B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.HCM
ooOoo
TRNH TH PHNG
MC NH HNG CA CHÍNH SÁCH TIN T
M VÀ VIT NAM N GIÁ CHNG KHOÁN VIT NAM
GIAI ON 2008 - 2012
LUN VN THC S KINH T
TP.H CHÍ MINH - NM 2014
B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.HCM
ooOoo
ngun d liu đáng tin cy, có dn chng ngun gc và đc chú thích rõ
ràng trong bài nghiên cu ca tôi. Các ni dung và kt qu nghiên cu ca đ
tài này cha tng đc công b trong bt k công trình nghiên cu nào.
Thành ph H Chí Minh, ngày 07 tháng 04 nm 2014
Tác gi lun vn
Trnh Th Phng
MC LC
TRANG PH BÌA
LI CAM OAN
MC LC
DANH MC CÁC T VIT TT
DANH MC BNG BIU
DANH MC HÌNH V
CHNG 1. GII THIU 1
1.1. Lý do chn đ tài 1
1.2. Tính cp thit ca đ tài 2
1.3. Mc tiêu nghiên cu ca đ tài 2
1.4. i tng và phm vi nghiên cu 2
1.5. Phng pháp nghiên cu 2
1.6. D liu nghiên cu 4
1.7. B cc ca bài nghiên cu 4
1.8. óng góp ca đ tài 4
CHNG 2. TNG QUAN CÁC NGHIÊN CU TRC ỂY 5
2.1. Mt s nghiên cu thc nghim trc đây 5
2.1.1. Nhng nghiên cu trc đây h tr cho quan đim chính sách tin t
có kh nng nh hng đn giá chng khoán 5
4.3. Kt qu chy mô hình 60
CHNG 5. KT LUN 77
TÀI LIU THAM KHO
PH LC
DANH MC CÁC T VIT TT
ADF Kim đnh Dickey-Fuller tích hp.
CPI Ch s giá tiêu dùng trong nc.
CSTT Chính Sách Tin T.
FED Cc d tr liên bang M.
FFR Lãi sut Qu d tr liên bang M.
FII Ngun ca các nhà đu t nc ngoài trên TTCK.
FOMC y ban th trng m.
I Lãi sut liên ngân hàng qua đêm.
IMF Qu tin t quc t.
IPI Ch s sn xut công nghip.
IRF Hàm phn ng đy.
M
2
Cung tin.
NEER T giá hi đoái gia Vit Nam và M.
NHNN Ngân Hàng Nhà Nc.
SVAR Mô hình Vect t hi quy cu trúc.
TTCK Th Trng Chng Khoán.
USD ô la M.
VAR Mô hình Vect t hi quy.
VD Phân rư phng sai.
VN Vit Nam ng.
Vn-Index Ch s giá chng khoán.
Hình 4.4. Kt qu phng rư phng sai mô hình quy tc CSTT 71
Hình 4.5. Biu đ phn ng IRFs ca Vn-Index mô hình Choleski 73
Hình 4.6. Kt qu phng rư phng sai mô hình Choleski 75
1
CHNG I - GII THIU
1.1. Lý do chn đ tài
T khi bt đu chính thc đi vào hot đng đn nay, tuy ch mi tri qua
13 nm hình thành và phát trin nhng th trng chng khoán Vit Nam
ngày càng có tm nh hng ln đn nn kinh t và đang đc xem là mt
trong nhng kênh huy đng vn quan trng. Bên cnh đó, th trng chng
khoán còn là phong v biu ca nn kinh t. Khi nn kinh t tng trng,
công chúng đu t tin tng vào các doanh nghip thì ch s chng khoán s
tng mnh. Ngc li, khi có nhng bin đng bt n nh lm phát tng cao
thì giá chng khoán s gim. iu này đc th hin rõ ràng qua nhng din
bin trên th trng chng khoán Vit Nam, nht là trong giai đon t nm
2007 đn nm 2012 (nh cuc khng hong tài chính M cui nm 2007,
đu nm 2008, s bt n th trng vàng, tình hình lm phát cao xp x hai
con s ) đư tác đng xu đn toàn b nn kinh t, góp phn to nên mt bc
tranh m đm trên th trng chng khoán Vit Nam. Có rt nhiu nhân t tác
đng ti th trng chng khoán, trong đó phi k đn s bin đng ca lãi
sut, t giá nói riêng và chính sách v mô ca chính ph nói chung. Tuy
nhiên, mc đ nh hng nh th nào và có s khác bit ra sao gia các nhân
t ni sinh và ngoi sinh?
