B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T THÀNH PH H CHÍ MINH
NGUYN TH NGÂN HÀ CÁC YU T TÁC NG
N HÀNH VI CHO VAY CA CÁC
NGÂN HÀNG THNG MI VIT NAM
CÁC YU T TÁC NG
N HÀNH VI CHO VAY CA CÁC
NGÂN HÀNG THNG MI VIT NAM
Chuyên ngành: Kinh t Tài chính – Ngân hàng
Mã s: 60340201
LUN VN THC S KINH T
Ngi hng dn khoa hc: TS NGUYN TN HOÀNG
TP. H Chí Minh - Nm 2013

LI CAM OAN

 tài nghiên cu “Các yu t tác đng đn hành vi cho vay ca các
ngân hàng thng mi Vit Nam” là đ tài nghiên cu do chính tác gi thc
hin.  tài này thc hin thông qua vic vn dng kin thc đã hc, nhiu tài
liu tham kho và s tn tình hng dn ca ngi hng dn khoa hc, cùng
vi s trao đi gia tác gi và các cá nhân, tp th khác.
Lun vn này không sao chép t bt k mt nghiên cu nào khác.
Tôi xin cam đoan nhng li nêu trên đây là hoàn toàn đúng s tht.

Tp H Chí Minh, ngày 20 tháng 09 nm 2013


Xin chân thành cám n! MC LC

Tóm tt 1
1. Gii thiu 2
2. Tng quan các nghiên cu trc đơy 6
2.1 C s lý thuyt 6
2.1.1 Lý thuyt đnh giá n 6
2.1.2 Lý thuyt kênh tín dng ngân hàng 6
2.1.3 Lý thuyt kênh vn ngân hàng 7
2.2 Bng chng thc nghim 8
2.2.1 Nhng nghiên cu trên th gii 8
2.2.2 Nhng nghiên cu  Vit Nam 11
3. Phng pháp nghiên cu 15
3.1 La chn mô hình nghiên cu 15
3.1.1 C s la chn mô hình nghiên cu 15
3.1.2 Mô hình nghiên cu đ xut 15
3.1.2.1 S đ mô hình nghiên cu đ xut 15
3.1.2.2 Mô hình toán nghiên cu đ xut 17
3.2 c lng mô hình nghiên cu 18
3.2.1 C s c lng mô hình nghiên cu 18
3.2.2 c lng mô hình nghiên cu 20

ADF
DN
DNNN
GDP
NH
NHNN
NHTM
NPV
VAR
VECM
kim đnh Augemented Dicky-Fuller
doanh nghip
doanh nghip nhà nc
tng sn phm quc ni
ngân hàng
ngân hàng nhà nc
ngân hàng thng mi
hin giá vn
mô hình t hi quy véc t
mô hình véc t t hiu chnh sai s
DANH MC BNG BIU

Bng 4.1 Kt qu thng kê mô t các chui s liu trong nghiên cu 32
Bng 4.2 Kt qu kim đnh ADF Unit Root Test 34
Bng 4.3 Kt qu kim tra đng tích hp tng quát 36
Bng 4.4 Kt qu kim tra đng tích hp vi đc đim có chn,
không xu hng 36

vi hành vi cho vay ca các NHTM Vit Nam.
T khóa: ngân hàng, tín dng, hành vi cho vay, mô hình VECM.

