1
B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH
2
B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH TP. H Chí Minh - Nm 2015
i
LI CAM OAN
Tác gi xin cam đoan nhng ni dung trong lun vn này là do chính tác gi
thc hin, các s liu thu thp và kt qu phân tích trong lun vn là trung thc, các
đon trích dn và s liu s dng trong lun vn đu đc dn ngun và có đ chính
xác cao nht trong phm vi hiu bit ca tác gi. Lun vn không trùng lp vi bt
c lun nghiên cu khoa hc nào./.
An Giang, ngày 19 tháng 5 nm 2015
Tác gi
ng Th Tip Thu
. Theo kt qu điu tra cho thy thu nhp ca
công nhân lao đng còn thp trung bình t 3 triu tr xung; các đn v thc hin
h tr đi mi công ngh có mc giá tr tng thêm cho sn phm sau khi đi mi
tp trung nhiu nht mc 10% ngành thc phm và ngành c khí ch to. Bên
cnh đó, vi s lng nguyên liu c đnh, t l nhiên liu tit kim trung bình cho
mi đn v là 11,6% các đn v có tác đng đn máy móc thit b; ngành vt liu
xây dng tit kim nhiên liu nhiu nht mc 12%, ngành thc phm, c khí ch
to, th công m ngh, tit kim mc 10%. Tng t, t l giá tr sn phm tng
thêm t 18 - 20% tp trung nhiu nht cho ngành hàng vt liu xây dng.
Kt qu trao đi vi chuyên gia cho thy hot đng phát trin ng dng đi
mi công ngh trên đa bàn tnh t nm 2008 đn nm 2013, đã đt đc mt s kt
iii
qu khích l. Trong đó, đã góp phn tng nng sut, cht lng cho các sn phm,
góp phn tng thu nhp cho đn v. Quá trình thc hin cng đã to đc s đng
thun và s ng h mnh m ca các t chc, cá nhân trong tnh tham gia.
T nhng kt qu đt đc cho thy, vic ban hành các chính sách h tr
ng dng đi mi công ngh vào sn xut kinh doanh cho các đn v tnh An Giang
là vic làm ht sc thit thc, phù hp vi nhu cu thc t hin nay. Chính sách này
đã góp phn giúp các doanh nghip, c s sn xut kinh doanh, các c s nghiên
cu, ng dng, chuyn giao KH&CN, các nông h… trên đa bàn toàn tnh nâng
cao nhn thc v ng dng đi mi công ngh vào sn xut, nâng cao trình đ công
ngh, nâng cao nng sut, to sn phm có cht lng, có kh nng cnh tranh;
đng thi, đáp ng ngày càng cao đi vi các yêu cu ca th trng trong và ngoài
nc.
T khóa: đi mi công ngh, chính sách h tr.
iv
MC LC
Ph lc 59
v
DANH MC CÁC T VIT TT
BSCL ng bng sông Cu Long
DN Doanh nghip
KH&CN Khoa hc và Công ngh
TCVN Tiêu chun Vit Nam
TNHH Trách nhim hu hn
UBND y ban nhân dân
vi
DANH MC CÁC BNG BIU VÀ HÌNH
Bng 1.1. Thng kê s lng đn v tnh An Giang giai đon 2011 - 2014. 6
Bng 4.1. V loi hình 27
Bng4.2. Quy mô ca đn v 28
Bng 4.3. S lao đng tham gia trong đn v 28
Bng 4.4. Tng hp gia loi hình sn xut kinh doanh và quy mô ca các đn v tham gia
đi mi thit b công ngh 28
Bng 4.5. Ngành ngh sn xut 29
Biu đ 4.1. T l phân b ngành ngh tham gia đi mi công ngh 30
Bng 4.6. Bng tng hp gia ngành ngh và quy mô sn xut ca các đn v tham gia đi
mi thit b công ngh 30
Bng 4.7. Nm đu t thit b 31
Bng 4.8. Nm đi mi thit b công ngh 32
Bng 4.10. Mc lng ca lao đng tham gia trong đn v 34
Bng 4.11. Phng thc t chc qun lý 34
Bng 4.12. Tng hp gia phng thc t chc qun lý và loi hình ca các đn v tham
gia đi mi 35
hin đi hóa đt nc, phát trin kinh t tri thc, vn lên trình đ tiên tin ca th
gii. Phát trin đng b các lnh vc khoa hc và công ngh gn vi phát trin vn
hóa và nâng cao dân trí. Tng nhanh và s dng có hiu qu tim lc khoa hc và
công ngh ca đt nc, nghiên cu và ng dng có hiu qu các thành tu khoa
hc và công ngh hin đi trên th gii. Hình thành đng b c ch, chính sách
khuyn khích sáng to, trng dng nhân tài và đy mnh ng dng khoa hc, công
ngh” (ng Cng sn Vit Nam, 2011).
