B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP H CHÍ MINH
LÊ TH M TÚ
VN DNG THC O GIÁ TR KINH T TNG THÊM
(EVA )TRONG ÁNH GIÁ THÀNH QU HOT NG TI
CÔNG TY C PHN DC PHM BIDIPHAR 1.
LUN VN THC S KINH T
TP H Chí Minh, 2013
B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP H CHÍ MINH
LÊ TH M TÚ
LÊ TH M TÚ
MC LC
TRANG PH BÌA
LI CAM OAN
MC LC
DANH MC S  BNG BIU
LI M U 1
CHNG 1 :
C S LÝ LUN V THC O GIÁ TR KINH T TNG THÊM
(ECONOMIC VALUE ADDED – EVA) 4
1.1. Tng quan v thc đo giá tr kinh t tng thêm (EVA) 4
1.1.1 Khái nim 4
1.1.2 Công thc tính toán 5
1.1.3 Phng pháp tính EVA da trên s liu k toán 5
1.2. Ngun gc hình thành EVA. 11
1.3. Thành qu hot đng và phân bit các loi thành qu 12
1.4. Phân bit EVA trong đánh giá thành qu hot đng và thành qu qun lý 13
1.5. S khác bit ca EVA so vi các thc đo đánh giá thành qu hot đng khác 14
1.5.1 V mt s ch tiêu đánh giá thành qu hot đng ph bin 14
1.5.1.1. Ch tiêu ROE 14
1.5.1.2 Ch tiêu ROA 14
1.51 3 Ch tiêu ROC 14
1.5.1.4 T l hoàn vn đu t ( Return on Investment – ROI) 15
1.5.1.5 Li nhun còn li (Residual Income – RI) 17
1.5.2. S tin b ca thc đo EVA 19
1.6. Vn dng thc đo EVA trong đánh giá thành qu hot đng 21
1.7. Kt hp EVA vi h thng phân b chi phí da trên c s hot đng (ABC-activities
based costing) trong đánh giá thành qu hot đng 26
1.7.1 S cn thit kt hp EVA vi ABC trong vic đánh giá thành qu hot đng26
1.7.2 Phng pháp thc hin 28

phm BIDIPHAR 1 50
3.2.1 C s d liu và mô hình la chn 50
3.2.2 Phng pháp xác đnh EVA cho vic đánh giá thành qu hot đng ti CTCP
Dc phm BIDIPHAR 1 51
3.2.2.1 Tính EVA ca CTCP Dc phm BIDIPHAR 1 An khi cha
điu chính s liu k toán 52
3.2.2.2 Tính EVA ca Công ty BIDIPHAR 1 sau khi đã điu chnh s liu k toán60
3.3. Kt hp EVA vi ABC trong vic đánh giá hot đng ti CTCP dc phm
BIDIPHAR 1 63
3.3.1 C s d liu và phng pháp 63
3.3.2 Kt hp EVA vi ABC trong vic đánh giá thành qu hot đng ti
CTCP Dc phm BIDIPHAR 1. 64
KT LUN CHNG III 75
DANH MC TÀI LIU THAM KHO

DANH MC S  BNG BIU
S đ 2.1: S đ t chc qun lý Công ty CP BIDIPHAR 1. 34
S đ 2.2: S đ b máy k toán ca Công ty BIDIPHAR1 35
S đ 2.3. Xu hng bin đng ROA, ROE, ROI, ROS giai đon 2008-2012 39
S đ 3.1: Mô hình giá tr kinh t tng thêm 51