2
1. GII THIU
Hot đng cho vay là hot đng kinh doanh truyn thng ca các ngân
hàng thng mi. Trong hot đng này, ngân hàng thng mi cung cp các
khon vay ngn, trung và dài hn cho các cá nhân, t chc cho phép h tham
gia vào các hot đng đu t và phát trin, góp phn h tr cho tng trng
ca h nói riêng và cho tng trng cho nn kinh t ca mt quc gia nói
chung. Xut phát t tm quan trng ca hot đng này đi vi s phát trin
kinh t xã hi đt nc mà trong chng trình phân b ngun lc ca mình,
các quc gia không th không quan tâm đn kênh tín dng này. Và ngân hàng
thng mi luôn đóng vai trò là t chc phân b ngun tài chính quan trng
nht trong các chng trình này.
Tuy nhiên, ngân hàng thng mi cng là mt t chc kinh doanh nên
hot đng ca h không nm ngoài mc tiêu vì li nhun. Cho vay ca ngân
hàng đi vi khách hàng da trên nhng nguyên tc đánh giá kh nng sinh
li ca d án cho vay, kh nng thanh toán và tr n ca khách hàng. Ngoài
ra, còn có rt nhiu yu t nh hng đn quyt đnh cho vay ca ngân hàng
nh các bin v mô: lãi sut, cung tin, tng sn phm quc ni, t giá hi
đoái, … ; các yu t thuc v đc đim ca ngân hàng nh: ngun vn, tính
thanh khon, chin lc kinh doanh ca ngân hàng, cht lng nhân s, nng
lc điu hành, … Bên cnh đó, các yu t thuc v mi quan h gia ngân
hàng và khách hàng cng đc đ cp đn.
S ra đi ca ngân hàng thng mi trên th gii gn lin vi s phát
trin ca nn kinh t hàng hóa. Và hot đng cho vay ngân hàng xut phát t

mt khong thi gian dài ca quá trình t do hóa lãi sut trong nhng nm
cui ca thp nhiên 90, cùng vi nhng tác đng ca cuc khng hong tài
chính nm 1997, nhng quy đnh v lãi sut đc ni lng dn dn bc đu
to đc c ch tha thun lãi sut cho vay vi khách hàng. Và đn nm

4
2002, nhng ràng buc v lãi sut ti Vit Nam đc g b hoàn toàn. Hot
đng cho vay ca các ngân hàng linh hot hn và theo c ch th trng.
Hot đng cho vay da trên c ch th trng và nhng nguyên tc tín
dng t nm 2002 đã có nhng đóng góp rt ln cho quá trình phát trin kinh
t ca đt nc. Tuy nhiên, trong nhng nm gn đây, tình hình n xu gia
tng cao trong h thng ngân hàng, tình trng mt thanh khon ca mt s
ngân hàng và hot đng kinh doanh kém hiu qu sau mt giai đon tng
trng nóng ca nn kinh t nói chung và ngành ngân hàng nói riêng, cùng
vi tác đng ca cuc khng hong kinh t toàn cu vn cha có hi kt đã
dn đn nhng s can thip tr li ca chính ph vào h thng ngân hàng.
Chng trình tái cu trúc h thng ngân hàng đã và đang trong quá trình thc
hin. c bit, vn đ n xu ca h thng ngân hàng đang là mt ch đ
nóng bng nht. Xut phát t thc tin này, nhng nghiên cu v lnh vc
ngân hàng và hot đng cho vay nhm to c s thc tin cho quá trình tái
cu trúc và hng dn hot đng cho vay ca ngân hàng tr nên cp thit.
Nghiên cu này xác đnh rõ vn đ cn nghiên cu là hành vi cho vay
ca các NHTM vi bin đi din cho hành vi cho vay là bin tng cho vay
(Vl). S dng phng pháp đng tích hp Johansen và mô hình véc t t hiu
chnh sai s VECM cho chui d liu quý giai đon 2003 – 2012, nghiên cu
tr li các câu hi sau:
Th nht, có tn ti mi quan h gia các bin tng huy đng, li sut


