B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.HCM
oOo
LÊ TH QUNH QUYÊN
CÁC NHÂN T NH HNG N D NH THÔI VIC
CA NGI LAO NG LÀM VIC TRONG B PHN
CÔNG NGH THÔNG TIN CÁC DOANH NGHIP
TRÊN A BÀN TP. HCM
LUN VN THC S KINH T
TP. H Chí Minh - Nm 2013
B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.HCM
oOo
LÊ TH QUNH QUYÊN
CÁC NHÂN T NH HNG N D NH THÔI VIC
CA NGI LAO NG LÀM VIC TRONG B PHN
CÔNG NGH THÔNG TIN CÁC DOANH NGHIP
TRÊN A BÀN TP. HCM
Chuyên ngƠnh : Qun tr kinh doanh
Mư s : 60340102
LUN VN THC S KINH T
NGI HNG DN KHOA HC
TS. NG NGC I
TP. H Chí Minh - Nm 2013 LI CAM OAN
Tôi xin cam đoan đ tƠi ắCác nhơn t nh hng đn d đnh thôi vic ca
ngi lao đng làm vic trong b phn công ngh thông tin các doanh nghip trên
đa bƠn TP. HCM” là công trình nghiên cu ca quá trình hc tp và làm vic
nghiêm túc ca riêng bn thân tôi. Các s liu điu tra, kt qu nghiên cu nêu trong
2.3 Các nghiên cu trc đơy v d đnh thôi vic 15
2.3.1 S hài lòng trong công vic và d đnh thôi vic 16
2.3.2 S cng thng ca công vic và d đnh thôi vic 19
2.3.3.Các bin nhân khu hc và d đnh thôi vic 21
2.4 Mô hình nghiên cu đ xut và các gi thuyt ca mô hình 22
2.5 Mt s thang đo ca các nghiên cu trc 23
2.5.1 Thang đo s hài lòng trong công vic 23
2.5.2 Thang đo s cng thng trong công vic 25
2.5.3 Thang đo d đnh thôi vic 257
CHNG 3 PHNG PHÁP NGHIÊN CU 28
3.1 Quy trình nghiên cu 28
3.2 Nghiên cu s b 29
3.2.1 Tho lun tay đôi 29
3.2.2.Kt qu ca tho lun tay đôi 29
3.2.3 Thit k bng câu hi 31
3.3 Nghiên cu chính thc 32
3.3.1 Phng pháp thu thp thông tin và c mu 32
3.3.2 Phng pháp phơn tích d liu 33
CHNG 4 KT QU NGHIÊN CU 35
4.1 Mô t đc đim ca mu thu đc 35
4.2 ánh giá đ tin cy ca thang đo 37
4.3 Phân tích nhân t EFA 40
4.3.1 Kt qu phân tích nhân t đi vi các bin đc lp 40
4.3.2 Kt qu phân tích nhân t đi vi bin ph thuc 42
4.4 Kim đnh mô hình và gi thit nghiên cu ca mô hình 44
4.4.1 Phơn tích tng quan 44
4.4.2 Phân tích hi quy 45
4.4.2.1 Kim đnh mô hình thông qua phân tích hi quy 45
4.4.2.2 Kim đnh các gi thuyt nghiên cu ca mô hình 47
4.5 Kim đnh s khác bit v d đnh thôi vic gia các nhóm ngi lao đng theo các
Hình 2.2 Doanh thu ngành công nghip phn mm
Hình 2.3 Doanh thu ngành công nghip ni dung s
Hình 2.4 S lng các trng đi hc, cao đng đƠo to v CNTT theo các nm
Hình 2.5 Tng ch tiêu tuyn sinh ca ngƠnh CNTT qua các nm
Hình 2.6 Thuyt hành vi d đnh TPB
Hình 2.7 Thuyt h thng th bc các nhu cu ca Maslow
Hình 2.8 Mô hình nghiên cu đ xut
Hình 3.1 Quy trình nghiên cu
Hình PL3.1 Thng kê mu theo đ tui
