i

LIăCAMăOAN

Tôi xin cam đoan lun vn nƠy hoƠn toƠn do tôi thc hin, các đon trích dn và s liu s
dng trong lun vn đu đc dn ngun vƠ có đ chính xác cao nht trong phm vi hiu bit
ca tôi. Lun vn nƠy không nht thit phn ánh quan đim ca Trng i hc Kinh t
TP.HCM hay chng trình Ging dy Kinh t Fulbright.

Thành ph H Chí Minh, tháng 5 nm 2013

Tác gi

Nguynăc Bình

iii

MC LC

LI CAM OAN i
LI CM N ii
MC LC iii
TÓM TT vi
DANH MC CÁC T VIT TT viii
DANH MC BNG BIU ix
DANH MC HÌNH V x
DANH MC CÁC HP xi
CHNG 1 M U 1
1.1. Bi cnh chính sách 1
1.2. Vnăđ chính sách 3
1.3. S cn thit nghiên cu 4
1.4. Mc tiêu nghiên cu, câu hi nghiên cu 4
1.5. Phng pháp nghiên cu 5
1.6. Phm vi nghiên cu 6
1.7. Cu trúc lunăvn 6
CHNG 2 C S PHNG PHÁP LUN 7
2.1.ăTácăđng ca th ch nhà ncăđi vi qunălỦăđtăđai 7
2.2. C s lý thuyt v phân cp qun lý nhà nc 8
2.3. Chính sách phân cp qun lý nhà ncăđi viăđtăđai 12
2.4ăCácăquyăđnh chính sách v thu hiăđt, bi thng h tr táiăđnh c 15
iv

CHNG 3 THC TRNG VIC THC HIN THEO PHÂN CP QUY TRÌNH THU
HI T, BI THNG H TR TÁI NH C TRểN A BÀN TNH BÀ RA

5.2.2. Ci thin quy trình phân cp, cp tnh chu trách nhim gii trình hn trong quyt
đnh v thu hi đt, bi thng h tr vƠ tái đnh c 40
5.2.3. Phân cp cn c vƠo nng lc thc hin 40
5.2.4. Ci thin chính sách pháp lut, hn ch vic thu hi đt 41
TÀI LIU THAM KHO 42
PH LC 46

vi

TÓM TT

Phân cp qun lỦ nhƠ nc đư vƠ đang đc đy mnh thc hin  Vit Nam trong thi gian
qua nhm đ phát huy tính ch đng  chính quyn đa phng. Theo đó, chính sách v qun
lỦ đt đai, vic thu hi đt, bi thng h tr tái đnh c cng đư đc phân cp mnh m.
Chính sách phân cp nƠy đư giúp cho chính quyn đa phng, tnh Bà Ra Vng TƠu có nhiu
viii

DANH MC CÁC T VIT TT

ADB
Asian Development Bank
Ngân hàng phát trin Châu Á

tnh
PAPI
Provincial Governance and Public
Administration Performance
Index
Ch s hiu qu qun tr và hành
chính công cp tnh.
QLNN

Qun lỦ NhƠ nc
TTPTQ

Trung tâm Phát trin qu đt
USD
United States dollar
ng ô la M
UBND

y ban Nhân dân
WB
World Bank
Ngân hàng th gii
ix



DANH MC HÌNH V Hình 2-1: Phi tp trung hóa và phân cp qun lỦ nhƠ ncầầầầầầầầầầầầầầ.9
Hình 2-2: T l ngi dơn đư tng nghe đn pháp lnh thc hin và khu hiu ắdơn bit, dân
bàn, dân làm, dân kim tra”ầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầ 11
Hình 2-3: T l ngi dơn đc bit v quy hoch, k hoch s dng đt  xư/phng/th
trnầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầ.12
Hình 2-4: Quá trình chuyn đi mc đích s dng đt đaiầầầầầầầầầầầầầầ14
Hình 3-1: Quy trình thc hin thu hi đt, bi thng h tr vƠ tái đnh c trên đa bàn
tnhầầầầầ.ầầầầầ 18
Hình 3-2: Phân cp trong thc hin nhim v thu hi đt, bi thng h tr vƠ tái đnh c trên
đa bàn tnhầầ ầầ22

