LIăCMăN
hoƠn thƠnh chng trình cao hc vƠ lun vn nƠy, tôi đƣ nhn đc rt nhiu s
hng dn, giúp đ vƠ góp ý nhit tình ca quý thy cô trng i hc kinh t
TP.HCM nói chung vƠ quý thy cô khoa TƠi chính doanh nghip nói riêng, các bn bè
cùng lp TCDN-êm 3, gia đình vƠ đng nghip.
Trc ht, tôi xin gi li cm n chơn thƠnh nht đn Thy lƠ GS. TS.Trn Ngc Th,
ngi đƣ trc tip hng dn tn tình cho tôi trong sut quá trình thc hin lun vn.
Sau đó, tôi xin cm n các bn trong lp TCDN đƣ ht lòng h tr, trao đi; xin cm
n gia đình vƠ bn bè đƣ nhit tình giúp đ, to điu kin thun li cho tôi hoƠn thƠnh
lun vn nƠy.
TP. H Chí Minh, tháng 12/2011
Hc viên
NguynăThăThúy LIăCAMăOAN
Tôi xin cam đoan đơy lƠ công trình nghiên cu ca tôi vi s giúp đ ca Thy hng
dn vƠ các thy cô trong khoa tƠi chính doanh nghip; s liu thng kê lƠ trung thc;
ni dung vƠ kt qu nghiên cu ca lun vn nƠy cha tng đc công b trong bt k
công trình nƠo cho ti thi đim nƠy.
TP. H Chí Minh, ngƠy 20 tháng 12/2011
Hc viên
KT LUN CHNG 2 27
Chngă3:ăKIMăNHăMIăQUANăHăTăGIÁăậ TNGăTRNGăăVITă
NAMăGIAIăONă2001-Q2.2011 28 3.1 T giá hiu lc vƠ chính sách điu hƠnh t giá ca Vit Nam giai đon 2001-
Q2.2011 28
3.1.1. Mt s nhn đnh v chính sách t giá ca Vit Nam t thi k bt đu th
ni t giá đn hin nay: 28
3.1.2 Thc trng t giá hi đoái ca Vit Nam giai đon 2001 ậ Q2-2011: 30
3.2 Tng trng ca Vit Nam giai đon 2001-Q2 2011: 37
3.2.1 Giai đon 2001-2007: 39
3.2.2 Giai đon 2008 đn hin nay: 39
3.3 Kim đnh mi quan h t giá hiu lc vƠ tng trng Vit Nam giai đon
2001-Q2.2011: 41
3.3.1 Kt qu hi quy t giá hiu lc vƠ tính toán ch s INDEXVAL: 41
3.3.2 Kt qu hi quy tng trng kinh t: 46
KT LUN CHNG 3 50
Chngă4:ăMTăSăKHUYNăNGHăCHệNHăSÁCHăQUNăLụăTăGIÁăPHCă
VăMCăTIểUăTNGăTRNGăăVITăNAM 51
4.1 S dng khái nim r tin t trong nn kinh t: 51
4.2 S dng t giá hiu lc đ đánh giá, t đó xác đnh t giá mc tiêu vi biên đ
rng hn: 53
4.3 Kt hp các chính sách tƠi chính, tin t vƠ các bin pháp kim soát vn nhm
kt hp hƠi hòa các yu t ca b ba bt kh thi trong điu hƠnh nn kinh t đ va
đm bo linh hot t giá, va đm bo n đnh kinh t v mô: 55 4.4 Phát trin th trng tƠi chính cng nh phát trin th trng ngoi hi nhm h
tr cho các bin pháp can thip ca chính ph, tin đn vic linh hot ti đa t giá: 57
Bng 2.1: Bng tính toán ch s lnGDPC ca Vit Nam…………………………….21
Bng 2.2: Bng t giá thc hiu lc ca Vit Nam………………………………….23
Bng 3.1: Bng tính toán t giá hiu lc ca Vit Nam 2001-Q2.2011 31
Bng 3.2: Kim ngch xut nhp khu ca Vit Nam giai đon 2000-2010 (làm tròn
s)……………………………………………………………………………………33
Bng 3.3: T l tng trng GDP ca Vit Nam 2001-Q2 2011 38
Bng 4.1: T trng ngoi thng ca mt s đi tác ngoi thng vi Vit Nam nm
2009………………………………………………………………………………….52 DANHăMCăCÁCăTăVITăTT
Tă
vită
tt
TingăAnh
TingăVit
CPI
Consumer Price Index
Ch s giá tiêu dùng
EUR
EURO
ng tin chung Chơu Âu
GDP
Gross Domestic Product
Tng sn phm quc ni
GNP
Gross National Product
VND
Vietnam Dong
ng Vit Nam
XNK
Xut nhp khu
2
DNăNHP
Tínhăcpăthităcaăđătài:
T giá hi đoái vƠ tng trng kinh t lƠ hai khái nim đc nhiu chuyên gia vƠ các
nhƠ kinh t nghiên cu. Tuy nhiên, vic qun lý t giá nh th nƠo đ giúp nn kinh t
tng trng lƠ mt vic không h đn gin. Mt s quc gia la chn chính sách gim
giá đng ni t đ kích thích xut khu vƠ t đó đt đc tc đ tng trng nh ý
mun, đin hình lƠ các quc gia Trung Quc, HƠn Quc, n …. Th nhng, bên
cnh nhng thƠnh tu đt đc ca nn kinh t, các nc nƠy cng phi đi mt vi
nhng khó khn nht đnh.
