B
GIÁO DC VÀ ÀO TO
TR
NG I HC KINH T TP. HCM
**************
PHM TH KIM ÁNH
NÂNG CAO NNG L
C QUN TR
R
I RO TRONG HOT NG KINH
DOANH TI NGÂN HÀNG THNG
M
I C PHN
CÔNG THNG VI
T NAM
LU
N VN THC S
KINH T
TP. H
CHÍ MINH
NM 2011
B
GIÁO DC V
À ÀO TO
TR
NG I HC KINH T TP. HCM
**************
PH
M TH KIM ÁNH
NÂNG CAO NNG L
Ph
m Th Kim Ánh
L
I CM
Trc tiên, tôi xin chân thành cm n các Quý thy cô ca Trng i hc
Kinh t
Tp. H Chí Minh ã truyn t cho tôi nhng kin thc t c bn n nâng
cao
tôi có kin th
c hoàn thành lu
n vn này. c bit, tôi xin gi li cm n
n thy TS. Li Tin Dnh, ngi ã dành thi gian tn tình hng dn cho tôi
hoàn thi
n lun vn ca mình.
Bên c
nh ó, tôi cng xin dành li cm n n s giúp ca các anh ch
em ang công tác t
i Ngân hàng Công Thng Vit Nam trong vic h tr
nh
ng ý
ki
n óng góp tài ca tôi mang tính thc tin hn.
M
t ln na xin gi n Quý thy cô, các anh ch em li cm
n chân thành
nh
t. Kính chúc Quý thy cô, các anh ch luôn di d
ào
s
N : Ngh
nh
CP : Chính ph
ACB : Ngân hàng thng m
i c phn Á Châu
DANH M
C CÁC BN
G, BI
U
B
NG
1. Bng 2.1: Mt s ch tiêu ch yu ca Vietinbank giai on 2006-2010 30
2. Bng 2.2 Mt s ch tiêu ca Vietinbank 33
3. Bng 2.3: Li nhun, Tng thu nhp, Tng chi phí nm 2006-2010 35
4. Bng 2.4: D n cho vay và u t ti Vietinbank 36
5. Bng 2.5: C cu cho vay theo ngành kinh t 37
6. Bng 2.6: C cu cho vay theo khu vc kinh t 39
7. Bng 2.7: C cu cho vay theo thi hn vay 41
8. Bng 2.8: T l n quá hn ti Vietinbank t nm 2006- 2010 43
9. Bng 2.9: Doanh s mua bán ngoi t 46
10. Bng 2.10: K hoch cân i vn kinh doanh nm 2011 48
11. Bng 2.11: S d d tr bt buc qua các Quý nm 2010 49
12. Bng 2.12: Xác nh ngun tin ngn hn dùng cho vay trung
dài hn 31/12/2010 50
13. Bng 2.13: Tính t l kh nng chi tr ti Vietinbank 51
14. Bng 2.14: Biu lãi sut cho vay thông thng 01/2010-12/2010 52
15. Bng 2.15: Chênh lch lãi sut u vào và u ra bng VN 52
BI
U
2
Chng 1
NH
NG
V
N
CHUNG V
NÂNG CAO NNG LC QUN TR RI RO TI
NGÂN HÀNG THNG M
I
4
1.1 NHNG VN V QUN TR RI RO TRONG KINH DOANH NGÂN
HÀNG THNG MI 4
1.1.1 Khái nim 4
1.1.2 Quy trình qun tr ri ro 4
1.1.3. Nguyên tc Basel II v qun tr ri ro 5
1.1.4. Các ri ro trong kinh doanh ca NHTM 7
1.1.4.1 Ri ro tín dng7
1.1.4.2 Ri ro t giá 12
1.1.4.3 Ri ro thanh khon 14
1.1.4.4 Ri ro lãi sut 17
1.1.4.5 Ri ro uy tín 20
1.1.4.6 Ri ro hot ng ngân hàng in t 21
1.1.5 Các nguyên tc c bn trong vic qun tr ri ro 21