Trên th gii, đư có rt nhiu bài nghiên cu tìm hiu hiu v vn đ
Phng pháp so sánh: s liu thu thp so sánh vi mc tiêu nghiên cu.
Phng pháp mô hình hóa: phng pháp này đc s dng đ làm rõ
nhng phân tích đnh tính bng hình v c th đ vn đ tr nên d hiu hn. 3
Phng pháp phân tích kinh t lng: Bài nghiên cu tp trung vào vic
ng dng phng pháp SVAR nhm xây dng mt mô hình phân tích mi
liên h gia chính sách tin t và giá chng khoán Vit Nam. Bài nghiên
cu xây dng mt tp hp các d liu theo hàng tháng và áp dng phng
pháp kim đnh Phillips Perron đ kim tra tính dng và chy mô hình SVAR
vi chc nng chc nng hàm phn ng đy và phân rư phng sai ca mô
hình nhm đo lng tác đng truyn dn gia chính sách tin t và giá chng
khoán.
Bc 1: Kim đnh tính dng các bin bng phng pháp kim đnh
Phillips Perron ( các mc ý ngha 1%, 5%, 10%) ca các bin trong phng
trình.
Bc 2: Ln lt kim đnh ý ngha ca tng bin đư kim đnh tính
dng bc 1 bng kim đnh Granger Causality tests ( các mc ý ngha
1%, 5%, 10%), xem xét mc ý ngha các bin duy trì các bin quan trng và
loi b các bin không có ý ngha.
Bc 3: Sau khi đư thc hin kim đnh Granger Causality tests bài
nghiên cu tin hành tìm đ tr ti u đi vi các bin có ý ngha.
Bc 4: a các bin có ý ngha vào phng trình SVAR đ xác đnh
phn ng đy (cho thy s đóng góp ca cú sc xy ra trong phn d ca bin
đc lp tác đng đn giá chng khoán Vn-Index).
Bc 5: a các bin có ý ngha vào phng trình SVAR đ phân rã
phng sai (cho thy cú sc ca bin đc lp gii thích cho phng sai ca sai
s khi d báo giá chng khoán Vn-Index).
5
CHNG II ậ TNG QUAN CÁC NGHIÊN CU TRC ỂY
2.1. Mt s nghiên cu thc nghim trc đơy
2.1.1. Nhng nghiên cu trc đơy h tr cho quan đim chính sách tin
t có kh nng nh hng đn giá chng khoán
Có nhiu nghiên cu trên th gii ch ra rng ch s giá chng khoán
chu nh hng mnh bi các bin s v mô. Nhng nghiên cu này h tr
cho quan đim chính sách tin t có kh nng nh hng đn giá chng
khoán. c bit, mt s tht cht (m rng) chính sách tin t có th làm
gim (tng) giá chng khoán.
Chung S.Kwon, Tai S.Shin và Frank W.Bacon (1997) đư nghiên cu
cho th trng Hàn Quc t tháng 1 nm 1980 đn tháng 12 nm 1992.
Nhng bin đc lp bao gm ch s sn lng công nghip, lm phát, lm
phát k vng, phn bù ri ro, cu trúc k hn, c tc, cán cân thng mi, t
giá, giá du và cung tin, tt c các bin này s đc hi quy chui d liu
theo tháng ca ch s giá chng khoán tng hp có trng s. Kt qu cho thy
th trng chng khoán Hàn Quc nhy cm vi nn kinh t thc và hot
đng thng mi quc t hn ch s chng khoán M và Nht, đc th
hin qua các bin t giá, cán cân thng mi, cung tin và ch s sn lng
công nghip.
William D.Lastrapes (1998) s dng mô hình cu trúc VAR vi
nhng hn ch dài hn đ xác đnh tác đng ca chính sách t lên giá c phiu
ti các quc gia công nghip G7 và Hà Lan, trong đó bao gm các bin ni
sinh nh ch s giá chng khoán thc t, lãi sut, sn lng, mc giá thc t
và cung tin danh ngha. Lastrapes ch ra rng nhiu quc gia, ch s giá
7
Gulnur Muradoglu, Fatma Taskin, và Ilke Bigan (2000) đư nghiên
cu mi quan h gia t sut sinh li ca 19 th trng mi ni vi t giá, lãi
sut, lm phát và sn lng công nghip t nm 1976 đn 1997. Kt qu là
mi quan h gia t sut sinh li th trng và các bin kinh t v mô tùy
thuc vào quy mô ca tng th trng và mc đ đóng góp vào th trng
quc t.
