B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH

NG NGC TÚ ÁNH GIÁ CÁC YU T TÁC NG N HIU
QU HOT NG KINH DOANH CA CÁC DOANH
NGHIP NH VÀ VA TRÊN TH TRNG
CHNG KHOÁN VIT NAM
LUN VN THC S KINH T
TP. H CHÍ MINH - NM 2012
B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH

NG NGC TÚ
LI CM N
Tọc ht tác gi xin gi li cm ỉ Ếhâỉ ỏhàỉh
đn Thy hng dn khoa hc – PGS. TS H Vit Tin
v nhng ý kiỉ đóỉg góị, ỉhng ch dn và d liu có
giá tr giúp tác gi hoàn thành luỉ ốỉ.
Tác gi xin gi li cm ỉ đn thy cô trong Khoa
Tài chính doanh nghiị, gia đìỉh ốà bn bè ht lòng
ng h ốà đng viên tác gi trong sut thi gian thc
hin luỉ ốỉ ỉày.
Tp. H Chí Minh, tháng 12 nm 2012
Hc viên ng Ngc Tú LI CAM OAN

Tác gi cam đoan đơy lƠ công trình nghiên cu ca riêng tác

DANH MC CÁC Kụ HIU VÀ CH VIT TT

T vit tt
Ting Anh
Ting Vit
EBIT
Earnings before interest and
taxes.
Li nhun trc thu vƠ lƣi
vay.
EPS
Earnings Per Share
Li nhun trên mi c
phiu
GDP

USD
United Stated Dolar.
ng dolar M
VIF
Variance Inflation Factors.
Yu t phóng đi phng
sai.
MC LC
CHNG 1: GII THIU TNG QUAN 1
1.1. Lý do chn đ tài 1
1.2. Mc tiêu nghiên cu 2
1.3. Phm vi nghiên cu và gii hn đ tài 2
1.4. Câu hi nghiên cu 2
1.5. Phng pháp nghiên cu 2
1.6. Kt cu đ tài nghiên cu 3
CHNG 2: C S LÝ THUYT, PHNG PHÁP NGHIÊN CU VÀ
C S D LIU 4
2.1. Các nghiên cu thc nghim v nhng nhân t tác đng đn hiu qu hot
đng kinh doanh ca SMEs ca nc ngoài 4
2.2. Mô t mu nghiên cu 22
2.3. Xác đnh các bin hi quy 22
2.4. Phng pháp nghiên cu 25
CHNG 3: KT QU NGHIÊN CU 27
3.1. Kt qu kim đnh mt s ý ngha thng kê ca mô hình hi quy 27
3.2. Mô hình hi quy đt đc 28
3.3. Kt qu hi quy 29
3.3.1. Doanh thu (X

), ngành công nghip (X
11
) 31
3.4. Kt qu đt đc t nghiên cu 31
3.5. Gii hn nghiên cu ca đ tài 32
TÀI LIU THAM KHO 34
PH LC 37
1 CHNG 1: GII THIU TNG QUAN
1.1. Lý do chn đ tài
Vit Nam đƣ tri qua mt quá trình phát trin n tng trong sut 3 thp niên
va qua. S dch chuyn t mt nn kinh t k hoch hóa tp trung truyn thng
sang nn kinh t theo hng th trng chính thc bt đu t nm 1986, đƣ mang li
nhng ci thin to ln v hiu qu kinh t vƠ mc sng dơn c, đng thi trong sut
quá trình nƠy thì khu vc kinh t t nhơn đƣ nghim nhiên tr thƠnh khu vc quan
trng trong vic to vic lƠm, góp phn gim t l tht nghip. Trong nhng nm
gn đơy, các chính sách t chính ph hng v các doanh nghip t nhơn cng đƣ
tri qua nhng ci cách quan trng, các vn bn pháp lý chính thc đƣ nơng khu vc
doanh nghip t nhơn lên thƠnh mt trong nhng khu vc quan trng ca nn kinh
t.
Trong khu vc doanh nghip t nhơn, khi doanh nghip nh vƠ va (SMEs)
lƠ loi hình doanh nghip đc bit thích hp vi nn kinh t  nhng nc đang
phát trin trong đó có Vit Nam. Ti Vit Nam trc đơy, vic phát trin SMEs
cng đƣ đc quan tơm, song t khi có đng li đi mi kinh t do ng cng sn
Vit Nam khi xng thì khi doanh nghêp nƠy mi thc s phát trin nhanh c v
s vƠ cht lng. Theo s liu ca tng cc thng kê, ti nm 2010, t l s lng
SMEs chim ti 97,43% . Song song vi s tng trng v s lng, SMEs cng
đang đóng góp ngƠy cƠng ln vƠo ngơn sách quc gia, s tin thu vƠ phí mƠ khi