Hình PL3.2 Thng kê mu theo gii tính
Hình PL3.3 Thng kê mu theo trình đ hc vn
Hình PL3.4 Thng kê mu theo tình trng hôn nhân
Hình PL3.5 Thng kê mu theo v trí công tác
Hình PL3.6 Thng kê mu theo thâm niên công tác ti công ty hin ti
Hình PL3.7 Thng kê mu theo lnh vc công ngh thông tin đang công tác
Hình PL3.8 Thng kê mu theo thu nhp trung bình hàng tháng
Hình PL3.9 Thng kê mu theo loi hình công ty đang công tác
DANH MC BNG BIU
Bng 3.1 Bng mã hóa thang đo s hài lòng trong công vic
Bng 3.2 Bng mư hóa thang đo s cng thng trong công vic
Bng 3.3 Bng mư hóa thang đo d đnh thôi vic
Bng 4.1 Thng kê mu theo các thuc tính khác nhau
Bng 4.2 Thng kê mu theo đ tui và tình trng hôn nhân
Bng 4.3 Kt qu Cronbach alpha ca các thang đo
Bng 4.4 Kim đnh KMO và Bartlett ca các bin đc lp
Bng 4.5 Bng phân tích nhân t ca các bin đc lp
Kt qu đánh giá cho thy các thang đo đám bo đ tin cy và đ giá tr cho
phép. Thêm vƠo đó, kt qu phân tích hi quy bi cho thy có hai yu t nh hng
đn d đnh thôi vic ca ngi lao đng làm vic trong b phn công ngh thông
tin. ó lƠ hai yu t: s hài lòng trong công vic và s cng thng trong công vic.
Nghiên cu này góp phn khng đnh vi nhng nghiên cu trc đơy rng s
hài lòng trong công vic và s cng thng trong công vic thc s có nh hng đn
d đnh thôi. S hài lòng trong công vic có tác đng ngc chiu đn d đnh thôi
vic. Còn s cng thng trong công vic có tác đng cùng chiu đn d đnh thôi
vic. Ngoài ra, kt qu nghiên cu cng mang li mt s đ ngh cho các nhà qun
tr nhân s. Các nhà qun tr nên đa ra nhng chính sách thích hp nhm lƠm tng
s hài lòng trong công vic và làm gim bt s cng thng trong công vic. Và
ngoài hai yu t này, nhà qun tr nhân s cng nên quan tơm đn các yu t khác
xung quanh công vic ca ngi lao đng nh lƠ cá nhơn ngi lao đng, t chc,
th trng lao đng bên ngoài.
1
CHNG 1
TNG QUAN
Chng 1 nƠy còn có th gi lƠ chng tng quan s gii thiu tng quan v
đ tài nghiên cu. Trong chng nƠy, tác gi s trình bày nhng phn sau đơy:
(1)C s hình thƠnh đ tài, (2)Mc tiêu nghiên cu, (3)i tng và phm vi
nghiên cu, (4)ụ ngha thc tin ca nghiên cu, (5)Kt cu báo cáo nghiên cu.
1.1 C s hình thƠnh đ tài
Kt qu kho sát ca Mercer (công ty t vn nhân s hƠng đu th gii) và
Talentnet (mt đn v chuyên t vn và tuyn dng nhân s) nm 2010 (đc thc
hin vi 253 công ty, hn 66.200 nhơn viên thuc nhiu ngành ngh khác nhau) cho
bit t l chuyn vic trung bình nm 2010 trong các doanh nghip trong nc và
nc ngoài là 13,3%, trong khi đó t l chuyn vic ca nhân viên ngành công
ngh thông tin là 17,1% (Ngun: laodong, 2010).