1.2 S CN THIT PHI NÂNG CAO NNG LC QUN TR RI RO TI
NGÂN HÀNG THNG MI 24
Chng 2
THC TRNG HOT NG KINH DOANH VÀ CÔNG TÁC QUN TR RI
RO TI NGÂN HÀNG THNG MI C PHN CÔNG THNG VIT NAM
28
2.5.4 V hiu qu và cht lng hot ng ngân hàng 64
Chng 3
GII PHÁP NÂNG CAO NNG LC QUN TR RI RO TRONG HOT NG
KINH DOANH TI NGÂN HÀNG THNG MI C PHN CÔNG THNG
VIT NAM 67
3.1 NH HNG PHÁT TRIN VIETINBANK N NM 2020.67
3.2 GII PHÁP NÂNG CAO NNG LC QUN TR RI RO TRONG HOT
NG KINH DOANH TI VIETINBANK 68
3.2.1 Gii pháp hn ch ri ro chung cho các hot ng kinh doanh ti
Vietinbank 68
3.2.2 Gii pháp nâng cao kh nng qun tr ri ro cho tng
loi ri ro 69
3.2.2.1. Gii pháp nâng cao cht lng tín dng và hn ch ri ro tín dng
phát sinh 70
3.2.2.2 Gii pháp phòng nga ri ro ngoi hi 76
3.2.2.3 Gii pháp phòng nga ri ro thanh khon 81
3.2.2.4 Gii pháp phòng nga ri ro lãi sut 83
3.3. KIN NGH 85
3.3.1 i vi ngân hàng thng mi c phn Công thng Vit Nam 85
3.3.2 i vi ngân hàng Nhà nc Vit Nam 87
3.3.2.1 Hoàn thin môi trng pháp lý v ngân hàng 87
3.3.2.2 Kin toàn chính sách t giá và chính sách qun lý
ngoi hi 87
3.3.2.3 Hoàn thin h thng thông tin phc v ngân hàng 89
3.3.2.4 i mi c ch thanh tra 89
KT LUN 92
I
M
U
1. Tính c
n
b
t u và
phát tri
n vi quy mô hot ng c m rng nhanh chóng giành th
ph
n và khng nh tên tui. i vi tt c các ngân hàn
g dù ang trong quá trình hoàn
thin t chc hay ang trong giai on tìm cách m rng th phn thì qun lý ri ro là mt
công tác c
c k quan trng. Cng do qun lý không tt ri ro trong hot ông tín dng
hay ho
t ng kinh doanh ngoi t m
à mt s ngân
hàng dù có b
d
ày hot ng, vn ch
s
hu ln nhng vn gp khó khn trong hot ng kinh doanh, làm gim li nhun và
ph
i x lý rt nhiu khon n xu nh
Ngân hàng Nông nghip và phát trin nông thôn
Vi
t Nam hay nhiu chi nhánh ca chính Ngân hàng
TMCP Công thng Vi
t Nam.
Chính vì v
y, vic nâng cao nng lc
qu
n tr ri ro cho tt c các mng nghip v
Nam.
2
c
ích nghiên c
u
M
c
ích nghiên c
u ca t
ài nhm tp trung vào các ni dung sau:
H
thng hóa nhng vn
lý lu
n c bn v ngân hàng thng
m
i
, công tác
qu
n tr kinh doanh ngân h
àng và qun tr ri ro trong hot ng kinh doanh ngân hàng.
Phân tích thc trng hot ng kinh doanh và công tác qun tr các loi ri ro ti
Ngân hàng TMCP Công thng Vi
t
Nam, ánh giá nh
ng mt t
c và nhng tn ti
trong ho
t
nêu khái quát m
t vài ri ro khác ã phát sinh thc t trong hot ng kinh doanh ngân
hàng.