ti Vit Nam.
1.3. Phm vi nghiên cu và gii hn đ tài
Ch xem xét 92 SMEs trên th trng chng khoán Vit Nam có đy đ s liu
cn quan tâm trong vòng 2 nm gn nht (2010 – 2011).
1.4. Câu hi nghiên cu
- Các yu t nào tác đng đn hiu qu hot đng ca SMEs ti Vit Nam?
- Yu t nƠo tác đng mnh nht đn hiu qu hot đng ca SMEs ti Vit
Nam?
1.5. Phng pháp nghiên cu
Nghiên cu dùng phng pháp đnh lng, xơy dng mô hình hi quy vi các
bin đc lp lƠ các yu t có th nh hng đn hiu qu hot đng ca doanh
3 nghip nh vƠ va (doanh thu, các t s n, tui đi doanh nghip…) vƠ bin ph
thuc lƠ ROA.
Phn mm h tr phơn tích là SPSS 15.0, s dng k thut hi quy tuyn tính
(linear regression) đ phơn tích các yu t nh hng đn hiu qu hot đng ca
doanh nghip nh vƠ va.
1.6. Kt cu đ tài nghiên cu
- Chng 1: Gii thiu tng quan.
- Chng 2: C s lý thuyt, Phng pháp nghiên cu vƠ c s d liu.
- Chng 3: Kt qu nghiên cu


+ 
2
* SIZE
it
+ 
3
* SGROW
it
+ 
4
* DEBT
it
+ 
1
*
GDPGR
it
+ 
it
+ 
it
+ 
it

ROA
it
= 
0
+ 
1

+ 
1
* AP
it
+ 
2
* SIZE
it
+ 
3
* SGROW
it
+ 
4
* DEBT
it
+ 
1
*
GDPGR
it
+ 
it
+ 
it
+ 
it

ROA
it

xem xét nhng yu t tác đng đn li nhun trc thu (PROFIT) ca SMEs 
Nigeria thì các bin đc lp đc quan tâm là: s tin n ca doanh nghip
(LOAN), mc doanh thu (SALES), đ tui ca doanh nghip (BIZAGE), s lao
đng (BUSIZE) và lãi sut (INTEREST). D liu nghiên cu vi s mu là 115
SMEs ly t d liu s cp, riêng lãi sut t thng kê ca ngơn hƠng trung ng đ
hình thành mô hình hi quy nh sau:
5 Profit
jt
=
1
* LOANS
jt
+
2
* SALES
jt
+
3
* BIZAGE
jt
+
4
* BUSIZE
jt
+
5


Bin đc lp:
AGE= Tui ca công ty ti thi đim điu tra
SIZE = Doanh thu ca công ty
R & D = T l phn trm doanh thu chi cho nghiên cu và phát trin
OWN = S giúp đ nhit tình ca nhng ngi s hu ca công ty (trong
phm vi gia đình)
METAL = kim loi Sn xut và Công nghip K thut.
6 MANU = 'khác' Sn xut Công nghip
HOTEL = Khách sn, Dch v n ung, phân phi và bán l (bin gi ).
COMPUTER = máy tính phát trin phn mm và dch v (bin gi).
SERVS = Các dch v khác.
OTHER = Ngành công nghip khác.
Mô hình tác gi đa ra nh sau:
Trong mô hình 1, chúng ta xem xét mi quan h gia s dng vn ch s
hu ni b INTEQ và các bin đc lp.
Tác gi kt lun rng: INTEQ tác đng thun chiu lên METAL, không tác
đng đn các bin còn li.
Trong mô hình 2, mi liên h gia vic s dng vn c phn bên ngoài
EXTEQ vi các bin đc lp.
Tác gi kt lun rng: EXTEQ tác đng cùng chiu vi t l cao R & D,
ngc chiu vi OWN, tác đng ít đn METAL, MANU, HOTEL và SERVS, và
AGE.
Trong mô hình 3, trong bài nghiên cu này tác gi c gng kim tra mi quan
h gia vic s dng n ngn hn (STD) và tt c bin đc lp, nhng khi th
nghim F ch ra các kt qu thng kê không đáng tin cy, do đó tác gi không th
kt lun v tác đng này.
Trông mô hình 4, vic kho sát các mi quan h gia n dài hn (LTD) và

