B GIÁO DCăVÀăÀOăTO
TRNGăI HC KINH T THÀNH PH H CHÍ MINH
QUÁCH TÚ QUÂN TÁCăNG CAăUăTăTRC TIP
NCăNGOÀIăNăTNGăTRNG
KINH T  VIT NAM LUNăVNăTHC S KINH T B GIÁO DCăVÀăÀOăTO
TRNGăI HC KINH T THÀNH PH H CHÍ MINH




Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cu ca tôi, di s hng dn ca PGS.
TS. Phan Th Bích Nguyt.
Các s liu trong các bng biu phc v cho vic phân tích, nhn xét, đánh giá và các
s liu dùng cho nghiên cu đnh lng đc chính tác gi thu thp t Niên giám
thng kê, Tng cc thng kê và B K hoch và u t. Ngoài ra, trong lun vn còn
s dng mt s nhn xét, đánh giá cng nh s liu ca các tác gi khác và đu có chú
thích ngun gc sau mi trích dn đ kim chng.
Các s liu, kt qu trong lun vn là trung thc và cha tng đc ai công b trong
bt k công trình nào khác. Tôi xin chu trách nhim v ni dung tôi đã trình bày trong
lun vn này.
Tác gi
QUÁCH TÚ QUÂN
LI CMăN

u tiên, tôi xin đc chân thành cm n cô Phan Th Bích Nguyt đã tn tình hng
dn tôi trong sut quá trình thc hin lun vn này và các thy cô đã truyn đt kin
thc cho tôi trong c quá trình hc cao hc ti trng i hc Kinh t Thành ph H
Chí Minh.
Tôi cng xin đc cm n các anh ch, các thy ca Vin nghiên cu kinh t phát trin
trc thuc i hc Kinh t Thành ph H Chí Minh đã h tr to điu kin thun li
cho tôi trong sut quá trình thc hin nghiên cu đnh lng này.
Cui cùng, tôi xin cm n gia đình và bn bè đã quan tâm và to điu kin đ tôi hoàn
thành khóa lun tt nghip này.

2.3.2. Tác đng tiêu cc 36
Chngă3. PHNGăPHÁPăLUNăVÀăDăLIU 39
3.1. Mô hình tng trng 39
3.2. Gi thuyt 41
3.3. D liu 43
Chngă4. PHỂNăTệCHăKTăQUăNGHIểNăCUăTăC 44 4.1. Phân tích kt qu mô hình nghiên cu 44
4.2. M rng nghiên cu tác đng hai chiu ca FDI và tng trng bng mô hình
VAR 50
Chngă5. KTăLUNăVÀăKINăNGHăGIIăPHÁPăTHUăHÚTăFDIăÁPăNGă
YểUăCUăTNGăTRNGăKINHăT 56
5.1. Mt s vng mc và yu kém trong vic thu hút FDI trong thi gian qua 57
5.2. Kin ngh mt s gii pháp thu hút FDI đáp ng yêu cu tng trng kinh t: . 59
5.3. Hn ch ca đ tài –  xut hng nghiên cu tip theo 61
5.3.1. Hn ch 61
5.3.2.  xut: 61
TÀIăLIUăTHAMăKHO i Trang 1

DANH MC T VIT TT VÀ KÝ HIU

FDI
:
Foreign Direct Investment
u t trc tip nc ngoài
GDP

Qu tin t quc t
R&D
:
Nghiên cu và phát trin
OLS
:
Ordinary Least Squares
Bình phng nh nht thông thng
2SLS
:
Two-Stage Least Squares
Bình phng nh nht hai giai đon
3SLS
:
Three-Stage Least Squares
Bình phng nh nht ba giai đon
Trang 2

DANH MC BNG BIU

Bng

Bng 2.1
H s ICOR ca mt s nc (1993-2008)
Bng 2.2
u t trc tip nc ngoài - S d án, vn đng ký và quy mô vn trên
d án qua các giai đon

Biu 2.5
Ngun vn đu t trc tip nc ngoài  Vit Nam (1997-2005)
Biu 2.6
Biu 2.7
Biu 2.8

