NGUYN S NHÀN T CH TÀI CHÍNH TIăCÁCăNăV
S NGHIP CÔNG LP
(Nghiên cuătrng hpăTrngăi hc Kinh t TP.H Chí Minh)
Thành ph H ChíăMinh,ănmă2013 NGUYN S NHÀN

T CH TÀI CHÍNH TIăCÁCăNăV
S NGHIP CÔNG LP

1.2 T ch tài chính ca các trng đi hc Vit Nam 7
1.2.1 Khái nim v c ch t ch tài chính 7
1.2.2 Xu th tt yu thc hin c ch t ch, t chu trách nhim nói chung và t
ch tài chính nói riêng ti các trng đi hc Vit Nam 8
1.2.3 C ch t ch tài chính ca các trng đi hc 9
1.2.3.1 Quyn t ch ca các trng đi hc 9
1.2.3.2 Ni dung t ch tài chính ti các trng đi hc 10
1.2.4 Các điu kin thc hin t ch tài chính ti các trng đi hc 13
1.2.4.1 Ch trng, chính sách ca Nhà nc trong giáo dc đi hc 13
1.2.4.2 S phát trin ca th trng lao đng 14
1.2.4.3 Nng lc ca các trng đi hc 14
1.2.5 Tác đng ca t ch tài chính đi vi các trng đi hc 15
1.2.5.1 Li ích ca t ch tài chính 15
1.2.5.2 Nhng khó khn và thách thc 16
1.3 Kinh nghim v ci cách giáo dc và t ch tài chính ca các trng đi hc trong
và ngoài nc 17
1.3.1 Kinh nghim t quá trình ci cách giáo dc đi hc ca Hàn Quc 17
1.3.2 Kinh nghim t hot đng vô v li trong giáo dc  M 19
1.3.3 Kinh nghim v thc hin t ch tài chính ti trng i hc S phm
Hà Ni 20
1.3.4 Kinh nghim liên kt quc t và t ch tài chính ca Khoa Quc T - i
hc Quc Gia Hà Ni 22
Kt lun chng 1 25

CHNGă2:ăTHCăTRNGăCăCHăTăCHăTÀIăCHệNHăCAăCÁCăNă
VăSăNGHIPăCỌNGăLP (NghiênăcuătìnhăhungătiăTrngăiăHcăKinhă
TăTP.ăHăChíăMinh) 26
2.1 C ch t ch tài chính ti các đn v s nghip công lp 26
2.1.1 Ni dung 26
2.1.2 c đim 26

3.2.2 Thay đi c ch hot đng và c ch tài chính ti các trng đi hc 56
3.2.3 a dng hóa ngun lc tài chính thông qua quc t hóa ti các trng đi
hc 56
3.3 Mt s kin ngh cho vic thc hin t ch tài chính ti trng đi hc i hc
Kinh t TP.H Chí Minh 57
Kt lun chng 3 60
KT LUN 61
TÀI LIU THAM KHO 63
PH LC

DANH MC CÁC T VIT TT

NSNN
Ngân sách Nhà nc
KHCN
Khoa hc Công ngh
TP.HCM
Thành ph DANH MC BNG BIU

Trang
Biu đ 2.1: C cu trình đ ca ging viên Trng i hc Kinh t TP.HCM 31
Biu đ 2.2: C cu ngun thu tài chính ca Trng i hc Kinh t TP.HCM 34
Biu đ 2.3: C cu ngun kinh phí do NSNN cp cho Trng i hc Kinh t
TP.HCM giai đon 2003-2012 37
Biu đ 2.4: S thay đi c cu ngun kinh phí do NSNN cp cho Trng i hc
Kinh t TP.HCM giai đon 2003-2012 38
Biu đ 2.5: C cu ngun thu s nghip và thu khác ca Trng i hc Kinh t