4. Phng pháp nghiên c
u
Trong quá trình th
c hin tác gi có s dng các ph
ng pháp sau:
- Phng pháp t
ng hp s liu da trên các báo cáo ca các c quan chc
nng, c
a Ngân h
àng thng mi, tài liu trên các phng tin thông tin i
chúng: trên báo, t
p chí chuyên ngành, Internet
- Phng pháp so sánh, phân tích, th
ng k
ê xác nh bn cht ca vn cn
nghiên cu t ó có th a ra các bin pháp phòng nga và hn ch ri ro
trong ho
t ng kinh doanh ngân h
àng.
5. K
t cu ca lun vn
Chng 1: Nh
ng vn
chung v
nâng cao nng l
c qun
t N
am
4
NG VN
CHUNG V NÂNG CAO NNG L
C
QU
N
TR
RI RO T
I NGÂN HÀNG THNG M
I
1.1 QU
N TR RI RO TRONG KINH DOANH
T
I
NGÂN HÀNG THNG
M
I
1.1.1 Khái nim
Qun tr ri ro là vic nhn din và ra các bin pháp nhm hn ch s xut hin
ca ri ro và nhng thit hi khi chúng phát sinh, ng thi xác nh tng quan hp lý
gia vn t có ca ngân hàng vi mc mo him có th trong s dng vn ca ngân
hàng.
1.1.2 Quy trình qun tr ri ro:
- Nhn dng ri ro: là quá trình xác
nh liên tc và có h thng i vi các hat
ng kinh doanh ca ngân hàng thông qua vic phân tích khách hàng, môi trng
cp
n mt loi ri ro ang ngày càng tr nên phc tp và vi mc ngày càng tng lên,
ó là ri ro tác nghip. Chính vì vy, t nm 1999, U ban Basel
ã n
lc a ra mt
Hip c mi thay th cho Basel I, và cho n nm 2004, bn Hip c quc t v vn
ca Basel (Basel II) ã chính thc c ban hành. Vi cách tip cn mi da trên 3 ct
tr chính, Basel II
ã bu
c các ngân hàng quc t phi tuân th theo 3 nguyên tc c
bn:
Nguyên tc th nht: Các ngân hàng cn phi duy trì mt lng vn ln trang tri
cho các hot ng chu ri ro ca mình, bao gm ri ro tín dng, ri ro th trng và ri
ro tác nghip (Ct tr 1). Theo ó, cách tính chi phí vn i vi ri ro tín dng có s sa
i ln, thay i nh vi ri ro th trng nhng hoàn toàn là phiên bn mi i vi ri
ro tác nghip.
6
Nguyên tc th hai: Các ngân hàng cn phi ánh giá mt cách úng n v nhng loi
ri ro mà h ang phi i mt và m bo rng nhng giám sát viên s có th ánh giá
c tính y ca nhng bin pháp ánh giá này (Ct tr 2). Vi ct tr này, Basel II
nhn mnh 4 nguyên tc ca công tác rà soát giám sát:
Các ngân hàng cn phi có mt quy trình ánh giá c mc y vn ca
h theo danh mc ri ro và phi có c mt chin lc úng n nhm duy trì
mc vn ó.
Các giám sát viên nên rà soát và ánh giá li quy trình
ánh giá v
mc vn ni
b c
ng nh v
các chin lc ca ngân hàng. H c
hin hoc khơng có kh nng thc hin ngh
a v
ca mình theo cam kt.
Lng hóa và ánh giá ri ro tín dng:
Lng hóa ri ro tín dng
Là việc xây dựng mô hình thích hợp để lượng hóa mức độ rủi ro của khách hàng, từ
đó xác đònh phần bù rủi ro và giới hạn tín dụng an toàn tối đa đối với một khách hàng
cũng như để trích lập dự phòng rủi ro. Sau đây là các mô hình được áp dụng tương đối
phổ biến:
a. Mô hình chất lượng 6 C:
(1) Tư cách người vay (Character)
(2) Năng lực của người vay (Capacity) :
(3) Thu nhập của người vay (Cash):
(4) Bảo đảm tiền vay (Collateral)
(5) Các điều kiện (Conditions):
(6) Kiểm soát (Control)
8
b. Mô hình xếp hạng của Moodys và Standard & Poors:
c. Mô hình điểm số Z (Z- Credit scoring model):
Đây là mô hình do E.I. Altman dùng để cho điểm tín dụng đối với các doanh
nghiệp vay vốn. Đại lượng Z phụ thuộc vào:
- Trò số của các chỉ số tài chính của người vay.