CHNGă1
M U

1.1. Biăcnhăchínhăsách
S phân cp trong qun lỦ nhƠ nc đc xem là ch trng ln nhm to ra và phát huy tính
nng đng, ch đng  chính quyn cp đa phng. Ngh quyt s 08/2004/NQ-CP ngày
30/6/2004 ca Chính ph bên cnh vic nêu ra nhng vn đ còn hn ch cn phi khc phc,
cng đư th hin rõ xu hng tip tc đy mnh phân cp qun lỦ nhƠ nc gia chính ph và
chính quyn đa phng. Vi lp lun cho rng phân cp qun lỦ đ trung ng lƠm đúng
chc nng lƠ tp trung vào hoch đnh chính sách v mô, xơy dng th ch, thanh kim tra
vic t chc qun lý c th, thc hin c th do chính quyn đa phng sát dơn, sát vic nên
có kh nng qun lý và cung cp nhng dch v công cho ngi dơn đc tt hn (ADB,
2003; WB, 2005). Thc t trong thi gian qua vic nƠy đư phát huy đc khá nhiu mt tích
cc.
Theo xu hng đó, phân cp qun lỦ nhƠ nc v đt đai cng đư đc m rng, đc bit là
phân cp trong vic thu hi đt, bi thng h tr vƠ tái đnh c, tuy mc đ và quyn hn có
khác nhau  tng cp chính quyn.
Theo pháp lut Vit Nam hin hành
1
, đt đai thuc s hu toƠn dơn, do nhƠ nc thng nht
qun lỦ, ngi dân ch đc giao quyn s dng. Trên thc t, đt đai không nhng là ngun
t liu sn xut khan him mà còn đc coi là tài sn và quyn tài sn có giá tr ca ngi
dân. Vì th, qun lỦ đt đai, đc bit lƠ chính sách quy đnh v thu hi đt, bi thng h tr
vƠ tái đnh c là vn đ cc k ln, c v chính sách và thc thi chính sách, đi vi ngi
dơn cng nh các cp chính quyn.
NhƠ nc thc hin thu hi bt buc đt ca ngi dơn đ có qu đt xây dng c s h tng,
thc hin các d án phát trin kinh t. Công tác thu hi đt đc phân cp mnh cho chính
quyn đa phng. Bên cnh vic mang li nhng yu t tích cc nh giúp cho đa phng

hay phc v cho các d án phát trin kinh t ngày càng nhiu, vic thu hi đt thng xuyên
đc thc hin. H qu kéo theo là tình trng khiu ni liên quan đn công tác này ngày càng
tr nên phc tp, đư ny sinh trng hp phn kháng, ngi dân chng li chính quyn vì cho
rng chính quyn các cp xác đnh cha đúng giá tr bi thng khi đt ca h b thu hi.
2
Ngh quyt 19-NQ/TW ngày 31/10/2012 Hi ngh ln th sáu Ban Chp hƠnh Trung ng ng (khóa XI) v
tip tc đi mi chính sách, pháp lut v đt đai trong thi k đy mnh toàn din công cuc đi mi, to nn
tng đ đn nm 2020 nc ta c bn tr thƠnh nc công nghip theo hng hin đi.
3
Nm 2010 ch s PCI tnh Bà Ra Vng TƠu xp hng 19/63; nm 2011 PCI là 6/63(cao nht trong các tnh vùng
ông nam b), ch s PAPI đng đu bng xp hng.
3 1.2. Vnăđăchínhăsách
Nhm thúc đy phát trin kinh t theo đnh hng chuyn dch c cu tng t trng công
nghip, thng mi dch v, BRVT đư tích cc ci thin môi trng đu t, vn dng quy đnh
vƠ đa ra nhng chính sách h tr cho nhƠ đu t trong kh nng quyn hn đc phân cp.
Trong đó, kh nng tip cn vi ngun lc đt đai luôn lƠ vn đ đc lu tơm hƠng đu trong
thu hút đu t. Theo đó, vic thu hi đt đ đu t xơy dng các khu, cm công nghip thng
xuyên đc thc hin, dù t l lp đy các khu, cm công nghip cha cao
4
.
Vic thc hin công tác thu hi đt, bi thng h tr tái đnh c trên đa bàn tnh đc cho là
thc hin theo đúng trình t pháp lut quy đnh. Nhng thc t, lng đn th khiu ni trên
đa bàn li có xu hng ngày càng tr nên phc tp hn
5