Laura Resmini (2000) phân tích dòng vn FDI ca Liên minh châu Âu
vào các quc gia Trung Âu và ông Âu (CEECs) mc đ khu vc. Mc
đích là đ hiu mc đ phn ng ca FDI trong các lnh vc khác nhau các
nc cùng đc đim tng t. u tiên trình bày tóm tt d liu các xu hng
ca FDI trong các quc gia CEECs và sau đó hi quy tìm s khác bit gia
các thành phn. Mt phân tích quan trng tích cc có ý ngha thng kê đư
đc tìm thy gia FDI và quy mô th trng, khác bit tin lng, các giai
đon ca quá trình chuyn đi và đ m ca nn kinh t. Tuy nhiên, mi
tng quan tiêu cc có ý ngha thng kê đư đc tìm thy Châu Âu và mc
đ tp trung công nghip. Nn kinh t th trng da trên quy mô trong các
lnh vc chuyên sâu và lnh vc khoa hc, trong khi chi phí lao đng là mt
sc hp dn tim nng cho các nhà đu t nc ngoài trong lnh vc thâm
dng lao đng truyn thng và là c s cho lnh vc khoa hc. Nh vy nh
hng đn FDI khác nhau tùy thuc vào ngành công nghip.
Libor Krkoska (2001) xem xét mi quan h gia đu t trc tip nc
ngoài FDI và tng vn c đnh các nc đang chuyn đi cng nh các
ngun tài chính khác hình thành vn, c th là (vay n, th trng tài chính,
vn và tr cp). Bài nghiên cu cho thy rng s hình thành vn liên quan
đn FDI, n trong nc và th trng tài chính vn là tích cc, nhng t l
nghch vi thanh khon th trng chng khoán. Không có ý ngha thng kê
gia s hình thành vn và tín dng hoc tr cp nc ngoài. Nghiên cu cng
8
Praphan Wongbangpo và Subhash C.Sharma (2002) đư phát hin
mi quan h gia t sut sinh li th trng vi 5 bin v mô 5 quc gia
ASEAN (Indonesia, Malaysia, Philippies, Singapore và Thái Lan). Bng cách
quan sát mi quan h trong c ngn và dài hn ca tng ch s chng khoán
và các bin (GNP, CPI, cung tin, lãi sut và t giá). Kt qu là trong dài hn
c 5 ch s đu có mi quan h rõ nét đi vi tng trng đu ra và tng
quan m nht vi mc giá hin ti. Nhng trong dài hn, mi quan h gia t
sut th trng vi lãi sut li không th hin rõ th trng Philippines,
Singapore và Thái Lan mà li rõ nét th trng Indonesia và Malaysia. Cui
cùng, nhng kim đnh mi tng quan cho ra mt kt qu rng nhìn chung
thì có tn ti mi quan h gia th trng và các bin v mô cho c 5 th
trng ASEAN.
Nuno Cassola và Claudio Morana (2002) tin hành nghiên cu vai
trò ca th trng chng khoán trong c ch truyn dn trong khu vc đng
Euro và đánh giá liu n đnh ca giá c và n đnh tài chính có phi là mc
tiêu hai bên thng nht và b sung. Bn kt lun chính đc rút ra t nghiên
cu ca bài nghiên cu. u tiên, giá c phiu và nói chung, giá tng đi
ca tài sn dng nh đóng mt vai trò quan trng trong c ch truyn dn
trong khu vc đng Euro. Th hai, bài nghiên cu không tìm thy bt k, tác
đng trc tip đáng k ca giá c phiu trên lm phát. Hai kt qu thc hin
cùng ng h quan đim rng giá c th trng chng khoán có th quan trng
đi vi chính sách tin t và đc lp vi tác đng trc tip ca nó đi vi lm
phát. Th ba, các cú sc nng sut c đnh là đng lc ca th trng chng
khoán trong dài hn và đóng góp đáng k đn hành vi có tính chu k ca nó.