đng và ngun lc tài chính đ hoàn thành nhim v đc giao, phát huy mi kh
nng đ cung cp hàng hoá và dch v công có cht lng cao cho xã hi; tng ngun
thu nhm gii quyt thu nhp cho ngi lao đng. Bên cnh đó, vic trao quyn t
ch, t chu trách nhim s tác đng đn vic xã hi hoá trong cung cp hàng hoá và
dch v cho xã hi, huy đng s đóng góp ca cng đng cho s phát trin ca xã hi,
xoá b bao cp t ngân sách nhà nc.
Tuy nhiên trong tin trình thc hin c ch t ch tài chính, các trng đi hc không
khi gp nhng khó khn và nhiu rào cn, quyn t ch cha mang li hiu qu
mong mun. C th là các trng đi hc cha tht s ch đng trong mi hot đng
ca mình, quyn t ch  mc đ na vi, cha phát huy đc hiu qu ca c ch t
ch mà trái li còn to ra mt s khó khn cho s phát trin nhà trng. Chính vì vy,
tác gi chn đ tài: "T ch tài chính ti các đn v s nghip công lp – Nghiên cu
trng hp ti Trng i hc Kinh t thành ph H Chí Minh” làm ni dung nghiên
cu nhm tìm hiu thc trng thc hin c ch t ch tài chính hin nay  các trng
đi hc công lp mà c th là trng i hc Kinh t TP.H Chí Minh, t đó kin
ngh mt s gii pháp nhm thc hin tt quyn t ch và nâng cao hiu qu ca c
ch t ch, t đó ngày càng nâng cao cht lng đào to. - 2 -
2.ăMCăTIÊUăNGHIÊNăCU
Nghiên cu tác đng ca c ch t ch tài chính đi vi các trng đi hc công lp
và các nhân t nh hng đn hiu qu thc hin c ch t ch tài chính trong điu
kin kinh t th trng.
Phân tích tình hình thc hin c ch t ch tài chính ti trng i hc Kinh t Thành
ph H Chí Minh trên c s so sánh vi thi k cha thc hin t ch.
Khái quát nhng kt qu đt đc cng nh nhng tn ti mà c ch t ch tài chính
mang li.  xut mt s kin ngh nhm tng cng t ch tài chính và hiu qu
thc hin c ch t ch tài chính.



1.1 Khái quát văđnăvăsănghipăcôngălp vƠăđnăvăgiáoădcăđiăhc
1.1.1 Tngăquan văđnăvăsănghipăcôngălp
1.1.1.1ăKháiănim
Khái nim “hot đng s nghip” ng ý rng các hot đng nhm vào mc tiêu duy
trì, n đnh và phát trin mt lnh vc hay mt ngành kinh t nào đó, nh các lnh vc:
Kin thit th chính, a chính, Giao thông… hay ngành kinh t nh: Nông nghip,
Công nghip, Giáo dc, Y t…. Và hu nh không nhm vào mc tiêu tìm kim li
nhun nh các hot đng kinh t.
n v s nghip công đc xác đnh bi các tiêu thc c bn:
- Là đn v công lp do c quan nhà nc có thm quyn thành lp.
- c nhà nc đu t c s vt cht, đm bo chi phí hot đng thng xuyên đ
thc hin các nhim v chính tr, chuyên môn đc giao.
- c nhà nc cho phép thu mt s loi phí, l phí, đc tin hành hot đng sn
xut cung ng dch v đ bù đp chi phí hot đng, tng thu nhp cho cán b, viên
chc.
- Có t cách pháp nhân và có con du riêng.

1.1.1.2 Phơnăloi đnăvăsănghipăcôngălp
Xét v nhiu khía cnh khác nhau chúng ta có nhiu phng thc đ phân loi các
đn v s nghip công lp.
Phân loi theo ngành kinh t
Da vào tính cht hot đng kinh t mà các đn v s nghip phc v đ thc hin
chc nng, nhim v ca tng ngành kinh t, đn v s nghip bao gm các loi:
- n v s nghip kinh t (Nông nghip, Lâm nghip, Thy sn, Giao thông …)
- n v s nghip Giáo dc
- n v s nghip Y t
- 5 -
- n v s nghip Thông tin – Truyn thông
- n v s nghip Khoa hc và Công ngh

- n v có ngun thu s nghip t bo đm toàn b chi phí hot đng thng xuyên.
ây là nhng đn v cung cp hàng hóa dch v vi c ch giá có tính đn yu t th
trng nhng không vt quá khung mc quy đnh ca nhà nc.
- n v có ngun thu s nghip t bo đm mt phn chi phí hot đng thng
xuyên, phn còn li đc ngân sách nhà nc cp.
- n v có ngun thu s nghip thp, đn v s nghip không có ngun thu, kinh phí
hot đng thng xuyên theo chc nng, nhim v do ngân sách nhà nc bo đm
toàn b kinh phí hot đng. ây là nhng đn v cung cp hàng hóa dch v theo
quyt đnh ca nhà nc nhng không thu tin ca công chúng hoc thu vi mc giá
không đáng k.