Biu 2.9
Ngun vn đu t trc tip nc ngoài  Vit Nam (2006-2011)
S d án đu t trc tip nc ngoài phân theo c cu đu t theo ngành
Quc gia, vùng lãnh th có d án FDI ti VN trên 4 t USD (tính đn
ngày 15/12/2011)
T trng đu t ca các khu vc kinh t trong tng đu t toàn xã hi giai
đon 2006-2011 (tính đn ngày 15/12/2011) Trang 3

TÓM TT

Lut u t trc tip nc ngoài  Vit Nam nm 1987 là mt trong nhng đo lut
kinh t đu tiên ca thi k đi mi. Trong hn hai mi nm qua vai trò ca đu t
trc tip nc ngoài có ý ngha vô cùng to ln đi vi tng trng kinh t Vit Nam.
Tác đng ca đu t trc tip nc ngoài đn tng trng kinh t là vn đ đc nhiu
hc gi trong và ngoài nc quan tâm nghiên cu.
Trong phm vi nghiên cu ca đ tài, tác gi tp trung vào nghiên cu tác đng ca
đu t trc tip nc ngoài đn tng trng kinh t  sáu mi tnh thành ca Vit
Nam trong giai đon t nm 2001 đn nm 2011. Sau đó tác gi m rng nghiên cu
mi quan h hai chiu gia đu t trc tip nc ngoài và tng trng kinh t trên
phm vi c nc trong giai đon t nm 1990 đn nm 2011. Cui cùng tác gi đ xut
mt s gii pháp thu hút vn đu t trc tip nc ngoài đáp ng nhu cu phát trin

14%, và tng lên 18% trong giai đon 2006-2011; ngun thu ngân sách t các
doanh nghip có vn đu t nc ngoài là chim khong 5% trên tng thu ngân
sách nhà nc nm 2000, đn nm 2011 thì ngun thu này chim khong 11% tng
thu ngân sách nhà nc (con s đã tng lên gp đôi). Vi nhng tác đng tích cc
nêu trên, FDI đã góp phn đáng k vào vic thc hin các mc tiêu tng trng
Trang 5

kinh t, gii quyt công n vic làm, chuyn giao công ngh và chuyn đi c cu
kinh t, tng thu ngân sách nhà nc và giúp khai thác mt cách hiu qu các
ngun tài nguyên quc gia. Mc dù đã đt đc nhng kt qu nht đnh, nhng
Vit Nam vn cha tn dng ti u các c hi thu hút FDI và cha ti đa đc li
ích mà đu t trc tip nc ngoài có th mang li.
 huy đng và tn dng ti u ngun vn đu t trc tip nc ngoài phc v cho
chin lc phát trin kinh t – xã hi, đòi hi phi gii quyt rt nhiu vn đ c v
lý lun cng nh tng kt kinh nghim t thc tin. c bit, trong giai đon hi
nhp vi nn kinh t th gii nh hin nay thì cuc cnh tranh đ thu hút các lung
vn quc t ngày càng tr nên gay gt hn. Vi nhn thc đó em chn “ Tác đng
ca u t trc tip nc ngoài đn tng trng kinh t  Vit Nam” làm đ tài
khóa lun tt nghip ca mình, vi mong mun có mt cái nhìn toàn cnh v thc
trng FDI  nc ta nhng nm qua, đánh giá mt cách sâu hn s tng tác, mi
quan h qua li gia FDI và tng trng kinh t, qua đó thy đc tm quan trng
ca hot đng đu t trc tip nc ngoài ti Vit Nam, t đó đ ngh mt s gii
pháp nhm thu hút ngun vn FDI phc v s nghip phát trin kinh t ca đt
nc.
2. Mc tiêu nghiên cu – Câu hi nghiên cu
2.1 Mc tiêu nghiên cu:
Tác gi nghiên cu tác đng ca đu t trc tip nc ngoài đn tng trng kinh
t  60 tnh thành ca Vit Nam. Bên cnh đó tác gi m rng nghiên cu mi
quan h hai chiu gia đu t trc tip nc ngoài và tng trng kinh t trên
phm vi c nc. Da vào các phân tích đnh tính và phân tích đnh lng mà đ