khoa hc và công ngh thc s là quc sách hàng đu, là đng lc then
cht cho phát trin nhanh và bn vng đt nc, thi gian qua ng và Nhà nc
đã ban hành nhiu ch trng, đng li, chính sách, c ch phát trin khoa hc và
công ngh, đáp ng yêu cu ca nn kinh t th trng đnh hng xã hi ch ngha.
Hi ngh ln th 6 Ban chp hành Trung ng ng khóa XI đã ban hành Ngh
quyt v phát trin khoa hc và công ngh phc v s nghip công nghip hóa, hin
đi hóa trong điu kin kinh t th trng đnh hng xã hi ch ngha và hi nhp
quc t (Ban chp hành Trung ng ng khóa XI, 2012).
Trong nhng nm va qua, nn kinh t nc ta đã đt đc tc đ tng
trng tng đi cao và liên tc, c cu kinh t chuyn dch theo hng tích cc,
2
đi sng nhân dân tip tc đc ci thin. Tuy nhiên, vi mô hình tng trng theo
chiu rng da trên tng vn đu t, khai thác các li th v tài nguyên và sc lao
đng, nn kinh t Vit Nam cha thích ng vi bi cnh khoa hc và công ngh
(KH&CN) quc t phát trin mnh, toàn cu hóa tr thành xu hng tt yu và cnh
tranh quc t ngày càng gay gt. i hi ng ln th XI đã nhn đnh, thi gian
qua hot đng KH&CN đã có bc phát trin, hot đng nghiên cu, ng dng tin
b KH&CN đc đy mnh, góp phn thúc đy kinh t - xã hi, qun lý KH&CN
có đi mi, th trng KH&CN bc đu đc hình thành, đu t cho KH&CN
đc nâng lên (Ban chp hành Trung ng ng khóa XI, 2011).
Nhng thành tu KH&CN ngày càng đc áp dng rng rãi trong đi sng,
sn xut, góp phn đy nhanh s phát trin ca lc lng sn xut, nâng cao nng
hn, c s sn xut, công ty c phn và trang tri tnh An Giang (gi tt là đn v)
tham gia chính sách h tr đi mi công ngh t nm 2008 – 2013 do S KH&CN
qun lý. Hot đng trong các lnh vc c khí ch to, th công m ngh, thc phm,
vt liu xây dng, xay xát và kinh doanh lúa go, y t - y hc c truyn.
Chính sách đi mi công ngh cho các đn v tham gia thc hin vic đi
mi công ngh giai đon 2008 – 2013
a bàn nghiên cu: ti tnh An Giang.
Ni dung nghiên cu: (1) iu tra, kho sát các đn v nhn h tr đi mi
công ngh trên đa bàn tnh An Giang, trong giai đon t 2008 - 2013. (2) Phng
vn trc tip các chuyên gia qun lý trong lnh vc qun lý KH&CN đa phng.
Phng pháp chn mu: theo tng th (chn tt c nhng đn v có tham gia
thc hin đi mi công ngh ti tnh An Giang trong giai đon 2008 -2015).
C mu là: 60 đn v tham gia thc hin đi mi công ngh.