1.1.2 căđimăcaăgiáoădc điăhcăvƠăxuăhngăgiáoădcăđiăhcăhinănay
1.1.2.1 căđimăcaăgiáoădc điăhc
Giáo dc cng có nhng đim chung ging nh tt c các dch v tiêu dùng cá nhân
khác là sn phm vô hình, có th tiêu dùng ngay nhng li có thêm mt s đc đim
mà các dch v khác không có. Nó có th “tn kho” vào tri thc cá nhân, tr thành
vn tri thc. Nó li có thuc tính xã hi mà các hàng hoá và dch v (gi chung là sn
phm) cá nhân khác không có, và đc xp vào loi hàng hoá có tính cht công.
Giáo dc c bn nhm đào to nhng ngi công dân có ích vi chính mình, có trách
nhim vi gia đình, xã hi và quc gia. Mt ngi vô hc thiu hiu bit v trách
nhim cá nhân và xã hi sinh ra trm cp, git ngi cp ca, v.v. s làm gim cht
lng cuc sng ca mi ngi. Sn phm giáo dc nh vy không ch mang li ích
cho cá nhân mà cho c xã hi, tc là li ích xã hi do giáo dc to ra luôn luôn ln
hn li ích cá nhân.
Giáo dc ph thông cho đn lp 12 là đòi hi ti thiu, cn cng bách. ã là cng
bách thì nhà nc phi tài tr vì ngi dân không còn quyn t do chn la. V giáo
dc đi hc, dù ít ai quan nim đây là giáo dc c bn, nhng v thc cht gn nh
- 7 -
không có nc nào da ch yu vào t nhân đ cung cp dch v giáo dc đi hc. ó
là vì giáo dc đi hc đc coi là cn thit nhm xây dng mt xã hi phát trin mà

toán các cp vi c quan ch qun và c quan qun lý nhà nc.

1.2.2 Xuăthăttăyuăthcăhin căch tăch,ătăchuătráchănhimănóiăchung vƠătă
chătƠiăchínhănói riêng tiăcácătrngăđiăhc VităNam
Trên th gii, s gia tng quyn t ch cho các trng đi hc  khp ni đã tr thành
mt xu th ln và mang tính xuyên sut trong quá trình ci cách giáo dc đi hc.
 Vit Nam hin nay, vi ch trng ci cách hành chính, Chính ph đã phân bit rõ
c ch qun lý gia các c quan hành chính vi đn v s nghip. Vic phân đnh này
nhm xã hi hóa vic cung cp dch v cho xã hi, huy đng s đóng góp ca cng
đng xã hi v mi mt đ phát trin các hot đng s nghip: t ngun tài chính đn
hot đng qun lý nhân s, t k hoch chin lc ca đn v đn t chc hot đng
hiu qu… tng bc gim dn s bao cp ca Nhà nc.
Trong chin lc ci cách giáo dc đi hc Vit Nam, Nhà nc s dng nhiu nhóm
gii pháp ln nh: i mi mc tiêu, ni dung, chng trình giáo dc; phát trin đi
ng nhà giáo, đi mi phng pháp giáo dc; đi mi qun lý giáo dc; tip tc hoàn
chnh c cu h thng giáo dc quc dân và phát trin mng li trng, lp, c s
giáo dc; Tng cng ngun tài chính, c s vt cht cho giáo dc; đy mnh xã hi
hóa giáo dc , trong đó gii pháp đi mi qun lý giáo dc và tng cng ngun tài
chính, c s vt cht cho giáo dc là nhng gii pháp quan trng thúc đy phát trin
giáo dc.
 thc hin mc đích trên đây, Chính ph, các B, ngành chc nng đã ban hành
nhiu vn bn hng dn thc hin trao quyn t ch, t chu trách nhim cho các
đn v giáo dc đi hc. Quyn t ch đi vi các t chc này đc th hin ch yu
trên ba ni dung ln là: t ch v thc hin nhim v, t ch v t chc biên ch và t
ch v tài chính.
Nh vy, chúng ta có th thy c ch t ch, t chu trách nhim nói chung và t ch
tài chính nói riêng là mt xu hng tt yu trong quá trình ci cách giáo dc đi hc.
- 9 -
Thng hiu và uy tín ca mt trng đi hc hình thành t các yu t: th nht là
đi ng ging viên có trình đ chuyên môn cao; th hai là phng pháp đào to, c s