Bng 1.1 - ánh giá kt qu thc hin theo ROI và RI 18
Bng 1.2 ánh giá các b phn 19
Bng 1.3 - Bng phân tích nh hng ca các khon mc 25
Bng 1.4. S liên kt gia ABC và EVA 28
Bng 2.1. Bng doanh thu, chi phí và li nhun các nhóm sn phm nm 2012 35
Bng 2.2. Báo cáo kt qu hot đng kinh doanh giai đon 2008-2012 36
Bng 2.3. Bng cân đi k toán tóm tt giai đon 2008-2012 37
Bng 2.4 - Các ch tiêu đánh giá thành qu hot đng quy mô toàn công ty 38
Bng 2.5 - So sánh thành qu hot đng quy mô toàn công ty 39

 có mt s đánh giá nhìn nhn đúng đn nht v kt qu hot đng ca mt
t chc, mt doanh nghip trong c mt thi k kinh doanh đã, đang và s là mt công
vic không h d dàng trong bt c mt đn v hot đng kinh t nào. Cng hng vào
đó là s bin đng ht sc phc tp rt khó đoán đnh trc nh nn ki
nh t th trng
hin nay thì công vic y càng gp phi nhiu khó khn trong vn đ thc hin.
Ti Vit Nam và đc bit là khu vc kinh t còn chm phát trin nh Min
Trung, vic đánh giá thành qu hot đng ca các doanh nghip cng ch mi đc
thc hin nh nhng công thc rp khuôn c k, vi nhng ch tiêu truyn t
hng đn
thun, bt chp nhng hn ch và điu kin vn dng không phù hp ca nó. Có th k
đn mt s thc đo tài chính truyn thng đc s dng rng rãi nh li nhun, t
sut sinh li trên tng tài sn (Return on total asset –ROA), t sut sinh li trên vn c
phn (Return on equity RO
E), thu nhp trên mi c phn (EPS), vòng quay hàng tn
kho (Inventory Turnover), vòng quay tài sn, , v.v. Các ch tiêu này hu ht có đc
đim chung là hng ti mc tiêu li nhun ca doanh nghip, b qua mc tiêu giá tr,
và đã bc l mt s hn ch :
Trc ht, cng ging nh các nhà qun lý, các nhà đu t luôn quan tâm đn
kt qu kinh doanh ca doanh nghip, nhng qua
n trng hn c là h mun bit mi
đng vn đu t b ra có thu nhp tht s là bao nhiêu sau khi tính đn chi phí c hi
ca vic s dng vn đu t, đc bit là chi phí s dng vn ch - là chi phí c hi khi
nhà đu t b vn vào hot đng kinh doanh. Thc đo tài chính truyn thng cha
làm đc vic đó nhng EVA đã gii quyt đc.
Các nhà qun lý phi đi mt vi thách thc ln hn t
rong vic đa ra quyt
đnh phù hp. Các thc đo truyn thng tuy có th dùng đánh giá hot đng ca
doanh nghip  nhiu lnh vc khía cnh khác nhau mt cách đn gin và d dàng
nhng đã có nhng trng hp thì kt qu đánh giá mà các các thc đo đa ra là khác

các nhà đu t và c đông đánh giá v s thành công trong tng lai ca mt doanh
nghip. Ngoài ra, EVA còn là thc đo tt nht đ đánh giá và khen thng cho nhng
nhà qun lý các b phn, giúp cho các nhà qun lý b phn hng mc tiêu ca b
phn và
o mc tiêu chung ca toàn doanh nghip. Tuy nhiên vic nhn din và vn
dng thc đo EVA nh mt công c đánh giá thành qu hot đng ca các doanh
nghip vn còn khá mi m đi vi các doanh nghip  Vit Nam, đc bit  min
Trung là khu vc ít đc tp trung đu t phát trin, chm tip cn và đi mi th
eo xu
hng hin đi thì vic vn dng ch tiêu EVA mi này vào mt đi din nh CTCP
Dc phm BIDIPHAR 1 là yêu cu cn thit.
3