Tuy nhiên, phn ln các đng thái mang tính chu k trong th trng chng
khoán đc gii thích bi nhng cú sc tm thi. Th t, chính sách tin t
10
tp trung vào vic duy trì n đnh giá c trong dài hn cng có th đóng góp
cho s n đnh cng th trng chng khoán.
sai lch trong d toán nghiên cu s kin. c bit, da trên kt qu hip
phng sai không đng nht tìm thy mt tác đng tiêu cc ln hn ca chính
sách tin t trên th trng chng khoán và tác đng tích cc nh hn trên lưi
sut th trng, đc bit là các k hn dài hn. Nhng khác bit này theo
hng mong đi t các thành kin tim nng d toán s kin nghiên cu phát
sinh t các bin ni sinh và các bin đư b qua. S khác bit trên nhng c
lng đc s dng đ kim đnh thng kê xem các gi đnh c bn tip cn
s kin nghiên cu gm nhng gì đư vng mt trong cun sách này. lch
trong d toán s kin nghiên cu đc tìm thy có ý ngha thng kê cho giá
c phiu và lãi sut dài hn, các gi đnh s kin nghiên cu không gi đúng
trong nhng trng hp. Ngc li, dng nh có chút thiên v trong d toán
phn ng ca lãi sut th trng ca s kin nghiên cu k hn ngn hn, có
l vì tin tc v xu hng chính sách có th s chim u th nh hng đn các
lãi sut.
Patricia L.Chelley-Steeley (2005) đánh giá mc đ phân khúc th
trng c phiu ca Hungary, Ba Lan, Cng hòa Séc và Nga đư tr nên ít.
Qua các th nghim cho thy s gia tng thng nht mt s th trng ông
Âu và các th trng phát trin. Bng cách s dng phân rư phng sai vector
hi quy li nhun ca Ba Lan và Hungary cho thy yu t toàn cu có nh
hng ngày càng tng v li nhun vn ch s hu, gia tng hi nhp th
trng chng khoán. Hungary là quc gia hi nhp mt cách nhanh chóng
nht. S dng mt lot các th nghim, nghiên cu này đư phát hin th
trng chng khoán ông Âu ca Hungary, Ba Lan, Nga và Cng hòa Séc đư
có nhiu phân khúc thay vì hi nhp. Bài nghiên cu này phát hin rng trong
12
lch s gn đây ca th trng ông Âu, tt c bn th trng có th đc mô
t rt nhiu phân khúc. Tuy nhiên, theo thi gian, mc đ phân chia kinh
nghim ca mt s các th trng này đư gim đáng k. Th trng c phiu
ca Hungary và Ba Lan dng nh đư đt đc tin b nhanh chóng hng
Manganeli (2006) đánh giá mc đ hi nhp tài chính đi vi các quc gia
thành viên EU mi đc la chn vi nhau và vi khu vc đng Euro. Phân
tích đc thc hin trên các ch s li nhun trên th trng chng khoán và
trái phiu chính ph mi nm. Trong khuôn kh ca mt mô hình nhân t
cho li nhun th trng, bài nghiên cu đo lng tích hp nh là s lng
phng sai đc gii thích bi các yu t tng đi ph bin cho các thành
phn đa phng. Bài nghiên cu cho thy rng vic đo lng hi nhp trùng
khp vi mi tng quan li nhun. i vi th trng chng khoán, bng
chng cho thy mc đ hi nhp gia các nc thành viên mi ca EU và vi
khu vc đng Euro đư tng lên trong quá trình gia nhp EU. Mi tng quan
đc đi din bi s đng chuyn đng, c tính thông qua mt phng pháp
phân v hi quy. Mt cuc điu tra tinh t hn, ch ra s tn ti ca liên kt
cht ch hn gia ba quc gia thành viên mi ln nht (Cng hòa Séc,
Hungary và Ba Lan). Trong s bn quc gia nh hn (Cyprus, Estonia, Latvia
và Slovenia) bài nghiên cu tìm thy mt mc đ rt thp ca hi nhp gia
các quc gia. Tuy nhiên, Estonia và mt phn Cyprus ch ra có s gia tng hi
nhp vi c khu vc đng Euro và khi các nn kinh t ln. Các yu t v th
ch, đ ln ca nn kinh t, khong cách đa lý và liên kt kinh t yu vi khu
vc đng Euro có th chu trách nhim v kt qu này. Mc dù tt c các
nc đc coi là đư có kinh nghim phát trin to ln trong th trng chng
khoán, mc đ hi nhp và tc đ hi t vi khu vc đng Euro khác nhau
khá rõ rt. Trong các th trng trái phiu, bài nghiên cu chng minh s gia
tng ch tích hp cho Cng hòa Séc so vi Hungary và Ba Lan.