Thi gian nghiên cu: t tháng 10/2014 đn tháng 4/2015. 4
Chng II
C S LÝ LUN
2.1. Tng quan v tình hình kinh t xã hi ca tnh An Giang
Theo S K hoch và u t (2014), Báo cáo tình hình kinh t xã hi tnh
An Giang giai đon nm 2011 - 2015 có gii thiu tng quan tình hình kinh t xã
hi tnh An Giang c th nh sau:
An Giang là tnh nông nghip đu ngun sông Cu Long, thuc vùng đng
bng sông Cu Long vi đng biên gii giáp Vng quc Campuchia dài gn
100km. Din tích t nhiên ca tnh là 3.537km
2
, bng 1,07% din tích toàn quc và
bng 8,73% din tích toàn vùng BSCL, đng th 4 trong vùng. Tnh có 11 đn v
Tính đn thi đim cui nm 2014 tng s công ty c phn, công ty trách
nhim hu hn, doanh nghip t nhân và c s sn xut (gi chung là đn v) có
trên đa bàn tnh là 6.555 đn v (bao gm: 279 Công ty C phn, 1.610 Công ty
TNHH, 3.045 Doanh nghip t nhân, 1.621 c s sn xut), vi tng vn đng ký là
34.358 t đng, bình quân vn đng ký ca mt doanh nghip 5,8 t đng, có
88.962 h kinh doanh cá th đng ký hot đng vi tng vn đng ký 6.471 t
đng, gii quyt vic làm khong 242.832 lao đng (S K hoch và u t, 2014).
6
Bng 1.1. Thng kê s lng đn v tnh An Giang giai đon 2011 - 2014.
STT Ch tiêu
n v
tính
2011 2012 2013 2014
1 Tng s đng ký thành lp n v 4.333 4.951 5.962 6.555
2 S đng ký mi n v 555 618 1.011 593
3
Tng s vn đng ký thành lp
mi
T đng 4.494 3.041 2.698 2.175
4
S hot đng trong nn kinh t
(không tính các đã gii th)
n v 3.681 4.127 5.006 6.397
5 S gii th hàng nm n v 150 116 132 158
(Ngun: S K hoch và u t, 2014)
2.3. Tng quan v tình tình hot đng ca S KH&CN trong giai đon
t 2008 - 2013 và các chính sách h tr
2.3.1. Tình hình hot đng ca S KH&CN trong giai đon 2008 - 2013
S KH&CN là c quan chuyên môn thuc y ban nhân dân tnh có chc nng
công ngh phc v công nghip hóa , hin đi hóa trong điu kin nn kinh t th
trng đnh hng xã hi ch ngha và hi nhp quc t” và Chin lc phát trin
KH&CN giai đon 2011- 2020.
Thc hin công tác nghiên cu khoa hc trong đó gm: qun lý đ tài cp
tnh có 34 đ tài, d án nghiên cu khoa hc cp tnh đc UBND tnh đng ý cho
thc hin. Ngoài ra, trên đa bàn có 05 đ tài, d án thuc Chng trình Nông thôn -
Min núi và Chng trình phát trin tài sn s hu trí tu do Trung ng y quyn
đa phng qun lý. Qun lý đ tài cp c s có 114 đ tài đc S KH&CN phê
duyt h tr kinh phí thc hin cao nht là 25 triu đng/đ tài (giai đon t nm
2008 -2013). Tt c đ tài cp tnh và cp c s đc các đn v tham gia thc hin
đu phù hp vi thc tin và nhu cu đa phng, nên phát huy hiu qu đc đa
phng và các S, Ban ngành đng tình ng h và ng dng nhân rng.
8
Công tác ng dng, đi mi công ngh đã h tr cho 73 đn v, c s sn
xut nghiên cu, ng dng đi mi công ngh vi s tin khong 16 t đng ngun
s nghip ca S KH&CN vi tng kinh phí đu t trên 40 t đng, kinh phí h tr
chim trên 25% so vi tng kinh phí đu t thc hin. ã góp phn nâng cao nhn
thc ca doanh nghip, ca cng đng v đi mi công ngh, tng nng sut, to
sn phm có cht lng, hàm lng công ngh cao và tng cng tính cnh tranh
trong bi cnh hi nhp kinh t quc t.