Chng 2: Tng quan v tình hình tng trng kinh t và FDI  Vit Nam (1988-
2011)
Chng 3: Phng pháp lun và d liu.
Chng 4: Phân tích kt qu nghiên cu đt đc.
Chng 5: Kt lun và kin ngh gii pháp thu hút FDI đáp ng yêu cu phát trin
kinh t.
Trang 7

Chngă1. TNG QUAN CÁC KT QU NGHIÊN CU THC NGHIM
TRCăỂYăLIểNăQUANăNă TÀI

1.1. Các kt qu nghiên cu thc nghimănc ngoài
Các nghiên cu đánh giá tác đng ca FDI ti tng trng kinh t trên th gii
khá phong phú và đa dng. Nhìn chung các nghiên cu này đc chia làm 2
trng phái là: nghiên cu đa ra kt lun tác đng ca FDI đn tng trng
kinh t là tác đng tích cc, tng quan dng; mt s nghiên cu khác li đa
ra kt qu ngc li, h nhn xét rng FDI tác đng không đáng k đn tng
trng kinh t hoc có tác đng tiêu cc. Chúng ta cùng đi qua mt s nghiên
cu đ thy rõ quan đim ca hai trng phái trên.
Nghiên cu đa ra kt lun FDI nh hng tích cc đn tng trng kinh t:
Các nghiên cu da vào mt trong hai lý thuyt đ phân tích là lý thuyt
tng trng ngoi sinh và tng trng ni sinh. Mô hình tng trng ngoi sinh,
còn đc gi là mô hình tng trng Solow, đc phát trin bi Robert Solow,
ngi đot gii Nobel nm 1987. Nghiên cu thc nghim da trên lý thuyt
này cho kt lun rng kt qu tng trng sn lng da vào các yu t đu vào
nh gia tng cht lng và s lng lao đng thông qua tng trng dân s và
giáo dc; gia tng vn thông qua vn đu t nc ngoài và tin b trong công
ngh. T l tng trng dài hn ca mt quc gia là ngoi sinh đc xác đnh
bng cách gi đnh mt t l tit kim hoc t l tin b k thut (Solow, 1956).
Tuy nhiên, mô hình ngoi sinh không gii thích lý do ti sao hoc làm th nào

t bng cách to ra các li ích lan ta đáng k cho nn kinh t đa phng,
chng hn nh vic to ra các chng trình đào to mi trong các c s giáo
dc đi hc và thu hút các nhà cung cp mi đn Costa Rica. Hn na, Bengoa
và Sanchez - Robles (2003) cho thy rng FDI là tng quan tích cc vi tc đ
tng trng kinh t mà các nc s ti yêu cu ngun nhân lc, n đnh kinh t
và t do hóa th trng đ đc hng li t FDI dài hn. S dng các phng
pháp tip cn, Baharumshah và Thanoon (2005) khng đnh tác đng tích cc
ca FDI vào tng trng kinh t  các nc ông Á, bao gm Trung Quc,
trong ngn hn và dài hn. H cho thy rng nh hng tích cc ca FDI vào
tng trng cao hn so vi tit kim trong nc ng h gi thuyt cho rng
dòng vn FDI hiu qu hn so vi đu t trong nc. Ngoài ra, nghiên cu
cng kt lun rng hiu ng lan to kin thc th hin trong FDI có th tng
Trang 9

nng sut trong nc, và do đó thúc đy tng trng kinh t. Các nghiên cu
ca Xiaoying Li và Xiaming Liu (2005) điu tra xem FDI nh hng đn tng
trng kinh t nh th nào da trên mt bng d liu cho 84 quc gia trong giai
đon 1970-1999, c hai k thut phng trình đn nht và phng trình h
thng đng thi đc áp dng đ kim tra mi quan h này. Mt mi quan h
ni sinh quan trng gia FDI và tng trng kinh t đc xác đnh t gia
nhng nm 1980 tr đi. FDI không ch trc tip thúc đy tng trng kinh t
mà còn gián tip thông qua s tng tác ca nó vi vn con ngi. S tng
tác gia FDI vi vn con ngi to nên mt hiu ng tích cc v tng trng
kinh t  các nc đang phát trin.
Trong các nghiên cu gn đây, Alfaro et al. (2004) và Durham (2004)
tp trung vào xem xét tác đng ca vn đu t nc ngoài đn tng trng kinh
t ph thuc vào sc mnh ca các th trng tài chính trong nc ca nc s
ti nh th nào. Alfaro et al. (2004) s dng d liu hàng nm trong giai đon
1975 - 1995, và h tìm thy rng vi các nc có ngân hàng và các t chc tài
chính phát trin thì s có đc li ích t vn đu t nc ngoài. Durham (2004)