Nói v mi quan h gia t giá hiu lc vƠ tng trng kinh t thì có rt nhiu nhng
nghiên cu đƣ ch ra có mt mi tng quan gia chúng. Ni bt lƠ các nghiên cu ca
các tác gi Ofair Razin vƠ Susan M.Collins (1997), Barry Eichengreen (2008), Dani
Rodrik (2008),…. Các nghiên cu nƠy đu khng đnh rng vic đnh giá cao hay thp
đng ni t s nh hng đn tc đ tng trng ca nn kinh t.
Trong đó, nghiên cu ca Dani Rodrik (2008) đƣ tìm thy mi liên h gia t giá hiu
lc vƠ tng trng kinh t có ý ngha hn khi áp dng đi vi nhng quc gia đang
phát trin. Vi s liu vƠ nhng kin thc tìm hiu đc kt hp vi phng pháp
phơn tích thc nghim, tác gi đƣ chng minh đc mi quan h nƠy cng có ý ngha
Vit Nam trong giai đon 2001-Q2.2011. ng thi, ch ra mt s nhng vng mc
trong các bin pháp điu hƠnh t giá hin ti cng nh nhng chính sách t giá nên áp
dng Vit Nam trong thi gian sp ti nhm tin ti mc tiêu tng trng vƠ n đnh
kinh t.
Kt cu bƠi lun vn gm có 4 chng nh sau:
T giá hi đoái đo lng giá tr ca mt đng tin trên mt đn v đng tin khác.
Theo đó, mt đng tin s đóng vai trò lƠ đng tin yt giá vƠ đng tin còn li đóng
vai trò lƠ đng tin đnh giá, trong đó đng tin yt giá có giá tr lƠ 1 đn v.
nh giá thp đng ni t: khi t giá gia đng ni t vƠ ngoi t cƠng tng lên thì
đng ni t đang đc đnh giá thp vƠ ngc li lƠ đnh giá cao đng ni t.
T giá hiu lc: lƠ t giá danh ngha đc điu chnh theo lm phát trong nc vƠ lm
phát nc ngoƠi.
- T giá hiu lc song phng: lƠ t giá đ so sánh gia hai nc, chúng so sánh giá c
ca mt r hƠng hóa tiêu dùng hay sn xut đi din ca nc ch nhƠ vƠ giá c ca
mt r hƠng hóa lƠm đi din nc ngoƠi đc c tính bng mt loi tin, có th lƠ
ni t hoc ngoi t, vƠ ch ra giá tr tng đi ca ni t vƠ ngoi t.
REER = EP
f
/ P
h
E: t giá danh ngha
P
f
và P
h
lƠ ch s giá chung nc ngoƠi vƠ trong nc
- T giá hiu lc đa phng: đc s dng khi xem xét nhiu đi tác thng mi vƠ
đc tính trên c s bình quơn có trng s.
REER = ∑w
i
E
i
P
i
/ P
thc hin các chính sách nƠy. Vì th nghiên cu mi quan h gia t giá hi đoái vƠ
tng trng kinh t lƠ thc s cp bách vƠ cn thit trong hin ti vƠ tng lai.
1.2.2 CácăyuătăcóămiăquanăhăvƠătácăđngăquaăliăđiăviătăgiá hiăđoái:
T giá đc xem lƠ mt trong nhng công c đ điu hƠnh nn kinh t v mô. Th
nhng trong mi giai đon phát trin, chính sách t giá cng không ngng thay đi.