1.3. Săcnăthitănghiênăcu
 phc v cho nhu cu phát trin kinh t  đa phng thì vic thu hi đt là không tránh
khi. c bit là nhu cu chuyn dch t đt nông nghip sang đt xây dng công nghip trên
đa bàn tnh ngày càng cao. Tuy nhiên, cn phi làm rõ quy trình thc hin đ đm bo tính
minh bch vƠ tng trách nhim gii trình ca chính quyn, giúp hn ch mc đ thit hi cho
ngi dơn, nhng vn đáp ng nhu cu chuyn dch đt đai phc v cho xây dng c s h
tng, phát trin kinh t  đa phng, hn ch tình trng khiu ni phc tp ca ngi dân vi
chính quyn.
Ngh quyt 19-NQ/TW ngày 31/10/2012 ca BCH TW ng vn tip tc ch trng ắNhƠ
nc ch đng thu hi đt theo k hoch s dng đt hng nm đư đc xét duyt. Quy đnh
rõ ràng và c th hn các trng hp NhƠ nc thc hin vic thu hi đt đ s dng vào các
mc đích quc phòng, an ninh, phc v li ích quc gia, li ích công cng và các d án phát
trin kinh t, xã hi”. ắVic thu hi đt, bi thng, h tr, tái đnh c thuc trách nhim
ca U ban nhân dân các cp và có s tham gia ca c h thng chính tr” . ắVic bi
thng, h tr, tái đnh c khi NhƠ nc thu hi đt phi bo đm dân ch, công khai, khách
quan, công bng vƠ đúng quy đnh ca pháp lut. Ngi s dng đt đc bi thng theo
mc đích đt đang s dng hp pháp.”. Vy vic đánh giá li quy trình trin khai thc hin
trong thi gian qua, trách nhim ca tng cp chính quyn là cn thit, đ t đó có nhng gii
pháp thc hin phân cp hiu qu hn, đm bo theo nh tinh thn Ngh quyt nêu trên.
1.4.ăMcătiêuănghiênăcu,ăcơuăhiănghiênăcu
Vic xác đnh rõ mc đ quyn hn và trách nhim  tng cp chính quyn có th gim thiu
nhng ri ro phát sinh trong công tác thu hi đt, bi thng h tr tái đnh c. Hng ti
qun lỦ đt đai vƠ x lỦ các quan h liên quan đn đt mt cách ti u, hiu qu đi vi trên
đa bƠn tnh BƠ Ra Vng TƠu nói riêng cng nh trên đa bƠn c nc, hn ch vic to ra các
xung đt xư hi do đt đai. t đai tr thƠnh ngun lc quan trng cho tng trng vƠ công
bng xư hi. T đó, đ tài tp trung tr li các câu hi chính sách:
5 1- Vic phân cp qun lý nhà nc trong công tác thu hi đt, bi thng h tr và tái