FDI đi vi tng trng kinh t ti Vit Nam và Trung Quc. D liu ca Vit
Nam t nm 1990-2003 vi 5 khu vc nh sau: công nghip, xây dng, giao
thông vn ti và truyn thông, bt đng sn và nông – lâm – ng nghip. D
liu ca Trung Quc cng tp trung vào 5 lnh vc này nhng trong giai đon
1997 - 2004. Kt qu cho thy rng, hai nn kinh t đang phát trin chuyn đi
(Trung Quc và Vit Nam) thì FDI có ý ngha thng kê tích cc, nh hng
trc tip đn tng trng kinh t và nh hng gián tip thông qua tng tác
ca nó vi lao đng  c hai nc. Bên cnh đó, h tìm thy rng nhng tác
đng ca FDI dng nh là rt khác nhau trên khp các khu vc kinh t; trong
đó ngành công nghip luôn cho thy bng chng v tác đng tích cc ca FDI
vào tng trng cao hn so vi các ngành khác. Và mt điu thú v là đi vi
Trung Quc là ngành thng buôn bán và dch v n ung thì FDI có hiu ng
tích cc cao hn mt chút so vi ngành kinh t khác. Và trong trng hp ca
Vit Nam thì là ngành xây dng.
Gheorghe Ruxand và Andreea Muraru (2010) phân tích vic đu t trc
tip nc ngoài có tác đng đn tng trng kinh t ca Romania nh th nào?
Tác gi s dng d liu t nm 2000 - 2009 ca Romania; hai phng pháp
đc s dng trong vic thc hin các phân tích: mt là xem xét mi quan h
Trang 11

gia t l FDI trong GDP và tng trng kinh t trong mt h thng phng
trình ba giai đon (3SLS) và hai là xem xét nhng mc đ ca FDI và GDP,
tng ng, trong mt h thng phng trình hai giai đon (2SLS). Bng chng
thc nghim cho thy có kt ni hai chiu gia FDI và tng trng kinh t, có
ngha là FDI kích thích tng trng kinh t và, nn kinh t có GDP cao hn s
thu hút FDI nhiu hn.
Mihai Daniel Roman and Andrei Padureanu (2012) đ xut s dng mô
hình Cobb - Douglas đ phân tích hiu ng ca FDI đi vi tng trng kinh t
trong các quc gia đang chuyn đi, đc bit  Romania (d liu t nm 1990 -
2010). Kt qu c bn đt đc là tng trng kinh t Romania đã nh hng