Công tác qun lý Nhà nc v tiêu chun đo lng cht lng đ khuyn
khích các doanh nghip và thí đim áp dng h thng qun lý cht lng vào các
đn v hành chính, đn v s nghip, doanh nghip trong tnh, S KH&CN h tr
kinh phí cho các đn v trên thc hin nh sau: H tr xây dng h thng qun lý
cht lng tiên tin cho 07 đn v (h tr 100% kinh phí t vn và chng nhn), 26
doanh nghip (h tr 30% kinh phí t vn và chng nhn nhng không quá 60 triu
đng), 19 đn v s nghip (h tr 70 kinh phí t vn và chng nhn); H tr gii
thng cht lng Vit Nam cho 03 đn v: Nhà máy gch CERAMIC An Giang,
Cty TNHH đông dc Xuân Quang, Cty c phn Xut nhp khu thy sn An
lng sn xut con ging theo hng ci thin di truyn nên đã h tr nhp con
ging mi t Vin thy sn II (đàn cá b m 1000 cp cá b m) và hng dn
nông dân nuôi thng phm theo tiêu chun SQF cho trên 500 ng dân; “Chuyn
giao quy trình công ngh sn xut hoa cúc đi đóa và pha lê”; “Chuyn giao công
ngh lan Mokara” đu bng phng pháp nuôi cy mô, kt hp k thut điu khin
ch đ chiu sáng t Trung tâm ng dng và chuyn giao công ngh tnh Phú
Yên;
Nhân ging lúa: D án phát trin h thng sn xut ging lúa nguyên chng
và ging xác nhn cht lng cao ca tnh An Giang đc thc hin t nm 2008
vi s phi hp ca Vin lúa ng bng sông Cu Long, Trng i hc Cn Th,
Trung tâm khuyn nông và Trung tâm Nghiên cu sn xut ging Bình c.
10
* Chính sách h tr phát trin tài sn s hu trí tu:
h các doanh nghip phát trin, S KH&CN đã trình UBND tnh ban
hành quyt đnh s 562/Q-UBND ngày 06/3/2007 v vic phê duyt Chng trình
H tr phát trin tài sn s hu trí tu tnh An Giang giai đon 2006-2010. Theo
quyt đnh trên, kinh phí s nghip khoa hc h tr 800.000 đng cho mt nhãn
hiu đng ký h tr 4.000.000 đng cho mt nhãn hiu tp th.
* Chính sách h tr các đn v s nghip, doanh nghip thc hin qun lý
cht lng theo h thng quc t ISO:
đy mnh công tác h tr đn v s nghip và doanh nghip thc hin h
thng qun lý cht lng theo tiêu chun quc t tiên tin, góp phn thúc đy phát
trin kinh t tnh nhà, S KH&CN đã trình UBND tnh ban hành quyt đnh s
1424/Q-UBND ngày 22/7/2008 v vic ban hành Quy ch xét duyt h tr doanh
nghip xây dng và áp dng h thng qun lý theo tiêu chun quc t tiên tin;
Quyt đnh s 1197/Q-UBND ngày 17/6/2008 Phê duyt án Xây dng phong
trào nng sut cht lng tnh An Giang thp niên 2006-2015.
* Chính sách khen thng hot đng khoa hc và công ngh:
Nhm đng viên khen thng kp thi các t chc, cá nhân hot đng ni bt
nhng đim tích cc ca nhng chính sách này cng cho thy có s cha phù hp
ca môi trng chính sách vi nhu cu ca hot đng đi mi công ngh ca doanh
nghip.