Nm 2011, Mercer và Talentnet tip tc thc hin cuc kho sát nhân s vi
nht là gi đc nhng nhân viên gii. Nu không thc hin vic tìm hiu vn đ
thôi vic ca nhân viên công ngh thông tin mt cách đúng đn thì cht lng ca
dch v này s b nh hng do thiu nhân s đ thay th các nhơn viên đư ri b t
chc. iu này s lƠm gia tng nhiu bt mãn cho các khách hàng. Thôi vic cng
có th đ li mt đòn nng vào tinh thn ca các nhân viên còn li bi h s phi
chu thêm gánh nng ca khi lng công vic cho đn khi nhân viên thay th đc
đƠo to xong. iu nƠy cng có th lƠm tng thêm mc đ cng thng cho nhng
nhân viên còn li. Do đó, nu vn đ thôi vic không đc qun lý thích hp, nó s
nh hng tiêu cc đn ngành công ngh thông tin nh lƠm tng chi phí nhơn s, và
cui cùng có kh nng lƠ các doanh nghip này s mt kh nng thanh toán. Vì vy,
các nhà qun tr ngun nhân lc cn thit phi xem xét đ tìm ra nhng gii pháp
nhm đm bo tính bn vng và vai trò ca lnh vc này trong phát trin kinh t
toàn cu.
Trong nghiên cu này, tác gi tìm hiu v các tin đ ca thôi vic, hay nói
cách khác là tìm hiu v d đnh thôi vic ca nhân viên công ngh thông tin thành
ph H Chí Minh. tìm hiu nhng yu t nào nh hng đn d đnh thôi vic
3
ca nhân viên công ngh thông tin, liu rng nhân viên công ngh thông tin mun
thôi vic vì không hài lòng vi công vic hin ti, vì công vic có quá nhiu s cng
thng hay còn vì nhng yu t nào khác, và liu rng có s khác bit hay không v
d đnh thôi vic ca ngi lao đng làm vic trong b phn công ngh thông tin
thuc các nhóm gii tính khác nhau, trình đ hc vn, thâm niên công tác ti công
ty khác nhau, tôi la chn nghiên cu đ tƠi: ắCác nhân t nh hng đn d
đnh thôi vic ca ngi lao đng làm vic trong b phn công ngh thông tin
các doanh nghip trên đa bàn TP. HCM”.
1.2 Mc tiêu nghiên cu
Mc tiêu nghiên cu ca đ tƠi này là:
Xác đnh các yu t tác đng đn d đnh thôi vic ca ngi lao đng lƠm
vic trong b phn công ngh thông tin các doanh nghip trên đa bƠn TP.
Chng 4 Kt qu nghiên cu và tho lun
Chng 5 Kt lun, hn ch ca đ tài vƠ hng nghiên cu tip theo
Tài liu tham kho
Ph lc 5
CHNG 2
C S LÝ THUYT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CU
Chng 2 nƠy nhm mc đích gii thiu các lý thuyt v qun tr nhân s, tóm
tt các nghiên cu trc đơy đ rút ra các yu t nh hng đn d đnh thôi vic.
Chng nƠy gm các phn chính sau đơy: (1)Các khái nim liên quan đn đ tài,
(2)Các lý thuyt liên quan đn đn đ tài, (3)Các gi thit nghiên cu, (4)Mô hình
nghiên cu đ xut.
2.1 Mt s khái nim
2.1.1 D đnh thôi vic
Thôi vic xy ra khi thƠnh viên ca t chc t nguyn thôi vic vƠ ri b t
chc (Allen, Weeks & Moffitt, 2005; Mobley, 1977). D đnh thôi vic lƠ ý đnh
mà nhân viên có trc khi chính thc thôi vic; ý đnh nƠy bao gm s sn sàng,
kh nng vƠ lp k hoch cho vic t chc. Mc dù d đnh ngh vic không phi lƠ
hƠnh vi thc s (Price & Muller, 1986), nhng thông qua vic nghiên cu v d
đnh thôi vic, ban qun lý có th hiu vƠ d báo v hƠnh vi t chc thc s đ sp
xp cho vic ri b t chc ca nhơn viên, hoc phơn b li nhơn s.