khu vc xây dng thì có du hiu tng quan tích cc. Cùng thi đim đó,
Sakar (2007) s dng phng pháp hi quy OLS c đnh và ngu nhiên phân
tích  51 quc gia trong giai đon 1970 - 2002, kt qu cho thy trong đa s các
trng hp thì không có mi quan h lâu dài tích cc gia FDI và tng trng
kinh t. Mohammad SharifKarimi and Zulkornain Yusop (2009) nghiên cu
xem xét các mi quan h nhân qu gia đu t trc tip nc ngoài và tng
trng kinh t. Phng pháp nghiên cu da vào mô hình thc nghim Toda-
Yamamoto cho mi quan h nhân qu và th nghim gii hn (ARDL). S
dng d liu cho giai đon 1970 - 2005  Malaysia, nghiên cu tìm thy, trong
trng hp ca Malaysia không có bng chng mnh m ca mt quan h nhân
qu hai chiu và mi quan h dài hn gia FDI và tng trng kinh t. iu này
cho thy rng FDI ch có tác đng gián tip tng trng kinh t ti Malaysia
thông qua chuyn giao công ngh và nâng sut lao đng.
1.2. Các kt qu nghiên cu thc nghim Vit Nam
Nghiên cu thc nghim đã đc tin hành trong các khu vc khác nhau và các
nc trên th gii đ kim tra mi quan h gia FDI và tng trng kinh t, tuy
nhiên, các nghiên cu thc nghim này  Vit Nam thì không nhiu, nht là s
dng phng pháp phân tích đnh lng. Mc dù các d liu chui thi gian ch
có trong giai đon 1988 - 2002, vi 15 mu quan sát, Lê Vit Anh (2002) đã tìm
hiu xem liu FDI đóng góp vào tng trng kinh t nh th nào và FDI vi
hiu ng ln át đu t trong nc ra sao bng cách s dng c hai k thut k
toán tng trng và phng pháp hi quy. Ông báo cáo rng FDI đóng góp
đáng k vào tng trng kinh t và kích thích đu t trong nc. Nghiên cu
ca Nguyn Mi (2003) xem xét tác đng ca FDI đn tng trng kinh t c
Trang 13

v chiu rng và chiu sâu bng vic s dng s liu thng kê v FDI ca Vit
Nam trong thi k 1988 - 2003, d báo đn 2005 và trên c s đó đã đ xut
các gii pháp ch yu đ thúc đy tình hình thu hút FDI  Vit Nam. Theo tác
gi, FDI có tác đng tích cc đn tng trng kinh t  mc đ quc gia và cho

thuc nhiu vào khu vc có vn đu t nc ngoài. Bin đng ca khu vc này
vì vy nh hng trc tip đn tc đ tng trng kinh t ca đt nc. c
bit FDI có đóng góp đáng k vào giá tr sn lng công nghip, b sung ngun
vn đu t phát trin, to thêm nhiu vic làm, thúc đy sn xut hàng hoá, xut
khu, ci thin cán cân thanh toán và nâng cao nng lc cnh tranh ca nn kinh
t.  nghiên cu mi quan h tng tác gia FDI và tng trng kinh t,
Nguyn Phi Lân (2006) s dng ba k thut thng kê (2LS, 3LS và GMM)
phân tích mt tp d liu cho 61 tnh thành Vit Nam trong giai đon nm 1996
- 2003. Kt qu thc nghim cho thy rng FDI có tác đng tích cc và có ý
ngha thng kê đn tng trng kinh t ti Vit Nam trong giai đon 1996-2003.
Ngoài ra, tác gi ch ra mt s kt qu thú v khác là lc lng lao đng và xut
khu có tích cc tác đng đn vn đu t nc ngoài, phù hp vi thc t rng
vn đu t nc ngoài ti Vit Nam tp trung ch yu vào lao đng hot đng
sn xut thâm canh và đnh hng xut khu. Nghiên cu này cng cung cp
bng chng mi v vai trò vn con ngi và c s h tng trong vic thu hút
vn đu t nc ngoài ti Vit Nam. V et al (2006) kim tra tác đng ca FDI
vào tng trng kinh t cho c Trung Quc và Vit Nam. Thông qua mô hình
tng trng ni sinh và mô hình hóa nh hng ca FDI vào GDP thông qua
kênh nng sut lao đng bng cách cho phép các h s lao đng thay đi theo
thi gian. Kt qu ca h ch ra rng FDI có tác đng đáng k và tích cc đn
tng trng kinh t thông qua nng sut lao đng.
Nguyn Phú T và Hunh Công Minh (2010) đánh giá mi quan h
tng tác gia FDI và tng trng kinh t Vit Nam trong thi gian 1988-2009,
d liu trong mô hình nghiên cu ly t Niên giám thông kê và H thng ch
tiêu kinh t - xã hi ca 64 tnh thành/ thành ph ca Tng cc thng kê Vit
Nam t nm 2003-2007. Tác gi dùng phng pháp c lng OLS, TSLS và
GMM, kt qu nghiên cu cho thy vn FDI và tng trng kinh t ca các tnh
thành ti Vit Nam có mi quan h tích cc hai chiu. Tip theo đó, Hoàng Th
Thu, Paitoon Wiboonchutikula và Bangorn Tubtimtong (2010) nghiên cu xem
xét các tác đng ca FDI đn tng trng kinh t  Vit Nam bng cách s