Trong nghiên cu ca Nguyn Vit Hòa (2007) cho thy đi tng đc
hng li t c ch chính sách ca Nhà nc ch yu là các doanh nghip c phn,
doanh nghip Nhà nc và mt s t chc đã chuyn đi t Vin/Trung tâm nghiên
cu thành doanh nghip. Mt s yu t cn tr doanh nghip đu t vào KH&CN
đó là doanh nghip thiu cng tác vi các t chc KH&CN; cam kt và nhn thc
ca doanh nghip; nng lc đi mi và nng lc KH&CN ca doanh nghip còn
yu; c ch chính sách chuyn giao công ngh phc tp dn đn doanh nghip hn
ch chuyn giao; thiu tinh thn hp tác, thiu s sn sàng giúp đ, nhiu s né
tránh bt hp tác; thiu s tác đng kp thi ca Nhà nc và cui cùng là thiu
ngôn ng giao tip, đàm phán và ký kt.
Theo Nguyn Vn Thu (2007) chính sách h tr đi mi công ngh cho
doanh nghip va và nh cn lu ý mt s yu t quan trng sau: Mt là, cn coi
12
trng yu t “sc kéo” ca th trng. Nói cách khác, quá trình chuyn mt sáng
ch thành mt đi mi trong thc tin b chi phi ch yu bi sc kéo ca th
trng. Cng có trng hp mt đi mi có th khi đu bng “lc đy” ca công
ngh nhng điu đó ch thành công khi nó đáp ng đc nhu cu rõ ràng ca th
trng hoc gii quyt mt s vn đ k thut quan trng; Hai là, đi mi là mt
quá trình tác đng qua li. Vic thit k th nghim phi gn kt cht ch vi khâu
nghiên cu thit k công nghip và sn xut. S phn hi gia các khâu này là rt
quan trng; Ba là, điu quan trng đi vi quá trình đi mi là tinh thn kinh doanh
- toàn b quá trình đi mi s thc hin có kt qu nu đc lôi kéo bi đng lc
kinh doanh và s hng thú.
Nguyn c Chính (2012) trình bày c s lý lun v chính sách; chính sách
khoa hc và công ngh (KH&CN); chuyn giao công ngh. Nghiên cu nhng tác
đng dng tính và tác đng ngoi biên dng tính ca chính sách KH&CN đn
doanh nghip, đm bo tính kh thi trong quá trình thc hin, nhm gn kt gia
nghiên cu khoa hc và sn xut có hiu qu, cht lng và tính cnh tranh cao.
Theo Nguyn Th Minh Thùy (2012), trình bày c s lý lun c bn v
chính sách h tr đi mi công ngh cho doanh nghip nh và va. ánh giá tình
hình ban hành và thc hin chính sách h tr đi mi công ngh cho doanh nghip
nh và va ca Hà Ni trong mt s ngành sn xut giai đon 2000-2010. xut
mt s gii pháp nhm nâng cao hiu qu và hiu lc ca chính sách h tr đi mi
công ngh cho doanh nghip nh và va ca Hà Ni.
Theo Võ Vn Huy (2007) đã ghi nhn
6 ngành sn xut ch yu trên đa bàn
tnh An Giang bao gm: (1) ch bin nông sn; (2) ch bin thy sn; (3) c khí; (4)
vt liu xây dng; (5) nc; (6) Nc đá. Trong đó có 04 ngành ch lc ca tnh là
c khí, vt liu xây dng, nông sn, thy sn. Mô hình T, H, I, O đc s dng đ
đánh giá trình đ công ngh theo 5 mc ca CMMI. Kt qu kho sát trên 180
doanh nghip cho thy bc tranh chung v trình đ công ngh ca tnh An Giang:
ch có thy sn đt trình đ khá, các lnh vc còn li trình đ
ch mc trung bình
hoc di trung bình.
