tm
quan trng ca vic phân tích CLKT  c cá nhân KTV.
Mc dù các nhà nghiên cu ch ra mt s m nhân khu hc có th
c có th gii thích s khác bit trong CLKT gia các cá nhân KTV
 n mt phu s khác bit vn không th gii thích
c tính cá nhân ca KTV c xem xét trong nghiên cu này ch là mt
cu thành ca mt tp hp con nh tronm cá nhân có th n
vi nghip ca KTV và vic ra quynh ca h. Và h khuyn
khích các nghiên c tìm hiu xem lim khác
chng hc (appearance), ràng buc xã hi, và nn t
th  khác bit trong CLKT gia các KTV hay không.
Nghiên cu này có nhiu ng dng thc t cho các công ty kim toán. Ví d,

vi mt KTV. Nhng thui dim nhn thc ho
Nhóm th hai bao gm tinh thn trách nhim (Assumes Responsibility) kh
 m bt và gii quyt v mt cách
nhanh chóng (Adaptability), tính linh hot trong vic gii quyt v  (Makes
exceptions), kh ng áp lc cao (Stress tolerance) và kh t
phc và truyt thông tin (Communicates expertise) là nhóm thuc tính phn ánh
m v a t c
  m quan trng th hai sau nhóm kin thc chuyên môn và
nhn thc.
17

Nhóm th ba là nhóm các thu    o (Creativity), s t tin
(Self-confidence), tính thích tìm tòi hc hi (Inquisitive), làm vi
(Methodical), cu toàn (Perfectionist), kh   n hóa v 
(Simplification), v ngoài chuyên nghip, thân thin và m áp (Physical appearance,
ng (Energetic) là nhóm các thuc xem là ít
quan trng nht.
y, t nhng nghiên cu trên có th thy các thuc tính khác nhau có
ng n vic ra quynh ca mt KTV. Các quyn
t chúng li  ng n CLKT c cung cp. Có rt nhiu thuc tính cá
n mt KTV. Tuy nhiên, thông qua các nghiên c
c thc hin tác gi có th rút ra mt s thun thc,
kinh nghim, tinh thn trách nhim, kh u áp lc, kh a chn và gii
quyt v, kh  p, tính quyc
h
Trong nghiên cu ca mình, tác gi s da trên nn các thuc tính ca nghiên
cu  ng thi s thêm vào mt s thuc tính theo kt qu kh t
chính nhc ti các công ty kim toán ln  
hoàn thin bng câu hi nghiên cu. ng thi tác gi ng kho
sát sang ch thc hin khi vi nh

có n v ra quynh cng
c cung cp.
Xut phát t yêu cu c nào có th c coi
là mt chuyên gia hay có kh  thành m
không phi là chuyên gia trong mc nhi tn kém
rt nhiu thi gian và chi phí. Vinh này nhm mng h thng
chuyên gia, phát trio và nhnh c th ng dn
cho vic tuyn dng, và thit ln cho nhân viên, do
t quan tri vi c ba nhà
tuyn dng.