- Tầm quan trọng của các chỉ số này trong việc xác đònh xác xuất vỡ nợ của
người vay trong quá khứ.
Từ đó Altman đã xây dựng mô hình điểm như sau:
Z = 1,2 X1 + 1,4 X2 + 3,3 X3 + 0,6 X4 + 1,0 X5
Trong đó:
X1 = Hệ số vốn lưu động / tổng tài sản
X2 = Hệ số lãi chưa phân phối / tổng tài sản
X3 = Hệ số lợi nhuận trước thuế và lãi / tổng tài sản
ánh giá r i ro tín dng
ánh giá cht lng tín dng ca t chc tín dng ngi ta có th cn c vào t
l xu trên tng d n.
N xu là khon n thuc nhóm 3 (n di tiêu chun), nhóm 4 (n nghi ng) và
nhóm 5 (n có kh nng mt vn). Theo quy nh v phân loi n, trích lp d phòng
s lý ri ro tín dng trong hot ng ngân hàng ca t chc tín dng (Quyt nh
493/2005/QDD-NHNN).
Quy nh hin nay ca ngân hàng nhà nc cho phép d n q hn ca các
NHTM khơng c vt q 5% tng d n cho vay ca ngân hàng.
T l n q hn
D n q hn là khon n mà mt phn hoc tồn b n gc và/hoc lãi
ã q
hn.
Nhng ngun nhân dn n ri ro tín dng:
Ngun nhân khách quan:
10
Trong kinh doanh tín dng, NHTM chu tác ng ca các nhân t khách quan nh
sau:
- Các yu t thi tit, khí hu: nhng hin tng thi tit không d báo và bt
thng c
ng l
àm ngng tr
vic xây dng, khai khoáng, hoc ngng sn xut. Khí hu
theo mùa c bit nh hng ln i vi nghành nông nghip và khu vc kinh doanh bán
l.
- Môi trng kinh t không thun li: môi trng kinh t không thun li chu nh
hng ca các nhân t:
+ Các chính sách ca chính ph bao gm: nhng thay i v mc thu,
ng,
+ Cha qun tr rõ ràng v danh mc cho vay theo l
nh v
c s trng ca
bn thân mi ngân hàng thng mi. Cnh tranh giành git th phn
các ngành, nhóm khách hàng mà chính ngân hàng mình không có s
trng
ã mang
n ri ro hin ti và tim n mt s ngân hàng.
- Cán b ngân hàng: trong hot ng tín dng ca ngân hàng, yu t cán b nh
hng ti cht lng tín dng th hin qua:
+ Th nht là trình
chuyên môn còn nhiu hn ch.
+ Th hai là o c ngh nghip, trong rt nhiu trng hp xy ra ri
ro tín dng ti các ngân hàng thng có s kt cu gia cán b làm công
tác tín dng và khách hàng
ã gây h
u qu rt nghiêm trng.
Nguyên nhân t phía khách hàng:
- i vi khách hàng là các doanh nghip
+ Th nht là qun lý không hiu qu: hot ng kinh doanh không
c qun lý tt s dn n nhiu vn nghiêm trng, thiu thông tin
tài chính, không có k hoch kinh doanh c trin khai, các sn phm
không có s gn kt, không có kh nng thích ng vi nhng thay i
ca thi trng.
12
+ Th hai là nhng nguyên nhân trong vic x lý các vn v th
trng. Các doanh nghip u phi gii quyt hai vn c bn là
mua và bán gii quyt các vn liên quan ti th trng, các yu
ng thái ngoi hi ca ngoi t A = S d ca ngoi t A thuc tài sn Có S d
ca ngoi t A thuc tài sn N
- Trng thái ngoi hi tng lai r
òng (còn g
i là trng thái tng lai): Là chênh
lch gia tng các giao dch ngoai t k hn mua vào và tng các giao dch ngoi t k
hn bán ra.