Mt chính ph mun điu hƠnh nn kinh t phi s dng đng thi rt nhiu nhng
công c khác nhau, có th kt hp chúng li hoc cng có th u tiên công c nƠo hn
hoc phi hy sinh mt công c nƠo đó. VƠ vì vy chính sách t giá c đnh, linh hot
hay th ni có qun lý lƠ tùy thuc vƠo mc tiêu phát trin kinh t ca mi quc gia
trong tng giai đon nht đnh. Trong nhng nm gn đơy, các nhƠ kinh t hc s dng
khá nhiu khái nim “b ba bt kh thi” đ nói v mc tiêu ca s la chn chính sách
ca các quc gia. Theo đó, mt quc gia không th đng thi cùng mt lúc đt đc ba
mc tiêu n đnh t giá, hi nhp tƠi chính vƠ đc lp tin t. T lý lun nƠy, nu
chúng ta mun xơy dng chính sách t giá phù hp thì cn phi nghiên cu các yu t
có mi quan h vƠ tác đng qua li vi nó, bao gm: Chính sách tin t; các bin pháp
kim soát vn ca chính ph vƠ th trng ngoi hi.
- Th trng tin t: Mt quc gia có xu hng tin đn mt chính sách tin t
đc lp nhm kim ch lm phát trong khi vn phi m ca hi nhp tƠi chính, đón các
lung vn chy vƠo t do thì quc gia đó không th đi theo mt ch đ t giá c đnh.
Vì vy, t giá vƠ các chính sách tin t lƠ hai mt ca mt vn đ n đnh kinh t, NhƠ
nc đôi khi dùng các công c trên th trng tin t đ qun lý t giá.
- Các bin pháp kim soát vn: Kim soát vn mc đ va phi, phù hp vi
tng thi k, tng khu vc ca nn kinh t s giúp NhƠ nc đt đc nhng mc tiêu
v qun lý dòng vn vƠ t đó qun lý t giá hi đoái.
7
- Th trng ngoi hi: Th trng ngoi hi lƠ m b phn không th tách ri
ca mt nn kinh t phát trin, s mnh yu ca th trng nƠy s quyt đnh tính kh
thi cng nh hiu qu ca các bin pháp can thip ca NhƠ nc vƠo t giá.
1.2.3 GiiăthíchămiăquanăhătăgiáăhiăđoáiăvƠătngătrngăkinhăt:
gia t giá vƠ tng trng nhng quc gia đƣ vƠ đang phát trin. Nghiên cu đƣ ch
ra đc mt mi liên h phi tuyn tính gia t giá hiu lc vƠ tc đ tng trng ca
mt quc gia.
T giá hiu lc ca mt quc gia có th đc đnh giá cao hn hay thp hn mt t giá
lý tng nƠo đó. T giá hiu lc đc coi lƠ b đnh giá sai lch khi nó lch khi t giá
cơn bng. T giá cơn bng đc hiu lƠ t giá mƠ đó nn kinh t đng thi đt đc
trng trái cơn bng v sn xut trong nc cng nh ngoi thng vƠ n nc ngoƠi.
VƠ vic đo lng mc đ sai lch nƠy s giúp gii thích cho tc đ tng trng ca
9
nn kinh t. Vic đnh giá cao đng ni t đc xem lƠ rƠo cn trong khi vic phá giá
ni t li đc xem lƠ mt chính sách nhm kích thích nn kinh t tng trng.
Trc ht, t giá có th nh hng đn đu t trong nc vƠ nc ngoƠi, đy mnh
quá trình tích ly vn cho nn kinh t vƠ qua đó nh hng đn tng trng. Th hai,
t giá tác đng đn ngoi thng, nơng cao sc cnh tranh ca quc gia trên th gii
vƠ do đó cng giúp nn kinh t tng trng.
Nghiên cu nƠy da trên nn tng lý thuyt lƠ mô hình IS-LM. Tác gi đƣ tin hƠnh đo
lng mc đ đnh giá đng ni t ca mt s nc LDC vƠ nhng nc công nghip
trên th gii vƠ so sánh qua hai thi k 1975-77 đn 1983 (k 1); 1984 đn 1990-92
(k 2).
Bngă1.1:ăKtăquăhiăquyătăgiáăhiuălc
10
Kt qu cho thy t giá thc hiu lc ca hu ht các nc đu đc đnh giá cao
thi k đu vƠ đnh giá thp thi k sau.