D đnh thôi vic lƠ d đnh ri b công vic hin ti ca ngi lao đng.
Ngi lao đng t nguyn ri b t chc có th lƠ do môi trng lƠm vic hoc do
h có nhng c hi ngh nghip khác (Dess & Shaw, 2001).
D đnh thôi vic ca nhơn viên lƠ ý đnh ri khi môi trng lƠm vic hin ti
đ chuyn sang môi trng lƠm vic khác. Nhân viên trong mt t chc ri b t
chc vì nhiu lý do nhng nhng lý do đc xem lƠ thông thng vƠ ph bin nht
đng IT là các vic nh phơn tích các ng dng, qun lý d liu, k s mng, qun
tr mng, k s phn mm…H không ch là các nhân viên làm vic trong các công
ty phn mm, các công ty chuyên v mng, máy tính, mà còn làm vic cho các công
ty, t chc khác nhau nh chính quyn đa phng các cp, các công ty, các t chc
bo him, t chc phi chính ph, bnh vin, trong các trng hc…
Vit Nam, khái nim CNTT đc hiu vƠ đnh ngha trong ngh quyt
Chính ph 49/CP kí ngày 04/08/1993: Công ngh thông tin là tp hp các phng
pháp khoa hc, các phng tin và công c k thut hin đi - ch yu lƠ k thut
7
máy tính và vin thông - nhm t chc khai thác và s dng có hiu qu các ngun
tài nguyên thông tin rt phong phú và tim nng trong mi lnh vc hot đng ca
con ngi và xã hi.
2.1.3 Ngành công ngh thông tin Vit Nam
Theo Sách trng CNTT Vit Nam 2012, tng doanh thu công nghip CNTT
nm 2011 đt 13,7 t USD, tng ngon mc 79% so vi nm 2010. Nguyên nhơn
ch yu là do s tng trng cao ca lnh vc công nghip phn cng, đin t vi
doanh thu chim ti 82% tng doanh thu ca ngành công nghip CNTT. Công
nghip phn mm và công nghip ni dung s cng tng trng nhng tc đ chm
li.
Nm 2011, tng s lao đng trong lnh vc trên 300.000 lao đng, tng trng
hn 50.000 lao đng so vi nm 2010.
Công nghip phn cng-đin t
Hình 2.1 Doanh thu ngành công nghip phn cng-đin t
(Ngun: Sách trng CNTT Vit Nam 2012)
Nm 2011, công nghip phn cng đin t đt doanh s trên 11,3 t USD,
tng ngon mc 101% so vi nm 2010. Nguyên nhơn lƠ doanh thu xut khu phn
cng, đin t tng đáng k.
iu này th hin rõ khi tng kim ngch xut khu máy vi tính, sn phm đin
vn tng trng n đnh.
Lnh vc ni dung s vn thu hút đc đông đo lc lng lao đng vi trên
60.000 tng gn 9.000 lao đng trong nm 2011. ơy cng lƠ lnh vc vn đt đc
tng trng mnh v nng sut (19.352 USD/ngi/nm) vƠ mc lng bình quơn
(5.267 USD/ngi/nm).
Ngun nhân lc công ngh thông tin
H thng đƠo to ngun nhân lc CNTT tip tc m rng v quy mô và hình
thc đƠo to vi 290 trng đi hc vƠ cao đng có đƠo to v CNTT (tng 13 đn
v so vi nm 2010).