Trng thái ngoi hi tng lai r
òng c
a ngoi t A = Tng các giao dch ngoi t k
hn mua vào ca ngoi t A Tng các giao dch ngoi t k hn mua vào ca ngoi
t A
- Trng thái ngoi hi ca ngoi t A là tng ca trng thái ngoi t A hin ti và
trng thái ngoi t A tng lai.
Mt trong nhng cách thc ánh giá nhng ri ro t giá, chúng ta có th cn c
vào trng thái ngoi hi c tính cho tng loi ngoi t hoc tính chung cho các loi
ngoi t mà ngân hàng hin có.
+ Trng thái ngoi hi = 0: t giá ngoi t A tng hoc gim thì ri ro t giá
không xut hin vì thu nhp và chi phí s tng và gim vi tc bng nhau nên li
nhun không i. Lúc này t giá xem nh = 0.
+Trng thái ngoi hi > 0: t giá ngoi t A gim thì thu nhp gim nhanh hn
tc gim ca chi phí. Vì vy ri ro t giá xut hin khi t giá ngoi t A gim giá.
14
+ Trng thái ngoi hi < 0: t giá ngoi t A thì ri ro t giá s xut hin, vì tc
tng ca thu nhp nh hn tc tng chi phí nên gim lãi, ngân hàng s b l. Vì
vy, trong trng hp này ri ro t giá xut hin khi t giá ngoi t A tng.
Trng thái ngoi hi chung cho các loi ngoi t:
Do qun lý ri ro ngoi hi thông qua trng thái ca tng loi ngoi t có nhc
im là ch xem xét mi quan h t giá trc tip gia hai loi ngoi t ch không o
lng s bin ng tng i ca các loi ngoi t khác. khc phc nhc im này,
dng trong tay, hoc có th tip cn d dàng vi các ngun vn vay mn bên ngoài vi
chi phí hp lý, hoc có th nhanh chóng bán bt mt s tài sn mc giá tha áng.
Nguyên nhân dn n ri ro trong thanh khon:
Ngân hàng vay mn quá nhiu các khon tin gi, qu d tr t các cá nhân, sau
ó chuyn hóa chúng thành nhng tài sn u t có k hn. Do ó,
ã x
y ra tình trng
bt cân xng gia ngày áo hn ca các khon s dng vn và ngày áo hn ca các
ngun vn huy ng.
Chin lc và phng pháp qun tr thanh khon. Mt ngân hàng có vn, cht
lng tín dng tt, nhng nu không quan tâm n qun tr thanh khon hoc xây dng
d tr ngân qu hoc thanh khon không hp lý s dn n ri ro thanh khon. Mt lý
do thng xy ra nhóm nguyên nhân này là ngân hàng quá chú trng n li nhun, nên
vic u t vào tài sn sinh li quá mc.
Xut hin các bin c bt thng. Các bin c bt thng có th tác ng rt ln
n cu thanh khon ca ngân hàng. Nu ngi gi tin mt nim tin v kh nng chi tr
ca ngân hàng, hay nhng tin n tht thit, h s n rút tin ra khi ngân hàng ngay
lp tc. Nm 2005, v
ì m
t tin n tht thit là Tng giám c ACB
ã b
trn khi y dân
chúng t n rút tin ra khi các chi nhánh và Hi s ACB ti Thành ph H Chí
Minh. Trong trng hp này nhu cu thanh khon tng t bin và bn thân ACB không
th áp ng ngay c, phi nh vào ng cu ca Ngân hàng Nhà nc, các NHTM
khác.
Do s nhy cm vi s thay i v lãi sut u t, nht là các khon tin gi. Khi
lãi sut u t tng, c
òn các khách hàng vay ti
n s tích cc tip cn các khon tín dng