phân phi kt qu hot đng tài chính, qun lý các qu, qun lý tài sn,… Trong đó,
vic qun lý ngun thu và qun lý chi tiêu tài chính là quan trng nht.
Qun lý ngun thu
Ngun thu ca nhà trng là các kinh phí mà nhà trng nhn đc không phi hoàn
tr dùng đ trin khai các hot đng giáo dc đào to, nghiên cu khoa hc và mt s
hot đng khác ca trng. Ngun thu ca các trng đi hc bao gm nhng khon
sau:
- Ngun thu do Ngân sách Nhà nc cp bao gm kinh phí cp phát cho giáo dc đào
to t Ngân sách trung ng và đa phng, kinh phí cp phát cho nghiên cu khoa
hc t b ngành ch qun và các loi kinh phí khác nh công phí, kinh phí y t v.v…
Ngun thu t NSNN phi đc qun lý và sp xp s dng theo chi tiêu d toán và
quy đnh ca nhà nc.
- Ngun thu b tr t cp trên là ngun thu b tr t b ngành ch qun và đn v cp
trên.
- Ngun thu s nghip là ngun thu nhn đc đ trin khai các hot đng ging dy,
nghiên cu khoa hc và các hot đng ph tr khác. Trong đó ngun thu hot đng
ging dy chim t trng ln nht.
- Ngun thu t kinh doanh là ngun thu nhn đc do các trng trin khai hot đng
kinh doanh không phi hch toán đc lp.
- Ngun thu t các đn v trc thuc hch toán đc lp np lên theo quy đnh.
- Ngun thu khác là các khon thu ngoài phm vi quy đnh nói trên nh thu do đu t,
quyên tng, lãi sut v.v…
Ngun thu t NSNN đc qun lý d dàng trên c s chi tiêu biên ch đc cp có
thm quyn giao, đnh mc phân b d toán chi NSNN, các khon chi hot đng đc
thù theo ch đ quy đnh và tình hình thc hin d toán nm trc.
i vi ngun thu s nghip và các ngun thu khác thì vic qun lý ch yu da vào
s liu d toán nm trc, trên c s đó mà c tính. Vì vy sau đó phi theo dõi tình
- 11 -
hình thc t và đi chiu vi k hoch đ kp thi phát hin nhng chênh lch và điu
chnh phù hp.

v cho nhim v chuyên môn đc nhà nc giao ca đn v. Th ba, vic đm bo
s dng ngân sách có hiu qu.
i vi các ngun thu khác t hot đng ca đn v, vic qun lý chi tiêu cn phi
qun lý th nht là hình thc chi tiêu thng xuyên hay không thng xuyên, th hai
là đòi hi qun lý v mt lng (tng chi phí), th ba là thi đim chi tiêu trong nm.
Qun lý tt ba vn đ này s giúp cho đn v ch đng trong vic phân phi ngun tài
chính và đt hiu qu cao trong s dng ngun lc.

Yêu cu trong qun lý thu chi tài chính ca các trng đi hc trong điu kin
thc hin quyn t ch
- Thc hin thu chi theo pháp lut quy đnh.
V ngun thu, các trng qun lý ngun thu theo đúng pháp lut và các chính sách
liên quan do nhà nc quy đnh. Các loi phí phi trong phm vi và tiêu chun quy
đnh. Các loi ngun thu phi đc đa vào d toán ca nhà trng, thng nht qun
lý và hch toán.
V chi tiêu, các trng cn tng cng qun lý chi tiêu, các loi chi tiêu đc lit kê
theo s thc t phát sinh.
- Kt hp cht ch hai yu t thm quyn và trách nhim.
Các đn v s dng ngân sách đc giao các quyn hn rõ ràng và phân b hp lý đ
thc hin cung cp dch v công mt cách hiu qu. Bên cnh quyn hn đc giao,
trách nhim c th v hiu qu s dng ngân sách phi đ ra rõ ràng thì ngân sách mi
thc s đc qun lý và s dng linh hot, hiu qu.
- Chuyn dn t ch đ d toán sang hch toán đc lp
Trong quá trình ci cách, tng bc chuyn dn t c ch tp trung bao cp sang t
ch mt phn và tin đn t ch hoàn toàn, các đn v d toán s chuyn dn sang t
hch toán mt phn và hch toán đc lp.
- 13 -
Các trng t ch v các khon thu và mc thu. i vi các khon thu theo quy đnh
thì nhà trng phi thu đúng theo khuôn kh cho phép. Ngoài ra, cn c vào tình hình
thc t ca mình, các trng đ ra nhng khon thu vi mc thu phù hp nm trong