14
Ngoài nc
Trong các Công ty Công ngh sinh hc M (2014), giai đon đu ca đi
mi công ngh là giai đon các công ty va và nh đng đu vi s ri ro rt ln
v: tài chính, nhân lc và c s vt cht. ã có mt nghiên cu thit lp mt b tài
liu v s kt hp ca kh nng th trng và kh nng duy trì s đi mi trong sut
giai đon đu ca s đi mi: 1) Phát trin s kt hp ca đa dng mô t và d đoán
các giai đon ca vic đu t đi mi; 2) Cung cp thông tin tht đn ngi đu t
tim nng v vic làm th nào đ xác đnh và nuôi dng giai đon đu ca đu t
đi mi; 3) giúp các công ty nh và va hiu thêm v xác đnh v th và thúc đy
bn thân đ thu hút các ngun và s thun li trong giai đon đu ca đi mi. Kt
Phân tích chính sách là gì?
Phân tích chính sách là đánh giá tính toàn vn, tính thng nht, tính kh thi
và hiu qu ca chính sách nhm điu chnh chính sách cho phù hp vi mc tiêu
và thc t (Nguyn Minh Thuyt, 2012).
ánh giá tác đng ca chính sách:
Tác đng ca chính sách là nh hng ca chính sách đi vi các đi tng
khác nhau trong xã hi và đi vi s phát trin ca xã hi nói chung; Phân tích
trc khi thc hin chính sách: d báo; Phân tích sau khi thc hin chính sách: hiu
qu (Nguyn Minh Thuyt, 2012).
C ch h tr tài chính các giai đon đu ca quá trình đi mi:
Do ngun vn hn ch, các doanh nghip va và nh thng gp khó khn
ln đ trin khai công tác nghiên cu hoc thc hin các ý đ đi mi sn phm
hoc quy trình công ngh. Bi vy, vic thc hin mt c ch chia s ri ro đi vi
các doanh nghip giai đon nghiên cu này có tm quan trng đc bit. Tu theo
hoàn cnh c th ca tng nc, ngi ta vn dng các hình thc h tr vi mc đ
khác nhau. Chng hn, Canada, mc tài tr cho mt d án t 5.000$ đn
350.000$ (tin Canada) và có th chim ti 50% chi phí đc phép cho mt d án
đc duyt. c bit, đi vi các d án tin thng mi hoá, ngi ta còn áp dng
c ch h tr có thu hi vi mc lên ti 500.000$ cho mt d án đc duyt. C
ch này thng áp dng đi vi nhng lnh vc công ngh quan trng, có tính cht
u tiên đi vi quc gia nh: Công ngh sinh hc, công ngh thông tin, vt liu tiên
16
tin vi nhng c ch h tr đng b nêu trên, doanh nghip va và nh có th
nhn đc s tr giúp trên nhiu phng din nh: Nhn đc s t vn hu nh
min phí đi vi nhu cu đt ra ca doanh nghip; nhn đc s h tr tài chính
nhng khâu còn có ri ro v mt công ngh và thng mi; có điu kin đ tng
cng nng lc đi mi ca c s da vào mng li h tr công ngh chung ca
quc gia. (Nguyn Vn Thu, 2007)
Vai trò ca Nhà nc trong nn kinh t th trng đc quy đnh: (1) Nn
Doanh nghip va và nh là gì?
Theo quy đnh ti điu 3, Ngh đnh s 56/2009/N-CP ngày 30/6/2009 v
tr giúp phát trin doanh nghip nh và va đc đnh ngha “Doanh nghip nh và
va” là c s kinh doanh đã đng ký kinh doanh theo quy đnh pháp lut, đc chia
thành ba cp: siêu nh, nh, va theo quy mô tng ngun vn (tng ngun vn
tng đng tng tài sn đc xác đnh trong bng cân đi k toán ca doanh
nghip) hoc s lao đng bình quân nm (tng ngun vn là tiêu chí u tiên), c th
nh sau:
Quy mô khu vc
DN siêu nh
DN nh
DN va
S lao đng
Tng
ngun vn
S lao
đng
Tng
ngun
vn
S lao
đng
I. Nông, lâm nghip
và thy sn
10 ngi tr
xung
20 t đng
tr xung
t trên 10
ngi đn
10 t đng
tr xung
t trên 10
ngi đn
50 ngi
t trên
10 t
đng đn
50 t
đng
t trên 50
ngi đn
100 ngi
(Ngun: Chính ph, 2009)