2. Mc tiêu nghiên cu
- H thng hoá nhng vn đ lý lun liên quan đn thc đo tài chính EVA
- Phân tích thc trng đánh giá thành qu hot đng ti CTCP Dc phm
BIDIPHAR1.
- Vn dng thc đo EVA và kt hp EVA vi ABC trong vic đánh giá thành qu
hot đng ti CTCP Dc phm BIDIPHAR 1.
Các mc tiêu này đc đt ra nhm tr li 3 câu hi nghiên cu sau :
- Th nht, CTCP Dc phm BI
DIPHAR 1 đã và đang đánh giá thành qu hot
đng ca doanh nghip mình nh th nào?
- Th hai, đánh giá xem CTCP Dc phm BIDIPHAR 1 có to ra giá tr cho c
đông hay không?
- Th ba, vic vn dng EVA và kt hp EVA vi ABC ti Công ty làm thay đi
kt qu đánh giá đã đc s dng trong quá kh nh th nào ?
3. i tng nghiên cu
Thc đo EVA và nhng nhân t cu thành thc đo EVA


ích đn gin rng mt hot đng to ra giá tr khi li nhun vt quá chi phí vn đc
s dng đ to ra li nhun.

EVA là mt s tin c th. Nu s tin là tích cc, công ty đã giành đc thu
nhp hot đng sau thu cao hn so vi chi phí ca các tài sn đc s dng đ to ra
thu nhp. Nói cách khác, công ty đã to ra s giàu có. Nu s tin EVA là tiêu cc,
công ty tiêu th vn, ch không phi là to ra s giàu c
ó. Mc tiêu ca công ty là EVA
có tích cc và n lc gia tng EVA.
Vn đu t là s vn doanh nghip cn phi có đ thc hin hot đng đu t
hay hot đng sn xut kinh doanh ca mình. V nguyên tc thì vn đu t nên đc
xác đnh theo giá th trng. Và EVA đc tính da trên khái nim li nhun kinh t,
không phi li nhun k toán.
C s đ tính chi phí s dng vn là lãi sut s dng vn và s vn s dng.
Chi phí vn có th đ
c đnh ngha là t l ti thiu đc nhn tr li theo yêu cu ca
ngi cho vay và c đông, và thay đi theo ri ro ca công ty (Stewart, 1995).
Di góc đ tài chính thì lãi sut s dng vn đc xác đnh t th trng vn.
Lãi sut s dng vn đi vi nh
à đu t là t sut sinh li mà h đòi hi khi cung cp
vn. Mc sinh li này phi tng ng vi mc đ ri ro mà nhà đu t có kh nng
gp phi khi cung cp vn. Lãi sut s dng vn đi vi doanh nghip là t l hoàn
vn đu t ti thiu cn phi đt đ
c đ đm bo duy trì t sut li nhun trên vn và
to ra giá tr tng thêm cho c đông.
Lãi sut s dng vn ph thuc vào khá nhiu yu t: tính mo him ca vic
s dng vn, lãi sut ca các khon n phi tr, cu trúc vn ca doanh nghip, chính
5

sách phân phi li nhun…Vì vy, khi tính toán lãi sut s dng vn cn phi lng

Chi phí lãi vay 0 300
Li nhun trc thu 1.000 700
6

Thu TNDN ( TS 25%) 250 175
Li nhun sau thu 750 525
NOPAT 750 750
Bc 2: Tính vn đu t (Total Invested capital – TC)
Chúng ta tính vn đu t da vào s liu Bng cân đi k toán trong k, đn
gin đó chính là tng tài sn ca doanh nghip. Nhng trong mt s mc đích vn
dng EVA khác nhau, ch s vn đu t này có th đc xác đnh bng cách ly tng
tài sn tr N ngn hn, ly tng tài sn tr N ngn hn không tính lãi, ly giá tr
tng tài sn đang s dng…