3
* X
3
+ 
4
* X
4
+ 
5
* X
5
+ 
6
* X
6
+ 
7
* X
7
+ 
8

* X
8
+ 
9
* X
9
+ 
10

: Loi hình doanh nghip
X
3
: T s thanh toán hin hành
X
4
: T l n trên tng tài sn
X
5
: T l tài sn c đnh trên tng tài sn
X
6
: T l tng tài sn ròng trên lãi vay
X
7
: Tui ca doanh nghip
X
8
: Thng hiu ca doanh nghip.
8 X
9
: Sn phm ca doanh nghip đc chng nhn cht lng
X
10
: im xp hng tín dng
X
11

3
* TDTA - B
4
* TDTQ (1)
Yroa = - B
0
- B
1
* SDTA + B
2
* LDTA + B
3
* TDTA - B
4
* TDTQ (2)
Yeps = B
0
- B
1
* SDTA - B
2
* LDTA + B
3
* TDTA - B
4
* TDTQ (3)
Ymbvr = B
0
- B
1

khi đó bin TDTA vƠ TDTQ tác đng cùng chiu vi MBVR.
- i vi Tobin Q: bin SDTA, LDTA, TDTQ tác đng ngc chiu vi Tobin
Q, trong khi đó bin TDTA vƠ tác đng cùng chiu vi Tobin Q.
Kharuddin, Ashari và ctg (2010) nghiên cu v h thng thông tin và hiu
qu ca doanh nghip nh và va  Malaysia. Nghiên cu s dng s dng d liu
bng vi mu là 205 doanh nghip trong khong thi gian t nm 2004 đn 2008.
Mô hình ca nghiên cu nh sau:
ROA
it
= 
0
+ 
1
AS
it
+ 
2
LNTA
it
+ 
3
DR
it
+
it
TọỊỉg đó:
Bin ph thuc (ROA): li nhun trên tng tài sn đo lng hiu qu doanh
nghip.
Bin đc lp:
- LNTA: tng tài sn đo lng quy mô doanh nghip (ly logarit t nhiên).

it

= 
it
+ .STD
it
+ .Size
it
+

it

MH2: EPS
it

= 
it
+ .LTD
it
+ .Size
it
+

it

MH3: EPS
it

= 
it

+

it

MH6: ROE
it

= 
it
+ .TD
it
+ .Size
it
+

it

MH7: ROA
it

= 
it
+ .STD
it
+ .Size
it
+

it


it
+ .STD
it
+ .Size
it
+

it

MH11: Tobin’s Q
it

= 
it
+ .LTD
it
+ .Size
it
+

it

11 MH12: Tobin’s Q
it

= 
it

0
+ 
1
RDInt + 
2
Sales + 
3
DE + 
4
Acq + 
5
CurrR + 
6
Capx +

7
ThreeYrRt + 
8
BusSeg+ 
9
QualRank + 
10
NPM + 
11
ReinR + 
12
Year +

13
ConsStap + 

Acq + 
5
CurrR + 
6
Capx +

7
ThreeYrRt + 
8
BusSeg+ 
9
QualRank + 
10
NPM + 
11
ReinR + 
(3) lnROA = 
0
+ 
1
RDInt + 
2
Sales + 
3
DE + 
4
Acq + 
5
CurrR + 
6