2. TNG QUAN NHNG NGHIÊN CU TRC ÂY
2.1 C s lý thuyt
2.1.1 Lý thuyt đnh giá n
Theo Modigliani và Miller (1958), ngun ngân sách (funds) là sn có
cho nhng d án có NPV dng và giá tr ca doanh nghip đc lp vi cu
trúc tài chính ca nó. Quyt đnh tài tr ni b hay tài tr t bên ngoài là nh
nhau trong mt th gii vi th trng vn hiu qu và không có bt cân xng
thông tin, các loi chi phí và thu. Lp lun ca MM gây nhiu tranh cãi và
bt ngun t đó phát sinh rt nhiu nghiên cu cho cuc tranh lun v th gii
thc. Nhiu nghiên cu đã chng minh th gii thc là không hiu qu.
Doanh nghip có rt nhiu đng c đ s dng tài tr t bên ngoài. Do vy,
vic xác đnh cu trúc vn là rt quan trng đi vi các công ty cng nh
ngân hàng. Bên cnh đó, cho vay ca ngân hàng cng không đn gin ch da
trên vic đánh giá NPV ca d án và ngun vn (funds) không phi lúc nào
cng sn có cho DN.
Trong lnh vc tài chính, Stiglitz và Weiss (1981) đã hàm ý th trng
tín dng là không hiu qu bi vic bt cân xng thông tin. Ông đa ra lý
thuyt đnh giá n (loan pricing theory) rng trong vic đnh giá lãi sut cho
vay, các NH không th đt mt mc lãi sut cao đ tìm kim li nhun mà
nên xem xét vn đ la chn ngc (adverse selection problems) vì rt khó đ
NH có th đánh giá chính xác khách hàng.
2.1.2 Lý thuyt kênh tín dng ngơn hàng
Bernanke và Blinder (1988); Friedman (1991); Van den Heuvel (2003)
trình bày lý thuyt v kênh tín dng ngân hàng (bank lending channel) da
trên s không hoàn ho ca th trng tín dng, nhn mnh vai trò ca t l
d tr bt buc trong hot đng ngân hàng.

7


8
ca h có k hn cao hn (n có k hn cao trong khi tin gi thì có k hn
thp hn). Th ba, yêu cu v vn gii hn ngun cung tín dng (Thakor
(1996), Bolton và Freixas (2001), Van den Heuvel (2001a).
Do vy, khi lãi sut th trng gia tng, n có mc lãi sut thp hn s
đc tha thun li tng ng vi tin gi (n có k hn dài và tin gi có k
hn thp hn), nh th NH s gánh chu mt chi phí bi vì s chênh lch k
hn, điu này làm gim li nhun và sau đó là vn ca NH. Nu ngun vn
ch s hu thp và s tn kém chi phí cho phát hành c phiu mi, NH s
gim cho vay, nu không h s không đáp ng đc yêu cu v vn.
2.2 Bng chng thc nghim
2.2.1 Nhng nghiên cu trên th gii
Tm quan trng ca lnh vc ngân hàng trong s phát trin kinh t ca
mi quc gia khin ch đ v nó luôn là tâm đim ca s quan tâm và thu hút
nhiu nghiên cu. Và M luôn là đu mi, ni tp trung ca nhng nghiên
cu. Theo Eugene N. White (1999) nhn xét v nhng nghiên cu v ngành
ngân hàng ti M rng tuy nhng nghiên cu v lnh vc ngân hàng cho đn
nhng nm cui th k 20 khá cng knh nhng nhng nghiên cu thc
nghim v hot đng cho vay thc tin ca các ngân hàng thì không nhiu.
Nhng cho đn nay, nhng nghiên cu v thc tin hot đng cho vay
ngân hàng là khá nhiu ti nn kinh t M cng nh các nn kinh t phát trin
khác và đang là mt vn đ ni cm. Riêng đi vi các nn kinh t mi ni,
nhng nghiên cu v ngành ngân hàng là rt ít i, đc bit là nghiên cu v
hành vi cho vay ca các ngân hàng. Nhng nghiên cu s khi đu tiên mi
ch xut hin trong my nm gn đây.
Sau s ra đi ca lý thuyt đnh giá n ca Stiglitz và Weiss, nhng
nghiên cu v hành vi cho vay ca các ngân hàng thông qua vic xem xét

ph thuc nhiu vào các th ch tài chính đ có đc các ngun tài tr t bên ngoài. Do vy, nhng bin
đng trong h thng NH s d làm tn thng vic cung ng tín dng cho nhng doanh nghip này nhiu
hn (Berger và Udell (2002)).
(2) Berger và Udell (2004) kim đnh mi quan h gia chu k kinh doanh ca doanh nghip
và hot đng cho vay ca NH cho thy cung ng tín dng gia tng cùng vi thi k tng trng ca doanh
nghip và st gim khi doanh nghip ri vào thi k suy thoái. S tng trng và suy thoái ca doanh nghip
có quan cht ch vi tính thanh khon ca doanh nghip nên nh hng đn kh nng cho vay ca NH.
(3) Degryse và Cayseele (2000) khng đnh rng “mi quan h càng lâu thì vn đ thông tin
bt cân xng s đc khc phc hiu qu hn” do NH có th thu đc nhng thông tin đc quyn v khách
hàng và điu này có th cho phép ngi cho vay yêu cu lãi sut cao hn và tng tài sn th chp trong tng
lai. Mt s nghiên cu khác cho rng mi quan h càng lâu thì s làm gim c v chi phí tài tr vn tín dng
(Berger và Udell (1995); Elsas và Krahnen (1998)) và yêu cu v tài sn th chp (Berger và Udell (1995);
Degryse và Van Cayseele (2000)).