Các nhân t nh hng ti c cu ngun vn ca doanh nghip.
Trong thc t, các doanh nghip  các ngành khác nhau, thm chí các doanh
nghip trong cùng mt ngành cng có c cu vn cách bit rt xa, s cách bit này,
phn ánh mt s điu kin nh: s dao đng ca doanh thu, c cu tài sn, thái đ ca
ngi cho vay và mc đ chp nhn ri ro ca ngi lãnh đo.
- S n đnh ca doa
nh thu và li nhun: Có nh hng trc tip ti quy mô ca
vn huy đng. Khi doanh thu n đnh s có ngun đ lp qu tr n đn hn, khi kt
qu kinh doanh có lãi s là ngun đ tr lãi vay. Trong trng hp này t trng ca
vn huy đng tr
ong tng s vn ca doanh nghip s cao và ngc li.
- C cu tài sn: Tài sn c đnh là loi tài sn có thi gian thu hi vn dài, do
đó mà nó phi đc đu t bng ngun vn dài hn (vn ch s hu và vay n dài
hn). Ngc li, tài sn lu đng s đc đu t mt phn ca ngun vn dài hn, còn
ch yu là ngun vn ngn hn.
- c đim k

(%), chính là t l hoàn vn đu t ti thiu cn phi đt đc khi s dng ngun ti
tr.  tính WACC, chúng ta cn tính lãi sut s dng n và lãi sut s dng vn ch
s hu .
Lãi sut s
dng vn
bình quân
WACC
=
Lãi sut s
dng n va
y
sau thu
x
T trng
n trong
tng vn
đu t
+
Lãi sut s
dng vn
ch
x
T trng
vn ch
trong tng
vn đu t
Hay
WACC = r
d
*

b1. HPR (Holding Period Return)
Lãi sut s dng
vn c đông
=
C tc k ti + (Giá c phiu k ti – Giá
c phiu k này)
Giá c phiu k này

b2. CDVM (Constant Dividend Valuation Model)
Lãi sut s dng vn c đông =
C tc tr hàng k
Giá c phiu k này

Hay: Vi: Pp là giá bán c phiu
b3. CDGM (Constant Dividend Growth Model)
Lãi sut s dng vn c
đông
=
C tc tr k ti
+ Tc đ tng trng c tc
đu hàng k
Giá c phiu k này
Ví d: Công ty F đã tr c tc cho c đông trong 5 nm đc cho trong bng :
r
p
=
C tc c phn

=
C tc tr
k ti
+
T l li nhun gi li đ
tái đu t
× ROE
Giá c phiu k này
10

V mt lý thuyt thì mô hình PDGM là chính xác hn do s dng t l LN gi
li đ tái đu t và ROE. Tuy nhiên, vic tính toán ca mô hình này có phc tp hn
mô hình CDGM và CDVM bi vì phi xác đnh 2 ch tiêu nói trên.
b5. CAPM
r
e
= r
f
+ ( r
m
– r
f
)
Trong đó:
r
f
: T sut sinh li phi ri ro
r
m
: T sut sinh li k vng ca th trng

Bc 4: Xác đnh giá tr kinh t tng thêm (Economic value added – EVA)
EVA = NOPAT – (TC x WACC)
u đim ca EVA theo cách tính này đã khc phc đc mt s hn ch ca
các ch tiêu đánh giá thành qu hot đng truyn thng là có quan tâm đy đ đn chi
phí s dng vn. Tuy nhiên vn còn nhng hn ch khi s dng cá
ch tính toán này đ
đo lng thu nhp thc cho doanh nghip cng nh c đông do nhng hn ch vn có
ca s liu k toán.
1.2. Ngun gc hình thành EVA
Tuy EVA là thc đo tài chính khá mi, tuy nhiên nn tng khái nim ca nó
có ngun gc t khái nim li nhun còn li (Residual Income - RI) mà nhiu doanh
nghip đã s dng rng rãi trc đây. in hình là công ty General Electric (GE) đã s
dng RI trong nhng nm
1950-1960 đ đánh giá thành qu hot đng. GE đnh ngha
RI nh là s chênh lch gia li nhun thun và chi phí s dng vn, nó là phn thng
d ca li nhun thun sau khi tr đi chi phí s dng vn.
Nm 1989 ln đu tiên thut ng giá tr kinh t tng thêm (Economic Value
Added-EVA) xut hin, nói đn mt thc đo mi đã đ
c xây dng đ đánh giá li
nhun. n tháng 9/1993 bài báo trong tp chí Fortune (Tully, 1993) gii thiu chi tit
khái nim EVA, đc xây dng bi công ty t vn Stern Stewart, và vic vn dng
thành công trong các tp đoàn ln  M nh là mt thc đo thành qu hot đng mi.
Tip theo đó là hàng lot các nghiên cu liên quan đn EVA đã đc công b ví d:
Walbert, 1993; Birchard, 1994; Brossy and Balkcom, 1994; McConville, 1994;
Bennett, 1995; Ochsner, 1995; Stewart, 1995; Birchard, 1996; Davies, 1996;
Gapenski, 1996; Lehn and Makhija, 1996. Gn đây
nht có th k đn các nghiên cu
nh : EVA giúp ích trong vic gim ý kin xung đt và ci thin vic ra quyt đnh ca
Costigan & Lovata, 2002; EVA liên quan cht ch hn vi li nhun chng khoán so
vi các bin pháp khác ca Maditinos et al, 2006; EVA Ci thin hiu sut C tc ca