công ty thng đa dng kinh doanh bng cách tin hành kinh doanh ti các khu vc
đa lý khác nhau hoc trong các ngành công nghip khác nhau. Nghiên cu ly s
liu thng kê là mt công ty hot đng trong bao nhiêu ngành công nghip. Nghiên
cu k vng mt công ty hot đng đa dng ngành ngh s có nh hng tích cc
đn ROA.
13 ReinR là t l tái đu t ca công ty. Mt công ty s dng thu nhp gi li đ
đu t vƠo các khon đu t mi hoc hin ti đ nm bt c hi lãi sut. iu này
cng tng t nh CAPEX nhng khác nhau trong ý ngha rng công ty không
mua, nâng cp tài sn vt cht mà là mua chng khoán nh c phiu và trái phiu.
Tái đu t có th là bo th hay tích cc khi tham gia vào ri ro và tìm kim li
nhun. Nu nn kinh t đang trong mt chu k tng trng, và công ty không có t
l n quá nhiu thì vic tái đu t nƠy s mang li nhiu li ích cho công ty hn lƠ
gi tin mt. Vic qun lý tt li nhun tái đu t s mang li hiu qu tng lên vƠ
do đó thúc đy ROA tng.
DE là t l n trên vn c phn ca công ty, đc tính bng tng n phi tr
chia cho vn ch s hu. ơy lƠ mt bin pháp đòn by tài chính ca công ty. Mt
t l n trên vn ch s hu có xu hng cao có ngha lƠ mt công ty đƣ tích cc
trong vic tài tr cho tng trng vi n. Tuy nhiên, mt nguyên tc c bn trong
lnh vc tài chính là nu công ty cha vt qua đim hòa vn thì t l n càng cao
cƠng đem đn ri ro cao cho công ty. V mt lý thuyt, t l n trên vn ch s hu
có tng quan tiêu cc vi ROA.
NPM là vit tt cho t sut li nhun ròng, đc tính bng cách ly thu nhp
ròng ca mt công ty chia cho doanh thu. T l này cho thy bao nhiêu đng doanh
thu s to ra đc mt đng li nhun. Li nhun ròng là yu t hu ích khi so sánh
công ty tng t bi vì mt mc t sut li nhun cao hn cho thy mt công ty có
li nhun nhiu hn, có kim soát tt hn chi phí so vi các đi th cnh tranh ca
nó.

ca mt công ty. Powell (1996) tìm thy bng chng mnh m rng các tài khon
công nghip chim khong 20% hiu sut tài chính công ty. Vì vy nó đc coi là
rt quan trng đ có mt bin ngành công nghip trong mô hình.
Olufunso và ctg (2009) đƣ có nghiên cu điu tra tác đng ca n đi vi li
nhun ca SMEs ti quc gia Nam Phi trong ngành sn xut. Kt qu ca nghiên
cu ch ra rng vic vay n (Debt ratio) có tác đng tiêu cc đn li nhun (Profit)
ca các doanh nghip đc nghiên cu và vic tip cn vn vay ca các doanh
15 nghip này t ngơn hƠng thng mi là cc k khó khn. Nghiên cu thc hin ly
mu xác sut 130 công ty vi kt qu báo cáo tƠi chính trong 2 nm 2005 vƠ 2006
đ kim đnh mô hình đnh lng nh sau:
Profit =  + 
1
* Debt ratio + 
2
* Size + 
1

Kt qu cho thy mc ý ngha ca mô hình là khá tin cy vi  = 15,6 (đn v
tin t), 
1
= -0,2874, cho thy s tác đng tiêu cc đn li nhun khi SMEs có vay
n vƠ 
2
= 0,3539 cho thy doanh nghip càng ln s giúp doanh nghip có li
nhun cao hn.
Afeef (2011) nghiên cu đa ra quan đim: qun lý vn lu đng có mt tác
đng quan trng đi vi li nhun ca công ty. Vic này th hin rõ nét  SMEs

4
(CCC ot) + 
5
(CR
ot) + 
6
(LNS ot) + 
7
(SG ot) + 
8
(FL ot) + 
Trong đó:
ROA ot: ROA ti thi đim t, o=1,2,…40 công ty
RCP : vòng quay khon phi thu
ICP: vòng quay hàng tn kho
PDP: thi gian thanh toán các khon phi tr
CCC: chu kì chu chuyn tin mt
CR: kh nng thanh toán hin hành
LNS: ln (SALE)
SG: tng trng ca doanh thu
FL: đòn by tài chính
: sai s
Sau khi chy mô hình, kt qu phơn tích nh sau:
Ma trn tng quan th hin mi quan h ngc chiu ca thi gian chu
chuyn tn kho (ICP) và thun chiu ca vòng quay khon phi thu (RCP) đn li
nhun hot đng.
Thi gian phi tr và chu kì chu chuyn tin mt không có liên kt trng yu
so vi bin li nhun.
Nghiên cu ch ra mi quan h nghch bin gia yu t thi gian chu chuyn
tn kho và thi gian thu các khon phi thu đi vi li nhun hot đng. Do đó, có

hình thc nói chung đc đa ra trong phng trình 1 vƠ bin Ivndays s đc thay
th bi các bin ARdays, APdays vƠ CCC nhm có gii thích khác đc th hin
qua nhng mô hình đ xut nh sau :

Trích đoạn Doanh thu (X1)

---