10
nhng nghiên cu thc nghim kim đnh các lý thuyt trên ra đi. Bng
chng thc nghim v tác đng ca ngun vn ngân hàng đn hành vi cho
vay đu tiên liên quan đn các NH M ví d nh nghiên cu ca Hancock,
Laing và Wilcox (1995), Furfine (2000), Kishan và Opiela (2000), Van den
Heuvel (2001). Tt c các nghiên cu này cho thy tm quan trng ca vn
NH nh hng đn hành vi cho vay. Và tip tc đc m rng sang các khu
vc khác trên th gii nh nhng nghiên cu ca Altunbas (2002), Ehrmann
(2003), cho khu vc châu Âu vi kt qu nghiên cu là các NH có ngun vn
nh chu tác đng nhiu bi chính sách tht cht tin t.
Nhng nghiên cu sau tip tc phân tích mi quan h ca ngun vn
ngân hàng và nhng ri ro ca ngân hàng trong các giai đon ca chu k kinh
t liên quan đn nhng yêu cu v t l vn an toàn ti thiu ca y ban

yu t thuc v đc đim ca khách hàng và mi quan h cho vay nh hng
đn hành vi cho vay ca các NH nh Lucas Menkhoff, Doris Neuberger và
Chodechai Suwanaporn (2004); Chodechai Suwanaporn (2004), mt s
nghiên cu xem xét tác đng ca các yu t thuc v đc đim ngân hàng và
điu kin v mô tác đng đn hành vi cho vay nh Constant và Fouopi
Djiogap (2012); Felicia Omowunmi Olokoyo (2011).
Nhìn chung các nghiên cu trc đây đu cung cp bng chng v
hành vi cho vay ca các NHTM chu tác đng bi rt nhiu yu t sau. Th
nht là nhóm yu t thuc v điu kin v mô nh tng trng kinh t, chính
sách tin t, … Th hai là các yu t v đc đim ngun vn ca ngân hàng
nh ngun vn, tính thanh khon, đu t, … Th ba là các yu t v chính
sách tín dng ca các ngân hàng trong mi quan h vi khách hàng.
2.2.2 Nhng nghiên cu  Vit Nam
 Vit Nam, nhng nghiên cu thc nghiêm v ngành ngân hàng
không nhiu. c bit  khía cnh hành vi cho vay ca các NHTM. ó là bi

(4) Marko Kosak, Shaofang Li, Fgor Loncarski and Mat ej Marinc (2013). 12
vì h thng NHTM ra đi mun và chu s giám sát cht ch ca NHNN.
Hot đng cho vay ngân hàng là tín dng ch đnh vi mc lãi sut danh ngha
thp. Tri qua quá trình phát trin, tuy đã có nhiu thay đi tích cc song h
thng Ngân hàng còn rt nhiu hn ch. Trong vic nghiên cu v ngân hàng
thì vic tìm kim d liu tht s là mt vn đ nan gii.
Qua vic thu thp nhng nghiên cu thc nghim v lnh vc NH Vit
Nam, tác gi thy rng nhng nghiên cu thc nghim v lnh vc ngân hàng