Hình 2.4 S lng các trng đi hc, cao đng đƠo to v CNTT theo các nm
(Ngun: Sách trng CNTT Vit Nam 2012)
Tng s ch tiêu tuyn sinh CNTT lƠ 64.796 sinh viên (tng trên 4.000 ch tiêu
so vi nm 2010) chim 11,93% tng ch tiêu tuyn sinh. iu đáng quan tơm lƠ
mc dù ch tiêu tuyn sinh tng song ch 55.197 sinh viên thc t đc tuyn, đt
85%.
10 Hình 2.5 Tng ch tiêu tuyn sinh ca ngƠnh CNTT qua các nm
(Ngun: Sách trng CNTT Vit Nam 2012)
Trong nm 2011, đư có 41.908 sinh viên CNTT tt nghip, 173.107 sinh viên
đang tip tc theo hc.
2.2 Các lý thuyt liên quan đn đ tài nghiên cu
2.2.1 Thuyt hành vi d đnh TPB ca Ajzen (1991)
Lý thuyt hƠnh vi d đnh TPB lƠ mt trong nhng lý thuyt có tm nh
hng rng đc s dng trong các nghiên cu v hƠnh vi ca con ngi (Hung &
ctg., 2010). Lý thuyt nƠy đc Ajzen (1991) phát trin t lý thuyt hƠnh đng hp
lý TRA cho rng hƠnh đng thc t ca con ngi chu nh hng bi ý đnh thc
hin hƠnh vi đó (Fishbein & Ajzen, 1975) khi thêm yu t kim soát hƠnh vi. Lý
Hình 2.7 Thuyt h thng th bc các nhu cu ca Maslow
(Ngun: Nhu cu c bn
Nm v trí thp nht ca h thng th bc các nhu cu là nhu cu c bn, hay
còn gi là nhu cu tn ti, nhu cu sinh lý. Chúng bao gm nhng nhu cu cn bn
nh: thc n, nc ung, ngh ngi hay nhƠ . C th con ngi cn phi có nhng
nhu cu nƠy đ tn ti. Ti ni lƠm vic, mt ngi phi đc tha mãn nhng nhu
cu vt cht ca anh ta, anh ta cn đc tr lng hp lý đ có th nuôi sng bn
thơn anh ta vƠ gia đình. Anh ta phi đc n tra vƠ có nhng khong thi gian ngh
ngi đ phc hi sc khe, thoát khi s mt mi hay s đn điu ca công vic.
Nhu cu an toàn
Khi nhng nhu cu mc thp nht đc tha mưn, con ngi bt đu cm
thy cn đc tha mãn mt nhu cu cp đ cao hn. Anh ta mun đc đm bo
v s an toƠn đi vi thân th. Anh ta mun làm vic trong mt ni an toƠn, chng
hn nh trong mt phơn xng đc ban lưnh đo quan tâm bo v sc khe và s
13
an toƠn cho công nhơn. iu này gii thích ti sao nhiu ngi không mun làm
vic các công trng xây dng hay các xng đóng tƠu. Hn th na, ngi công
nhân mun có s an toàn, n đnh v vic làm lâu dƠi đ đm bo cuc sng lâu dài.
Anh ta không mun b đy ra ngoƠi đng vì nhng lý do không chính đáng.
Nhu cu xã hi
Bn cht t nhiên ca con ngi là sng thành tp th. Mi ngi đu mun là
thành viên ca mt nhóm nƠo đó vƠ duy trì các mi liên h vi nhng ngi khác.
Tt c chúng ta đu là thành viên ca mt gia đình, mt trng hc, nhóm tôn giáo,
mt cng đng hay mt nhóm bn thân thit. Các nhu cu này s rt cn thit mt
thích s thúc đy con ngi mt cách hoƠn toƠn khác. Ông đa ra hai tp hp các
yu t thúc đy công nhân làm vic và gi tp hp th nht lƠ ắyu t duy trì”.