Cn c các quy đnh pháp lut, lun vn thc hin phơn tích, đánh giá quy trình th tc thu
hi đt, bi thng h tr tái đnh c  Bà Ra Vng TƠu, trong đó phơn tích sơu vic thc thi
đi vi nhng d án nm trên đa bàn huyn Chơu c.
1.7.ăCuătrúcălunăvn
Lun vn đc b cc gm 5 chng. Chng 1 gii thiu v vn đ chính sách, s cn thit
nghiên cu, câu hi vƠ phng pháp nghiên cu. Chng 2 khái quát v các lý thuyt lƠm c
s phng pháp lun cho nghiên cu. Chng 3 trình bƠy thc trng phân cp thc hin quy
trình thu hi đt, bi thng h tr tái đnh c trên đa bàn tnh BRVT. Chng 4 da vào
thc trng phân cp và các lý thuyt c s phng pháp lun đ thc hin phơn tích, đánh giá
vic phân cp thc hin thu hi đt, bi thng h tr tái đnh c. Chng 5 kt lun vƠ đa ra
nhng khuyn ngh chính sách.
7 CHNGă2

dng đt. Chính quyn đa phng đc phân cp thc hin chc nng thu hi đt ca dơn đ
phc v cho nhu cu xây dng c s h tng, phát trin kinh t. Vi quy đnh pháp lut v đt
đai hin hƠnh, ngi dân ch đc công nhn quyn s dng và quyn ca nhƠ nc trong vic
thu hi đt đư lƠm tng thêm s hoài nghi và thiu lòng tin vào kh nng đc s dng đt n
đnh, lâu dài, phn nào làm cho ngun t liu và là ngun tài sn quan trng phc v cho đu
t, phát trin kinh t không phát huy đc ht hiu qu ca nó. Vn đ này hin nay đang
đc nhiu ý kin đóng góp, tranh lun trong tin trình ci thin th ch  Vit Nam.
Quy đnh pháp lut v qun lỦ đt đai đang trao cho nhƠ nc, trong đó có chính quyn đa
phng quyn đnh đot v đt đai. Quá trình phân cp đư trao cho chính quyn đa phng
nhiu thm quyn đáng k trong công tác thu hi đt, bi thng h tr tái đnh c. Chính
quyn cp tnh có thm quyn giao đt giúp cho thun li hn trong khuyn khích đu t. Tuy
nhiên vi vic phân cp nƠy đư lƠm tng s chuyn đi mnh m đt nông nghip thƠnh đt
phi nông nghip đ xây dng các khu công nghip, khu đô th, thng mi , trong khi hn
ch s tham gia ca ngi dân, thiu minh bch và trách nhim gii trình thp, vic chuyn
đi này không din ra mt cách cơn đi, đm bo li ích công bng gia các bên, chính quyn
đa phng có đng c mnh m u đưi cho các nhƠ đu t (Ngân hàng Th gii, SQ an
Mch, SQ Thy in, 2011).
2.2. CăsălỦăthuytăvăphơnăcpăqunălỦănhƠănc
Theo xu hng phi tp trung hóa, vic phân cp qun lỦ nhƠ nc ngƠy cƠng đc thc hin
rng rưi hn đ chính quyn đa phng phát huy tác dng ca mình (WB, 2005). Chính
quyn Trung ng không còn gi vai trò truyn thng nh ngi ra quyt đnh và thc hin
quyt đnh mà tr thƠnh ắngi đnh hng và xác lp cuc chi” (V ThƠnh T Anh, 2012).
Phi tp trung hóa đư vƠ đang đc din ra  nhiu lnh vc trong qun lỦ nhƠ nc. 9


c vào kh nng thc t, quyn lc phi đc trao cho cp có đ nng lc thc thi.
PHI TP TRUNG HÓA
CHÍNH TR
HÀNH CHÍNH
NGÂN SÁCH
TH TRNG
PHI TP TRUNG
(Phân cp, phân quyn)
Ngân sách cp tnh
TăNHỂNăHịA
Y QUYN
TRAO, TN QUYN
PHI QUY CH HÓA
Ngân sách cp huyn
Ngân sách cp xã
10 - Trao quyn mt cách phù hp có th to ra cnh tranh gia các đa phng, có th to
ra nhng chính quyn đa phng phn ng kp thi vi nhng quan tâm ca c dơn
đa phng.
Tuy nhiên, theo đánh giá ca WB (2005), vic phân cp qun tr nhƠ nc xung đa phng
có nhng ri ro ca nó. Phân cp không phi lúc nƠo cng đt đc mc tiêu làm cho chính
quyn đa phng có s nhanh nhy và tính trách nhim hn. ôi khi thng d b tác đng
bi s thao túng ca nhng ngi có chc quyn, các quyt đnh ca h thng phn ánh s
nh hng mt cơn đi bi các nhóm giàu có hoc nh hng ln. Nhiu nghiên cu còn cho
thy các quan chc li dng các c hi ca quá trình phân cp đ tin hành các hot đng
phc v li ích ca riêng mình (WB, 2005).
 ngn chn nguy c dn đn nhng ri ro trên, bên cnh yêu cu tha mãn nhng nguyên
tc ca phân cp trao quyn, trong quá trình thc thi cn phi có c ch đ kim soát, trong đó