13
Nghiên cu ca Trn Thanh Nghip và Phm Lê Thông xác đnh các
yu t nh hng đn quyt đnh cung ng tín dng ca các NHTM đi vi
các doanh nghip ngoài quc doanh ti Tp Cn Th tip cn theo hng s s
liu t 211 b h s xin vay ca các doanh nghip đc lu tr ti 10 chi
nhánh NHTM ti Cn Th. Nhóm tác gi s dng mô hình Probit và Tobit đ
phân tích quyt đnh cho vay và lng tin cho vay ca các NH. Kt qu
nghiên cu ch ra rng ngành ngh kinh doanh, loi hình doanh nghip, mi
quan h vi ngân hàng, mc đích vay vn, li nhun và đc bit là tài sn th
chp là nhng yu t quan trng quyt đnh vic cung ng tín dng ca các
NHTM. Nhng DN hot đng trong lnh vc thng mi, dch v, là các công
ty c phn, có mi quan h lâu dài vi NH, có li nhun và ROE cao, vay vn
lu đng và đc bit là có tài sn th chp s d dàng đc chp thun cho
vay hn, trong khi đó, nhng DN có nhiu mi quan h vi NH li khó tip
cn vi vn vay NH hn. Các DN là công ty c phn có doanh thu và li
nhun cao, có đòn cân n cao, vay vn nhm b sung vn lu đng, và có tài
sn th chp s đc cho vay nhiu hn so vi các doanh nghip khác.
Kt lun: Qua vic xem xét các nghiên cu thc nghim trên th gii
v hot đng cho vay ca NHTM và xem xét tình hình ngành NH Vit Nam
cng nh nhng nghiên cu thc nghim v ngành NH nói chung, hot đng
cho vay nói riêng, tác gi nhn thy mt s vn đ sau:
Th nht, nhng nghiên cu trên th gii hin nay v hot đng cho
vay ca NHTM rt phong phú. Các nhà nghiên cu đã đi sâu phân tích và m
x nhng vn đ, nhng khía cnh ca hot đng cho vay trong nhng giai
đon kinh t khác nhau.
Th hai, vi trng hp Vit Nam, ngành ngân hàng có lch s ra đi

đu t, t giá hi đoái và GDP vi mi quan h phù hp vi k vng mong
đi. Các bin lãi sut cho vay, t l thanh khon và t l d tr bt buc cho
kt qu không có mi quan h vi hành vi cho vay ca h thng ngân hàng
thng mi Nigeria.

15
3. PHNG PHÁP NGHIÊN CU
3.1 La chn mô hình nghiên cu
3.1.1 C s la chn mô hình nghiên cu
Da trên vic xem xét các nghiên cu có trc v các yu t tác đng
đn hành vi cho vay ca các NHTM, có th thy, hành vi cho vay ca các
NHTM là mt hàm chu nh hng bi rt nhiu các nhóm yu t. Th nht
là các bin v mô nh tng trng GDP, t giá hi đoái, cung tin,… Th hai
là các bin đc đim ca ngân hàng nh tng huy đng, lãi sut cho vay, t l
d tr bt buc, t l thanh khon, … Th ba là các yu t thuc v chính
sách tín dng trong mi quan h vi khách hàng. Nghiên cu này gii hn
trong phm vi nghiên cu các yu t v mô và đc đim ngân hàng tác đng
đn hành vi cho vay ca các ngân hàng thng mi theo cách tip cn s
dng d liu v mô vi các bin tng huy đng, lãi sut cho vay, t l d tr
bt buc, t giá hi đoái và tng sn phm quc ni là các bin đc lp, và
tng cho vay là bin ph thuc.
Nghiên cu s tip cn phng pháp ca Engle và Granger (1987) và
Johansen và Juselius (1990) vi vic kim tra đng tích hp và c lng mô
hình hiu chnh sai s VECM (Vector Error Correction Model) cho vic kim
tra và nhn din các yu t nh hng đn hành vi cho vay ca các NHTM
Vit Nam trong ngn và dài hn. Phng pháp nghiên cu da trên nghiên
cu ca Felicia Omowummi Olokoyo trong bài nghiên cu “Các yu t nh

Felicia Omowummi Olokoyo.
Th hai, do không tìm đc d liu đy đ cho các bin u t (Ip), T
l thanh khon (Lr) và T giá hi đoái (Fx) nên tác gi không đa vào mô
hình các bin này. Tng huy đng
Vd
Lãi sut cho vay
Ir
T l d tr bt buc
Rr
Tng sn phm quc ni
GDP

Tng cho vay
Vl
(+)
(-)
(+)
(-)

Trích đoạn Mu nghiên cu và d liu nghiên cu

---