Nhóm này ch có tác dng duy trì trng thái tt, ngn nga các ắchng bnh”; tuy
nhiên chúng không lƠm cho con ngi làm vic tt hn. Các yu t này bao gm
lng bng, s qun lý, giám sát vƠ điu kin làm vic. Tt c mi công nhơn đu
mong mun nhn đc tin lng tng xng vi sc lc ca h, công ty đc
qun tr mt cách hp lý vƠ điu kin làm vic ca h đc thoi mái. Khi các yu
t nƠy đc tha mưn, đôi khi nhng ngi công nhân li coi đó lƠ điu tt nhiên.
Nhng nu không có chúng, h s tr nên bt mưn vƠ do đó, sn xut b gim sút.
Tp hp các yu t th hai là nhng yu t có tác dng thúc đy tht s.
Chúng bao gm s thƠnh đt, nhng thách thc, trách nhim, s thng tin và s
phát trin. Các yu t thúc đy là nhng yu t liên quan đn ni dung công vic và
các yu t duy trì thì liên quan đn phm vi ca công vic. Khi thiu vng các yu
t thúc đy, ngi công nhân s biu l s không hƠi lòng, li bing và thiu s
thích thú làm vic. Nhng điu này gây ra s bt n v mt tinh thn.
Herzberg quan sát thy rng trong nhiu công ty, các nhà qun tr c gng ci
thin các yu t duy trì và hy vng nhơn viên di quyn h s đc tha mãn
nhiu hn trong công vic, nhng h đư tht vng. Ông đư đ ngh rng, nên ci
thin các yu t thúc đy nu các nhà qun tr mong mun có s hng ng tích cc
ca công nhân.
15
Herzberg đa ra mt chng trình lƠm phong phú công vic nh mt phng
pháp áp dng lý thuyt các yu t thúc đy ca ông. Chng trình này bao gm vic
to cho công vic có nhiu thách thc hn bng cách cho phép nhân viên tham gia
mt cách tích cc hn vƠ có s t qun nhiu hn trong công vic ca h. Chính
điu này s đem li cho h cm giác v s hoƠn thƠnh vƠ đc tha mãn nhiu hn.
Ba thut ng: làm phong phú, khuch trng hay luơn phiên công vic thng
đc s dng thay th ln nhau, mc dù gia chúng có nhng khác bit nh nƠo đó.
S khuch trng công vic bao gm m rng theo chiu ngang các nhim v ca
đn vic mt ngi cm nhn v công vic ca h nh th nào. Nhng thành phn
này bao gm: lng, c hi thng tin, phúc li, cp trên, đng nghip, điu kin
làm vic, truyn thông, s an toàn, hiu qu là vic, v.v. Mi yu t nh hng đn
s hài lòng theo mt cách khác nhau. Nói tóm li, s hài lòng trong công vic đc
xác đnh bi thái đ ca mt ngi đi vi công vic ca h.
S hài lòng trong công vic là mt thái đ, là kt qu t vic xem xét và tng
kt nhiu cái thích và không thích c th kt hp vi s đánh giá ca h v công
vic, và cui cùng là tùy thuc vào s thành công hay tht bi ca h trong vic đt
đc nhng mc tiêu cá nhân, tùy vào nhn thc ca h v công vic và mc tiêu
ca h.
S hài lòng trong công vic là mt ch s quan trng cho bit ngi lao đng
cm nhn nh th nào v công vic ca h và là công c d báo hành vi ca ngi
lao đng nh ngh vic, thôi vic.
S hài lòng ca nhân viên mang li nhiu li ích cho t chc nh gim bt các
khiu ni và nhng s bt bình, s vng mt, thôi vic, ngh vic; cng nh ci
thin đc vic đi lƠm đúng gi và tinh thn chung ca ngi lao đng.
Có nhiu yu t có th nh hng đn mc đ hài lòng ca mt ngi. Nhng
yu t đó lƠ lng vƠ phúc li, s công bng trong h thng thng tin, cht lng
ca điu kin làm vic, mi quan h vi lưnh đo và các mi quan h xã hi, tính
cht công vic.