trên công thc EVA. Lun vn cung cp thêm c s đánh giá thành qu hot đng
riêng ti tng b phn đúng đn hn thông qua thc hin s phi hp gia EV
A và
ABC trong khi phân b chi phí b phn, do có tính đn đy đ chi phí s dng vn.

1.3. Thành qu hot đng và phân bit các loi thành qu.
13

Có nhiu ch tiêu đo lng (thc đo) đánh giá c kt qu v mt kinh t và c
hiu qu gi chung là thành qu (performance) ca mt doanh nghip kinh doanh
trong mt thi k nht đnh.
Trong đó, kt qu là đi lng tuyt đi có đc sau mt thi k, không có phép so
sánh vi chi phí b ra (sn lng, doanh thu, thu nhp, ) , còn hiu qu là đi lng
tng đi, so sánh gia kt qu vi chi phí b ra đ có đc kt qu đó.
Có 2 loi thành qu cn đánh giá trong doanh nghip :
- Thành qu hot đng nói v hiu qu kinh t.
- Thành qu qun lý nói v trách nhim qun lý kinh t ca b phn.
EVA là thc đo thành qu hot đng ca doanh nghip di góc đ th hin
mi quan h gia li nhun và vn đu t. Có 2 loi quyt đnh đu t vn : quyt đnh
tài chính và quyt đnh hot đng.
- Quyt đnh tài chính là phân b v bao nhiêu vn (thng  nhà qun tr cp
cao)
- Quyt đnh hot đng là dùng vn vào ch nào, b phn nào, hot đng nào
c th (thng  nhà qun tr cp trung)
EVA là loi thc đo có th đáp ng đc thành qu hot đng ca c 2 loi
quyt đnh v vn nêu trên, vì EVA có th đc xác đnh riêng di góc đ toàn công

ty cng nh di góc đ tng b phn tùy theo mc đích đánh giá.
1.4. Phân bit EVA trong đánh giá thành qu hot đng và thành qu qun lý.
Xut phát t mc đích đánh giá thành qu ca doanh nghip, mun xem xét

c
1.5.1. V mt s ch tiêu đánh giá thành qu hot đng ph bin
1.5.1.1. Ch tiêu ROE
ROE đc xác đnh bng Lãi ròng/Vn ch s hu. ây là thc đo v kh
nng sinh li trên vn đu t ca các c đông và đc coi là h s quan trng nht
trong vic đánh giá v kt qu hot đng toàn doanh nghip.  to ra giá tr cho các
c đông, h s này phi ln hn chi phí vn ch s hu ca công ty.