Alessio Anzuini và Aviram Levy (2007) cung cp bng chng thc
nghim v tác đng ca các cú sc ca chính sách tin t ba nc thành
viên mi ca EU (Cng hòa Séc, Hungary và Ba Lan). c tính bng VAR
14
cho rng mc dù các nc này có s phát trin tài chính thp hn nhng s
đng chuyn đng ca các bin kinh t v mô, cú sc chính sách tin t trong
trng. T đó tìm thy bng chng ca hi nhp tài chính trong tt c các th
trng, mnh nht trong th trng trái phiu tip theo là ngoi hi, tin và th
trng chng khoán.
Christos Ioannidis và Alexandros Kontonikas (2008) đư nghiên cu
điu tra tác đng ca chính sách tin t đn t sut sinh li ca c phiu
mi ba quc gia OECD trong giai đon t nm 1972 đn nm 2002. Kt qu
ca bài nghiên cu ch ra rng s thay đi chính sách tin t nh hng đáng
k t sut sinh li c phiu, qua đó h tr các khái nim v truyn dn ca
chính sách tin t thông qua th trng chng khoán. óng góp ca bài
nghiên cu đi vi các nghiên cu trc đây vi có ba ý chính. u tiên, bài
nghiên cu cho thy rng nhng phát hin ca bài nghiên cu là mnh m đ
đo lng t sut sinh li c phiu bng các bin pháp thay th khác nhau. Th
hai, kt lun ca bài nghiên cu đc phân phi không bình thng bi các
d liu v t sut sinh li c phiu. Cui cùng, bài nghiên cu đa vào tài
khon tng đng chuyn đng trong th trng chng khoán quc t. Phân
tích đ nhy ch ra rng kt qu vn không thay đi. Kt qu cho thy trong
80% các quc gia đc điu tra trong thi gian tht cht tin t thì kèm theo
đó là vic gim đng thi trong giá tr th trng chng khoán. Nhng phát
hin này có th đc hiu trong bi cnh ca mô hình giá tr hin ti, trong đó
lãi sut tng có liên quan đn giá c phiu thp hn thông qua t l chit khu
cao hn và dòng tin tng lai thp hn. Mt kt qu quan trng là theo sau
nhng thay đi v chính sách tin t, t sut sinh li ca c phiu không ch
hin ti mà t sut sinh li ca c phiu trong tng lai (trên mt lot các điu
kin chi tit v li nhun khác nhau) đu b nh hng. Các đi din cho s
16
thay đi trong chính sách tin t đc da trên các bin lãi sut trong đó có s
thay đi trong t l tín phiu kho bc ngn hn và mt bin gi phn ánh thay
đi lãi sut chit khu. Do đó, vic đo lng lãi sut v chính sách tin t có
cha nhng thông tin quan trng có th đc s dng đ d báo t sut sinh
t và khu hao trong mt khuôn kh thng nht. Kt qu chính mà bài nghiên
ch ra rng kt qu ca nhng cú sc chính sách tin t có tác đng mnh m
kéo dài vào th trng ch s chng khoán thc, trái li tác đng ca nhng cú
sc t giá hi đoái tn ti trong thi gian ngn trong ngn hn. Phân rã
phng sai cho thy rng t giá hi đoái cng quan trng nh chính sách tin
t cho vic gii thích s nng đng ca th trng và ch s giá chng khoán
thc t trong lnh vc tài chính. C th, trong tt c các quc gia nghiên cu,
s phát trin t giá hi đoái thc khá là quan trng trong ngn hn. Các bng
chng cho rng t giá hi đoái ch yu có tác đng cùng chiu lên giá chng
khoán trong ngn hn, s sai lch trong giá tr tài sn có kh nng đc sa
cha khi tp trung vào bin đng t giá hi đoái.
Tigran Poghosyan (2009) đánh giá mc đ hi nhp tài chính ca mt
s các quc gia thành viên "mi" trong la chn ca EU vi c. Phân tích
đc thc hin bng cách s dng mô hình vector hiu chnh sai s
(TVECM). S dng phng pháp này có th đánh giá mc đ và đng lc
ca chi phí giao dch là do khim khuyt th trng khác nhau, chng hn nh
điu khin trên chuyn đng vn ngn hn, s khác bit trong h thng thu,
và nhng hn ch ca pháp lut. Hn na, nó cho phép đ kim tra s hin
din ca ch đ điu chnh ph thuc vào trng thái cân bng dài hn. Mô
hình TVECM đc áp dng trên d liu lãi sut t các thành phn khác nhau
(lãi sut tín phiu, lãi sut liên ngân hàng, lãi sut tin gi và lãi sut vn vay)