bng tin ca tt c sn phm và dch v cui cùng đc to ra bi công
dân mt nc trong mt thi gian nht đnh (thng là mt nm tài
chính). Tng sn phm quc dân bng tng sn phm quc ni cng vi
thu nhp ròng.
b) Các nhân t nh hng đn tng trng kinh t:
Hin nay có rt nhiu nhân t tác đng đn tng trng kinh t ca quc gia
nhng nhìn chung li gm có các nhân t c bn sau:
Th nht, ngun nhân lc; Nhiu nhà kinh t cho rng ngun nhân lc hay vn
con ngi là yu t quan trng nht trong tng trng kinh t. Có th nói:
“ngun lc con ngi là ngun lc ca mi ngun lc”, là “tài nguyên ca mi
tài nguyên”. Ngun nhân lc có thúc đy đc quá trình tng trng hay không
ph thuc vào hai khía cnh, mt là s lng lao đng có vic làm và hai là
cht lng lao đng:
 Lng lao đng có vic làm ph thuc vào tc đ tng dân s và kh
nng to vic làm ca nn kinh t.  nhng nc nghèo dân s
Trang 17

thng tng nhanh, trong khi các nc giàu thì dân s li tng chm.
iu đó gây nên hai trng thái trái ngc nhau: các nc giàu thiu
lao đng, trong khi mt s nc nghèo tình trng lao đng quá d
tha là mt gánh nng ca nn kinh t.
 Cht lng lao đng đc biu hin qua mt s tiêu chí nh: trình đ
giáo dc, k nng chuyên môn, sc khe và k lut lao đng.
Th hai, vn đu t; Vn đu t là mt trong nhng nhân t quan trng ca quá
trình sn xut. Vn đu t bao gm: đu t t nhân, đu t chính ph và đu t
nc ngoài.
Ta bit: Tng đu t = Khu hao + u t ròng
Khu hao dùng đ duy trì qu vn hin có. Ch có đu t ròng mi giúp tích ly
thêm vn cho nn kinh t. Mà vn đu t ròng ly t tin tit kim. Cho nên
mun tng vn thì phi tng tit kim. Nh vy khi sn lng đã đt mc tim

trng kinh t d dàng hn. Thc tin minh chng quc gia nào có ngun tài
nguyên thiên nhiên phong phú, đa dng, giàu v tr lng và cht lng s có
nhiu thun li trong thu hút FDI và ngc li.
2.1.2. Thc trngătngătrng kinh t  Vit Nam (1988-2011)
Sau hn 20 nm đi mi, tc đ tng trng GDP ca Vit Nam đã tng lên
liên tc. Nu nh giai đon đu đi mi (1986-1990), GDP ch đt mc tng
trng bình quân 5,26%/nm, thì trong 5 nm tip theo (1991-1995), tng
trng GDP bình quân đã đt 8,19%, cao nht trong các k hoch 5 nm t
trc ti nay (thuc vào loi cao trong các nc đang phát trin). Trong giai
đon 1996-2000, tc đ tng GDP bình quân ca Vit Nam là 6,96%, tuy có
thp hn na đu thp niên 90 th k XX do nh hng ca cuc khng hong
tài chính – tin t châu Á, nhng vn vào loi cao trong khu vc.

Biu 2.1: Tc đ tng trng GDP qua các giai đon
1988-1990 1991-1995 1996-2000 2001-2005 2006-2011
GDP
5.26% 8.19% 6.96% 7.51% 6.83%
5.26%
8.19%
6.96%
7.51%
6.83%
0.00%
2.00%
4.00%
6.00%
8.00%
10.00%
Trang 19


9.54%
9.34%
8.15%
5.76%
4.77%
6.79%
6.89%
7.08%
7.34%
7.79%
8.44%
8.23%
8.46%
6.31%
5.32%
6.78%
5.89%
0%
2%
4%
6%
8%
10%
12%
GDP