quyt đnh ca khu vc công phù hp hn vi li ích chung ca ngi dân (Cng đng các
nhà tài tr, 2009).
Tuy nhiên, đư có nhiu nghiên cu cho thy vic thc hin theo phân cp  Vit Nam không
đc đi kèm vi nhng điu kin kim soát nêu trên, đc bit lƠ trong lnh vc qun lỦ đt đai.
Ch s v hiu qu qun tr và hành chính công cp tnh (PAPI) là bng chng c th v s hn
ch này.

Hình 2-2: T l ngi dơnăđưătngăngheăđn pháp lnh thc hin và khu hiuăắdơnăbit,
dân bàn, dân làm, dân kimătra”

Ngun: PAPI 2010 và 2011, trích trong V Thành T Anh (2012).
7
Trích trong Joseph Stiglitz (1999), S minh bch trong Chính ph.
12 Hình 2-3: T l ngiădơnăđc bit v quy hoch, k hoch s dngăđt  xư/phng/th
trn

Ngun: PAPI 2010 và 2011, trích trong V Thành T Anh (2012).
2.3. ChínhăsáchăphơnăcpăqunălỦănhƠăncăđiăviăđtăđai
Quan đim v chính sách qun lỦ đt đai có s khác nhau  mi quc gia. a s các nc
tha nhn và bo v quyn s hu t nhơn v đt đai. Theo Phm S Liêm (2012), hin nay
ngoƠi Vit Nam, Trung Quc, Cuba còn có mt s nc thc hin ch đ s hu công v đt
đai bng lut pháp nh Hng Kông, Singapore, Israel. Hay  Anh quyn t hu v đt đai
đc pháp lut tha nhn, cùng vi đó, lut pháp nc Anh cng tha nhn đt đai thuc s
hu ca n hoàng, nhng hình thc s hu này ch mang tính tng trng, nng v Ủ ngha

X
X
X
Chim hu
X
X
X

Qun lỦ
X
X
X

Loi tr
X
X Chuyn giao
X
Ngun: Ostrom và Schlager (1992), trích trong Nguyn Th Thu Trang (2012)

Theo điu 164 B Lut dơn s nm 2005, quyn s hu bao gm quyn chim hu, quyn s
dng vƠ quyn đnh đot tƠi sn ca ch s hu theo quy đnh ca pháp lut. Ch s hu lƠ cá
nhơn, pháp nhơn, ch th khác có đ ba quyn lƠ quyn chim hu, quyn s dng, quyn đnh
đot tƠi sn. Nh vy, dù da theo lỦ thuyt hay c s nƠo, vic ch công nhn quyn s dng
đt đư hn ch đáng k quyn ca ngi dơn đi vi đt đai.

Hình 2-4: Quá trình chuynăđi mcăđíchăs dngăđtăđai

Ngun: Ngân hàng th gii, SQ an Mch, SQ Thy in (2011).

u giá đt
t đc
giao cho
nhƠ đu
t s
dng đ
đu t
Thu hi đt theo quy hoch
t s
dng
hin ti
u giá d án s dng đt
Thu hi đt theo d án
Phân b trc tip/ch cho
mt s nhƠ đu t thuê đt