Nghiên cu cng ch ra mi quan h gia t giá hiu lc vƠ tng trng kinh t. Bng
phng pháp hi quy, tác gi thy rng gia vic đnh giá cao đng ni t vƠ tng
trng kinh t có ý ngha thng kê vƠ có mi quan h ngc chiu nhau. C th lƠ t
giá đnh giá cao 10% s lƠm gim tc đ tng trng kinh t 0.6%. VƠ ngc li vic
đng cng đc ci thin mt cách đáng k.
Bài vit đƣ tính toán mi quan h gia bin đng t giá vƠ tng trng GDP ca mt
s quc gia phát trin, đang phát trin vƠ các nc mi ni trên th gii, d liu đc
ly là t l tng trng và bin đng t giá t 1991-2005. Kt qu ch ra đc mi
quan h ngc chiu gia đ bin đng t giá và t l tng trng GDP, đúng nh lý
lun ban đu. iu nƠy đc th hin các h s ca bin đc lp x (mang du âm).
Tác gi đa ra ba phng pháp đo lng đ bin đng t giá hiu lc: đ lch chun
ca t giá hiu lc so vi nm đu tiên, ly log ( bin đng 1); đ lch chun ca
giá tr tuyt đi ca t giá hiu lc so vi nm đu tiên, ly log (Phng pháp 2); giá
tr tuyt đi ca phn trm thay đi ca t giá hiu lc so vi nm đng trc (Phng
pháp 3).
Vi s liu đc ly t nm 1991-2005, tác gi đƣ ch ra đc mi quan h nghch
bin gia tc đ tng trng (trc tung y) vƠ đ bin đng t giá hiu lc (trc hoƠnh
x) (xem hình 1.2). Trong c ba trng hp trên, ta đu thy rng đ bin đng cƠng ln
(cƠng v bên phi trc x) thì đng tng trng cƠng có xu hng dc xung. VƠ
12
nhng nc cƠng kém phát trin thì đ bin đng t giá hiu lc cƠng ln hn so vi
các nc khác.
Hình 1.2:ăMcăđăbinăđngătăgiáăthc hiuălcăcaăcácăqucă
gia
bin đng 1
13
bin đng 2
bin đng 3
Nghiên cu ca Dani Rodrik v t giá thc và tng trng kinh t ("Real exchange
Ngc li, hai quc gia đc mnh danh lƠ con h chơu Á lƠ HƠn Quc vƠ Ơi Loan
li có t l tng trng có xu hng gim vƠo nhng nm gn đơy, tng ng vi ch
s đnh giá đng ni t cng cao hn. Hai quc gia nƠy tng đc bit đn vi mt tc
đ tng trng thn k nhng thp niên trc. C hai đng biu din mc đ phá
giá đng ni t vƠ tc đ tng trng th hin trong hình 1.5 đu có dáng lƠ hình ch
U ngc qua các mc thi gian nghiên cu.
Tác gi bƠi nghiên cu đƣ đa ra cách tính toán t giá hiu lc. Tuy nhiên trong dài
hn, nhng hƠng hóa phi ngoi thng nhng nc nghèo hn thì luôn r hn nên t
giá hiu lc cn điu chnh theo hiu ng Balassa-Samuelson. Theo đó, t giá hiu lc
s đc hi quy theo GDP bình quơn đu ngi. VƠ t đó tác gi tính toán ch s đnh
giá theo thi gian.
Kt qu mƠ Dani Rodrik tìm đc lƠ h s phn ánh mi quan h gia t giá vƠ thu
nhp bình quơn đu ngi mang du ơm (-0.24). Tc lƠ khi thu nhp tng lên 10% thì
t giá s b đnh giá cao 2.4%, điu nƠy lƠ đúng theo lý thuyt Balassa Samuelson mƠ
ông đƣ trình bƠy.
ng thi, tác gi s dng phng pháp hi quy đ tìm ra mi quan h gia t giá
hiu lc vƠ tng trng kinh t.
Kt qu ca hi quy cng đƣ ch ra đc mi quan h thun gia ch s đnh giá theo
thi gian vƠ tng trng kinh t, đc bit nhng nc đang phát trin. VƠ bng
chng thc t v quá trình tng trng ngoi thng cng nh tng trng kinh t ca
các quc gia Chơu Á đƣ hoƠn toƠn ng h kt qu nƠy.
Kt qu hi quy nh bng sau: 17
Bngă1.2:ăKtăquăhiăhuyătcăđătngătrng
Khi hi quy trên tng th mu, kt qu phn ánh mi quan h gia tng trng kinh t
vƠ mc đ đnh giá t giá hiu lc là 0.017, trong đó nhng quc gia giƠu hn thì giá