hc cng phát trin thông qua xã hi hoá giáo dc đi hc. Khi có s tham gia ca xã
hi vào hot đng ca các trng đi hc thì cht lng giáo dc s gn vi nhu cu
xã hi và khai thác đc ngun lc tim nng t các t chc và cá nhân trong xã hi
cho s phát trin ca các trng đi hc.
Chúng ta có th thy th trng lao đng tác đng đn vic t ch ca các trng đi
hc thông qua các vn đ sau:
- Sn phm đào to ca các trng đi hc đc s dng và thm đnh cht lng
thông qua th trng lao đng.
- S ng h ca xã hi v giáo dc đào to. Khi giáo dc đào to đc xã hi quan
tâm, các t chc, cá nhân s dng sn phm đào to mt phn s đóng góp đ tái to
mt th h mi có cht lng cao bng vic xây dng các qu h tr công tác đào to.
Nh các qu này mà các trng đi hc có thêm ngun tài chính đ đu t c s vt
cht, phòng thí nghim, th vin và mt s kinh phí khác. Thông qua các qu này mà
các trng đi hc cng thc hin tt quyn t ch nói chung và quyn t ch tài
chính nói riêng.
- Thc hin quan h gia quá trình đào to và nhu cu ngun nhân lc. Chúng ta đã
bit sn phm đào to nh mt loi hàng hoá đc bit cung cp cho th trng ngun
nhân lc, chính vy mà quá trình đào to cng có mi quan h th trng vi quá trình
s dng sn phm đào to. Chính mi quan h này đã hình thành nên chi phí đào to
mà ngi hc cng nh ngi s dng lao đng phi tr.

1.2.4.3ăNngălcăcaăcácătrngăđiăhc
Nng lc ca các trng đi hc là mt yu t nh hng ln đn vic thc hin
quyn t ch ca nhà trng. Nó bao gm ngun nhân lc, vt lc, môi trng, thông
tin v.v… cn thit đ thc hin tt công tác ging dy, hc tp và nghiên cu khoa
hc.
- 15 -
- i ng cán b ging dy là nhân t quan trng đm bo hot đng ca trng. Có 2
yu t đt ra là s lng và cht lng đi ng giáo viên. V s lng đi ng giáo
viên c hu thì vic tính toán s lng sinh viên mà mt ging viên c hu đm nhn

đào to phong phú nh chính quy, va làm va hc, liên thông đi hc, đào to t xa
nhm đáp ng nhu cu ngày càng phong phú ca ngi hc. Quá trình phát trin ca
các trng yêu cu ngày càng tiên tin, c ch t ch cng to điu kin thun li cho
các trng tích cc liên kt vi các trng đi hc  nc ngoài, tìm kim các hp
đng giáo dc, t đó sinh viên cng nh ging viên s có nhiu c hi tip cn các
nn giáo dc tiên tin trên th gii. Trên c s đó, cht lng giáo dc ngày càng cao
to ngun nhân lc có trình đ cao cho xã hi, góp phn to ln trong công cuc xây
dng và phát trin đt nc.
- Trao quyn t ch cho các trng đi hc s nâng cao hiu qu hot đng, khuyn
khích các trng nâng cao hiu qu hot đng, đng thi gim thiu các chi phí
không hp lý.
C ch tp trung c vi nhiu th tc hành chính phc tp đã to nhiu rào cn, tn
kém thi gian và tin bc. Khi có đc quyn t ch đc bit là t ch v tài chính,
các trng đi hc s ch đng hn trong tt c các hot đng, gim thiu các th tc
phc tp, tit kim thi gian và tin bc, góp phn tng thu tit kim chi. Gn lin vi
quyn t ch là vn đ t chu trách nhim, các trng s hot đng có hiu qu hn,
không còn tâm lý  li, thiu trách nhim trong c ch B ch qun.
- T ch tài chính khuyn khích các đn v tng thu tit kim chi, thc hin tinh gim
biên ch. Cn c vào kt qu hot đng tài chính trong nm đ xác đnh qu tin
lng, tin công, to điu kin tng thu nhp cho giáo viên và cán b viên chc, nâng
cao đi sng tinh thn cho h.

1.2.5.2 NhngăkhóăkhnăvƠătháchăthc
- Mc tiêu công bng trong giáo dc có th b nh hng. ó chính là nguy c nhng
ngi nghèo mt đi c hi s dng nhng dch v v giáo dc, làm nh hng đn s
phát trin ca xã hi. Nu c ch t ch không đc qun lý tt, các trng ch tp
- 17 -
trung vào vic cung ng dch v giáo dc tt nht vi mc giá cao cho nhng ngi
có kh nng chi tr mà b qua trách nhim xã hi. iu này s gây tn hi đn tin b
xã hi, c cu bình đng và thng nht xã hi.