1.5.1.2. Ch tiêu ROA
ROA đc xác đnh bng Lãi ròng/Tng tài sn, cho ta bit kh nng sinh li
trên tng tài sn. Các nhà cung cp vn gm ngi cho vay (ngân hàng, các t chc tín
dng, các trái ch) và ngi góp vn (các c đông) đu quan tâm đn h s nà
y. ROA
là t sut sinh li dành cho c ngi cho vay vn ch không ch dành cho các c đông.
Chính vì vy, ROA cng đc coi là thc đo tng hp đánh giá v kt qu hot đng
ca doanh nghip.
1.5.1.3. Ch tiêu ROC
15

Trong nhiu trng hp, các nhà qun lý quan tâm đn kh nng sinh li trên
ngun vn dài hn bao gm n dài hn và vn ch s hu (đc gi là vn đu t).
Khi đó h s v kh nng sinh li trên ngun vn dài hn đc xác đnh bng công
thc:
ROC = NOPAT/Vn đu t.
Vi NOPAT = EBIT (1-T) : li nhun hot đng ròng sau thu,
EBIT - li nhun hot đng ha
y thu nhp trc tr lãi vay và chu thu T-
thu sut thu nhp doanh nghip.
Doanh nghip đc coi là hot đng hiu qu nu ROC thu đc ln hn so vi
chi phí bình quân s dng các ngun vn (WACC).

Doanh thu
Vn đu t Doanh thu Vn đu t

ROI = T sut li nhun trên doanh thu X S ln vòng quay vn
Li nhun s dng trong c cu xác đnh ch tiêu ROI là li nhun thun trc
thu và lãi vay EBIT đ phù hp vi doanh thu và vn đu t đã to ra nó, và đ làm
c s xác đnh s ln quay vòng vn, đng thi đm bo cho s công bng gia các
trung tâm đu t có đi vay và không đi vay.
¬ Mt s u đim và hn ch ca ch tiêu ROI
u đim c bn ca ROI là có xét đn vn đu t, đc các nhà qun tr s
dng rng rãi đ đánh giá thành qu đu t ca các trung tâm đu t và các
doanh
nghip có quy mô vn khác nhau đ xem ni nào đt hiu qu cao nht, làm c s
đánh giá thành qu hot đng. Ngoài ra, ROI còn đc s dng đ tìm ra các nhân t
tác đng đn hiu qu hot đng nhm đa ra gii phá
p đ kt qu hot đng tt hn.
ó là các bin pháp ci thin doanh thu, kim soát chi phí hay tính li c cu vn đu
t. Tuy nhiên nó vn còn tn ti mt s hn ch nh sau:
̌ Vic s dng ch tiêu li nhun trong ROI là hoàn toàn không thích hp đ
đánh giá kh nng to ra giá tr kinh t trong dài hn.
̌ Nhng biu hin tng ROI trong ngn hn  các b phn cha chc có kh nng
nh hng tt, ngc li gim ROI cha chc có nh hng xu đn mc tiêu

chung và giá tr kinh t v lâu dài ca doanh nghip.
Ví d : B phn qun lý A có vn đu t 18 t đng và EBIT là 3,6 t đng.
ROI ca b phn A là 20%. B phn A có chi phí s dng vn là 12%. Mt c hi đu
t mi xut hin đòi hi lng vn đu t 0,5 t đng, EBI
T hàng nm t d án đu t
này là 80trđ. Sau khi thc hin d án đu t mi, ROI ca b phn A là 19,9%. Mc
dù ROI ca b phn A b gim, tuy nhiên b phn A vn nên thc hin c hi đu t

ca cá nhân mà không hng mc tiêu ca b phn vào mc tiêu chung ca toàn
doanh nghip. R
OI có th không hoàn toàn chu s điu hành ca nhà qun tr cp c
s, vì ch có trung tâm đu t cp cao có quyn điu tit ROI.
ROI là s tng đi nên không lng hoá đc mc đ tng thêm tuyt đi là
bao nhiêu. Và ROI không phù hp vi mô hình vn đng ca dòng tin khi s dng
trong phân tích vn đu t.
1.5.1.5. Li nhun còn li (Residual Income – RI)
T nhng nm 1950, đã xut hin gii pháp vt qua nhng hn ch ca RO
I,
đó là s dng thc đo tài chính RI (li nhun còn li) - ngun gc ca thc đo tài
chính EVA.

Trích đoạn ng 3.1 0 EVA-WACC (theo giá tr th tr ng)

---